Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ41/11228/1865/2004

Για την προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Κύρωση Κώδικα νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.» (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) - Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας - Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς - Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) - Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς - Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων - Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού.

Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων των Προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων προς τους Προϊσταμένους των Περιφερειακών και Ειδικών Περιφερειακών Υπηρεσιών αρμοδιότητας της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και στους Προϊσταμένους των Περιφερειακών Υπηρεσιών αρμοδιότητας της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

«Κοινοποίηση των διατάξεων των άρθρων 4. 32, 54, 78, 92, 103, 104, 122 και 141 του ν. 5324/2026 (Α'121) με τίτλο Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.» (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) - Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας – Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς - Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) - Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς - Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων - Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού.».

Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων της Υπουργού και του Υφυπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού στους Προϊσταμένους των Περιφερειακών και Ειδικών Περιφερειακών Υπηρεσιών αρμοδιότητας της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και στους Προϊσταμένους των Περιφερειακών Υπηρεσιών αρμοδιότητας της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

ΔΣΦ στο ΦΕΚ-2377/Β/19.6.2019

Προγραμματική σύμβαση που αφορά χρηματοδότηση της ΚΓ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, για εκτέλεση έργου. Νομοθετικό πλαίσιο αρχαιολογικών έργων. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται το μεν ότι τα αρχαιολογικά εν γένει έργα, στα οποία περιλαμβάνονται και οι κάθε είδους ανασκαφές, λόγω της ιδιαίτερης επιστημονικής και καλλιτεχνικής φύσης τους, είναι δυνατόν να εκτελούνται από την υπηρεσία δια αυτεπιστασίας. Το δε ότι οι αρχαιολογικές αυτεπιστασίες λόγω της δυσχερούς προμετρήσεως τους, είναι δυνατόν να εκτελούνται από την υπηρεσία βάσει προκαταρκτικής έκθεσης και ενδεικτικού χρονοδιαγράμματος και προϋπολογισμού, χωρίς την προηγούμενη σύνταξη μελέτης. Τέλος, ότι η εκτέλεση των έργων αυτών δύναται να αποτελέσει αντικείμενο προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης που συνάπτεται μεταξύ Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού και των αρμοδίων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού, οπότε στην περίπτωση αυτή η χρηματοδότηση της ανασκαφής νομίμως γίνεται, κατά τα οριζόμενα στην οικεία σύμβαση, από τον Ο.Τ.Α. και δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις του άρθρου 37 του ν. 3028/2002.

Εργασίες εκβραχισμού....Επειδή, με άλλο λόγο προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε χωρίς να ληφθούν μέτρα προστασίας για το εξωκλήσι του «...», το οποίο αποτελεί αυτοτελώς προστατευτέο μνημείο δυνάμει του ν. 3028/2002, εφόσον αναφέρεται στις ιστορικές πηγές της ... και στους καταλόγους των εξοχικών ναΐσκων από το έτος 1500 και εντεύθεν. Ανεξαρτήτως του ότι στα έγγραφα 1420/3.7.2002 της 2ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και 833/28.6.2002 της 1ης Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων αναφέρεται ότι η περιοχή κατασκευής του έργου δεν βρίσκεται κοντά σε ζώνη προστασίας μνημείου αρμοδιότητας των Εφορειών αυτών, στο ... έγγραφο της παραπάνω 2ης Ε.Β.Α. και στη μ.π.ε. βεβαιώνεται ότι το εκκλησάκι που βρίσκεται στην επίδικη περιοχή δεν επηρεάζεται από την κατασκευή του έργου. Πέραν τούτων, ωστόσο, στην α.ε.π.ο. διαλαμβάνεται ειδικός όρος με τον οποίο απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση, αλλοίωση ή πρόκληση ζημίας στο ναΐσκο και επιτάσσεται η λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία του κτίσματος και του περιβάλλοντος χώρου του [περ. ε.2) 8]. Συνεπώς, και αυτός ο λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος.

