16783 ΕΞ 2026

Κοινοποίηση των διατάξεων των άρθρων 11. 87 παρ. 2, 96, 98 παρ. 2, 99, 100 και 103 παρ. 1 του ν. 5239/2025 «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας - Στήριξη στον Εργαζόμενο - Προστασία στην Πράξη - Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις» (Α΄178/17-10-2025)

Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας - Στήριξη στον Εργαζόμενο - Προστασία στην Πράξη - Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις

Ανάθεση υπηρεσιών...Ενόψει του ότι η αναθέτουσα αρχή επέλεξε να μην υποδιαιρέσει τη σύμβαση σε 3 τμήματα αντιστοιχούντα στις τρεις ομάδες μηχανημάτων προς επισκευή και συντήρηση [Ομάδα Α: 4 συγκροτήματα συμπιεστών απορριμμάτων (σταθερός εξοπλισμός), Ομάδα Β: 21 οχήματα μεταφοράς απορριμματοκιβωτίων και Ομάδα Γ: 61 απορριμματοκιβώτια (κινητός εξοπλισμός)], οι οποίες, κατά τα τεύχη δημοπράτησης και κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, είναι αυτοτελείς και απολύτως διακριτές μεταξύ τους (διαφορετική λειτουργικότητα και διαφορετικές ανάγκες επισκευής), αλλά, αντιθέτως, όρισε με τη διακήρυξη ότι προσφορές υποβάλλονται μόνο για το σύνολο των υπηρεσιών συντήρησης και επισκευής, μη νομίμως, ήτοι κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 59 του ν. 4412/2016, δεν ανέφερε στα έγγραφα της σύμβασης τους βασικούς λόγους για την απόφασή της αυτή (ούτε εξάλλου στα στοιχεία του φακέλου περιλαμβάνεται ειδική έκθεση κατ’ άρθρο 341 του ως άνω νόμου, όπου να αναφέρονται οι λόγοι αυτοί) [σκ. 4.Β. της παρούσας]. Η κατά τα ανωτέρω μη υποδιαίρεση των ελεγχόμενων υπηρεσιών σε τμήματα, χωρίς να υφίσταται προς τούτο νόμιμη αιτιολογία, συνιστά, στην προκειμένη περίπτωση, όπου συμμετείχε στον επίμαχο διαγωνισμό μόνον μία επιχείρηση, ουσιώδη νομική πλημμέλεια της επίμαχης διαγωνιστικής διαδικασίας. Και τούτο διότι απέτρεψε τη συμμετοχή στον διαγωνισμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην επισκευή και συντήρηση μιας μόνο ομάδας μηχανημάτων (λ.χ. επιχειρήσεις που ασχολούνται αποκλειστικώς με την επισκευή οχημάτων) και θα επιθυμούσαν να υποβάλουν προσφορά για το ένα μόνο από τα τρία διακριτά τμήματα της σύμβασης, είτε γιατί δεν δύνανται να ανταπεξέλθουν στο σύνολο της σύμβασης (λ.χ. μη δυνατότητα στήριξης σε δυνατότητες τρίτων για τα λοιπά τμήματα της σύμβασης), είτε γιατί, σε κάθε περίπτωση, στοχεύουν να αναλάβουν αυτόνομα -ήτοι χωρίς τη στήριξη στις ικανότητες τρίτων- μόνον το τμήμα της σύμβασης που τους ενδιαφέρει και συνάπτεται με την επαγγελματική τους εξειδίκευση, μεγιστοποιώντας, τοιουτοτρόπως, την οικονομική τους ωφέλεια από την ενδεχόμενη ανάθεση σε αυτές του εν λόγω τμήματος. Εξάλλου, το γεγονός της μη υποδιαίρεσης της επίμαχης σύμβασης αντανακλά και στην ίδια την αναθέτουσα αρχή, αφού δια της ευρύτερης συμμετοχής μικρομεσαίων επιχειρήσεων ενδεχομένως να είχε επιτύχει οικονομικά συμφερότερες προσφορές για την κάθε επιμέρους ομάδα εργασιών.

