ΕΣ/Τ4/98/2001

Με τις υπό ανάκληση πράξεις, έγινε δεκτό ότι το άρθρο 4 του π.δ/τος 151/1998, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ερμηνευόμενο ενόψει αφενός του επιδιωκόμενου σκοπού της διενέργειας ελέγχου της νομιμότητας και κανονικότητας των εντελλόμενων δαπανών σε περισσότερα στάδια και από διαφορετικά διοικητικά όργανα, αφετέρου της γενικής αρχής του διοικητικού δικαίου που επιβάλλει και στον Προϊστάμενο της Υ.Δ.Ε., ως διοικητικό όργανο, να παρέχει εγγυήσεις αμερόληπτης κρίσης, υπό την έννοια ότι, κατά την άσκηση των καθηκόντων του δεν πρέπει να έχει ήδη σχηματισμένη και, συνεπώς, προειλημμένη γνώμη για τη νομιμότητα ή μη της εντελλόμενης δαπάνης, δεν επιτρέπει, κατά τη διαδικασία έκδοσης του τακτικού χρηματικού εντάλματος, την παράλληλη εμπλοκή προσώπου με τη διττή ιδιότητα του Προϊσταμένου Τμήματος και του αναπληρωτή Προϊσταμένου Υ.Δ.Ε., αφού ο τελευταίος ελέγχει κατ’ ουσία την πράξη του προηγούμενου.  Για το λόγο αυτόν έκρινε μη θεωρητέα τα ανωτέρω και αναφερόμενα στις προσβαλλόμενες πράξεις χρηματικά εντάλματα πληρωμής που εκδόθηκαν από την Υ.Δ.Ε. στο Νομό Θεσσαλονίκης, καθόσον υπογράφονταν από την υπάλληλο της Υ.Δ.Ε….., υπό την διττή ιδιότητα της Προϊσταμένης του Τμήματος που συνέπραξε στον έλεγχο και την εκκαθάριση της δαπάνης, και της αναπληρώτριας Προϊσταμένης. Όμως, ύστερα από τη νέα νομοθετική ρύθμιση σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται, η υπογραφή  χρηματικού εντάλματος από τον αναπληρωτή Προϊστάμενο της Υ.Δ.Ε., όταν αυτός ταυτίζεται με τον συνυπογράφοντα το ένταλμα Προϊστάμενο του αρμοδίου Τμήματος, οι δαπάνες που εντέλλονται με τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα νομίμως υπογράφονται από τον αναπληρωτή προϊστάμενο της ΥΔΕ. και, ως εκ τούτου,  θα μπορούσαν τα εντάλματα αυτά να θεωρηθούν αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνουν. 

Στο πλαίσιο του ελέγχου, της εκκαθάρισης και της εντολής πληρωμής των δαπανών των Ν.Α. ο αρμόδιος υπάλληλος της Υ.Δ.Ε., ο οικείος Τμηματάρχης και ο Προϊστάμενος αυτής ενεργούν πράξεις διαχείρισης των χρημάτων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης αφού η καταβολή του εντελλόμενου ποσού και η εκταμίευση του είναι αναγκαία συνέπεια της διαχειριστικής εντολής τους, χωρίς την παρεμβολή άλλου οργάνου, αποκτώντες εντεύθεν την ιδιότητα του δημοσίου υπολόγου.

Προϊστάμενος - κωλύματα. Ασυμβίβαστο ή μη ιδιότητας Ελεγκτικού οργάνου και αιρετού μέλους Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Οι προϊστάμενοι Υπηρεσίας Δημοσιονομικού Ελέγχου (Υ.Δ.Ε.) σε επίπεδο διεύθυνσης, ή και σε επίπεδο τμήματος όταν η αντίστοιχη Υ.Δ.Ε. λειτουργεί σε επίπεδο τμήματος μόνον, δεν μπορούν να είναι και μέλη του Νομαρχιακού Συμβουλίου του νομού στον οποίο υπηρετούν με την πιο πάνω ιδιότητα. Το ασυμβίβαστο αυτό δεν ισχύει για τους προϊσταμένους τμήματος Υ.Δ.Ε. η οποία λειτουργεί σε επίπεδο διεύθυνσης. Προϊστάμενος Υ.Δ.Ε. μπορεί να διορισθεί πρόεδρος Δ.Σ. Νοσοκομείου, θα πρέπει όμως να μη συμμετέχει στη διαδικασία ελέγχου των δαπανών του συγκεκριμένου Νοσοκομείου για εφημερίες, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία κλπ του νοσηλευτικού προσωπικού του, αναπληρούμενος στην άσκηση της αρμοδιότητας αυτής από το νόμιμο αναπληρωτή του.

ΘΕΜΑ: "Υποχρεωτικός έλεγχος ύπαρξης Αριθμού Διαδικτυακής Ανάρτησης (ΑΔΑ) κατά τον έλεγχο και την εκκαθάριση πράξεων δαπανών των φορέων από τις Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου (Υ.Δ.Ε.)"Σχ.3861/2010

Ανάθεση αρμοδιοτήτων στις Υ.Δ.Ε. για την εκκαθάριση και ενταλματοποίηση ληξιπρόθεσμων οφειλών του ν. 4093/2012.

Αρμοδιότητα υπογραφής χρηματικών ενταλμάτων Περιφέρειας. (..) Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται, εκτός άλλων, ότι με τις διατάξεις του ν. 4270/2014, όπως αυτές τροποποιήθηκαν μεταγενέστερα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 4337/2015,  θεσπίστηκαν νέες ρυθμίσεις για τη μεταρρύθμιση και συνολική αναδιοργάνωση του δημοσιονομικού συστήματος των Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι Περιφέρειες, με την ανάληψη αποκλειστικών αρμοδιοτήτων από τις Οικονομικές Υπηρεσίες των Φορέων και την αντίστοιχη μεταφορά σε αυτούς των αρμοδιοτήτων, από 1.1.2017, των Υπηρεσιών Δημοσιονομικού Ελέγχου (Υ.Δ.Ε.). Στο πλαίσιο αυτό, ο Περιφερειάρχης είναι ο προϊστάμενος των υπηρεσιών της Περιφέρειας και διατάσσει, μεταξύ άλλων, την είσπραξη των εσόδων αυτής και αποφασίζει για τη διάθεση των πιστώσεων του προϋπολογισμού, υπογράφει δε τις συμβάσεις που συνάπτει η Περιφέρεια και είναι διατάκτης των δαπανών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Οι αρμοδιότητες που καθορίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 25 του ως άνω ν. 4270/2014 ασκούνται από τον Προϊστάμενο των Οικονομικών Υπηρεσιών, σύμφωνα με τον Οργανισμό κάθε Περιφέρειας (βλ. και Ε.Σ. Ολομ. Πρακτικά της 9ης Γεν. Συν/σης της 10ης Μαΐου 2017), ο οποίος με απόφασή του δύναται να εξουσιοδοτεί ιεραρχικά υφιστάμενά του όργανα να υπογράφουν με εντολή του πράξεις, βεβαιώσεις και τίτλους πληρωμής. Οι ενέργειες/πράξεις που αφορούν στην εξόφληση των χρηματικών ενταλμάτων διενεργούνται/προσυπογράφονται και υπογράφονται αποκλειστικά από τον Προϊστάμενο της Ταμειακής Υπηρεσίας και τους υπαλλήλους που υπηρετούν σε αυτήν (βλ. σχετ. την 2/45897/0026/14.6.2017 εγκύκλιο «Παροχή οδηγιών επί των διατάξεων του ν. 4270/2014»). Και τούτο, διότι ρητά το άρθρο ένατο παρ. 6 του ν. 4393/2016 ορίζει ότι οι Προϊστάμενοι  Οικονομικών Υπηρεσιών καθίστανται αποκλειστικά υπεύθυνοι για τις αρμοδιότητες που αφορούν στη δημοσιονομική διαχείριση του φορέα τους και ασκούνται κατά τη δημοσίευση  του νόμου αυτού από τις Υ.Δ.Ε, επιπρόσθετα δε κατά το άρθρο 85 παρ. 1 του ν. 4446/2016 είναι τα αρμόδια όργανα για τον έλεγχο, την εκκαθάριση των δημοσίων δαπανών και την ενταλματοποίηση αυτών, δηλαδή και την υπογραφή των σχετικών τίτλων πληρωμής. Επομένως, στον Προϊστάμενο Οικονομικών Υπηρεσιών ανήκει ο έλεγχος, η εκκαθάριση, καθώς και η ενταλματοποίηση των δαπανών της Περιφέρειας.(..)Στην προκειμένη περίπτωση, από τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα πληρωμής προκύπτει ότι τα χρηματικά αυτά εντάλματα υπογράφει ο Προϊστάμενος Οικονομικών Υπηρεσιών της Περιφέρειας …. Συνεπώς, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, ο ανωτέρω είναι, κατά νόμο, το αποκλειστικά αρμόδιο όργανο για τον έλεγχο, την εκκαθάριση και την ενταλματοποίηση των δαπανών της ως άνω Περιφέρειας, δηλαδή και την υπογραφή των σχετικών τίτλων πληρωμής, καθόσον δεν έχει εξουσιοδοτήσει ιεραρχικά  υφιστάμενα όργανά του στη Διεύθυνση Οικονομικού αυτής, και πρέπει αυτά να θεωρηθούν.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο, κατά την άσκηση του κατά το άρθρο 98 του Συντάγματος ελέγχου των δαπανών του Κράτους ή των ν.π.δ.δ., δεν περιορίζεται στη διαπίστωση μόνο της νομιμότητάς τους (ύπαρξη σχετικής πίστωσης), αλλά ερευνά και τη νομιμότητα της διαδικασίας πραγματοποιήσεώς τους, στην οποία περιλαμβάνεται και η νομότυπη έκδοση του οικείου τίτλου πληρωμής (χρηματικού εντάλματος), βασικό στοιχείο της οποίας είναι η υπογραφή τούτου από τα κατά νόμο αρμόδια όργανα (βλ. Πρ. Ι Τμ. 123/1999, 124/2005, Πρακτικά Ι Τμ. 14η Συν./11.4.2000), στα οποία περιλαμβάνεται, για τα χρηματικά εντάλματα που εκδίδουν οι Δήμοι, και ο προϊστάμενος της οικείας λογιστικής υπηρεσίας (βλ. Πρ. Ι Τμ. 27/2008), όπως αυτή διαμορφώνεται με τον οργανισμό εσωτερικής υπηρεσίας κάθε Δήμου. Η υπογραφή αυτή πρέπει να είναι απαλλαγμένη από οιαδήποτε αίρεση ή όρο και δεν δύναται να συνοδεύεται από επιφύλαξη εκ μέρους του υπογράφοντος οργάνου, διότι, πέραν του ότι η δυνατότητα αυτή δεν προβλέπεται από καμία διάταξη νόμου, δια της υπογραφής βεβαιώνεται από τα αρμόδια όργανα η νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης και αναλαμβάνεται σχετικά προσωπική και αλληλέγγυα δημοσιονομική ευθύνη.Ως εκ τούτου, ο προϊστάμενος της λογιστικής υπηρεσίας έχει τη δυνατότητα είτε να υπογράψει το χρηματικό ένταλμα, εφόσον διαπιστωθεί ότι η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη και κανονική, είτε, σε αντίθετη περίπτωση, να αρνηθεί την υπογραφή του, τυχόν δε υπογραφή του εντάλματος υπό επιφύλαξη υποδηλώνει ότι δεν έχει διακριβωθεί από τα αρμόδια όργανα του ο.τ.α. κατά τρόπο βέβαιο η νομιμότητα της δαπάνης που εντέλλεται να πληρωθεί, γεγονός που καθιστά την υπογραφή αυτή ανενεργή και συνακόλουθα, μη νόμιμο, τον οικείο τίτλο πληρωμής.

Αποτροπή παραγραφής του αδικήματος της μη καταβολής προς το Δημόσιο και τρίτους βεβαιωμένων στις Δ.Ο.Υ. και στα τελωνεία χρεών, στις περιπτώσεις δικαστικής αναστολής εκτέλεσης της ταμειακής βεβαίωσης.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
Ο Προϊστάμενος της αρμόδιας Υπηρεσίας δεν υποχρεούται στην υποβολή αίτησης ποινικής δίωξης προς τον Εισαγγελέα, όταν η ταμειακή βεβαίωση έχει καταστεί ανενεργή ή έχει αδρανοποιηθεί λόγω αναστολής εκτέλεσής της, πριν από την πάροδο της προθεσμίας των τεσσάρων μηνών για την καταβολή της βεβαιωθείσας απαίτησης, αντίθετα, όταν η αναστολή της λαμβάνει χώρα μετά την πάροδο της προθεσμίας καταβολής, ο Προϊστάμενος της αρμόδιας Υπηρεσίας θα πρέπει να προβαίνει στην υποβολή αίτησης ποινικής δίωξης χωρίς να αναμένει την δικαστική εκκαθάριση της υπόθεσης στα διοικητικά δικαστήρια. (ομοφ.)

Η απόφαση αφορά την απόρριψη αίτησης αναίρεσης κατά οριστικής απόφασης του IV Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ο αναιρεσείων, πρώην Διευθυντής Οικονομικών Υπηρεσιών του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Καβάλας, είχε καταλογιστεί με 9.300,00 ευρώ (έλλειμμα 5.000,00 ευρώ και προσαυξήσεις 4.300,00 ευρώ) λόγω πληρωμής ανύπαρκτης δαπάνης για υπηρεσίες προβολής το 2006. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο αναιρεσείων υπέχει αυτοτελή δημοσιολογιστική ευθύνη ως νόθος αντικειμενικός υπόλογος, καθώς προώθησε τα δικαιολογητικά στην Υπηρεσία Δημοσιονομικού Ελέγχου (Υ.Δ.Ε.), παρότι αυτά έφεραν καταφανείς ελλείψεις και ασάφειες. Διαπιστώθηκε βαρεία αμέλεια, καθώς παρέλειψε να ασκήσει τον δέοντα έλεγχο. Ο αιτιώδης σύνδεσμος δεν διεκόπη από τον μεταγενέστερο έλεγχο της Υ.Δ.Ε., διότι ο νομοθέτης θέσπισε αυτοτελείς ελεγκτικές διαδικασίες. Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε ως αβάσιμη.

Επίλυση διαφωνίας μεταξύ της Υ.Δ.Ε Μαγνησίας  και της Π.Ε. Μαγνησίας και Σποράδων όσον αφορά τη νομιμότητα πληρωμής δαπάνης συνδιοργάνωησης του 1ου Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών Αλοννήσου.