Αριθμός Πρωτοκόλλου: 63982/2026

Καθορισμός ανώτατου ορίου μεταβιβάσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό στους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους. 

Κατασχεθείσες εις χείρας του Υπουργού Εσωτερικών απαιτήσεις, που αφορούν κατατεθειμένα στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων κεφάλαια, από Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους υπέρ των Δήμων.

Στην περίπτωση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, τρίτος, εις χείρας του οποίου εγκύρως οι δανειστές Δήμου δύνανται να επιβάλουν κατάσχεση, κατά το χρόνο πριν από την έκδοση της αποφάσεως κατανομής, είναι αποκλειστικά ο Υπουργός Εσωτερικών. -Η άσκηση ανακοπής και αιτήσεως αναστολής από τον καθ' ου η κατάσχεση Δήμο, κατά του κατασχετηρίου, μετά και την απόρριψη αιτήματος χορηγήσεως προσωρινής διαταγής, δεν κωλύει τον Υπουργό Εσωτερικών να εκδώσει χρηματική εντολή για την καταβολή των κατασχεθέντων χρημάτων στους κατασχόντες, καθ' ο μέρος έχει υποβάλει σχετική θετική δήλωση. -Ο Υπουργός Εσωτερικών, ως τρίτος, ουδόλως έχει δικαίωμα, υπό την ιδιότητα του τρίτου, να αμφισβητήσει το κύρος της κατασχέσεως για λόγους που ανάγονται στην ουσία της απαιτήσεως των κατασχόντων. -Ακόμη και μετά την υποβολή θετικής δηλώσεως, ο Υπουργός Εσωτερικών, ως τρίτος, δύναται να προβάλει αιτιάσεις σχετικά με το κύρος της εις χείρας του κατασχέσεως, λόγω του ακατασχέτου της απαιτήσεως. -Δεν υπόκεινται σε κατάσχεση τα κεφάλαια τα οποία αποδίδονται στους Δήμους, από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, εφ' όσον προκύπτει ότι αφορούν και αποβλέπουν στην εκτέλεση συγκεκριμένων έργων, την εξυπηρέτηση ειδικών δημοτικών σκοπών και, εντέλει, στην ίδια τη λειτουργία και την παροχή κρίσιμων αυτοδιοικητικών υπηρεσιών, των οποίων η μη εκπλήρωση θα οδηγούσε στην αναίρεση της λειτουργίας και, εντέλει, την ματαίωση της αποστολής των Δήμων. -Η θετική δήλωση του Υπουργού Εσωτερικών αποτελεί εκτελεστό τίτλο κατά του Ελληνικού Δημοσίου, τυχόν δε, μετά την επίδοση του κατασχετηρίου, απόδοση στο Δήμο του κατασχεθέντος ποσού, για το οποίο υποβλήθηκε θετική δήλωση, δεν παράγει έννομες συνέπειες, έναντι των κατασχόντων, ώστε το Δημόσιο εξακολουθεί να ευθύνεται έναντι αυτών για την καταβολή του. Το Υπουργείο Εσωτερικών, όμως, δικαιούται να αναζητήσει, όσα απέδωσε στο Δήμο, με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο, μεταξύ των οποίων και με ανάκληση της πράξεως και εν συνεχεία βεβαίωση του σχετικού ποσού ή με συμψηφισμό (παρακράτηση) οποιασδήποτε μελλοντικής επιχορηγήσεως του Δήμου. (ομοφ.)

