ΕΣ/ΚΠΕ/ΤΜ.4/23/2017

ΠΡΟΜΗΘΙΕΣ: Μη νόμιμη. (...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι οι επίμαχες ως άνω συμβάσεις αφορούν σε προμήθεια ομοειδών υλικών, η υλοποίηση της οποίας εγκρίθηκε και ανατέθηκε με δύο επιμέρους αποφάσεις του Δημάρχου που ελήφθησαν κατά την ίδια χρονική περίοδο και εκτελέστηκαν από την ίδια ανάδοχο εταιρία επί τη βάσει ομοίων μελετών. Συνεπώς, οι επίμαχες δαπάνες απορρέουν μεν από διαφορετικές συμβάσεις που συνήψε ο Δήμος …….. που έχουν ως με αντικείμενο, την προμήθεια ειδών, τα οποία, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις συναλλακτικές αντιλήψεις, είναι ομοειδή, αφού εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία αγαθών (κατηγορία γένους) «ειδών χρωματοπωλείου» και προορίζονται, στο σύνολό τους, για την εξυπηρέτηση των σχετικών αναγκών των υπηρεσιών του Δήμου ……. για το έτος 2013. Περαιτέρω, η συνολική αξία των επίμαχων συμβάσεων, ανερχόμενη στο ποσό των 25.368,86 ευρώ (με Φ.Π.Α.), υπερβαίνει το τιθέμενο με την ως άνω Κ.Υ.Α. 27319/2002 όριο των 15.000,00 ευρώ, με Φ.Π.Α., μέχρι το οποίο επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση προμήθειας στους ο.τ.α. α΄ βαθμού. Ως εκ τούτου, μη νομίμως επιμερίσθηκαν οι ως άνω προμήθειες σε χωριστές πιστώσεις και ανατέθηκαν απευθείας με βάση το ύψος της δαπάνης που προέκυψε από την εν λόγω κατάτμηση, χωρίς να διενεργηθεί πρόχειρος διαγωνισμός για το σύνολο των ειδών στα οποία αφορούν. Εξάλλου, αβασίμως προβάλλει ο Δήμος …… ότι η ανωτέρω κατάτμηση υπαγορεύτηκε από λόγους κατεπείγοντος (ανάγκη άμεσων επισκευών μόνωσης σε σχολεία του Δήμου) το μεν διότι, στις οικείες αποφάσεις ανάθεσης ουδόλως αναφέρονται οι λόγοι αυτοί (αντιθέτως έρεισμα των εν λόγω αναθέσεων ήταν οι προρρηθείσες διατάξεις που επιτρέπουν την απευθείας ανάθεση προμήθειας λόγω ποσού), το δε διότι οι ανάγκες εργασιών επισκευής της μόνωσης στα σχολεία του Δήμου ήταν υπαρκτές και γνωστές στον Δήμο …….. από έτους 2012 όπως προκύπτει από τα εκ μέρους του Δήμου προσκομιζόμενα έγγραφα αιτήματα σχολείων της περιοχής,  και μπορούσαν να προγραμματιστούν και να ανατεθούν ενιαία, γεγονός που καταδεικνύει την απουσία κατεπείγουσας ανάγκης για τη διενέργειά τους.

