ΕλΣυν/Τμ.7/168/2011

Με το ν. 3316/2005 ο νομοθέτης άλλαξε τον τρόπο προσδιορισμού της τελικής αμοιβής του μελετητή, σε σχέση με τις ρυθμίσεις ν. 716/1977, σύμφωνα με τις οποίες γινόταν μεν προεκτίμηση αυτής (αμοιβής), πλην όμως η προεκτιμώμενη αυτή αμοιβή δεν αντιστοιχούσε, απαραιτήτως, στην τελικώς καταβαλλόμενη αμοιβή, αφού αυτή εξαρτάτο από αστάθμητους παράγοντες, όπως ο προϋπολογισμός του υπό κατασκευή έργου.Ειδικότερα, στο πλαίσιο της ανάγκης προσδιορισμού του συμβατικού και του οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης, με τις νέες ρυθμίσεις προβλέπεται ότι η ελάχιστη αμοιβή του αναδόχου (η οικονομική του προσφορά) δεν δύναται να υπολείπεται της προεκτιμώμενης αμοιβής, όπως αυτή προκύπτει από τον Κανονισμό Προεκτιμώμενων Αμοιβών μελετών και υπηρεσιών. Ο Κανονισμός αυτός εφαρμόζεται υποχρεωτικά από τις αναθέτουσες αρχές και στις περιπτώσεις της διαδικασίας με διαπραγμάτευση.Συνεπώς και κατά τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, που προβλέπεται στο άρθρο 209 παρ. 3 του Δ.Κ.Κ. Τούτο δε διότι η διάταξη αυτή, με την οποία παρέχεται έρεισμα για την ανάθεση των μελετών κατά παρέκκλιση της τακτικής διαδικασίας, είναι στενά ερμηνευτέα. Κατ' ακολουθίαν, για την εφαρμογή της (30% επί του ανωτάτου ορίου αμοιβής Πτυχίου Α΄ Τάξης, ανά κατηγορία μελέτης) απαιτείται να προηγηθεί ο σαφής καθορισμός του ύψους της προεκτιμώμενης αμοιβής, όπως αυτός προκύπτει από τον ως άνω Κανονισμό. Ως εκ τούτου, όταν ο νομοθέτης ορίζει την εφαρμογή της κατά παρέκκλιση των διατάξεων της εκάστοτε ισχύουσας νομοθεσίας περί εκπόνησης μελετών, δεν αναφέρεται στο σύνολο των διατάξεων του ν. 3316/2005, αλλά η εξαίρεση αφορά μόνο στην παρέκκλιση από την τακτική διαδικασία ανάθεσης (βλ. πράξεις VII Τμ. 137, 168/2011).

Μελέτες.Απευθείας ανάθεση.Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων ( άρθρο 209 παρ. 3 του ν. 3463/2006 (Δ.Κ.Κ ΦΕΚ Α΄, 114) )προκύπτουν τα ακόλουθα: Η θεσπιζόμενη με την ως άνω ειδική διάταξη ρύθμιση του άρθρου 209 παρ. 3 του Δ.Κ.Κ. εισάγει μόνιμη και διαχρονική παρέκκλιση από τις ισχύουσες αλλά και τις μελλοντικές διατάξεις, οι οποίες ρυθμίζουν γενικά τις διαδικασίες ανάθεσης μελετών, υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: 1) Ο αναθέτων φορέας έχει συγκεκριμένη ιδιότητα, πρόκειται δηλαδή περί δήμου ή κάποιου άλλου από τα περιοριστικά αναφερόμενα στη διάταξη αυτή νομικά πρόσωπα και 2) η προεκτιμώμενη και τελική αμοιβή του μελετητή δεν υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο χρηματικό όριο (βλ. Πράξη VII Τμήματος 134/2007, όπου κρίθηκε ότι η προηγούμενη ομοίου περιεχομένου διάταξη του άρθρου 269 του 410/1995 δεν καταργήθηκε μετά την ισχύ του ν. 3316/2005 και εισήγαγε επίσης παρέκκλιση από τις διατάξεις της εκάστοτε ισχύουσας νομοθεσίας για τις αναθέσεις μελετών). Με τη διάταξη αυτή εισήχθησαν τρεις παρεκκλίσεις από το ισχύον γενικό νομικό πλαίσιο περί ανάθεσης μελετών: 1) H δυνατότητα απευθείας ανάθεσης της εκπόνησης μελέτης, 2) η επιλογή μελετητή χωρίς δεσμεύσεις από τις τάξεις των πτυχίων και 3) η αποδέσμευση από την εφαρμογή του κώδικα αμοιβών μηχανικών (π.δ/γμα 696/1974), δεδομένου ότι η προεκτιμηθείσα είναι και η οριστική αμοιβή του μελετητή, η οποία δεν εξαρτάται από τις ποσότητες εργασιών που προκύπτουν από τον προϋπολογισμό του έργου.

Διορισμοί πολυτέκνων σε θέσεις μονίμων εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Ο Δ.Π. δεν δύναται να διοριστεί σε θέση εκπαιδευτικού χωρίς να συμμετάσχει σε διαγωνισμό του Α.Σ.Ε.Π., καθόσον κατά την ισχύ του ως άνω νόμου υπηρετούσε στις Ένοπλες Δυνάμεις, οι οποίες αναμφισβήτητα υπάγονται στον δημόσιο τομέα. Το γεγονός ότι ο ανωτέρω απέκτησε την πολυτεκνική ιδιότητα μετά την ισχύ του νόμου αυτού, δεν είναι λόγος για να υπαχθεί στην εξαιρετική αυτή ρύθμιση, η οποία ως ευεργετική είναι στενά ερμηνευτέα, καθόσον ο νομοθέτης θέλησε να αποκλείσει από τη ρύθμιση αυτή εκείνους τους εκπαιδευτικούς που κατείχαν ήδη θέση στον δημόσιο τομέα και ως εκ τούτου δεν συνέτρεχε ο δικαιολογητικός λόγος θεσπίσεώς της, ήτοι η ενίσχυση των πολύτεκνων οικογενειών.

ΟΤΑ.Απευθείας ανάθεση μελετών.Η ανάθεση μελετών για λογαριασμό των Δήμων διέπεται κατ΄αρχήν από τις διατάξεις του ν. 3316/2005, με τις οποίες ρυθμίστηκε το πλαίσιο ανάθεσης των μελετών όλων εν γένει των αναθετουσών αρχών. Στο γενικό αυτό ρυθμιστικό πλαίσιο εισήχθη, με τη μεταγενέστερη διάταξη του άρθρου 269 παρ. 3 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα, μία εξαίρεση αναφορικά με την ανάθεση από τους Δήμους και Κοινότητες μελετών με πολύ μικρό οικονομικό αντικείμενο. Συγκεκριμένα, επιτρέπεται σε Ο.Τ.Α. Α΄ βαθμού (Δήμους ή Κοινότητες) με απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής ή του Κοινοτικού Συμβουλίου, η απ΄ευθείας ανάθεση εκπόνησης μελέτης σε ιδιώτη μελετητή, ο οποίος επιλέγεται χωρίς δεσμεύσεις από τις τάξεις των πτυχίων κατά παρέκκλιση των διατάξεων της ισχύουσας νομοθεσίας που διέπουν τη διαδικασία επιλογής μελετητή (εν προκειμένω του ν. 3316/2005), εφόσον η προεκτιμώμενη αμοιβή της μελέτης αυτής δεν υπερβαίνει ένα χρηματικό όριο ήτοι ποσοστό 30% του εκάστοτε ισχύοντος ορίου μέχρι του οποίου μπορεί να λαμβάνει μέρος στις διαδικασίες ανάθεσης μελετών μελετητής με πτυχίο Α΄ τάξης.