Γ. Περαιτέρω, οι ανωτέρω όροι (υποβολή προσφοράς μόνο για το σύνολο των ελεγχόμενων υπηρεσιών και πιστοποίηση συνεργείου τόσο για τον σταθερό όσο και για τον κινητό εξοπλισμό), συνδυαστικώς ιδωμένοι, καθώς και εξεταζόμενοι υπό το φως των ιδιαίτερων περιστάσεων του ελεγχόμενου διαγωνισμού (η μοναδική προσφέρουσα εταιρεία «......» είναι κατασκευαστής τόσο των 4 συμπιεστών όσο και των 61 απορριμματοκιβωτίων και η μοναδική προσφέρουσα στον διαγωνισμό), περιόρισαν σε τέτοιο βαθμό τον ελεύθερο ανταγωνισμό, ώστε, κατ’ ουσίαν, τον εκμηδένισαν. Και τούτο διότι δόθηκε ουσιαστικά η δυνατότητα σε διαγωνιζόμενη εταιρεία να αποκλείσει κάθε ανταγωνιστή, αρνούμενη – όπως είναι και εύλογο – να χορηγήσει εξουσιοδότηση επισκευής και συντήρησης των μηχανημάτων της, με αποτέλεσμα οι ανταγωνιστές αυτοί να αδυνατούν να υποβάλουν προσφορά για τα εν λόγω τμήματα της σύμβασης.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, διαπιστώνονται ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που κωλύουν την υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο, με το .....2018 (αριθ. πρωτ. Ελ.Συν. ...) έγγραφο του Προέδρου του Περιφερειακού Συνδέσμου ΦΟΔΣΑ ..., σχεδίου σύμβασης, αντίγραφο του οποίου τηρείται ηλεκτρονικά στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου.

Καταβολή επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, ο πρώτος λόγος διαφωνίας, όσον αφορά τους πενήντα επτά δημοτικούς υπαλλήλους που κατονομάστηκαν από την Επίτροπο σε εκτέλεση των προαναφερθέντων Πρακτικών του παρόντος Κλιμακίου, είναι βάσιμος. Τούτο διότι, κατ’ αρχάς, οι δημοτικοί υπάλληλοι με α/α στη μισθοδοτική κατάσταση: 1. ..., 6. ..., 10. ..., 11. ..., 12. ..., 13. ..., 18. ..., 19. ..., 20. ...., 22. ..., 23. ..., 25. ..., 29. ..., 33. ..., 38. ..., 39. ..., 40. ..., 41. ..., 43. ..., 44. ..., 45. ..., 46. ..., 48. .., 49. ..., 52. ..., 53. ..., 55. ..., 56. ..., 57. ..., 58. ..., 60. ..., 61. .., 62. ..., 63. ..., 64. ..., 66. ..., 67. ..., 70. ... και 72. ... παρέχουν εργασία διοικητικής φύσης, συνιστάμενη σε γραμματειακή και διοικητική υποστήριξη. Ομοίως διοικητικής φύσης εργασία παρέχουν και οι δημοτικοί υπάλληλοι με α/α στη μισθοδοτική κατάσταση: 21. ..., Διοικητικός, και 47. (...), ΔΕ Διοικητικού, οι οποίοι απασχολούνται στο Σωματείο στην Αθήνα, καθώς και οι υπάλληλοι με α/α στη μισθοδοτική κατάσταση: 4. ..., 24. ... και 36. ..., άπαντες ειδικότητας ΔΕ Διοικητικού, απασχολούμενοι στο Γραφείο Κίνησης οι δύο πρώτοι (με α/α 4 και 24) και σε Γραφείο η τρίτη (με α/α 36), για το ειδικότερο αντικείμενο απασχόλησης των οποίων ουδέν αναφέρεται στην επισυναπτόμενη κατάσταση προσωπικού. Όπως αναφέρθηκε ήδη, το