Καταβολή ποσού 21.544,11 και 15.670,20 ευρώ, αντίστοιχα, στον  εργολήπτη …..ως  αμοιβή του για την εκτέλεση των εργασιών «Καθαρισμός Ρεμάτων Δ.Ε. …., το πρώτο, και «Καθαρισμός τάφρων αγροτικών οδών Δήμου ….», το δεύτερο...(Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι για την ανάθεση εκτέλεσης εργασιών από Ο.Τ.Α., εφόσον ο προϋπολογισμός αυτών δεν εμπίπτει στα όρια εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου (Οδηγία 2004/18/ΕΚ, που ισχύει από 1.2.2006 και ήδη π.δ. 60/2007), εφαρμόζονται, για τις συμβάσεις που έχουν συναφθεί μετά την 1.1.2007, ημερομηνία έναρξης ισχύος του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα (άρθρο τέταρτο του ν. 3463/2006, ΦΕΚ Α΄ 114) και μέχρι την έκδοση του προεδρικού διατάγματος, που προβλέπεται στην παρ. 2 του άρθρου 209 του ως άνω νομοθετήματος, οι διατάξεις του π.δ/τος 28/1980, από τις οποίες προκύπτει ότι για την ανάθεση υπηρεσιών, στην έννοια των οποίων εμπίπτει και η εκτέλεση εργασιών, απαιτείται η διενέργεια δημόσιου ανοικτού μειοδοτικού διαγωνισμού, ώστε να καθίσταται δυνατή, με την προσέλευση μεγάλου ή έστω ικανού αριθμού μειοδοτών, η ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού και η διασφάλιση των οικονομικών συμφερόντων των Ο.Τ.Α. με την επιλογή της πλέον συμφέρουσας γι’ αυτούς προσφοράς. Κατ’ εξαίρεση, είναι δυνατή η απευθείας ανάθεση εργασιών-υπηρεσιών με απόφαση του Δημάρχου, όταν η συνολική δαπάνη αυτών δεν υπερβαίνει το ποσό των 20.000,00 ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Προκειμένου δε να διαπιστωθεί το ποσό, στο οποίο ανέρχεται η δαπάνη εκτέλεσης συγκεκριμένων εργασιών και, κατ’ επέκταση, η δυνατότητα απευθείας ανάθεσής τους, λαμβάνεται υπόψη η συνολική δαπάνη που απαιτείται για να καλυφθούν οι ανάγκες του δήμου σε εργασίες στο σύνολό τους, οι οποίες κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις συναλλακτικές αντιλήψεις, θεωρούνται όμοιες ή ομοειδείς ή που ως εκ της φύσης τους, του αντικειμένου τους ή της λειτουργικότητάς τους εντάσσονται σε όμοιες ή παρεμφερείς κατηγορίες εργασιών. Συνεπώς, δεν είναι νόμιμος ο επιμερισμός της κατά τα ανωτέρω συνολικής ποσότητας όμοιων ή ομοειδών εργασιών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες όμοιες ή ομοειδείς κατηγορίες και η εν συνεχεία απευθείας ανάθεση αυτών με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει από την κατάτμηση της συνολικής ποσότητας, γιατί με τον τρόπο αυτό επιχειρείται, κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, η αποφυγή της τήρησης της οριζόμενης από αυτές διαδικασίας του διαγωνισμού (βλ. πράξεις VII Τμ. 129/2012, 87, 195/2011, 116, 144, 193/2010, 293, 305/2008, Κλιμ. Προλ. Ελ. VII Τμ. 198/2012 κ.ά). Με τις διατάξεις της παρ. 14 του άρθρου 6 του ν. 4071/2012 εισάγεται εξαίρεση στον ως άνω κανόνα, καθόσον παρέχεται, από 11.4.2012, η δυνατότητα κατάτμησης δαπανών και αναγραφής των πιστώσεων όμοιων ή ομοειδών υπηρεσιών σε διαφορετικούς κωδικούς αριθμούς του προϋπολογισμού του ενδιαφερόμενου δήμου, υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι οι εν λόγω δαπάνες αναφέρονται σε διαφορετικές δημοτικές ενότητες. Εξάλλου, σύμφωνα με το γράμμα της ανωτέρω διάταξης σε συνδυασμό με την αιτιολογική έκθεση αυτής, προϋπόθεση κατάτμησης όμοιων ή ομοειδών υπηρεσιών ο.τ.α.  α΄ βαθμού ανά δημοτική ενότητα και απευθείας, εν συνεχεία, ανάθεσης αυτών αποτελεί η εγγραφή όμοιων ή ομοειδών πιστώσεων σε διαφορετικούς κωδικούς αριθμούς του προϋπολογισμού του Δήμου, εφόσον κάθε εγγραφή αναφέρεται σε διαφορετική δημοτική ενότητα. Ενόψει, δε, του εξαιρετικού χαρακτήρα της προρρηθείσας διάταξης, με την οποία εισάγεται ειδική υποχρέωση τήρησης της γενικής δημοσιονομικής αρχής της ειδικότητας των πιστώσεων (βλ. άρθρο 7 παρ. 2 του β.δ. της 17.5/15.6.1959 και άρθρα 5 και 15 του ν. 2362/1995 και 3 και 9 του ν.δ/τος 496/1994), υπό την έννοια της υποχρέωσης εγγραφής ξεχωριστών πιστώσεων που αναφέρονται σε διαφορετική δημοτική ενότητα, τυχόν κατάτμηση δημοτικών προμηθειών ανά δημοτική ενότητα οι οποίες βαρύνουν την αυτή πίστωση παρίσταται μη νόμιμη (βλ. πράξη Κλιμ. Προλ. Ελ. VII Τμ. 119/2014).(.....)Αποφαίνεται ότι τα 183 και 184, οικονομικού έτους 2014, χρηματικά εντάλματα πληρωμής του Δήμου …., ποσού 21.544,11 και 15.670,20 ευρώ, αντίστοιχα, δεν πρέπει να θεωρηθούν.