Αγορά ακινήτου από το Ταμείο Αεροπορικής Άμυνας (ΤΑΑ) για στρατιωτικούς σκοπούς. Φύση και δεσμευτικότητα της εκθέσεως εκτιμήσεως περί της αξίας τούτου.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Η διάταξη του άρθρου 4 του Ν 4407/1929, που εφαρμόζεται και για το ΤΑΑ, κατά το άρθρο 7 του Ν. Δ/τος 3960/1959, περί απ’ ευθείας αγοράς ακινήτων για κάλυψη στρατιωτικών σκοπών, εισάγουσα παρέκκλιση από τη διαδικασία του μειοδοτικού διαγωνισμού, είναι εξαιρετική και ως εκ τούτου στενά ερμηνευτέα, περιοριζόμενη σε αγορές για «στρατιωτικούς» σκοπούς, τους οποίους δεν συνιστούν η αξιοποίηση των διαθεσίμων του ΤΑΑ και η στέγαση παραρτήματος της Ενώσεως Αποστράτων Αξιωματικών Αεροπορίας. Η έκθεση εκτιμήσεως της Επιτροπής του άρθρου 4 του Ν 4407/1929 ως προς την αξία του προς αγορά ακινήτου αποτελεί απλή γνώμη συμβουλευτική για το ΤΑΑ.

Προγραμματική σύμβαση.Από το περιεχόμενο της , προκύπτει ότι η υλοποίηση του συνολικού αντικειμένου αυτής ανατεθεί εξ ολοκλήρου στην …., με αποτέλεσμα αυτή να έχει καταστεί ανεπιτρέπτως μοναδική αντισυμβαλλόμενη της, χρηματοδοτούσας εν τέλει αυτήν, Τ.Ε.Δ.Κ. και όχι απλώς συμμετέχουσα στη μεταξύ της Περιφέρειας και της Τ.Ε.Δ.Κ. προγραμματική σύμβαση, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 225 του ισχύοντος κατά τον κρίσιμο χρόνο Δ.Κ.Κ. (ν.3463/2006), πλημμέλεια η οποία, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, πλήττει κυρίως τη νομιμότητα της δαπάνης χρηματοδότησης Σε κάθε περίπτωση πάντως, ανεπιτρέπτως ανατέθηκε σε ιδιώτη ηλεκτρολόγο μηχανικό η επίβλεψη του κρίσιμου έργου, δεδομένου ότι ο νομοθέτης δεν καταλείπει στη διοίκηση σχετική δυνατότητα, με συνέπεια η διενέργεια της σχετικής επίβλεψης από ιδιώτη, μη κατέχοντα καν την ιδιότητα διοικητικού οργάνου, να συνιστά όχι απλώς περίπτωση αναρμοδιότητας, αλλά αντιποίηση αρχής (ή άλλως νόσφιση εξουσίας) και επομένως, ως εκ της παρανόμου διενέργειας της επίβλεψης

Μετά την εφαρμογή του ν. 3316/2005 δεν καταργήθηκε η διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 269 του π.δ. 410/95 , κατά την οποία επιτρέπεται η κατά παρέκκλιση των διατάξεων της εκάστοτε ισχύουσας νομοθεσίας περί εκπόνησης μελετών η απευθείας ανάθεση της εκπόνησης μελέτης .

Περίληψη Οι διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχεία β'και δ', της οδηγίας 77/62, περί συντονισμού των διαδικασιών συνάψεως συμβάσεων κρατικών προμηθειών, οι οποίες επιτρέπουν παρεκκλίσεις από τους κανόνες που σκοπούν να διασφαλίζουν την αποτελεσματική άσκηση δικαιωμάτων που αναγνωρίζει η Συνθήκη στον τομέα αυτό, πρέπει να ερμηνεύονται στενά, όποιος δε τις επικαλείται φέρει το βάρος αποδείξεως του ότι συντρέχουν πράγματι οι εξαιρετικές περιστάσεις που δικαιολογούν την παρέκκλιση. Οι διατάξεις αυτές ουδόλως μπορούν να δικαιολογήσουν τη γενική και άνευ διακρίσεων προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως για όλες τις προμήθειες όλων των φαρμακευτικών προϊόντων και ιδιοσκευασμάτων που προορίζονται για τον εφοδιασμό των ιδρυμάτων κοινωνικής ασφαλίσεως. Πράγματι, για να συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο β', δεν αρκεί να προστατεύονται τα φαρμακευτικά προϊόντα και ιδιοσκευάσματα από δικαιώματα αποκλειστικότητας, πρέπει ακόμη η κατασκευή ή η διανομή να είναι δυνατή μόνον από ορισμένον προμηθευτή, προϋπόθεση η οποία πληρούται μόνον για προϊόντα και ιδιοσκευάσματα τα οποία δεν υπόκεινται σε ανταγωνισμό στην αγορά. 'Αλλωστε, προκειμένου περί παρεκκλίσεως η οποία αφορά την ύπαρξη επείγουσας ανάγκης προβλεπομένης από το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο δ', καίτοι δεν αποκλείεται, λαμβανομένης υπόψη της ελευθερίας εκδόσεως ιατρικών συνταγών, να παρουσιαστεί επείγουσα ανάγκη ορισμένου φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στο φαρμακείο ενός νοσοκομείου, τούτο δεν δικαιολογεί τη συστηματική προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως για όλες τις προμήθειες φαρμακευτικών προϊόντων και ιδιοσκευασμάτων στα νοσοκομεία και, εν πάση περιπτώσει, ακόμη και όταν στη συγκεκριμένη περίπτωση πληρούται η προϋπόθεση της υπάρξεως επείγουσας ανάγκης, δεν μπορεί να γίνει επίκληση της εξαιρέσεως που προβλέπει η διάταξη αυτή παρά μόνον εφόσον συντρέχουν σωρευτικώς όλες οι προϋποθέσεις που θέτει.

