ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1174/2024

Η Πράξη 60/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το Τμήμα 7 («Tablet Android») της προμήθειας «Ανάπτυξη Επιχειρησιακών Εφαρμογών και Διαλειτουργικότητα αυτών με υφιστάμενα Πληροφοριακά Συστήματα του Πυροσβεστικού Σώματος». Η συνολική συμβατική δαπάνη για το Τμήμα 7 ανήλθε σε 59.800,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν υπάρχουν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες. Αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, υπό τον όρο να διορθωθεί ο τίτλος της προμήθειας στο άρθρο 1, να εξειδικευθεί η ρήτρα αναπροσαρμογής τιμής βάσει των κωδικών COICOP 5 και να συμπληρωθεί το ποσό της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης (4% της προϋπολογιζόμενης δαπάνης).

Παροχή υπηρεσιών φύλαξης χώρων :Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι: α) Κατά τα γενόμενα δεκτά στη σκ. ΙΙ, μη νομίμως παραλείφθηκε, κατά τη διενέργεια του επίμαχου συνοπτικού διαγωνισμού, η έναρξη της διαδικασίας του οποίου έλαβε χώρα μετά τις 6.12.2016, η χρήση του Τυποποιημένου Εντύπου Υπεύθυνης Δηλώσεως (ΤΕΥΔ), που προβλέπεται στην 158/2016 απόφαση της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ., ενώ, αντ’ αυτού χρησιμοποιήθηκε η υπεύθυνη δήλωση του 8 παρ. 4 του ν. 1599/1986 (ΦΕΚ Α΄ 75). Εντούτοις, όμως, η συγκεκριμένη παράλειψη δεν κρίνεται ουσιώδης, καθώς δεν προβάλλεται με τον σχετικό λόγο διαφωνίας ότι η αναδειχθείσα ως ανάδοχος εταιρεία δεν πληρούσε κάποια από τις προϋποθέσεις νόμιμης συμμετοχής της στον διενεργηθέντα διαγωνισμό, όπως άλλωστε προκύπτει και από τα προσκομισθέντα δικαιολογητικά κατακύρωσης, τα οποία περιλαμβάνονται μεταξύ των στοιχείων του φακέλου (πρβλ. Ε.Σ. ΚΠΕΔ 104/2018) και β) Κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τον Επίτροπο, η επίμαχη δαπάνη είναι μη κανονική, διότι η παραπάνω από 13.8.2018 σύμβαση δεν καταχωρήθηκε στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων αμέσως μετά την υπογραφή της ή τουλάχιστον μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, αλλά μόλις στις 15.1.2019, ήτοι μετά την πάροδο σχεδόν 6 μηνών. Ωστόσο, το Κλιμάκιο λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η υπογραφείσα σύμβαση εν τέλει αναρτήθηκε κατά την ως άνω ημερομηνία στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων, κρίνει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου ενήργησαν συγγνωστώς και χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων.

ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ:«Παραχώρηση Άδειας Λειτουργίας Επιχείρησης Καζίνο (ΕΚΑΖ) ευρέoς φάσματος δραστηριοτήτων στον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού - Αγίου Κοσμά»(...)Επειδή, με το δικόγραφο προσθέτων λόγων η αιτούσα επικαλείται ότι συνέτρεχε νόμιμος λόγος αποκλεισμού της προσφοράς της παρεμβαίνουσας ενώσεως προσώπων, εφ’ όσον από την από 24.4.2020 έκθεση πιστοληπτικής αξιολογήσεως του διεθνούς οργανισμού Moody’s και την από 28.4.2020 γνώμη του καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Γ.Σ. προέκυπτε δυσμενής κατάταξη στο κριτήριο της χρηματοοικονομικής επάρκειας για την δανείζουσα χρηματοπιστωτική και τεχνική ικανότητα στην παρεμβαίνουσα ένωση προσώπων εταιρεία ... ... ... .... Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, διότι τα στοιχεία, στα οποία στηρίζεται και τα οποία περιέχουν εκτίμηση της οικονομικής καταστάσεως της επιχειρήσεως, στην τεχνική και επαγγελματική ικανότητα της οποίας στηρίζεται η παρεμβαίνουσα ένωση -πέραν του ότι δεν περιλαμβάνονται στα προβλεπόμενα από την Διακήρυξη του επίδικου διαγωνισμού ως δυνάμενα να προσκομισθούν και να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της διαδικασίας διενέργειάς του στοιχεία- είναι πολύ μεταγενέστερα της ημερομηνίας υποβολής των προσφορών (4.10.2019), λαμβάνουν υπόψη νεότερα δεδομένα και προσκομίσθηκαν το πρώτον ενώπιον του Δικαστηρίου.Απορρίπτει την κρινόμενη αίτηση.