διοικητικό προσωπικό εξαιρείται ρητώς από τις επαγγελματικές ειδικότητες που, σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες εφαρμοστέες διατάξεις, έχουν δικαίωμα λήψης επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας. Τούτο δεν μεταβάλλεται από το γεγονός ότι οι ανωτέρω υπάλληλοι παρέχουν εργασία σε χώρο στεγαζόμενο εντός των εγκαταστάσεων του αμαξοστασίου του Δήμου, ο οποίος λειτουργεί ως σταθμός μεταφόρτωσης απορριμμάτων, όπου πραγματοποιούνται καθημερινά οι λειτουργίες της Διεύθυνσης Καθαριότητας - Ανακύκλωσης (μεταφόρτωση απορριμμάτων και ογκωδών αντικειμένων για τη μεταφορά τους στον ΧΥΤΑ ..., εκφόρτωση μηχανοκίνητων σαρώθρων, στάθμευση των απορριμματοφόρων), διότι η εκτέλεση εργασιών διοικητικής φύσης δεν περιλαμβάνεται στις διάφορες ειδικότητες εργαζομένων που διεκπεραιώνουν τη συγκομιδή και αποκομιδή, μεταφορά, διαλογή, επιστασία, καταστροφή απορριμμάτων, καθώς, επίσης, την αποθήκευση, επεξεργασία, ανακύκλωση, αξιοποίηση και διάθεση των στερεών αποβλήτων. Κατά τα γενόμενα δεκτά ανωτέρω, μόνο αυτές (ειδικότητες) ήθελε ο νομοθέτης να συμπεριλάβει στους δικαιούχους του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας. Επιπροσθέτως, η εργασία τους σε χώρο στεγασμένο και ξεχωριστό από εκείνον των εγκαταστάσεων του Σ.Μ.Α. όπου συντελείται η αποθήκευση, επεξεργασία, ανακύκλωση, αξιοποίηση και διάθεση των στερεών αποβλήτων, παρέχεται σε συνθήκες ουσιωδώς διάφορες από εκείνες των εργαζομένων που επιτελούν τις ανωτέρω εργασίες στις οικείες εγκαταστάσεις του Σ.Μ.Α. (Ε.Σ. Κ.Π.Ε.Δ. στο Ι Τμ. 278/2018). Περαιτέρω, οι υπάλληλοι με α/α στη μισθοδοτική κατάσταση: 28. ..., 37. ..., 51. ... και 69. ..., οι οποίοι απασχολούνται στη φύλαξη κτιρίου, δεν δικαιούνται του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, δεδομένου ότι η εν λόγω εργασία δεν δικαιολογεί κατά νόμο την καταβολή του επίμαχου επιδόματος (Ε.Σ. Κ.Π.Ε.Δ. στο I Τμ. 169/2019). Ομοίως δεν προβλέπεται κατά νόμο η καταβολή του επιδόματος στις απασχολούμενες στο τηλεφωνικό κέντρο υπαλλήλους με α/α στη μισθοδοτική κατάσταση: 59. .. και 65. ... Επιπροσθέτως, οι υπάλληλοι με α/α στη μισθοδοτική κατάσταση: 3. .. ΠΕ Διοικητικού, Διευθυντής Καθαριότητας - Ανακύκλωσης, 5. ... ΠΕ Διοικητικού, Προϊστάμενος του Τμήματος Αποκομιδής, 7. ... ΠΕ Καθηγητών, Τμηματάρχης Τμήματος Ειδικών Εργασιών, 14. ... ΔΕ Εποπτών Καθαριότητας, Τμηματάρχης Τμήματος Οδοκαθαρισμού Δημοτικών Κοινοτήτων, 15. ... ΔΕ Διοικητικού, Υπεύθυνος φύλαξης κτιρίων, 27. ... ΔΕ Τεχνιτών, Υπεύθυνος Γραφείου Διαχείρισης Ειδικών Ροών και 68. ... ΤΕ Μηχανικών, Προϊστάμενος Τμήματος (Σ.Μ.