Μελέτες.Απευθείας ανάθεση.η ανατεθείσα μελέτη, ενόψει του κατά τα ανωτέρω περιγραφέντος αντικειμένου της, εμπίπτει στις κατηγορίες μελετών του ν.3316/2005 (συγκοινωνιακή, κυκλοφοριακή, συγκοινωνιακών μέσων, ενεργειακή), για την ανάθεση της οποίας έπρεπε να εφαρμοσθούν οι διατάξεις του άρθρου 10 παρ. 2 του τελευταίου νόμου, οι οποίες ως ειδικές κατισχύουν κατά ρητή πρόβλεψη του νόμου αυτού (άρθρο 46 παρ. 2 περ. ε΄ του ν.3316/2005) των γενικών διατάξεων του άρθρου 83 του ν. 2362/1995, ενώ θέτουν, όπως ήδη εκτέθηκε στην προηγούμενη σκέψη, αυστηρές προϋποθέσεις για την απευθείας ανάθεση μελετών, οι οποίες δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση.

ΣτΕ/ ΕΑ 944/2007.Τέλος, το άρθρο 17 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999 (Α΄ 45), ορίζει ότι: «1. Η ατομική διοικητική πράξη πρέπει να περιέχει αιτιολογία, η οποία να περιλαμβάνει τη διαπίστωση της συνδρομής των κατά νόμο προϋποθέσεων για την έκδοσή της. 2. Η αιτιολογία πρέπει να είναι σαφής, ειδική, επαρκής και να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, εκτός αν προβλέπεται ρητώς στο νόμο ότι πρέπει να περιέχεται στο σώμα της πράξης . 3…» 9. Επειδή, από τις προπαρατεθείσες διατάξεις συνάγεται ότι για την επιλογή του γραφείου μελετών στο οποίο θα ανατεθεί η εκπόνηση μελέτης πρέπει να αξιολογούνται τα ουσιαστικά προσόντα των μελετητικών γραφείων ή σχημάτων που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και να λαμβάνεται υπ’ όψη η δυνατότητά τους για την προσήκουσα εκτέλεση της υπό ανάθεση μελέτης, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 7 παρ. 6 του ν. 3316/2005 κριτήρια, η αξιολόγηση δε αυτή του αρμοδίου οργάνου πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς και να βασίζεται σε συγκριτική εκτίμηση των προσόντων των διαγωνιζομένων. Ειδικότερα, σε ότι αφορά την αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, η σχετική κρίση της Επιτροπής Διαγωνισμού πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς με την παράθεση συγκεκριμένων στοιχείων εκ των αναφερομένων στην παρ. 4 του άρθρου 7 του ν. 3316/2005, ανταποκρινομένων στα κριτήρια της παρ. 6 του άρθρου τούτου, σε περίπτωση δε υποβολής ενστάσεως κατά του πρακτικού βαθμολόγησης των τεχνικών προσφορών, το αποφαινόμενο επ’ αυτής αρμόδιο όργανο οφείλει να αιτιολογήσει τη σχετική κρίση του, ενόψει και των προβαλλομένων από τον ενιστάμενο ουσιωδών και κρίσιμων ισχυρισμών .