ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/259/2024

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΡΓΟΥ:..Με τα δεδομένα αυτά, η επίμαχη δαπάνη δεν είναι νόμιμη κατά το μέρος που αφορά στις εργασίες της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του ως άνω έργου, διότι, όπως προκύπτει από την 29.6.2018 αιτιολογική έκθεση του Διευθυντή Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, η εκτέλεση των επίμαχων συμπληρωματικών εργασιών κατέστη αναγκαία λόγω αστοχιών της αρχικής μελέτης. Εξάλλου, εν προκειμένω δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις των περιπτώσεων ε΄ και β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016, σύμφωνα με τις οποίες η σύμβαση δύναται να τροποποιείται χωρίς νέα διαδικασία, όταν η τροποποίηση δεν είναι ουσιώδης ή όταν πρόκειται για συμπληρωματικά έργα που δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική σύμβαση και κατέστησαν αναγκαία κατά την εκτέλεσή της, αντίστοιχα. Όσον αφορά στην πρώτη περίπτωση, σύμφωνα με τα άρθρα 156 παρ. 1 περ. β΄ εδ. β΄ και 132 παρ. 2 του ίδιου νόμου, όταν η αξία της συμπληρωματικής σύμβασης υπερβαίνει το 15% της αξίας της αρχικής, όπως εν προκειμένω, η τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης, όσον αφορά δε στη δεύτερη περίπτωση, δεν αποδεικνύεται ότι συνέτρεχαν όλες οι προβλεπόμενες από την οικεία διάταξη προϋποθέσεις, δηλαδή δεν αποδεικνύονται οι λόγοι για τους οποίους δε δύναται να λάβει χώρα αλλαγή αναδόχου, τα προβλήματα ή η επικάλυψη δαπανών που η αλλαγή αυτή θα συνεπαγόταν ούτε η εκπλήρωση της υποχρέωσης της αναθέτουσας αρχής να αποστείλει σχετική γνωστοποίηση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε΄ Κλιμ. πράξη 168/2018). Σχετικά αβασίμως προβάλλεται ότι η αλλαγή του αρχικού αναδόχου ήταν αδύνατη διότι τα γήπεδα βρίσκονταν στον ίδιο χώρο και οι συμπληρωματικές εργασίες ήταν αδύνατον να διαχωριστούν από τις αρχικές, ότι η διακοπή των εργασιών για να λάβει χώρα νέα δημοπράτηση για την εκτέλεση των συμπληρωματικών εργασιών θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριστική διάλυση της σύμβασης από την πλευρά του αρχικού αναδόχου και ότι, σε κάθε περίπτωση, θα ήταν πιθανό να μην υπήρχε ενδιαφέρον για να αναληφθεί η τεχνική ευθύνη για την εκτέλεση των συμπληρωματικών αυτών εργασιών. Τέλος, αλυσιτελώς προβάλλεται ότι το Τεχνικό Συμβούλιο Δημόσιων Έργων της Περιφερειακής Ενότητας ... γνωμοδότησε θετικά για τη σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης, καθώς το γεγονός αυτό και μόνο δεν αρκεί για να είναι νόμιμη η σύναψή της.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δεν πρέπει να θεωρηθεί.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 2 και 3, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τη νόμιμη σύναψη της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης εργασιών. Τούτο δε, διότι δεν συντρέχει αδυναμία διαχωρισμού των εργασιών αυτών ή αναγκαιότητα εκτέλεσής τους για την άρτια ολοκλήρωση και λειτουργία του έργου, αντιθέτως πρόκειται για περίπτωση ανεπίτρεπτης εκ των υστέρων επέκτασης του τεχνικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης, κατά παράβαση των αρχών της διαφάνειας και του ανόθευτου ανταγωνισμού. Ειδικότερα, με την ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση σκοπείται η εκτέλεση εργασιών όμοιας μεν φύσης με τις εργασίες της αρχικής σύμβασης, ήτοι εργασίες συντήρησης και βελτίωσης της βατότητας οδών, πλην, όμως, σε τμήμα του οδικού δικτύου Π.