Ο.Τ.Α. Προσυμβατικός έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο των συναπτόμενων δανειακών συμβάσεων με Τραπεζικά Ιδρύματα. Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Διενέργεια ή μη ελέγχου νομιμότητας των ως άνω δανειακών συμβάσεων.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στο οποίο και κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (Κ.Α.Π.) των Δήμων και Κοινοτήτων βάσει της διάταξης του άρθρου 25 παρ. 3 και 4 του Ν 1828/1989, λειτουργεί ως οιονεί διαχειριστής των χρημάτων του Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία προορίζονται για το σκοπό αυτό, πιστώνοντας τους λογαριασμούς των Δήμων και Κοινοτήτων με βάση τις εντολές του Υπουργείου Εσωτερικών. Στα πλαίσια αυτής της περιορισμένης εξουσίας του δεν έχει ούτε την υποχρέωση αλλά ούτε και την ευχέρεια να ελέγχει τη νομιμότητα των δανειακών συμβάσεων που συνάπτονται μεταξύ τρίτων, όπως εν προκειμένω μεταξύ Συνδέσμων Δήμων ή Κοινοτήτων και Τραπεζικών Ιδρυμάτων και κατ’ επέκταση των παρεπόμενων αυτών συμβάσεων εγγύησης, που συνάπτουν οι Δήμοι και οι Κοινότητες με τους δανειστές - Τραπεζικά Ιδρύματα και ενεχυρίασης - εκχώρησης απαιτήσεών τους από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, προς εξασφάλιση των τελευταίων. Συνεπώς και ανεξαρτήτως του εάν οι δανειακές συμβάσεις και οι παρεπόμενες αυτών συμβάσεις εγγύησης και ενεχυρίασης - εκχώρησης απαιτήσεων από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, υπόκεινται στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στα πλαίσια της ως άνω λειτουργίας του δεν δικαιούται να ελέγξει το κύρος αυτών των συμβάσεων, ως προς τις οποίες παραμένει τρίτος, αντιθέτως οφείλει να τις εκτελεί μέχρι να αναγνωρισθεί δικαστικά με πρωτοβουλία των συμβαλλόμενων μερών η εγκυρότητα ή μη αυτών. (πλειοψ.)

Επιχορήγηση ναυτικής εταιρείας του Ν. 959/1979. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις,  η προεκτεθείσα αμφιβολία πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να αρθεί υπέρ της άποψης ότι για την καταβολή της επιχορήγησης αυτής δεν απαιτείται η προηγούμενη υποβολή απολογιστικών στοιχείων από την ως άνω ναυτική εταιρεία στον φορέα εποπτείας της και  στο Ελεγκτικό Συνέδριο,  αλλά αρκεί  η  ενσωμάτωση των οικονομικών στοιχείων τους  στις βάσεις δεδομένων του Υπουργείου Εσωτερικών, σύμφωνα με τις  διατάξεις του άρθρου 267 του ν. 3852/2010 και εκείνες των  74712/29.12.2010 (Β΄ 2043) αποφάσεως του Υπουργού Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Εξάλλου, αφού η επιχορήγηση των εν λόγω δρομολογίων για τα έτη 2012 και 2013  είχε ήδη εγκριθεί τις με  23/28.1.2012 και  94/2.7.2013 αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου ..., νομίμως η καταβολή των αντίστοιχων  δαπανών και η διάθεση των σχετικών πιστώσεων εγκρίθηκαν από την οικονομική επιτροπή μετά την πραγματοποίηση των δρομολογίων, ενώ, τέλος, η καταβολή της νομίμως βαρύνει πιστώσεις που προέρχονται από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους μετά την έκτακτη επιχορήγηση του Δήμου ... με την 17931/5.5.2014 απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, καθόσον η καταβολή της καλύπτει λειτουργική ανάγκη του Δήμου αφού από αυτήν εξαρτάται η  διεξαγωγή των εν λόγω θαλασσίων δρομολογίων που είναι σημαντική αφού συνιστά αρτηρία ζωής για την νήσο ... αλλά και  η σύνδεση αυτής με την ... με στόχο (το εν λόγω πλοίο λειτουργεί και ως ασθενοφόρο)  την πρόσβαση των κατοίκων της πρωτίστως στις υπηρεσίες υγείας, καθώς και στις διοικητικές υπηρεσίες της τελευταίας.