Α.) έχουν τοποθετηθεί σε θέσεις ευθύνης και ως εκ τούτου, ανεξαρτήτως εάν οι ειδικότητές τους δικαιολογούν κατ’ αρχήν την καταβολή του επίμαχου επιδόματος, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του Δημητρίου Τόπαλη ως υπαλλήλου κατηγορίας Δ.Ε. Επόπτη Καθαριότητας, η φύση των καθηκόντων τους ως Διευθυντή, Προϊσταμένων, Τμηματαρχών και Υπευθύνων διαφοροποιείται ουσιωδώς από τις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων που διεκπεραιώνουν την αποθήκευση, επεξεργασία, ανακύκλωση, αξιοποίηση και διάθεση των στερεών αποβλήτων στις οικείες εγκαταστάσεις του Σ.Μ.Α. Συνεπώς, οι ως άνω υπάλληλοι δεν δικαιούνται του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας (Ε.Σ. Κ.Π.Ε.Δ. στο I Τμ. 167/2019, 278/2018). Πέραν των ανωτέρω, δεν αρκεί για να καταστήσει τους ως άνω υπαλλήλους δικαιούχους του επίμαχου επιδόματος, ενόψει της στενής ερμηνείας των εν λόγω διατάξεων, το γεγονός ότι καθ’ όλο το ωράριο εργασίας τους υφίστανται εξ αντικειμένου τις επιβαρυντικές επιπτώσεις της επαφής με χώρους μεταφόρτωσης και συλλογής απορριμμάτων, απορριπτομένων ως αβασίμων των περί του αντιθέτου προβαλλόμενων ισχυρισμών του Δήμου. Εξάλλου, το μεν 29929/2016 έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών, με το οποίο δίδεται στις επίμαχες διατάξεις (άρθρο 22 του ν. 4368/2016) ερμηνεία αντίθετη από την παρατεθείσα στη σκέψη ΙΙ Ε της παρούσας, αποτελεί έγγραφο παροχής οδηγιών εσωτερικής φύσης, στερούμενο επομένως, ως εκ της φύσεώς του, δεσμευτικής ισχύος (πρβλ. Ε.Σ. Ι Τμ. Πρ. 23/2018), η δε 8402/16.3.2016 ερμηνευτική εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία αφορά στην εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4368/2016 σε θέματα προσωπικού των Ο.Τ.Α., σε σχέση με την καταβολή του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας επαναλαμβάνει το κείμενο του νόμου (Ε.Σ. Κ.Π.Ε.Δ. στο I Τμ. 167, 118/2019). Τέλος, δοθέντος ότι το επίμαχο επίδομα αποτελεί χρηματική παροχή, με την οποία προσαυξάνονται οι μηνιαίες αποδοχές των υπαλλήλων που το λαμβάνουν, και δεν συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των προβλεπόμενων στο άρθρο 27 του ν. 4354/2015 περιπτώσεων αύξησης αποδοχών, κατά το ποσό των οποίων - κατ’ εξαίρεση - δεν μειώνεται η προσωπική διαφορά (αλλαγή μισθολογικού κλιμακίου λόγω προωθημένης μισθολογικής εξέλιξης ή χορήγηση επιδόματος θέσης ευθύνης), πρέπει το ποσό αυτού να συνυπολογισθεί για τη μείωση όποιας τυχόν προσωπικής διαφοράς καταβάλλεται στους λοιπούς δεκαπέντε (15) αναφερόμενους στη μισθοδοτική κατάσταση δημοτικούς υπαλλήλους, των οποίων το δικαίωμα λήψης επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας δεν αμφισβητήθηκε από την Επίτροπο στο πλαίσιο της παρούσας διαφωνίας.