Η Πράξη 229/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχων και των σχεδίων συμβάσεων για την Προμήθεια Ηλεκτρολογικού Υλικού του Δήμου Πατρέων. Η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη της προμήθειας (Τμήματα 1-10 και 12) που ελέγχθηκε, ανήλθε σε 3.719.032,26 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου δικαιώματος προαίρεσης 50% και πλέον ΦΠΑ). Η διαδικασία κατακυρώθηκε σε τρεις οικονομικούς φορείς (για τα τμήματα 1-10 και 12), με συνολικό ποσό 1.629.239,55 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Σημειώνεται ότι για το τμήμα 13 εκκρεμεί προσφυγή ενώπιον της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν υφίστανται ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στη διεξαχθείσα διαγωνιστική διαδικασία για τα τμήματα 1-10 και 12 και αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των τριών σχεδίων συμβάσεων.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΤΕΣΙΩΝ ΦΥΛΑΞΗΣ.(...)	Ως εκ τούτου, γενομένων δεκτών των προβαλλομένων λόγων προσφυγής, νομίμως το σχέδιο της 2ης τροποποιητικής σύμβασης προβλέπει την αναπροσαρμογή του συμβατικού τιμήματος κατά τα ποσά που προαναφέρθηκαν, τα οποία ανάγονται σε αύξηση ποσοστού 19,65%, ήτοι κατώτερη από την αύξηση του βασικού μισθού πλέον εισφορών από τον χρόνο υποβολής της προσφοράς της προσφεύγουσας ως τον χρόνο υποβολής αιτήματος δεύτερης αναπροσαρμογής (ποσοστό 19,75%). Τούτο δε ανεξαρτήτως της ορθότητας των ποσοστών των εργοδοτικών εισφορών και των χρονικών διαστημάτων για τα οποία τα εν λόγω ποσοστά ίσχυαν, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης, όπως απεικονίζονται στον πίνακα της σκέψης 3.9 αυτής, και λαμβάνονται ως βάση για τον υπολογισμό της συνολικής αύξησης του μισθού (αναλυτικά ως προς το ύψος των εργοδοτικών εισφορών βλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 330/2023, σκ. 9 και 11).Κατ’ ακολουθίαν τούτων, η ένδικη προσφυγή ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτή και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 89/2023 Πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:να ελέγξει τη νομιμότητα δεκαπέντε (15) σχεδίων συμβάσεων και της προηγηθείσας διαγωνιστικής διαδικασίας για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού από το Δήμο …, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.445.274,00 ευρώ (1.792.140,00 ευρώ με Φ.Π.Α.)(....)Πλην όμως, η ανωτέρω ειδική βαθμολόγηση, συνοδευόμενη με έστω συνοπτική λεκτική αιτιολόγηση, είναι απαραίτητη, κατά τα προεκτεθέντα, και στις περιπτώσεις βαθμολόγησης των τεχνικών προσφορών ως προς επιμέρους κριτήρια με βαθμό 100, το οποίο υποδηλώνει τη συμφωνία της προσφοράς με  τις αντίστοιχες τεχνικές προδιαγραφές, αφού και στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να καθίσταται επαληθεύσιμη η σχετική κρίση. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναβληθεί η οριστική κρίση του Κλιμακίου ως προς τη νομιμότητα ανάθεσης των Ομάδων 1, 4 και 5 της προμήθειας στις προαναφερόμενες εταιρείες, προκειμένου να συμπληρωθεί καταλλήλως το 1/21.8.2020 πρακτικό της Ε.Δ.Δ. με λεκτική, για όλα ανεξαιρέτως τα επιμέρους κριτήρια, αιτιολόγηση της βαθμολογίας των οικείων τεχνικών προσφορών, να εγκριθεί με απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής... και να προσκομιστούν αμφότερα (πρακτικό και εγκριτική απόφαση) ενώπιον του Κλιμακίου εντός της ανωτέρω δεκαπενθήμερης προθεσμίας.(....)Αναβάλλει την οριστική κρίση του ως προς τα τέσσερα (4) σχέδια σύμβασης με τις εταιρείες «… Α.Β.Ε.Ε.Ε», «… Α.Β.Ε.», «… Α.Ε.» και «… Α.Ε.Ε.» για τις Ομάδες 7, 1, 4 και 5, αντιστοίχως, και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με τα αναφερόμενα στις σκέψεις V.Α και Β της παρούσας στοιχεία εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίησή της στην αναθέτουσα Αρχή. Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των λοιπών ένδεκα (11) συμβάσεων μεταξύ του Δήμου … και των οικείων αναδόχων, ήτοι δύο (2) σχεδίων με την εταιρεία «… Ε.Π.Ε.», οκτώ (8) σχεδίων με την εταιρεία «… Α.Ε.» και ενός (1) σχεδίου με την εταιρεία «… Ε.Π.Ε.», για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού.