Συμβουλευτική κατάρτιση και πιστοποίηση δεξιοτήτων...Με αυτά τα δεδομένα, το Κλιμάκιο σημειώνει ότι στο 9732/27.7.2020 έγγραφο της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων ΕΚΤ της Εθνικής Αρχής Συντονισμού, το οποίο συντάχθηκε κατόπιν διενέργειας έρευνας ως προς τις τιμές της αγοράς επί των προγραμμάτων Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΕΚ) (βλ. σκ. 11 της παρούσας), αναφέρεται ένα επιτρεπόμενο εύρος τιμών για τις συνεδρίες συμβουλευτικής, το οποίο κυμαίνεται από 25 έως και 35 ευρώ (κατά μέγιστον) ανά συνεδρία, τυχόν δε υπέρβαση του ανώτατου ορίου των 35 ευρώ δύναται να δικαιολογηθεί μόνον μετά από κατάλληλη αναλυτική τεκμηρίωση εκ μέρους του εκάστοτε δικαιούχου συγχρηματοδοτούμενου από το ΕΚΤ προγράμματος ΣΕΚ. Ωστόσο, εν προκειμένω, η προβλεπόμενη στη διακήρυξη προϋπολογιζόμενη μοναδιαία τιμή για συνεδρίες συμβουλευτικής ανέρχεται στο ποσό των 45 ευρώ, ήτοι υπερβαίνει κατά 10 ευρώ τη μέγιστη δυνατή μοναδιαία τιμή για το αντικείμενο αυτό, χωρίς να υφίσταται στα στοιχεία του φακέλου οιαδήποτε τεκμηρίωση για την εν λόγω ουσιώδη παρέκκλιση από το εύρος τιμών που διαπιστωμένα συνταντώνται στην αγορά για τις συνεδρίες συμβουλευτικής επί προγραμμάτων ΣΕΚ. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο διαπιστώνει ότι στην ελεγχόμενη διαδικασία έχει εμφιλοχωρήσει ουσιώδης πλημμέλεια η οποία συνίσταται στην παραβίαση της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, όπως αυτή προβλέπεται και εξειδικεύεται στις αναφερόμενες στη σκέψη 9 της παρούσας διατάξεις της 137675/EΥΘΥ1016/19.12.2018 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης, καθότι ο προϋπολογισμός της ελεγχόμενης διαδικασίας, καθ’ ο μέρος αφορά στις συνεδρίες συμβουλευτικής, καταρτίσθηκε χωρίς τη λήψη υπόψη των οριζόμενων στο 9732/27.7.2020 έγγραφο, με αποτέλεσμα να έχει υποβληθεί και να έχει γίνει δεκτή προσφορά στα 44,50 ευρώ, ήτοι σε τιμή που προφανώς υπερβαίνει το εύλογο -βάσει στοιχείων αγοράς- μοναδιαίο κόστος του εν λόγω αντικειμένου. Στο σημείο αυτό το Κλιμάκιο σημειώνει ότι είναι αδιάφορο το γεγονός ότι το 9732/27.7.2020 έγγραφο της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων ΕΚΤ της Εθνικής Αρχής Συντονισμού είναι μεταγενέστερο της 427/80/Α3/29.01.2020 απόφασης ένταξης της Πράξης με τίτλο «Συμβουλευτική καθοδήγηση, κατάρτιση και πιστοποίηση των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, για τη συμμετοχή τους στη διαρθρωτική αλλαγή της οικονομίας» (Κωδικός ΟΠΣ 5047778) στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία 2014-2020». Και τούτο διότι, αφενός μεν, όπως έγινε δεκτό ανωτέρω (σκέψη 10), το ως άνω έγγραφο έχει καταστεί κανονιστικό πλαίσιο της ελεγχόμενης διαδικασίας που δεσμεύει την αναθέτουσα αρχή ως προς όλες του τις προβλέψεις (βλ. στη σκέψη 11 της παρούσας τις μεταβατικές ρυθμίσεις αυτού ως προς την υποχρέωση των αναθετουσών αρχών να