ΕλΣυν/Τμ.4/12/2012

Δαπάνη συνολικού ποσού που υπερέβαινε το όριο κάτω από το οποίο επιτρέπεται να εκτελεσθούν οι εν λόγω εργασίες με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης.Μη νόμιμος ο επιμερισμός (κατάτμηση) της απαιτούμενης συνολικής ποσότητας των ζητούμενων όμοιων ή ομοειδών αγαθών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και η εν συνεχεία απευθείας ανάθεση των αντίστοιχων τμηματικών προμηθειών, καθόσον με τον τρόπο αυτό επιχειρείται, κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, να μην τηρηθεί η οριζόμενη από αυτές διαδικασία του ενιαίου τακτικού ή πρόχειρου διαγωνισμού.

Δεν είναι νόμιμος ο επιμερισμός της απαιτούμενης συνολικής ποσότητας των ζητούμενων όμοιων ή ομοειδών αγαθών του αυτού φορέα σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή σε μερικότερες κατηγορίες και η εν συνεχεία απ’ ευθείας ανάθεση των αντίστοιχων τμηματικών προμηθειών, εντός του αυτού έτους, με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει από την κατάτμηση της συνολικής δαπάνης, καθόσον όπως πάγια δέχεται το Δικαστήριο τούτο, με τον τρόπο αυτό επιχειρείται κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, να μην τηρηθεί η οριζόμενη απ’ αυτές διαδικασία της διενέργειας ενιαίου τακτικού ή πρόχειρου, κατά περίπτωση, διαγωνισμού

Προμήθειες ειδών που θεωρούνται όμοια ή ομοειδή, σύμφωνα με τις συναλλακτικές αντιλήψεις, τη φύση τους και τη λειτουργικότητά τους. Απαγορεύεται επομένως ο επιμερισμός τέτοιων αγαθών σε μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και στη συνέχεια η χωριστή διενέργεια περισσότερων απευθείας αναθέσεων ή πρόχειρων διαγωνισμών, με βάση το ύψος κάθε μερικότερης δαπάνης που προκύπτει από την κατάτμηση της συνολικής, καθόσον με την τμηματική ανάθεση των όμοιων/ομοειδών αγαθών καταστρατηγείται η θεμελιώδης αρχή της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων, που είναι η διενέργεια διαγωνισμού (βλ. Πράξεις IV Τμ. 28, 79/1997, 91/2000, 12, 31, 116/2001, 26, 203/2003, 75, 60, 180/2004, 64, 124, 129/2005, 11,12, 20, 82, 105, 124/2006, 30/2007, κ.ά. ).