Προμήθειες ειδών που θεωρούνται όμοια ή ομοειδή, σύμφωνα με τις συναλλακτικές αντιλήψεις, τη φύση τους και τη λειτουργικότητά τους. Απαγορεύεται επομένως ο επιμερισμός τέτοιων αγαθών σε μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και στη συνέχεια η χωριστή διενέργεια περισσότερων απευθείας αναθέσεων ή πρόχειρων διαγωνισμών, με βάση το ύψος κάθε μερικότερης δαπάνης που προκύπτει από την κατάτμηση της συνολικής, καθόσον με την τμηματική ανάθεση των όμοιων/ομοειδών αγαθών καταστρατηγείται η θεμελιώδης αρχή της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων, που είναι η διενέργεια διαγωνισμού (βλ. Πράξεις IV Τμ. 28, 79/1997, 91/2000, 12, 31, 116/2001, 26, 203/2003, 75, 60, 180/2004, 64, 124, 129/2005, 11,12, 20, 82, 105, 124/2006, 30/2007, κ.ά. ).

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ-ΑΓΟΡΕΣ.Ανάθεση - Διαδικασία διαγωνισμού - κατάτμηση:Μη νόμιμη η εξόφληση τιμήματος από Νοσοκομείο σε ιδιωτικές εταιρείες για την απευθείας προμήθεια μελανιών και υλικού εκτυπώσεων και βιβλιοδετήσεων κατά το έτος 2013, καθόσον: α) η προμήθεια των παραπάνω ειδών τμηματικά από τις ανωτέρω εταιρίες διενεργήθηκε μετά από κατάτμηση της συνολικώς απαιτούμενης κατά το έτος 2013 δαπάνης για την προμήθεια ομοειδών υλικών, αφού, εντός του έτους (2013), είχαν εξοφληθεί σε βάρος του αντίστοιχου Κ.Α.Ε. του οικείου προϋπολογισμού χρηματικά εντάλματα για την πληρωμή προμηθειών ομοειδών υλικών εκτυπώσεων και βιβλιοδετήσεων. Συνεπώς, αφού συναθροιζόμενες όλες οι ανωτέρω δαπάνες υπερβαίνουν το όριο των 20.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., μη νομίμως το Νοσοκομείο προμηθεύθηκε τα είδη τμηματικά και με την εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης και β) το αντικείμενο των προμηθειών εμπίπτει μεν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3580/2007, υπαγόμενο στη γενική κατηγορία της «γραφικής ύλης», έχοντας άλλωστε ενταχθεί, κατά τα συνομολογούμενα από το Νοσοκομείο, στο Πρόγραμμα Προμηθειών Υπηρεσιών Υγείας ετών 2012 και 2013, παραβιάσθηκαν όμως, οι όροι της ένταξης αυτής, διότι όχι μόνο δεν διενεργήθηκε ενιαία πρόχειρος διαγωνισμός για την προμήθεια των επίμαχων ειδών, αλλά πραγματοποιήθηκε τελικώς με τις ήδη κρινόμενες προμήθειες και υπέρβαση του κεντρικά προγραμματισμένου προϋπολογισμού.

ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑ.Κατάτμηση:Μη νόμιμη η δαπάνη Δήμου, που αφορά στην εξόφληση ιδιωτών για την εκτέλεση των εργασιών «Συντήρηση χανδάκων αγροτικών δρόμων, απομάκρυνση μπαζών, κλαδιών, χόρτων για λόγους προστασίας αγροτικών περιοχών .. » και «Καθαρισμός αγροτικών οδών και κοινόχρηστων χώρων της Δημοτικής Ενότητας ..», καθόσον πρόκειται για απευθείας ανάθεση ομοειδών υπηρεσιών (εκτέλεση απλών εργασιών καθαρισμού αγροτικών οδών, χανδάκων, κοινόχρηστων χώρων και απομάκρυνσης των μπαζών και απορριμμάτων), οι οποίες μη νομίμως επιμερίσθηκαν και ανατέθηκαν απευθείας, με βάση το ύψος της δαπάνης που προέκυψε από την εν λόγω κατάτμηση, χωρίς να διενεργηθεί πρόχειρος διαγωνισμός, αφού η συνολική προϋπολογισθείσα δαπάνη αυτών, υπερβαίνει το όριο των 20.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), μέχρι το οποίο είναι, κατά νόμο, επιτρεπτή η απευθείας ανάθεση (άρθρο 12 παρ. 1 του π.δ. 28/1980, ΦΕΚ Α' 11/1980 και Υ.Α. 35140/739/9.8.2010, ΦΕΚ Β' 1291/2010).

