Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/226/2026

Η υπ' αριθμ. 1331/2026 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος (ΣΤ' Θερινό) του Ελεγκτικού Συνεδρίου εκδόθηκε επί προσφυγής της Περιφέρειας και παρέμβασης της αναδόχου κοινοπραξίας κατά της 327/2026 Πράξης του Ε' Κλιμακίου. Με την προσβαλλόμενη Πράξη είχε κριθεί ότι κωλύεται η υπογραφή της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κατασκευή νέας χάραξης και βελτίωση υφιστάμενης στην Π.Ε.Ο. Αθηνών - Θηβών (Β' Τμήμα)», διότι η υποκατάσταση του αρχικού αναδόχου από κατασκευαστική κοινοπραξία συνιστούσε ανεπίτρεπτη ουσιώδη τροποποίηση της αρχικής σύμβασης. Το Δικαστήριο, κρίνοντας ότι η υπόθεση εμφανίζει σπουδαιότητα λόγω των νομικών ζητημάτων που αφορούν τη σύσταση κατασκευαστικής κοινοπραξίας μετά την υπογραφή σύμβασης και τη σχέση της με τις διατάξεις περί υποκατάστασης αναδόχου και τροποποίησης συμβάσεων, αποφάσισε την παραπομπή της στην Επταμελή Σύνθεση του Τμήματος για εκδίκαση στις 22 Σεπτεμβρίου 2026.

Ανάδειξη αναδόχου σε δημόσιο έργο:..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, το Κλιμάκιο κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν συντρέχουν σωρευτικώς οι προϋποθέσεις της διάταξης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 για την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς δημοσίευση προκήρυξης.Τούτο διότι η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται, επικαλούμενη ως απρόβλεπτο γεγονός την  ακραία κακοκαιρία και την καταστροφική πλημμύρα της 15/11/2017,  να καταφεύγει στην εξαιρετική και παρεκκλίνουσα από τις αρχές της διαφάνειας διαδικασία του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ για να υλοποιεί έργα που ήδη είχαν δρομολογηθεί προτού καν συμβεί το γεγονός αυτό. Όσον αφορά το Τμήμα Α του έργου, σημειώνεται ότι οι μελέτες του έργου (18070/01-02-2017 Απόφαση του Τμήματος Οδοποιίας και Μηχανημάτων Έργων της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων με την οποία εγκρίθηκε η οριστική μελέτη οδοποιίας καθώς και η αντίστοιχη μελέτη αποστράγγισης Χ.Θ. 0+000 – 9+854,05 και η 180870/01-02-2017 Απόφαση ΔΤΕΠΑ με την οποία εγκρίνεται η επικαιροποίηση της μελέτης του έργου «Βελτίωση χάραξης και διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... στο τμήμα ... Από Χ.Θ. 0+000 έως Χ.Θ. 17+727,09) είχαν εκπονηθεί σε προηγούμενο χρόνο. Επομένως, η  χάραξη και διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... στο τμήμα ... είναι ένα έργο που σχεδιαζόταν σε προηγούμενο χρόνο του ως άνω απρόβλεπτου γεγονότος και δεν αποτελεί έργο απότοκο της  ακραίας κακοκαιρίας  της 15/11/2017, όπως ενδεχομένως θα χαρακτηρίζονταν τα αντιπλημμυρικά έργα στην πληγείσα από πλημμύρες περιοχή, όπως τα έργα διευθέτησης υδατορευμάτων, ευθυγράμμισης της ροής στα υδατορεύματα, κατασκευής αντιπλημμυρικών κατασκευών στα πεδινά κάθε λεκάνης απορροής κ.τ.λ.Επομένως, στην υπό κρίση περίπτωση, η βελτίωση της χάραξης και η διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... δεν αποκαθιστά τις καταστροφές που προκάλεσε η κακοκαιρία της 15.11.2017, αλλά αποτελεί ένα έργο οδοποιίας, το οποίο είχε προγραμματιστεί να δημοπρατηθεί, πριν από αυτήν.(...)Ανεξαρτήτως των ανωτέρω, δεν αποδεικνύεται η επικαλούμενη από τον αναθέτουσα αρχή αδυναμία τήρησης των διαδικασιών του ανοικτού διαγωνισμού για την ανάθεση του ελεγχόμενου έργου.(...)Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης του έργου «Βελτίωση χάραξης και διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... στο τμήμα ... (Από Χ.Θ. 0+000 έως Χ.Θ. 5+085,61) & Αποκατάσταση των φθορών της υφιστάμενης Π.Ε.Ο. στο τμήμα από ... έως .... (Από Χ.Θ. 5+500 έως Χ.Θ. 9+000)».

Ανακλήθηκε με την ΕλΣυνΤμ.6/1326/2018

Συμπληρωματική σύμβαση έργου...Ενόψει των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να αναβάλει την οριστική του κρίση προκειμένου ο Δήμος … να προσκομίσει, εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση της παρούσας πράξης, τα ανωτέρω στοιχεία.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:«ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΣΥΝΤΉΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ, ΣΤΟΥΣ ΚΑΘΕΤΟΥΣ ΆΞΟΝΕΣ Α29 και Α25 ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΑΘΜΩΝ ΔΙΟΔΙΩΝ (2018 -2020) - ΠΡΟΑΙΡΕΣΗ Α»(...)για να διενεργηθεί ο προβλεπόμενος έλεγχος νομιμότητας των σχεδίων δημόσιων συμβάσεων εκτέλεσης έργων, ο αρμόδιος φορέας υποχρεούται να υποβάλει στο Ελεγκτικό Συνέδριο πλήρη φάκελο με όλα τα σχετικά έγγραφα και στοιχεία. Αν ο υποβληθείς φάκελος δεν είναι πλήρης, το Κλιμάκιο δύναται να αναβάλει την οριστική κρίση του και να ζητήσει τη συμπλήρωση των ελλειπόντων στοιχείων, προκειμένου να οδηγηθεί σε ασφαλή κρίση ως προς τη νομιμότητα της προς υπογραφή συμβάσης(...)Ενόψει των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να αναβάλει την οριστική του κρίση, προκειμένου η … Α.Ε. να προσκομίσει τα αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη στοιχεία.  

Παροχή υπηρεσιών ενεργειακής αναβάθμισης συστήματος...Ενόψει των ανωτέρω και δεδομένου ότι δεν έχουν τηρηθεί οι όροι που τέθηκαν για την έγκριση του σχεδίου της ελεγχόμενης προγραμματικής σύμβασης, καθόσον αφενός δεν υπάρχει (και εάν τυχόν υφίσταται, δεν έχει ληφθεί υπόψη) η χρηματοοικονομική ανάλυση που έθεσαν ως προαπαιτούμενο για την υπογραφή αυτής τα Δημοτικά Συμβούλια των αντισυμβαλλόμενων Δήμων .... και .... και αφετέρου στο ελεγχόμενο σχέδιο (στο άρθρο 2 αυτού) δεν γίνεται ρητή αναφορά περί έγκρισης των τευχών δημοπράτησης από τα Δημοτικά Συμβούλια αυτών, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να αναβάλει την οριστική του κρίση προκειμένου να προσκομισθούν στο Κλιμάκιο οι –άνευ όρων- εγκριτικές του σχεδίου της προγραμματικής σύμβασης αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των αντισυμβαλλομένων (Περιφέρειας και Δήμων), αφού υποβληθούν σε αυτά η ζητηθείσα ως άνω χρηματοοικονομική ανάλυση και νέο επικαιροποιημένο σχέδιο της ελεγχόμενης προγραμματικής σύμβασης με βάση τα ανωτέρω προαπαιτούμενα.Ενόψει των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να αναβάλει την οριστική του κρίση προκειμένου να προσκομιστούν τα ανωτέρω στοιχεία.