H προμήθεια ειδών από το Δημόσιο διενεργείται, κατά κανόνα, με τη διαδικασία του διαγωνισμού, καθόσον κατ’ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η ευρύτερη δημοσιότητα και επιτυγχάνεται η επιλογή της συμφερότερης προσφοράς. Ακολούθως, η προμήθεια ειδών με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) αποτελεί εξαιρετική διαδικασία, η προσφυγή στην οποία επιτρέπεται μόνο στις περιοριστικώς αναφερόμενες στο Νόμο περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και η περίπτωση κατά την οποία η συνολική δαπάνη για την προμήθεια όμοιων ή ομοειδών ειδών δεν υπερβαίνει, σε ετήσια βάση, το ποσό των 15.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Στην περίπτωση όμως αυτή, προς αποφυγή καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, απαγορεύεται ο επιμερισμός της συνολικής ποσότητας των όμοιων ή ομοειδών προς προμήθεια ειδών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και η, εν συνεχεία, χωριστή απευθείας ανάθεση των οικείων τμηματικών προμηθειών (βλ. ΕλΣ ΙV Τμ. πράξεις 176, 177/2009, 126, 102, 22/2008, 160, 137/2007). Προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) επιτρέπεται, επίσης, όταν, λόγω επείγουσας ανάγκης, οφειλόμενης σε απρόβλεπτες περιστάσεις, καθίσταται αδύνατη η τήρηση των προθεσμιών διενέργειας τακτικού ή πρόχειρου, όταν το ποσό της προϋπολογιζόμενης δαπάνης των οικείων προμηθειών δεν υπερβαίνει το ποσό των 45.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., διαγωνισμού. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται να συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις: α) ύπαρξη απρόβλεπτου γεγονότος, β) δημιουργία επείγουσας ανάγκης, η οποία δεν συμβιβάζεται με τις προθεσμίες που προβλέπονται στη διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού και γ) ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ του απρόβλεπτου γεγονότος και της επείγουσας ανάγκης. Ως απρόβλεπτα γεγονότα, νοούνται τα αιφνίδια ή εξαιρετικά πραγματικά γεγονότα, που δεν ήταν γνωστά στην οικεία υπηρεσία ή δεν μπορούσαν να προβλεφθούν και να συνυπολογισθούν, καθώς δεν ανάγονται στη σφαίρα επιρροής της, και καθιστούν ανέφικτο τον έγκαιρο προγραμματισμό της ανάθεσης των αναγκαίων για την αντιμετώπισή τους προμηθειών (βλ. Ελ.Σ. ΙV Τμ. πράξεις 176, 177, 24/2009, 230/2008, 145/2007). Τέλος, ανάθεση με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) χωρεί και στην περίπτωση που για λόγους τεχνικούς ή σχετιζόμενους με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, τα προς προμήθεια είδη δύνανται να κατασκευαστούν ή να παραδοθούν μόνο από ορισμένο προμηθευτή. Στην περίπτωση αυτή, δεν αρκεί να αποδεικνύεται ότι τα οικεία είδη είναι μοναδικά από τεχνική άποψη ή ότι προστατεύονται από δικαιώματα αποκλειστικότητας, αλλά και ότι η παρασκευή ή η παράδοσή τους είναι δυνατή μόνο από τον οικείο προμηθευτή (πρβλ. ΔΕΚ απόφαση της 3.5.1994 στην υπόθεση C-328/1992, I-1569). Κατά συνέπεια, πρέπει να προσκομίζονται αποδεικτικά στοιχεία όχι μόνο για την αποκλειστική τεχνική καταλληλότητα των οικείων ειδών ή τη μοναδικότητα του κατασκευαστή τους αλλά και για τη μη ύπαρξη ανταγωνιστικών προμηθευτών ή κατασκευαστών των ίδιων προϊόντων (ΕλΣ ΙV Τμ. πράξεις 176, 177/2009).

Ανάθεση-Διαδικασία Διαγωνισμού-Κατάτμηση :Μη νόμιμη η καταβολή αμοιβής από ΤΕΙ σε διάφορους προμηθευτές για την προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης, διότι δεν ανατέθηκαν με τη διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού αλλά της απευθείας ανάθεσης, δεν περιλήφθηκαν στις διαγωνιστικές διαδικασίες της Περιφέρειας αλλά ανατέθηκαν αναρμοδίως από το ίδιο το του ΤΕΙ και δεν συνάφθηκαν έγγραφες συμβάσεις δεδομένου ότι δεν προηγήθηκε ανακοίνωση των αποφάσεων (πράξεων) απευθείας ανάθεσης των προμηθειών στους προμηθευτές, οι ελλείπουσες δε συμβάσεις δεν δύνανται να υποκατασταθούν από  τις συμβάσεις που είχαν συνάψει οι ανωτέρω προμηθευτές, κατά περίπτωση, με τον Δήμο και την Περιφέρεια. ( παρ. 12 και 13 του άρθρου 2 του ν. 2286/1995 (Α΄ 19Α) και της κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσας Π1/3305/3.11.2010 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (Β΄ 1789),  άρθρο13 παρ. 6 του ν. 2503/1997 (Α΄ 107),  άρθρα 40 έως και 42 του π.δ/τος 173/1990 (Α΄ 62) και   ν. 3852/2010 (Α΄ 87).