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ-Ανάθεση - Διαδικασία διαγωνισμού :Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη είναι νόμιμη, διότι οι προαναφερόμενες συμβάσεις δεν αφορούν σε εκτέλεση ομοειδών εργασιών, οι οποίες μη νομίμως επιμερίσθηκαν και ανατέθηκαν απευθείας στην ίδια ανάδοχο. Συγκεκριμένα, από τις τεχνικές εκθέσεις των προς ανάθεση υπηρεσιών προκύπτει ότι η από 17.2.2016 σύμβαση αφορά πρωτίστως στην εκτέλεση όλων εκείνων των εργασιών που απαιτούνται για τη συντήρηση του χλοοτάπητα και μόνον των γηπέδων ποδοσφαίρου του ν.π.δ.δ., δηλαδή αφορά πρωτίστως σε εργασίες πρασίνου και δευτερευόντως σε εργασίες καθαριότητας των εσωτερικών χώρων, οι οποίες, μάλιστα, δεν προβλέπονται σε τακτική βάση αλλά συνδέονται με την προηγούμενη ύπαρξη προπόνησης ή αγώνα ή κάποιας εκδήλωσης. Για το λόγο δε αυτό και η σχετική τεχνική έκθεση συντάχθηκε από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Δήμου ........., η οποία  είναι  σε  θέση  να  γνωρίζει  τις  απαραίτητες  εργασίες  που  πρέπει  να γίνονται στους χλοοτάπητες των γηπέδων ποδοσφαίρου. Αντίθετα οι ελεγχόμενες εργασίες αφορούν σε εργασίες φροντιστή γηπέδου, που περιλαμβάνει όχι μόνο τις εργασίες καθαριότητας των χώρων των σχετικών Γυμναστηρίων, αλλά και κάθε άλλη εργασία που συνέχεται με τη λειτουργία αυτών (έλεγχος εισερχομένων, συντήρηση εγκαταστάσεων, αλλαγή τερμάτων ανάλογα με το ομαδικό άθλημα, φύλαξη και συντήρηση του αθλητικού υλικού, χειρισμό των τεχνικών οργάνων και του τεχνολογικού εξοπλισμού κ.α.) και απαιτεί την συνεχή παρουσία αυτού, καθόλη το ωράριο λειτουργίας των Γυμναστηρίων αυτών. Συνεπώς ενόψει των ανωτέρω και λαμβανομένου περαιτέρω υπόψη ότι στην προκειμένη περίπτωση στην τεχνική έκθεση αιτιολογείται επαρκώς το κόστος των υπό ανάθεση υπηρεσιών, η απευθείας ανάθεση των ως άνω υπηρεσιών κρίνεται νόμιμη και τούτο ανεξαρτήτως του ότι στην παρούσα χρονική συγκυρία το κόστος των, με την από 17.2.2016 σύμβαση, ανατεθεισών εργασιών δεν μπορεί να συνυπολογισθεί για την εύρεση του ορίου μέχρι του οποίου είναι δυνατή η κατ’ έτος απευθείας ανάθεση ομοειδών υπηρεσιών, καθόσον η ανάθεση αυτών έχει ήδη κριθεί ως μη νόμιμη με την 276/2016 πράξη του παρόντος Κλιμακίου.