Ανάδειξη αναδόχου:..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, το Κλιμάκιο κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν συντρέχουν σωρευτικώς οι προϋποθέσεις της διάταξης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 για την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς δημοσίευση προκήρυξης.Τούτο διότι η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται, επικαλούμενη ως απρόβλεπτο γεγονός την ακραία κακοκαιρία και την καταστροφική πλημμύρα της 15/11/2017, να καταφεύγει στην εξαιρετική και παρεκκλίνουσα από τις αρχές της διαφάνειας διαδικασία του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ για να υλοποιεί έργα που ήδη είχαν δρομολογηθεί προτού καν συμβεί το γεγονός αυτό. Όσον αφορά το Τμήμα Α του έργου, σημειώνεται ότι οι μελέτες του έργου (18070/01-02-2017 Απόφαση του Τμήματος Οδοποιίας και Μηχανημάτων Έργων της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων με την οποία εγκρίθηκε η οριστική μελέτη οδοποιίας καθώς και η αντίστοιχη μελέτη αποστράγγισης Χ.Θ. 0+000 – 9+854,05 και η 180870/01-02-2017 Απόφαση ΔΤΕΠΑ με την οποία εγκρίνεται η επικαιροποίηση της μελέτης του έργου «Βελτίωση χάραξης και διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... στο τμήμα ... Από Χ.Θ. 0+000 έως Χ.Θ. 17+727,09) είχαν εκπονηθεί σε προηγούμενο χρόνο. Επομένως, η χάραξη και διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... στο τμήμα ... είναι ένα έργο που σχεδιαζόταν σε προηγούμενο χρόνο του ως άνω απρόβλεπτου γεγονότος και δεν αποτελεί έργο απότοκο της ακραίας κακοκαιρίας της 15/11/2017, όπως ενδεχομένως θα χαρακτηρίζονταν τα αντιπλημμυρικά έργα στην πληγείσα από πλημμύρες περιοχή, όπως τα έργα διευθέτησης υδατορευμάτων, ευθυγράμμισης της ροής στα υδατορεύματα, κατασκευής αντιπλημμυρικών κατασκευών στα πεδινά κάθε λεκάνης απορροής κ.τ.λ. Επομένως, στην υπό κρίση περίπτωση, η βελτίωση της χάραξης και η διαπλάτυνση της Π.Ε.Ο. ... δεν αποκαθιστά τις καταστροφές που προκάλεσε η κακοκαιρία της 15.11.2017, αλλά αποτελεί ένα έργο οδοποιίας, το οποίο είχε προγραμματιστεί να δημοπρατηθεί, πριν από αυτήν. Πέραν τούτου, όσον αφορά στο Τμήμα Β του έργου σχετικού με την επισκευή των βλαβών που υπέστη η υφιστάμενη ... από τα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα της 15-11-2017, στην προεκτεθείσα 858/3.4.2018 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής δεν αιτιολογείται επαρκώς ότι υφίσταται κατεπείγουσα ανάγκη εκτέλεσης των εργασιών του ελεγχόμενου έργου. Τούτο διότι, όπως μνημονεύεται στην ως άνω απόφαση, δεν έχει διακοπεί η κυκλοφορία σε συγκεκριμένο τμήμα του οδικού δικτύου της Παλαιάς Εθνικής Οδού .., αλλά η κυκλοφορία των οχημάτων γίνεται εκ περιτροπής ανά λωρίδα κυκλοφορίας, η δε εκ περιτροπής κυκλοφορία καθυστερεί μεν τη ροή κυκλοφορίας, αλλά διασφαλίζει την ασφαλή διέλευση των οχημάτων. Επιπλέον, δεν προκύπτει ότι για το τμήμα Β του έργου έχουν τηρηθεί οι διατάξεις του άρθρου 5 με τίτλο «Διαδικασία οριοθέτησης και ρυθμίσεις θεμάτων για τα υδατορέματα» του ν. 3010/2002, αφού ενέσκηψε η ως άνω καταστροφική πλημμύρα, ιδίως επειδή, σύμφωνα με το ανωτέρω Τεύχος καταγραφής βλαβών και μελέτης αποκατάστασης της ΠΕΟ ..., στο τμήμα από ... έως ..., αφενός δεν υπάρχει μελέτη που να διευθετεί συνολικά το ρέμα Σούρες, ενώ κρίνεται επιβεβλημένο να επιλεγεί τεχνική λύση, που να «οχλεί» όσο το δυνατόν λιγότερο το ρέμα, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την πλημμύρα, οδού, αφετέρου το οδικό αυτό τμήμα έχει μήκος 5,5 χλμ., έχει κατασκευαστεί χωρίς μελέτη και έχει βασιστεί «σε παμπάλαιες χαράξεις».