Ε. Ροδόπης, το οποίο δεν είχε συμπεριληφθεί στα διάσπαρτα, όπως υποστηρίζει η αναθέτουσα Αρχή, αλλά επακριβώς ορισθέντα τμήματα οδών της μελέτης της αρχικής σύμβασης. Συνεπώς, οι εργασίες που ανατίθενται με την ελεγχόμενη σύμβαση αφορούν σε νέο και αυτοτελές τεχνικό αντικείμενο, το οποίο δεν είναι αδιαχώριστα συνδεδεμένο με το αντικείμενο της αρχικής σύμβασης, όπως αυτό οριοθετήθηκε με τα εγκεκριμένα τεύχη που είχαν αποτελέσει μέρος της διαδικασίας ανάθεσής της, και το οποίο δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την έντεχνη ολοκλήρωση του αρχικού έργου, που θα εξυπηρετεί, και δίχως την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών, πλήρως τον σκοπό, για τον οποίο δημοπρατήθηκε και ανατέθηκε, ήτοι την ασφαλή κυκλοφορία των οχημάτων στα ορισθέντα στην αρχική μελέτη τμήματα οδικού δικτύου. Άλλωστε, όπως συνομολογεί και η αναθέτουσα Αρχή, το φυσικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης έχει ολοκληρωθεί σε ποσοστό 100%. Κατόπιν τούτου, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην υποβληθείσα προς έλεγχο 1η συμπληρωματική σύμβαση εργασιών συνιστούν ανεπίτρεπτη επέκταση του τεχνικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης, που δεν ήταν γνωστή στο σύνολο των εργοληπτικών επιχειρήσεων που συμμετείχαν στη διαγωνιστική διαδικασία για την ανάθεση της εκτέλεσης του αρχικού έργου κατά την υποβολή της προσφοράς τους, και, ως εκ τούτου, δεν αποτέλεσε τη βάση της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου. Η δε επικαλούμενη από την αναθέτουσα Αρχή αναγκαιότητα εκτέλεσης των ελεγχόμενων εργασιών, και αληθής υποτιθέμενη, δεν αναιρεί, σε κάθε περίπτωση, την υποχρέωση αυτής να τηρεί τους κανόνες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, οι οποίοι έχουν θεσπισθεί για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος (ΕλΣυν Ολ. 551/2023 σκ. 54). 

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΡΓΟΥ:..επιδιώκεται η αναθεώρηση της 1594/2018 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Συνεπώς, από τα δεδομένα και τα τεχνικά στοιχεία που μπορούσαν να συλλεγούν προ του χρόνου έναρξης των εργασιών δεν ήταν αντικειμενικώς δυνατός ο εντοπισμός, κατά το στάδιο της αρχικής μελέτης, των «τυφλών» φρεατίων ούτε των αχαρτογράφητων και, ευρισκομένων σε βάθος τριών (3) μέτρων, αγωγών που παρουσίαζαν διαρροή. Εξάλλου, λαμβάνοντας υπόψη αφενός μεν ότι πρόκειται για έργο κατασκευής κόμβων σε ήδη υπάρχον έργο οδοποιίας, ήτοι για έργο που δεν παρουσιάζει αυξημένη πολυπλοκότητα, αφετέρου δε ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη ως προς την ύπαρξη διαρροής (π.χ. καθίζηση ή εμφάνιση επιφανειακών υδάτων), η υποχρέωση προηγούμενης διενέργειας γεωτεχνικών ερευνών ή διερευνητικών τομών για την εύρεση τυχόν διαρροών υπερβαίνει τα άκρα όρια επιμέλειας του συνετού μελετητή. Περαιτέρω, αναφορικά με τις εργασίες αποκατάστασης των υφιστάμενων αγωγών του δικτύου ομβρίων, μετά τα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα που έπληξαν τον Δήμο ..., τον Φεβρουάριο του 2018 και οδήγησαν στην κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αποκαλύφθηκε ότι το υπάρχον δίκτυο δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί σε συνθήκες ομαλής παροχέτευσης, όπως οι συνθήκες αυτές διαμορφώθηκαν μετά τα προαναφερθέντα έκτακτα καιρικά φαινόμενα. Ως εκ τούτου συντρέχει η προϋπόθεση του απροβλέπτου και για τις εργασίες αυτές (πρβλ. Ε.Σ. αποφ. Τμ. Μείζ. - Επταμ. Σύνθ. 1378/2017, 2649/2012). Τέλος, συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις για τη σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης διότι το ποσό των επίμαχων εργασιών δεν υπερβαίνει το 50% (49,37%) του ποσού της αρχικής, οι εργασίες δε αυτές, οι οποίες αποβλέπουν στην αποκατάσταση του οδοστρώματος λόγω καθίζησης από διαρροές υποκείμενων αγωγών δικτύων Ο.Κ.Ω. και ανακάλυψης «τυφλών φρεατίων» και στην αποκατάσταση των ζημιών στο δίκτυο ομβρίων, συνεπεία έντονων καιρικών φαινομένων είναι συναφείς με την αρχική σύμβαση και απαραίτητες για την έντεχνη ολοκλήρωση του έργου κατασκευής των τεσσάρων (4) κόμβων. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει, η ένδικη αίτηση αναθεώρησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση να γίνουν δεκτές, να αναθεωρηθεί η 1594/2018 απόφαση του VI Τμήματος και, κατά παραδοχή της από 28.8.2018 αίτησης ανάκλησης (Α.Β.Δ. 2504/30.8.2018) και της υπέρ αυτής ασκηθείσας παρέμβασης, να ανακληθεί η 473/2018 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου και να υπογραφεί το σχέδιο σύμβασης μεταξύ του αιτούντος Δήμου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας.