ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/10/2018

Η Πράξη 253/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης (ΙΦΣ) και του σχεδίου Σύμβασης Σύμπραξης για το έργο «Αποκατάσταση και Εκσυγχρονισμός των δικτύων Άρδευσης του Τ.Ο.Ε.Β. Ταυρωπού», προϋπολογισμού €105.400.000 (πλέον ΦΠΑ). Το έργο, που υλοποιείται ως ΣΔΙΤ, ανατέθηκε μέσω ανταγωνιστικού διαλόγου, με προσωρινό ανάδοχο την ένωση οικονομικών φορέων «...Α.Ε.». Ωστόσο, το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής κρίσης επί της νομιμότητας. Διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με κρίσιμα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένης της αιτιολογικής έκθεσης του Γενικού Γραμματέα Ιδιωτικών Επενδύσεων και ΣΔΙΤ, του Τεχνικού Δελτίου Έργου σχετικά με μεταβολές στο φυσικό αντικείμενο, στοιχείων για ενδεχόμενες αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, και του συνόλου των οριστικοποιημένων δικαιολογητικών της σύμβασης.

Η Πράξη 305/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης (Ι.Φ.Σ.) για το έργο «Αποκατάσταση και Εκσυγχρονισμός των δικτύων Άρδευσης του Τ.Ο.Ε.Β. Ταυρωπού», συνολικού προϋπολογισμού πληρωμών διαθεσιμότητας 105.400.000,00 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.). Η διαδικασία ανάθεσης, που υλοποιήθηκε ως Σύμπραξη Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), περιλάμβανε Α' Φάση, Διάλογο και Υποβολή Δεσμευτικών Προσφορών. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, παρά τις μεταβολές στη σύνθεση του αναδόχου και την αντικατάσταση φορέα λόγω δυνητικού λόγου αποκλεισμού (που αντιμετωπίστηκε με ικανοποιητικά επανορθωτικά μέτρα), η διαδικασία ολοκληρώθηκε επιτυχώς και χωρίς ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου Σύμβασης Σύμπραξης με τον ανακηρυχθέντα ανάδοχο.

Προγραμματική σύμβαση:Ζητείται  παραδεκτώς η ανάκληση της 7/5.6.2015 πράξης της Αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Νομό ...., Με δεδομένα τα ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι, μετά την απάλειψη από το προσκομισθέν σχέδιο προγραμματικής σύμβασης του όρου περί τροποποίησης και τη διατυπωθείσα βούληση των συμβαλλομένων μερών να συνάψουν την ένδικη σύμβαση και χωρίς τον όρο αυτό, ήρθη η πρώτη εντοπισθείσα από την Αναπληρώτρια Επίτροπο πλημμέλεια και, ως εκ τούτου, παρέλκει η εξέταση της νομιμότητάς του. Περαιτέρω, στην προκειμένη περίπτωση, ο Δήμος δεν έχει κατ΄ αρχήν αρμοδιότητα επέμβασης επί των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης που βρίσκονται στην εδαφική του περιφέρεια, παρά μόνον σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας (πρβλ. άρθρο 75 παρ. Ι και παρ. Ι γ) 1 του ν. 3463/2006, απόφ. VI Τμήματος 3068/2014), αφού, όπως προεκτέθηκε, στη ΔΕΥΑ .... ανήκει τόσο το σύνολο των δικτύων αυτών, όσο και η αρμοδιότητα μελέτης, κατασκευής, συντήρησης, εκμετάλλευσης, διοίκησης και λειτουργίας τους. Επομένως, ο Δήμος .... δεν θα μπορούσε να περιλάβει άνευ ετέρου τις εργασίες αποκατάστασης και μετατόπισης των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης σε κανένα από τα έργα ανάπλασης που εκτελεί, εκτός αν είχε  προηγηθεί νόμιμη μεταβίβαση της αρμοδιότητας αυτής, η οποία, ωστόσο, δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου. Κατά συνέπεια και προεχόντως για τον λόγο αυτόν, εσφαλμένα κρίθηκε από την Αναπληρώτρια Επίτροπο ότι οι επίμαχες εργασίες αποκατάστασης ζημιών και προσαρμογής των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης έπρεπε να  συμπεριληφθούν στα έργα ανάπλασης που εκτελεί ο Δήμος ..... Τέλος, εσφαλμένα κρίθηκε από την Αναπληρώτρια Επίτροπο ότι με την ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση επιχειρείται καταστρατήγηση των διατάξεων του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, καθόσον, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από το αιτούν και το παρεμβαίνον, η σύμβαση αυτή ευρίσκεται εντός του πλαισίου που οι ανωτέρω διατάξεις θέτουν, με βάση τη συνεργασία μεταξύ των αναφερόμενων σε αυτές φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης, προκειμένου, αφενός, να εκπληρωθεί η υποχρέωση του Δήμου να αποκατασταθούν δαπάναις του, οι ζημίες που προκαλούνται στα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης εξαιτίας των έργων ανάπλασης που εκτελεί και, αφετέρου, να επιτευχθεί η άρτια και ολοκληρωμένη εκτέλεση έργων αναπτυξιακού χαρακτήρα, ήτοι των αναπλάσεων των οικισμών του Δήμου, χωρίς τεχνικά προσκόμματα και καθυστερήσεις. Κατόπιν αυτών και μη αναδειχθέντος από την Αναπληρώτρια Επίτροπο άλλου λόγου διακωλυτικού της σύναψης της ελεγχόμενης σύμβασης, το Τμήμα κρίνει ότι η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτή.  Ανακαλεί την 7/2015 πράξη της Αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Νομό…..​