Διαδικασία αδειοδότησης Καταστημάτων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος (Κ.Υ.Ε.) σε ενεργούς οικισμούς, οι οποίοι έχουν χαρακτηρισθεί αρχαιολογικοί χώροι και ιστορικά διατηρητέα μνημεία.(...)1) Η ισχύς της υπ’ αριθ. πρωτ. ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Β1/Φ40/ 105606/5210/12-12-2005 «εγκυκλίου» της Γενικής Δ/νσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς-Δ/νσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων-Τμήματος Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων και Αρχαιογνωστικής Έρευνας, η οποία δεν θέτει κανόνες δικαίου, αλλά περιέχει οδηγίες του Υφυπουργού Πολιτισμού περί της ορθής ερμηνείας των κείμενων διατάξεων και του ορθότερου τρόπου άσκησης των καθηκόντων των περιφερειακών αρχαιολογικών υπηρεσιών, στα πλαίσια της διαδικασίας αδειοδότησης των Καταστημάτων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος (Κ.Υ.Ε.), περιορίζεται εντός των πλαισίων της Διοίκησης και δεν μπορεί να της προσδοθεί αναδρομική ισχύς, υπό οιαδήποτε έννοια και εκδοχή. 2) Οι ενέργειες στις οποίες επιβάλλεται να προβαίνουν οι αρχαιολογικές υπηρεσίες, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην εν λόγω «εγκύκλιο», και οι διοικητικές πράξεις που πρέπει να εκδίδουν, κατά περίπτωση, είναι νόμιμες και ισχυρές, ως ερειδόμενες στις ισχύουσες διατάξεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας σε συνδυασμό με τις γενικές αρχές περί ανάκλησης των ατομικών διοικητικών πράξεων, όπως αυτές έχουν ήδη ερμηνευθεί, από τις οποίες δεν αποκλίνει το περιεχόμενο της εν λόγω εγκυκλίου, όσον αφορά στις υποχρεώσεις των οργάνων των αρχαιολογικών υπηρεσιών. 3) Οι αρχαιολογικές υπηρεσίες οφείλουν να γνωστοποιούν στις λοιπές διοικητικές αρχές (δημοτικές, πολεοδομικές, αστυνομικές κ.λπ.) τις ενέργειές τους και τις διοικητικές πράξεις που εκδίδουν, στα πλαίσια της διαδικασίας αδειοδότησης των Κ.Υ.Ε. ή ανάκλησης χορηγηθείσας άδειας ή έκδοσης διαταγής διακοπής της λειτουργίας Κ.Υ.Ε., βάσει της ισχύουσας αρχαιολογικής νομοθεσίας, οπότε οι εν λόγω διοικητικές αρχές οφείλουν άμεσα να προβούν στις νόμιμες ενέργειες, που προβλέπει και η εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία που τις διέπει, όταν διαπιστωθεί παράβαση της πολεοδομικής και οικοδομικής νομοθεσίας, προκειμένου να παρασχεθεί η αναγκαία συνδρομή και προστασία στις αρχαιολογικές υπηρεσίες, χωρίς να αποκλείεται να τεθεί ζήτημα αναστολής ή και ανάκλησης της χορηγηθείσας άδειας ίδρυσης ή/και λειτουργίας Κ.Υ.Ε. από την εκάστοτε αρμόδια προς τούτο διοικητική αρχή, ενόσω νόμιμη προϋπόθεση της άδειας αυτής συνιστούσε η άδεια της αρχαιολογικής υπηρεσίας και αυτή δεν υπήρχε εξ αρχής ή εξέλιπε μεταγενεστέρως για οιοδήποτε λόγο.