Παροχή υπηρεσιών συμβουλευτικής υποστήριξης: Με δεδομένα αυτά οι επίμαχες υπηρεσίες μη νομίμως ανατέθηκαν στη φερόμενη ως δικαιούχο του εντάλματος, καθώς το αντικείμενό τους εμπίπτει στις προβλεπόμενες στον Οργανισμό του Δήμου αρμοδιότητες του Τμήματος Προγραμματισμού και Ανάπτυξης και του Τμήματος Ανθρώπινου Δυναμικού και Εποπτείας Νομικών Προσώπων/Υποστήριξης Πολιτικών Οργάνων. Επίσης, ως εκ της φύσης του αντικειμένου τους, οι εργασίες αυτές, που αφορούν σε καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης και των οργανωτικών αναγκών του Δήμου, στην εκπόνηση των περιγραμμάτων θέσεων εργασίας και στην εκπόνηση νέου Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας δεν συνιστούν εξειδικευμένη εργασία. Σε κάθε περίπτωση δε οι υπάλληλοι των ως άνω Τμημάτων αλλά και οι εκάστοτε Προϊστάμενοι των Τμημάτων και Διευθύνσεων του Δήμου, λόγω της ιδιότητάς τους και της καθημερινής τους παρουσίας και ενασχόλησης με τα ζητήματα του Δήμου, μπορούν να εντοπίζουν τις ελλείψεις και τις αδυναμίες του οργανογράμ-ματός του και άρα είναι τα πλέον κατάλληλα όργανα για να προτείνουν τις ενδεδειγμένες μεταβολές στη δομή και στην οργάνωσή του. Επιπλέον, για την αξιολόγηση των υπηρεσιών τους οι Δήμοι έχουν την δυνατότητα να ακολουθούν ως πρότυπο το εγχειρίδιο του Υπουργείου Εσωτερικών «Προδιαγραφές του έργου των ομάδων αξιολόγησης και αναδιοργάνωσης των Δήμων», το οποίο προδιαγράφει το έργο των ομάδων εργασίας, ώστε η αξιολόγησή τους και οι προτάσεις αναδιοργάνωσης να καταγράφονται με ομοιόμορφο τρόπο για όλους τους δήμους και να ακολουθείται ενιαία μεθοδολογία. Πέραν αυτών, για την εκτέλεση των σχετικών υπηρεσιών ο Δήμαρχος .....-... συνέστησε ήδη 10μελή Ομάδα Εργασίας. ανάθεσε δε τις σχετικές υπηρεσίες και στη φερόμενη ως δικαιούχο «για την υποστήριξη της ανωτέρω ομάδας εργασίας». Όπως, όμως, προκύπτει από τα σχετικά έγγραφα, οι δύο εργασίες, δηλαδή τόσο η ανατεθείσα στην ανάδοχο όσο και η ανατεθείσα στην ομάδα εργασίας του Δήμου, έχουν κοινή στόχευση, ήτοι την καταγραφή και αξιολόγηση της υφιστά-μενης κατάστασης και την αναδιάρθρωση των δομών του Δήμου μέσα από την σύναξη ενός νέου Ο.Ε.Υ. και των σχετικών περιγραμμάτων θέσεων εργασίας (Ε.Σ. Πραξ. ΚΠΕΔ στο VII Τμ. 92/2015, 261/2016 και 59/2018) και συνεπώς δεν πρόκειται για «υποστήριξη» του έργου της ομάδας εργασίας αλλά για υλοποίηση του έργου της. Τέλος δεν συντρέχει περίπτωση συγγνωστής πλάνης των οργάνων του Δήμου, καθόσον ενόψει του άρθρου 35 του ν. 4024/2011, έχει παγίως κριθεί ότι δεν είναι επιτρεπτή η ανάθεση των ελεγχόμενων υπηρεσιών σε τρίτο, παρά μόνον η ένταξη εξωτερικού συμβούλου στην Ομάδα Εργασίας που συστήνεται για την αναδιάρθρωση των υπηρεσιών του Δήμου. Τέλος, η απαίτηση της Διακήρυξης ο Υπεύθυνος της Ομάδας Έργου να κατέχει Πτυχίο Οικονομικών ή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων καθώς και Μεταπτυχιακό τίτλο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και 10ετή εμπειρία, καθώς και τα μέλη να είναι Πτυχιούχοι με 5ετή συναφή εμπειρία δεν συνιστά υπέρμετρο περιορισμό για τη συμμετοχή περισσοτέρων, καθόσον η κατοχή ενός των ως άνω Πτυχίων και ταυτόχρονα και Μεταπτυχιακού δεν συνιστούν «κλειστή» προδιαγραφή, που απαντάται σε ελάχιστα ή ένα μόνο, πρόσωπα, σε κάθε περίπτωση δε δικαιολογείται και από τη φύση των υπό ανάθεση υπηρεσιών.ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.7/5/2019 (σε συμβούλιο)