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:..ζητείται η ανάκληση της 84/2017 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Mε τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει, ότι αναφορικά με τις εργασίες μετατόπισης του φανού της Υ.Π.Α. οι περιστάσεις που επικαλείται η αιτούσα αλυσιτελώς προβάλλονται, εν προκειμένω, διότι ως προς τις εργασίες αυτές το Κλιμάκιο απείχε του ελέγχου ως κατά χρόνο αναρμόδιο, δοθέντος του ότι κατά την κρίση του αποδείχθηκε ότι αυτές είχαν ήδη εκτελεστεί και περαιτέρω δεν επρόκειτο περί προσθέτων επειγουσών εργασιών, κατά την έννοια της ανωτέρω διάταξης του άρθρου 56 του ν. 3669/2008. Σε περίπτωση δε που κατ΄εκτίμηση του ίδιου λόγου ήθελε γίνει δεκτό ότι η αιτούσα βάλει κατά της ανωτέρω κρίσης υποστηρίζοντας ότι οι εν λόγω εργασίες δεν είχαν εισέτι εκτελεστεί και ως εκ τούτου το Κλιμάκιο όφειλε να ελέγξει τις προϋποθέσεις νόμιμης ένταξής τους στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση, ο λόγος αυτός και πάλι παρίσταται απορριπτέος ως αναπόδεικτος, διότι η αιτούσα ουδέν στοιχείο προσκομίζει που να καταρρίπτει την ως άνω κρίση του Κλιμακίου.Περαιτέρω, αναφορικά με τις λοιπές εργασίες (εκσκαφές λόγω ύπαρξης υπογείων δικτύων ΟΚΩ, μετατόπιση αγωγού ΔΕΥΑ, αλλαγή απόστασης μεταφοράς) το Τμήμα κρίνει ότι, ανεξαρτήτως της ύπαρξης και προσκομιδής από την αιτούσα της 4/10.2.2017 θετικής γνωμοδότησης του Τεχνικού Συμβουλίου της Περιφέρειας περί της σύναψης της υπό κρίση συμπληρωματικής σύμβασης, οι αιτιάσεις της περί συνδρομής απρόβλεπτων περιστάσεων δεν ευσταθούν και ο σχετικός λόγος ανάκλησης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.(..)Κατόπιν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης πρέπει να απορριφθεί.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ (...)Από το έγγραφο αιτιολόγησης της οικονομικής προσφοράς της παρεμβαίνουσας προκύπτει ότι, για την αιτιολόγηση του προσφερόμενου από αυτήν κόστους, η ανάδοχος προέβη σε μια ενδελεχή ανάλυση κόστους με διάκριση τόσο στο άμεσο κόστος εκτέλεσης του έργου (συνεργείο εκσκαφών- καθαιρέσεων, συνεργείο σκυροδεμάτων, συνεργείο πλακοστρώσεων, συνεργείο δικτύων, συνεργείο τοποθέτησης- κατασκευής φρεατίων, συνεργείο γενικών καθηκόντων, συνεργείο ασφαλτικών εργασιών, συνεργείο εργασιών πρασίνου, συνεργείο συστήματος υπογειοποίησης κάδων απορριμμάτων), με υπολογισμό ανά ομάδα εργασίας του αναγκαίου ανθρώπινου δυναμικού, του αντίστοιχου μηχανολογικού εξοπλισμού, του απαιτούμενου χρόνου εργασίας, της αναμενόμενης μέσης ημερήσιας απόδοσης του συνεργείου, ως προς τα οποία παρατίθενται παραλλήλως στοιχεία κόστους, όσο και στο έμμεσο κόστος (γενικά έξοδα εργοταξίου, έξοδα εγγυητικών και ασφαλίσεων, γενικά έξοδα της επιχείρησης, κρατήσεις, φόροι κλπ). Στο τέλος της ανάλυσης αυτής παρατίθεται κατάλογος προσφορών διαφόρων τρίτων επιχειρήσεων, χωρίς όμως να αποδεικνύεται η βούληση της παρεμβαίνουσας ένωσης να μην εκτελέσει η ίδια με δικά της μέσα συγκεκριμένα τμήματα του δημοπρατούμενου έργου ούτε ότι το αναλυτικά κοστολογούμενο στην ανάλυση αυτή προσωπικό ή ο μηχανολογικός εξοπλισμός ή έστω μέρος αυτού ανήκει στις αναφερόμενες τρίτες επιχειρήσεις, οι οποίες θα το διαθέσουν σε αυτήν εφόσον αναδειχθεί ανάδοχος. Συνεπώς και ενόψει του γεγονότος ότι η παρεμβαίνουσα ένωση διαθέτει την απαιτούμενη τεχνική και επαγγελματική ικανότητα, καθώς τα μέλη της καλύπτουν αυτοτελώς τις κατηγορίες ΜΕΕΠ (οικοδομικών, οδοποιίας, ηλεκτρομηχανολογικών και πρασίνου), που ζητούνται στην διακήρυξη (άρθρο 23.4), το Τμήμα κρίνει ότι εφόσον η ίδια η παρεμβαίνουσα δεν δηλώνει ότι προτίθεται να μην εκτελέσει ορισμένα τμήματα του έργου, ο σχετικός κατάλογος που περιλήφθηκε στην τελευταία σελίδα του εγγράφου αιτιολόγησης της οικονομικής της προσφοράς και όχι στο αντίστοιχο πεδίο του ΕΕΕΣ (Μέρος ΙΙ.Γ, Δ), κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από αυτήν, παρατίθεται ως συγκριτικό στοιχείο για την απόδειξη/τεκμηρίωση της προσφοράς της με βάση τις τιμές της αγοράς και όχι ως δήλωση υπεργολαβίας από τις ανωτέρω επιχειρήσεις. Συνακόλουθα ο σχετικώς προβαλλόμενος λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός.