Κατάτμηση προμηθειών. Η ανάθεση προμηθειών από τα ν.π.δ.δ., διενεργείται, κατά κανόνα, κατόπιν τακτικού (ανοικτού ή κλειστού) διαγωνισμού - δοθέντος ότι με την κατά νόμο απαιτούμενη ευρύτερη δημοσιότητα και την τήρηση σύνθετων διαδικασιών, επιτυγχάνεται η επιλογή της πλέον συμφέρουσας προσφοράς και, συνεπώς, διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον - ειδικώς δε στην περίπτωση που η αξία των προς προμήθεια ειδών δεν υπερβαίνει σε ετήσια βάση το ποσό των 60.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), με τη διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού. Προκειμένου, όμως, να διαπιστωθεί το ποσό, στο οποίο ανέρχεται η δαπάνη συγκεκριμένης προμήθειας και, συναφώς, η δυνατότητα ανάθεσής της με πρόχειρο διαγωνισμό, λαμβάνεται υπόψη η συνολική δαπάνη που πραγματοποιείται για να καλυφθούν οι ετήσιες ανάγκες του ενδιαφερόμενου φορέα σε όμοια ή ομοειδή, κατά την αντίληψη των συναλλαγών και τη φύση του πράγματος, αγαθά, απαγορευομένων, περαιτέρω, του επιμερισμού των αγαθών αυτών σε μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και της χωριστής ανάθεσης των αντίστοιχων τμηματικών προμηθειών με τη συνοπτική διαδικασία, στο μέτρο που, με τον τρόπο αυτό, της κατάτμησης, δηλαδή, της δαπάνης, επιχειρείται, κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, η μη τήρηση των διατυπώσεων του τακτικού διαγωνισμού (π.ρ.β.λ. 119/2011, 238/2010 κ.ά. Πράξεις IV Τμ.).(...)Κρίσιμη για τη διάγνωση του μη νόμιμου επιμερισμού της προμήθειας αποβαίνει, όχι η εγκριθείσα στον οικείο Κ.Α.Ε. πίστωση, της οποίας η διάθεση είναι αβέβαιη, αλλά η δαπάνη που πραγματοποιείται για την κάλυψη των ετήσιων αναγκών της Αναθέτουσας Αρχής σε όμοια ή ομοειδή υλικά

ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ.Διαδικασία ανάθεσης - Όργανα:Νόμιμη η καταβολή αμοιβής από Υπουργείο σε ιδιωτική εταιρεία για την παροχή τεχνικής συνδρομής για επίβλεψη των εργασιών επιθεώρησης οπτικού συστήματος των ενόπλων δυνάμεων, καθόσον νομίμως οι ανωτέρω υπηρεσίες ανατέθηκαν στην άνω εταιρεία, κατόπιν διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού, διότι ανεξαρτήτως της συνδρομής ή μη τεχνικών λόγων ή λόγων που σχετίζονται με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, η ετήσια δαπάνη αυτών δεν υπερέβη σε ετήσια βάση το ποσό των 60.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), μέχρι το οποίο είναι επιτρεπτή άνευ ετέρου, η προσφυγή στην διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού (άρθρο 2 παρ. 12 και 13 του ν. 2286/1995, σε συνδυασμό με εκείνες της Π1/3305/2010 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, ΦΕΚ Β' 1789/2010).

Οι προμήθειες των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, ακόμη και όταν δεν εντάσσονται στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών, διέπονται από τις διατάξεις του ν. 2286/1995 και την προαναφερθείσα κατ' εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσα Π1/7446/14-1-2002 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης, σύμφωνα με την οποία, για την εξεύρεση του χρηματικού ορίου, μέχρι του οποίου επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση προμήθειας, λαμβάνεται υπόψη η κατά κωδικό αριθμό είδους του αρχείου ειδών του Υπουργείου Ανάπτυξης, δαπάνη (βλ. πρ. IV Τμ. 79/2003, 116/2001). Επειδή, όμως, η ανωτέρω κατηγοριοποίηση των ειδών ενδέχεται να άγει σε καταστρατηγήσεις, προς το σκοπό αποφυγής διενέργειας πρόχειρου ή τακτικού, κατά περίπτωση, διαγωνισμού, γίνεται παγίως δεκτό από το Δικαστήριο τούτο ότι, εφόσον πρόκειται για όμοια ή ομοειδή, κατά τη φύση του πράγματος και την αντίληψη των συναλλαγών, αγαθά, η υπέρβαση ή μη του ορίου, μέχρι του οποίου χωρεί προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, κρίνεται με βάση τη συνολικώς (αθροιστικώς) απαιτούμενη για την προμήθεια τέτοιων ειδών ετήσια δαπάνη (βλ. πρ. IV Τμ. 28 και 29/1997, 91/2000, 12 και 13/2001, 79/2003, 120/2005, 139/2006), ανεξάρτητα από το βαρυνόμενο Κ.Α.Ε.(βλ. πρ. IV Tμ. 8/2007) . Απαγορεύεται επομένως ο επιμερισμός τέτοιων αγαθών σε μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και στη συνέχεια η χωριστή διενέργεια περισσότερων απευθείας αναθέσεων ή πρόχειρων διαγωνισμών, με βάση το ύψος κάθε μερικότερης δαπάνης, που προκύπτει από την κατάτμηση της συνολικής δαπάνης, καθόσον με την τμηματική ανάθεση των όμοιων/ομοειδών αγαθών καταστρατηγείται η θεμελιώδης αρχή της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων, που είναι η διενέργεια διαγωνισμού (βλ. Πράξεις IV Τμ. 12, 31, 116/2001, 26, 203, 212/2003, 75, 60, 180/2004, 64, 124, 129/2005, 20, 117/2006, 8, 24/2007 κ.ά.). Περαιτέρω, είναι επιτρεπτή η προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, εφόσον συντρέχουν λόγοι επείγουσας ανάγκης, που οφείλεται σε αυταπόδεικτα απρόβλεπτες καταστάσεις. Κατά πάγια δε νομολογία του Τμήματος, οι απρόβλεπτες περιστάσεις πρέπει να συναρτώνται με εξαιρετικά και ασυνήθη γεγονότα, τα οποία σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να απορρέουν από ευθύνη της αναθέτουσας αρχής και αντικειμενικά δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν κατά τον προγραμματισμό των σχετικών υπηρεσιών, παρά την επίδειξη της ενδεδειγμένης επιμέλειας και προσοχής από την αναθέτουσα αρχή. Επίσης, από τη φύση της απόφασης για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, επιβάλλεται να περιέχει κάθε φορά πλήρη και σαφή αιτιολογία περί της συνδρομής των προϋποθέσεων για την εφαρμογή της, η δε κρίση της αναθέτουσας αρχής περί της συνδρομής των ανωτέρω περιστάσεων υπόκειται, ως νομική, σε πλήρη έλεγχο ορθής εκτίμησης και χαρακτηρισμού από το Δικαστήριο. (βλ. ενδεικτικά Πράξεις 5, 22, 50/2007, 57, 113, 117, 139/2006 IV Τμήματος Ελ. Συν.).