ευθυγραμμίζουν τις διακηρύξεις τους με τις προβλέψεις του), αφετέρου δε αποτυπώνει αντικειμενικά στοιχεία της αγοράς τα οποία πρέπει να λαμβάνονται σε κάθε περίπτωση υπόψη από τις αναθέτουσες αρχές – δικαιούχους Πράξεων, προκειμένου να καταστρώνουν τεκμηριωμένα (βάσει διαθέσιμων στοιχείων αγοράς) τους προϋπολογισμούς των προκηρυσσόμενων διαγωνισμών και, συνακόλουθα, να επιτυγχάνουν εύλογες τιμές, αποφεύγοντας το ενδεχόμενο λήψης υπερκοστολογημένων υπηρεσιών κατά παράβαση των διατάξεων της 137675/EΥΘΥ1016/19.12.2018 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης. Συναφώς στο πλαίσιο αυτό, με μη νόμιμη αιτιολογία η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Ε.Π. “Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα & Καινοτομία 2014 - 2020” του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων (Διαχειριστική Αρχή) ενέκρινε με την 5797/Β3/1437/30.10.2020 απόφαση τη διακήρυξη του ΣΒΕ, χωρίς να έχει υποβληθεί ενώπιόν της και αξιολογηθεί από την ίδια αναλυτική τεκμηρίωση περί ενδεχόμενης επιτρεπτής υπέρβασης του πλαφόν των 35 ευρώ ως προς την μοναδιαία τιμή για τις συνεδρίες συμβουλευτικής. Δοθέντων δε των στοιχείων αγοράς των τιμών για τις συνεδρίες συμβουλευτικής, όπως αυτά αποτυπώνονται στο γνωστοποιηθέν στη Διαχειριστική Αρχή (ήδη από τον Ιούλιο του 2020) 9732/27.7.2020 έγγραφο, και των ζητημάτων επιλεξιμότητας της σχετικής δαπάνης του εν λόγω αντικειμένου που αυτά τα στοιχεία συνεπάγονται, όφειλε η Διαχειριστική Αρχή να προβεί σε τροποποίηση της 427/80/Α3/29.01.2020 απόφασης ένταξης ως προς το εγκριθέν με αυτή ποσό που αντιστοιχεί στο προκηρυχθέν αντικείμενο.

Προγραμματικές Συμβάσεις.(..) ζητείται η ανάκληση της 266/2016 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΣΔΣΑ) του ....και των Δήμων – μελών του, (..) Το Κλιμάκιο κατέληξε στην κρίση του αυτή με την ακόλουθη αιτιολογία: α) η προγραμματική σύμβαση δεν έχει αναπτυξιακό χαρακτήρα, δοθέντος ότι αφορά στον καθορισμό του τρόπου χρηματοδότησης και εν γένει λειτουργίας του εισπρακτικού μηχανισμού μεταξύ των ωφελούμενων Δήμων για την υλοποίηση της εμπίπτουσας στις αρμοδιότητες των Φορέων Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων (Φο.Σ.Δ.Α.) του ....υπηρεσίας διαχείρισης στερεών αποβλήτων, κατά παράβαση των διατάξεων που αφορούν στον καθορισμό της τιμολογιακής πολιτικής των Φο.Σ.Δ.Α. β) Η δυνατότητα σύναψης της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ των ΟΤΑ και των Φο.Σ.Δ.Α. δεν έχει την έννοια ότι οι εξυπηρετούμενοι Δήμοι -μέλη του Φο.Σ.Δ.Α. δύνανται να χρηματοδοτούν απευθείας, μέσω των προϋπολογισμών τους, την ανάθεση των υπηρεσιών διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, πέραν της υποχρεωτικής ετησίας εισφοράς που καταβάλλουν αυτοί στον Φο.Σ.Δ.Α., διότι αυτό θα είχε ως συνέπεια την μετατροπή του θεσμού της προγραμματικής σύμβασης σε εργαλείο παράκαμψης και καταστρατήγησης των διατάξεων για την τιμολογιακή πολιτική των Φο.