Με την υπό κρίση προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 19/2024 Πράξης της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου ΟΤΑ ΙΧ στον Δήμο Πειραιά, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος Δήμου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας για την εκτέλεση της προμήθειας με τίτλο «Προμήθεια και τοποθέτηση λυόμενων εξεδρών 1.500 θέσεων στο γήπεδο ποδοσφαίρου Σ.Ε.Φ.», (...)Με βάση τα ανωτέρω και λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών περιστάσεων της κρινόμενης υπόθεσης το Δικαστήριο κρίνει ότι αβασίμως προβάλλεται ότι η διαπιστωθείσα από τον Επίτροπο πλημμέλεια δεν είχε ως αποτέλεσμα να περιορισθεί ουσιωδώς ο κύκλος των δυνάμενων να συμμετάσχουν παραδεκτά στον ελεγχόμενο διαγωνισμό φορέων. Τούτο, διότι αφενός ο προβαλλόμενος με την κρινόμενη παρέμβαση ισχυρισμός ότι η επίμαχη προμήθεια αφορά έναν περιορισμένο κύκλο ενδιαφερομένων οικονομικών φορέων προϋποθέτει ενδελεχή μελέτη της οικείας αγοράς σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, περί της οποίας ουδέν στοιχείο προσκομίζεται εν προκειμένω. Αφετέρου, από τα πραγματικά δεδομένα της υπόθεσης, όπως αυτά παρατίθενται σε προηγούμενες σκέψεις, προκύπτει ότι στην ελεγχθείσα διαγωνιστική διαδικασία συμμετείχαν καταρχήν παραδεκτώς τρεις οικονομικοί φορείς, καθώς ο τέταρτος φερόμενος ως ενδιαφερόμενος φορέας δεν κατέθεσε εγγυητική επιστολή συμμετοχής. 	Περαιτέρω, η μη αμφισβήτηση του επίμαχου όρου της Διακήρυξης από τους δυνητικούς υποψηφίους με τη μη άσκηση προδικαστικής προσφυγής δεν συνιστά αυτοτελώς λόγο που αναιρεί την κρίση περί του ουσιώδους χαρακτήρα της πλημμέλειας, ενόψει και της φύσης του ασκούμενου από το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχου νομιμότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας, που αποβλέπει στη διαπίστωση της αντικειμενικής ακεραιότητας των διαγωνιστικών διαδικασιών. Για τον ίδιο λόγο είναι απορριπτέος και ο ισχυρισμός περί συνδρομής συγγνωστής πλάνης του προσφεύγοντος Δήμου λόγω της σαφήνειας της νομοθεσίας, αλλά και της πάγιας νομολογίας του παρόντος Δικαστηρίου ως προς τη νομιμότητα όμοιων όρων (βλ. ΕλΣυν Αποφάσεις Τμ. Μείζ. - Επταμ. Σύνθ. 372/2011, 3065/2014, 6022/2015). Τέλος, το επικαλούμενο εκ μέρους του προσφεύγοντος Δήμου δημόσιο συμφέρον εξυπηρετείται με την τήρηση των αρχών της διαφάνειας και του ανταγωνισμού κατά την κατάρτιση δημοσίων συμβάσεων και δεν αίρει αυτοτελώς τον επίμαχο διακωλυτικό λόγο (βλ. ΕλΣυν Αποφάσεις Τμ. Μείζ-Επτ. Σύνθ. 2018/2018, 682/2017 Έβδομο Τμ. 145/2023, 1694, 736/2022, VI Τμ. 1634/2020, 123/2019).Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω και μη προβαλλόμενου άλλου λόγου, η προσφυγή ανάκλησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση πρέπει να απορριφθούν και να μην ανακληθεί η 19/2024 Πράξη της Υπηρεσίας Επιτρόπου 
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/Α΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1344/2024