Εννοια Δημοσίων έργων-Κατάτμηση δαπάνης:θεώρηση των (....) χρηματικών ενταλμάτων πληρωμής, του Λιμενικού Ταμείου του ιδίου ως άνω νομού, συνολικού ποσού 30.107,04 Ευρώ, που αφορούν πληρωμή δαπανών για προμήθειες υλικών και τις αντίστοιχες εργασίες για την ανάπλαση της πλατείας «Δένδρων Άμμου» και της ευρισκόμενης σ΄ αυτήν παιδικής χαράς(....)Τα έργα αυτά είναι κοινά και παρεμφερή, αφού έγιναν στον ίδιο χώρο και κατά τον ίδιο χρόνο, η συνολική δε δαπάνη εκτελέσεώς τους (μόνο με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα ανέρχεται στο ποσό των 30.107,04 Ευρώ) υπερβαίνει το ποσό των 15.000 Ευρώ, και, συνεπώς, θα έπρεπε να γίνει πρόχειρος διαγωνισμός, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην προαναφερθείσα Υπουργική απόφαση. Κατόπιν των ανωτέρω, η εντελλόμενη με τα υπό κρίση χρηματικά εντάλματα δαπάνη δεν είναι νόμιμη, αφού η πλακόστρωση της πλατείας Δένδρων Άμμου και η κατασκευή της επ΄ αυτής παιδικής χαράς έχουν ως αντικείμενο την εκτέλεση ομοίων ή ομοειδών εργασιών στο συγκεκριμένο χώρο και, κατά συνέπεια, αποτελούν ένα ενιαίο έργο, για την ανάθεση του οποίου έπρεπε να τηρηθεί η διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού, και όχι της απευθείας ανάθεσης μετά από κατάτμηση της συνολικής δαπάνης του έργου. Επομένως, τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα δεν πρέπει να θεωρηθούν.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Τμήμα κρίνει ότι οι εντελλόμενες δαπάνες, οι οποίες αφορούν στην προμήθεια ομοειδών αγαθών (λουλουδιών και δένδρων), δεν είναι νόμιμες, καθόσον μη νομίμως επιμερίσθηκαν οι ως άνω προμήθειες και ανατέθηκαν απευθείας, με βάση το ύψος της δαπάνης που προέκυψε από την εν λόγω κατάτμηση, χωρίς να διενεργηθεί πρόχειρος διαγωνισμός, αφού η συνολική τους ετήσια δαπάνη, ανέρχεται στο ποσό των 19.167,50 ευρώ και επομένως υπερβαίνει το όριο των 15.000 ευρώ, μέχρι το οποίο είναι κατά νόμο επιτρεπτή η απευθείας ανάθεσή τους. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι  εντελλόμενες με τα υπό κρίση χρηματικά εντάλματα δαπάνες δεν είναι νόμιμες και αυτά δεν πρέπει να θεωρηθούν.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ-ΑΓΟΡΕΣ.Ανάθεση - Διαδικασία διαγωνισμού - κατάτμηση:Α. Μη νόμιμη η καταβολή ποσού από Νοσοκομείο σε ιδιωτική εταιρεία για την προμήθεια γραφικής ύλης, εντύπων και δελτίων μηχανογράφησης και φωτογραφικού και φωτοτυπικού υλικού, καθόσον μη νομίμως το Νοσοκομείο προέβη στις ανωτέρω απευθείας αναθέσεις, οι οποίες διενεργήθηκαν κατά κατάτμηση της συνολικής ετήσιας δαπάνης ομοειδών αγαθών, δυνάμενα να κατακυρωθούν σε έναν ή περισσότερους προμηθευτές κατόπιν διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού (άρθρο 2 παρ. 12 και 13 του ν. 2286/1995, ΦΕΚ Α' 19/1995).Β. Νόμιμη η καταβολή από Νοσοκομείο σε ιδιωτική εταιρεία για την προμήθεια αναλωσίμων εκτυπωτών και φωτοαντιγραφικών μηχανημάτων, καθόσον η δαπάνη δεν υπερβαίνει το ποσό των 20.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. που τίθεται ως όριο για τη προμήθεια ειδών με απευθείας ανάθεση.(συγγνωστή πλάνη)

Εκτέλεση εργασιών::..Με δεδομένα τα ανωτέρω, η ελεγχόμενη δαπάνη είναι νόμιμη. Οι επίμαχες εργασίες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ομοειδείς ούτε ότι εντάσσονται σε παρεμφερείς κατηγορίες με τις εργασίες διαγράμμισης οδών, ενόψει του ότι για την άρτια εκτέλεση καθεμίας από αυτές απαιτήθηκε η χρήση διαφορετικού μηχανήματος και ανατέθηκαν σε διαφορετικούς αναδόχους (ΚΠΕΔ στο VII πράξεις 68, 65/2018). Εξάλλου και υπό την εκδοχή ότι είναι ομοειδείς ή εντάσσονται σε παρεμφερείς κατηγορίες με τις ανατεθείσες στον ίδιο ανάδοχο εργασίες ασφαλτόστρωσης, αθροιζόμενες οι προϋπολογισθείσες δαπάνες αυτών χωρίς ΦΠΑ ανέρχονται σε 18.053,00 ευρώ (9.995,00 + 8.058,00) και δεν υπερβαίνουν το όριο των 20.000,00 ευρώ, πέραν του οποίου δεν επιτρέπεται απευθείας ανάθεση λόγω ποσού. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.