Ψηφιακός μετασχηματισμός του Γεωργικού Τομέα...Ως προς την αιτηθείσα, με τη 218/2019 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου, και παρασχεθείσα διευκρίνιση σχετικά με την απόρριψη από την ... αιτημάτων διαφόρων φορέων για την «ικανή» παράταση της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής προσφορών, παρά την επικαλούμενη «ιδιαίτερη πολυπλοκότητα του ελεγχόμενου “έργου”», το Κλιμάκιο κρίνει ότι, ενόψει της προηγηθείσας, τον Μάιο του έτους 2018 δημόσιας διαβούλευσης μέσω της πλατφόρμας του ΕΣΗΔΗΣ και της δημοσίευσης της διακήρυξης εννέα (9) μήνες αργότερα (τον Φεβρουάριο του έτους 2019), οι ενδιαφερόμενοι είχαν επαρκή χρονικό διάστημα για την προετοιμασία της συμμετοχή τους και, συνακόλουθα, η ... δεν υπερέβη τα άκρα όρια της διακριτικής της ευχέρειας μη παρατείνοντας την καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών για τον ελεγχόμενο διαγωνισμό. Εξάλλου, οι προμνησθείσες (σκ. VΙ.Γ) επουσιώδεις τροποποιήσεις όρων της διακήρυξης οδήγησαν στη δεκαήμερη παράταση της ως άνω προθεσμίας (28 Μαρτίου αντί 18 Μαρτίου 2019).Ενόψει των ανωτέρω πλημμελειών που διαπιστώθηκαν (σκ. VII.Α, Β, Γ), το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, αντίγραφο του οποίου τηρείται ηλεκτρονικά στη Γραμματεία του Κλιμακίου.

ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1541/2019

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ:Να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης του ν.π.δ.δ. «…» (όπως μετονομάστηκε από 18.4.2022 το ν.π.δ.δ. «…», βλ. άρθρα 3 παρ.1 και 82 του ν. 4921/2022, Α΄ 75/18.4.2022) για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας των κτιρίων των Υπηρεσιών αρμοδιότητας της Περιφερειακής Διεύθυνσης Θεσσαλίας, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.236.510,21 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. 296.762,45 (με το δικαίωμα παράτασης) και συμβατικού τιμήματος 795.120 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. 190.828,80 ευρώ (χωρίς το δικαίωμα παράτασης).(....)Τούτο διότι η προσφέρουσα, όπως προαναφέρθηκε, δεν είχε υποχρέωση να υποβάλει άλλα δικαιολογητικά, πλην του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Εγγράφου Σύμβασης, κατά το στάδιο υποβολής της προσφοράς της, για την απόδειξη της πλήρωσης του κριτηρίου του άρθρου 2.2.6 της διακήρυξης, ενώ η απαίτηση για ταύτιση του προσώπου του υπεύθυνου έργου και του συντονιστή παροχής των υπηρεσιών προβλέφθηκε με μη νόμιμη, λόγω μη τήρησης των απαιτούμενων διατυπώσεων δημοσιότητας, ουσιώδη τροποποίηση των όρων της διακήρυξης (βλ. σημείο Α της παρούσας σκέψης). Τέλος, οι πλημμέλειες αυτές είναι  ουσιώδεις, και διότι οδήγησαν σε αποκλεισμό των ανωτέρω προσφερόντων από τη διαδικασία του διαγωνισμού, χωρίς να αποσφραγισθεί και να αξιολογηθεί η οικονομική προσφορά τους.Αποφαίνεται ότι κωλύεται η σύναψη του σχεδίου σύμβασης του ν.π.δ.δ. «…» για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας των κτιρίων των Υπηρεσιών αρμοδιότητας της Περιφερειακής Διεύθυνσης Θεσσαλίας.