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ – ΑΓΟΡΕΣ:Α. Νόμιμη η δαπάνη που αφορά την εξόφληση ποσού από Δήμο σε ιδιωτική επιχείρηση για την προμήθεια χριστουγεννιάτικου ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, καθόσον για την προμήθεια των ανωτέρω ειδών χριστουγεννιάτικου ηλεκτρολογικού εξοπλισμού (αξίας 27.000 ευρώ συμπεριλαμβανόμενου του ΦΠΑ), τηρήθηκε η διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού (Π1/3305/3.11.2010 απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, ΦΕΚ Β΄ 1789/2010).Β. Μη νόμιμη η δαπάνη που αφορά εξόφληση της ίδιας εταιρείας για την προμήθεια χριστουγεννιάτικου διάκοσμου, καθόσον η προμήθεια των ειδών αυτών ανατέθηκε απευθείας, παρά το γεγονός ότι η συνολική δαπάνη για την κάλυψη των αναγκών του Δήμου σε υλικά χριστουγεννιάτικου στολισμού γενικά για το έτος 2014, υπερέβαινε το ποσό των 15.000 ευρώ συμπεριλαμβανόμενου του ΦΠΑ, πέραν του οποίου απαιτείται η διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού (27319/18.7.2002 απόφαση των Υφυπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Ανάπτυξης, ΦΕΚ Β΄ 945/2002).

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ – ΑΓΟΡΕΣ.Ανάθεση Διαδικασία διαγωνισμού - κατάτμηση:Μη νόμιμη η πληρωμή από Δήμο σε ιδιωτική εταιρεία για την προμήθεια ανταλλακτικών για την επισκευή δημοτικού οχήματος, καθόσον μη νομίμως ανατέθηκε απευθείας η ανωτέρω προμήθεια με παράκαμψη της διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού, δεδομένου ότι το ποσό της ελεγχόμενης προμήθειας συναθροιζόμενο με το ποσό που δαπανήθηκε κατά το έτος 2014 για όμοιες ή ομοειδείς προμήθειες ανταλλακτικών οχημάτων του Δήμου υπερβαίνει το όριο των 15.000,00 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.), πέραν του οποίου δεν επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση προμηθειών (άρθρα 209 παρ. 1 του ΚΔΚ, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006, ΦΕΚ Α΄ 114/2006, 2 παρ. 7, 3 παρ. 3 και 10 και 23 παρ. 4 και 5 της 11389/8.3.1993 απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών, ΦΕΚ Β΄ 185/1993 και των υπουργικών αποφάσεων Π1/3305/3.11.2010, ΦΕΚ Β΄1789/2010 και 27319/18.7.2002,  ΦΕΚ Β΄ 945/2002).(συγγνωστή πλάνη)