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά τη συνεδρίαση της 9ης Ιανουαρίου 2026, εξέτασε τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου διακήρυξης για τη σύναψη συμφωνίας-πλαίσιο για το έργο κατασκευής κολυμβητικών δεξαμενών στους Δήμους Ελασσόνας, Τυρνάβου και Φαρσάλων. Διαπιστώνοντας ελλείψεις στον υποβληθέντα φάκελο, όπως η απουσία οριστικοποιημένων μελετών και τευχών, απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου, στοιχείων περιβαλλοντικής αδειοδότησης και γνωμοδότησης Τεχνικού Συμβουλίου, το Κλιμάκιο αποφάσισε να αναβάλει την έκδοση οριστικής Πράξης και διέταξε την αναθέτουσα αρχή να συμπληρώσει τον φάκελο με τα αναφερόμενα στο σκεπτικό έγγραφα και στοιχεία, προκειμένου να διαμορφωθεί ασφαλής κρίση.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:«Ανάπλαση του Κ.Χ. 9760 και της γύρω περιοχής στο Δήμο ...»(...) αν ο φάκελος της ελεγχόμενης σύμβασης δεν είναι πλήρης, το Κλιμάκιο δύναται να αναβάλει την οριστική κρίση του και να ζητήσει τη συμπλήρωση των ελλειπόντων στοιχείων. (...)Αναβάλλει την έκδοση οριστικής Πράξης και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό.  

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά τη συνεδρίασή του στις 17 Μαρτίου 2026, εξέτασε τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του έργου «Κατασκευή Παιδικού Σταθμού στη Νέα Ραιδεστό» του Δήμου Θέρμης. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο υποβληθείς φάκελος δεν ήταν πλήρης, καθώς έλειπαν κρίσιμα έγγραφα και στοιχεία, όπως τα τεύχη δημοπράτησης της αρχικής σύμβασης, η αιτιολογική έκθεση, περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, και διευκρινίσεις για την αναγκαιότητα και τη συνάφεια των συμπληρωματικών εργασιών. Κατόπιν τούτου, το Κλιμάκιο αποφάσισε να αναβάλει την έκδοση οριστικής πράξης και διέταξε την αναθέτουσα αρχή να προσκομίσει τα αναφερόμενα στο σκεπτικό συμπληρωματικά στοιχεία, προκειμένου να διαμορφώσει ασφαλή κρίση.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, συνεδρίασε στις 17 Μαρτίου 2026, προκειμένου να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης του έργου «Επισκευή διαρροών, φρεατίων και επαναφορές οδοστρωμάτων και πεζοδρομίων σε περιοχές αρμοδιότητας δικτύου ύδρευσης της Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.», Τμήμα Ι/Εργολαβία Ε-914.1. Από τον έλεγχο των υποβληθέντων στοιχείων δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες. Κατά συνέπεια, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ της Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε. και της αναδόχου εταιρείας «... A.T.E.».