Σ.Δ.Α. και γ) η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση δεν δύναται να θεωρηθεί ως τροποποίηση των όρων της ήδη υπαχθείσας στον προσυμβατικό έλεγχο του παρόντος Κλιμακίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Σ.Δ.Σ.Α. του ....και του Δήμου ... (πράξη 259/2015 Ζ Κλιμακίου), αφού οι αντισυμβαλλόμενοι του Σ.Δ.Σ.Α. στις ως άνω δύο περιπτώσεις δεν ταυτίζονται.(..) 7. Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα αποφαίνεται ότι: Από τις ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων είναι αρμόδιοι στο πλαίσιο του Εθνικού αλλά και των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Αποβλήτων για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων κάθε Διαχειριστικής Ενότητας ή περισσότερων διαχειριστικών ενοτήτων. (..)Όμως οι Δήμοι έχουν «οιονεί συντρέχουσα αρμοδιότητα» με την αρμοδιότητα των Φο.Σ.Δ.Α. για την ως άνω περιγραφόμενη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, την οποία ασκούν μόνο κατ’ εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, ...Ακολούθως, οι Φο.Σ.Δ.Α. μπορούν να συμβάλλονται με Δήμους ως κύρια συμβαλλόμενα μέρη σε προγραμματικές συμβάσεις του άρθρου 100 του ν.3852/2010. (..) Στην προκειμένη υπόθεση, το Τμήμα κρίνει τα ακόλουθα :α) Ο τρόπος χρηματοδότησης της ενδιάμεσης λύσης διαχείρισης των στερεών αποβλήτων του ....έχει ήδη εγκριθεί με την 259/2015 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου,β) Η παρούσα σύμβαση, λειτουργεί ως εκτελεστική της αρχικής προγραμματικής σύμβασης, με την οποία προσδιορίζεται, με ειδικότερο τρόπο, ο τρόπος κατανομής του βάρους της χρηματοδότησης του έργου, ο οποίος, λόγω της ιδιαιτερότητας της περίπτωσης αυτής, δεν ήταν δυνατόν να καθοριστεί με την αρχική προγραμματική σύμβαση. Σε κάθε περίπτωση, ο προϋπολογισμός της παρούσας σύμβασης ταυτίζεται με το εργολαβικό αντάλλαγμα, το οποίο θα καταβληθεί στην ... Α.Ε., η οποία αναδείχθηκε μειοδότρια για την εκτέλεση του υπό κρίση έργου. γ) δεν καταστρατηγήθηκαν οι διατάξεις περί τιμολογιακής πολιτικής των Φο.Σ.Δ.Α., όπως εσφαλμένα έκρινε το Κλιμάκιο, αφού οι διατάξεις αυτές προϋποθέτουν ότι ο Φο.Σ.Δ.Α. θα έχει συσταθεί, θα λειτουργεί και θα ασκεί τις αρμοδιότητες που του έχουν ανατεθεί....γ) Εσφαλμένα το Κλιμάκιο έκρινε ότι η χρηματοδότηση του έργου αυτού γίνεται, μέσω της προγραμματικής σύμβασης, απευθείας από τους προϋπολογισμούς των Δήμων δοθέντος ότι, η χρηματοδότηση θα γίνει από τον προϋπολογισμό του Φο.Σ.Δ.Α. και θα καλυφθεί με χρήματα που θα δοθούν από τους Δήμους με έσοδα από τα ανταποδοτικά τους τέλη και αν αυτά δεν επαρκούν, δύνανται να διατεθούν έσοδα από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, υπό την προϋπόθεση ότι σχετικό αίτημα του Φο.Σ.Δ.Α θα εγκριθεί από τον Υπουργό Εσωτερικών.(..)Ανακαλεί την 266/2016 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.