Λαμβάνοντας υπόψη α) την παράγραφο 7 του άρθρου 19 του ν. 4858/2021, «Κύρωση Κώδικα νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς» (Α΄ 220), β) την παράγραφο 4 της με αριθ. ΥΠΠΟ/ΓΝΟΣ/9130 Κ.Υ.Α. (ΦΕΚ 229/Β/26-2-2003) «Σύσταση επιτροπής του αρ. 19 παρ. 6 του Ν. 3028/2002» και γ) την με αριθ. 86/2019 γνωμοδότηση του Ν.Σ.Κ., ερωτάται: α) Σε περίπτωση, που επιλεγεί η απευθείας αγορά ακινήτου, βαρυνόμενου με περιορισμούς επιβαλλόμενους για λόγους προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, πότε σταματά η υποχρέωση της Διοίκησης να καταβάλει αποζημίωση περιορισμού/στέρησης της κατά προορισμό χρήσης του ακινήτου στον ιδιοκτήτη, όταν η καταβληθείσα ή αναμενόμενη να καταβληθεί αποζημίωση δεν υπερβαίνει την αξία (αγοραία ή αντικειμενική) του ακινήτου, η οποία αποτελεί και το τίμημα της αγοράς β) Είναι κατά νόμο δυνατή η καταβολή στον ιδιοκτήτη, μετά την ολοκλήρωση της απευθείας αγοράς, αποζημίωσης λόγω περιορισμού/στέρησης της κατά προορισμό χρήσης του ακινήτου του για χρονικό διάστημα προγενέστερο της υπογραφής του αγοραπωλητηρίου συμβολαίου, όταν η αποζημίωση που έχει λάβει για τη στέρηση χρήσης δεν έχει υπερβεί την αξία (αντικειμενική ή αγοραία αξία) του ακινήτου, η οποία αποτελεί και το τίμημα της αγοράς γ) Κατ’ εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 19 παρ. 7 του ν. 4858/2021, το ποσό της αποζημίωσης χρήσης που έχει καταβληθεί στον ιδιοκτήτη του απευθείας εξαγοραζόμενου ακινήτου για το χρονικό διάστημα που στερείτο την κατά προορισμό χρήση του συνυπολογίζεται στο ποσό της αξίας του ακινήτου που αποτελεί το τίμημα της αγοράς, όπως υποστηρίζεται από τον αρμόδιο για την καταβολή Οργανισμό, ή η έννοια της διατάξεως είναι, ότι το καταβληθέν ή αναμενόμενο να καταβληθεί ποσό της αποζημίωσης περιορισμού/στέρησης χρήσης δεν μπορεί να υπερβαίνει την αξία του ακινήτου, αφού τότε επιβάλλεται η απαλλοτρίωσή του Επιπροσθέτως, για την διαπίστωση της μη υπέρβασης της αξίας του ακινήτου, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη, λαμβάνεται υπόψη αθροιστικά η αποζημίωση χρήσης, που έχει λάβει ο διοικούμενος μαζί με την αξία εξαγοράς του ακινήτου (...) α) Κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 7 του άρθρου 19 του ν. 4858/2021, θεσμοθετείται υποχρέωση της Διοίκησης να απαλλοτριώσει ή να προβεί σε απευθείας εξαγορά ακινήτου, βαρυνόμενου με περιορισμούς επιβαλλόμενους για λόγους προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, στην περίπτωση κατά την οποία η αποζημίωση για τον περιορισμό ή τη στέρηση της χρήσης του ακινήτου, που έχει καταβληθεί ή προβλέπεται ότι θα καταβληθεί, προσεγγίζει την αξία του ακινήτου, δεν τίθεται όμως, με τη διάταξη αυτή, περιορισμός στο δικαίωμα του ιδιοκτήτη για το σεβασμό της περιουσίας του. Ως εκ τούτου, σε περίπτωση που έχει επιλεγεί η απευθείας εξαγορά του ακινήτου, όπως στην περίπτωση του ερωτήματος, η Διοίκηση υποχρεούται, κατ’ άρθρο 19 του ν. 4858/2021, στην καταβολή αποζημίωσης λόγω στέρησης ή περιορισμού της κατά προορισμό χρήσης του ακινήτου για το χρονικό διάστημα μέχρι την υπογραφή του αγοραπωλητηρίου συμβολαίου, ανεξαρτήτως αν η αποζημίωση που έχει καταβληθεί για τη στέρηση χρήσης έχει υπερβεί την αξία (αντικειμενική ή αγοραία αξία) του ακινήτου, η οποία αποτελεί και το τίμημα της αγοράς (κατά πλειοψηφία). β) Είναι δυνατή, κατ’ άρθρο 19 του ν. 4858/2021, η καταβολή στον ιδιοκτήτη, μετά την ολοκλήρωση της απευθείας αγοράς, αποζημίωσης λόγω περιορισμού/στέρησης της κατά προορισμό χρήσης του ακινήτου του, για χρονικό διάστημα προγενέστερο της υπογραφής του αγοραπωλητηρίου συμβολαίου, ανεξαρτήτως αν η αποζημίωση που έχει λάβει για τη στέρηση χρήσης έχει υπερβεί την αξία (αντικειμενική ή αγοραία αξία) του ακινήτου, η οποία αποτελεί και το τίμημα της αγοράς (κατά πλειοψηφία). γ) Κατ’ εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 19 παρ. 7 του ν. 4858/2021, το συνολικό ποσό της αποζημίωσης περιορισμού/στέρησης χρήσης που έχει καταβληθεί στον ιδιοκτήτη ακινήτου βαρυνόμενου με περιορισμούς επιβαλλόμενους για λόγους προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αθροίζεται/συνυπολογίζεται για τον καθορισμό του καταβλητέου ως τιμήματος της εξαγοράς ποσού (ομόφωνα). Παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του ΝΣΚ, κατόπιν της υπ’ αριθμ. 84/2024 γνωμοδότησης του Ε΄ Τμήματος του ΝΣΚ.