Η Πράξη 39/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της 4ης τροποποίησης της σύμβασης παροχής υπηρεσιών φύλαξης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Η τροποποίηση αφορά αύξηση της συνολικής συμβατικής δαπάνης κατά 333.644,67 ευρώ πλέον ΦΠΑ, λόγω της αύξησης του μισθοδοτικού κόστους που προέκυψε από τη διάταξη του άρθρου 33 του ν. 5053/2023 (επαναφορά τριετιών) και λόγω της αύξησης του νόμιμου κατώτατου μισθού. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης επί της νομιμότητας, διατάσσοντας την αναθέτουσα αρχή να προσκομίσει αναλυτικό υπολογισμό της αναπροσαρμογής της τιμής, σύμφωνα με τον τύπο του άρθρου 53 παρ. 10α του ν. 4412/2016, αναλυτικό υπολογισμό της αύξησης λόγω του ν. 5053/2023 και βεβαίωση ακρίβειας των στοιχείων του αναδόχου.

Επισκευές και συντηρήσεις των εγκαταστάσεων κλιματισμού.(...)Λαμβάνοντας τα ανωτέρω υπόψη, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν τυγχάνουν εφαρμογής εν προκειμένω, ήτοι αναφορικά με τις επίμαχες απαιτήσεις της διακήρυξης ως προς το προσωπικό που θα διατεθεί στην υλοποίηση της σύμβασης και δεν ανήκει στον ανάδοχο, οι ρυθμίσεις του άρθρου 78 του ν. 4412/2016 και οι αντίστοιχες του άρθρου 2.2.8 της διακήρυξης «περί δάνειας ικανότητας», καθώς αυτές προϋποθέτουν στήριξη στη δάνεια ικανότητα τρίτου για την ικανοποίηση των εξεταζομένων ως προς το πρόσωπο του προσφέροντος κριτηρίων επιλογής της οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας (άρθρο 75 παρ. 3 του ν. 4412/2016 και άρθρο 2.2.5 της διακήρυξης) ή/και της τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας (άρθρο 75 παρ. 4 του ν. 4412/2016 και άρθρο 2.2.6 της διακήρυξης) αυτού και δεν εφαρμόζονται για την κάλυψη των απαιτήσεων και όρων που αποτελούν στοιχεία της τεχνικής προσφοράς του διαγωνιζόμενου. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται η υποβολή χωριστών εντύπων ΕΕΕΣ και δικαιολογητικών κατακύρωσης για το προσωπικό αυτό, ούτε δήλωση στο ΕΕΕΣ που η ίδια υπέβαλε ότι θα στηρίζεται στη δάνεια ικανότητα τρίτων, όπως λανθασμένα υπολαμβάνει η Αναπληρώτρια Επίτροπος. 	Μετά δε και τις ανωτέρω παραδοχές και εφόσον δεν προβάλλεται άλλος διακωλυτικός της υπογραφής της σύμβασης λόγος, παρέλκει η εξέταση του προβαλλόμενου με την ασκηθείσα υπέρ της προσφυγής και κατά τους κύρους της προσβαλλόμενης πράξης παρέμβαση λόγου ότι οι εργαζόμενοι με σύμβαση παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών δεν συνιστούν «τρίτους» δανείζοντες τεχνική ικανότητα, αλλά αποτελούν «ίδιους πόρους» του προσφέροντος, ο οποίος αυτοδύναμα θα εκτελέσει τη σύμβαση (βλ. σχετικά ΔΕφΑθ 906/2023 σκ. 8 και Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. 1045/2022 σκ. 9, αλλά και αντίθετα ΕλΣυν Ολ. 310/2022 σκ. 49, ΣτΕ 107/2018 σκ. 6, ΔΕφΑθ. 826/2024 σκ. 10, ΔΕφΑθ. 236/2019 σκ. 7), και ότι, επομένως, για τον λόγο αυτό, δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα του διαγωνισμού ο χαρακτηρισμός των επίμαχων απαιτήσεων είτε ως κριτηρίων τεχνικής ικανότητας είτε ως στοιχείων της τεχνικής προσφοράς των διαγωνιζομένων. Επίσης, παρέλκει η εξέταση των προβαλλόμενων από την αναθέτουσα αρχή λόγων δημοσίου συμφέροντος.