Αριθμός Πρωτοκόλλου: Π.Δ.56/2026

Χρήση συστημάτων επιτήρησης με τη λήψη ή καταγραφή ήχου ή εικόνας σε δημόσιους χώρους.

Διατήρηση δεδομένων που παράγονται ή υποβάλλονται σε επεξεργασία σε συνάρτηση με την παροχή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή δημόσιων δικτύων επικοινωνιών, χρήση συστημάτων επιτήρησης με τη λήψη ή καταγραφή ήχου ή εικόνας σε δημόσιους χώρους και συναφείς διατάξεις.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) για τη διενέργεια διαδικασίας με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, για την ανάθεση σύμβασης προμήθειας συστημάτων επιτήρησης για τη λήψη και καταγραφή ήχου και εικόνας σε δημόσιους χώρους. Η σύμβαση αφορά συνολική εκτιμώμενη αξία 6.370.967,74 € (χωρίς Φ.Π.Α.) και επικαλείται κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων περιστατικών εγκληματικότητας και της στρατιωτικής σύγκρουσης στην Ουκρανία. Η Αρχή, με πλειοψηφία, αποδέχεται ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εξαιρετική διαδικασία, ενώ ένα μέλος διαφωνεί σχετικά με την ύπαρξη απρόβλεπτων περιστάσεων.

Προμήθεια «Συστημάτων επιτήρησης (καμερών) για τη λήψη και καταγραφή εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους».(....)Περαιτέρω, ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο ότι τα προς προμήθεια συστήματα επιτήρησης για την λήψη και καταγραφή εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους σκοπούν στην ικανοποίηση παγίων και διαρκών ήδη από μακρού χρόνου διαπιστωθεισών αναγκών της αναθέτουσας Αρχής και, σε κάθε περίπτωση, παρίστανται ως αποτέλεσμα ενδελεχούς και μακροχρόνιου (ήδη από το έτος 2020) προγραμματισμού και ότι η εν λόγω προμήθειά τους δεν είναι καν άμεσα υλοποιήσιμη ακόμα και μετά την υπογραφή της σχετικής σύμβασης, οπότε δεν μπορεί να εξυπηρετήσει την φερόμενη ως υφιστάμενη κατεπείγουσα ανάγκη, δεδομένου ότι αφενός το φυσικό της αντικείμενο δεν είναι ακόμα στο σύνολό του πλήρως καθορισμένο και ο συμβατικός χρόνος υλοποίησής της ορίζεται σε ένδεκα μήνες, δηλαδή είναι πολύ μεγάλος.Με τον δεύτερο λόγο της κρινόμενης προσφυγής, όπως αυτός προκύπτει κατ’ εκτίμηση του δικογράφου, προβάλλεται ως προς την τεκμηρίωση της προϋπολογιζόμενης δαπάνης ότι δεν μπορεί να συμπεριληφθεί στα έγγραφα της σύμβασης τιμή μονάδος ανά συσκευή, με διαίρεση της προϋπολογιζόμενης τιμής των καμερών σώματος και οχημάτων με το πλήθος αυτών, καθώς οι συσκευές αποτελούν τμήμα ενός ενιαίου συστήματος. Για τους λόγους αυτούς Απορρίπτει την προσφυγή ανάκληση και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση. Δεν ανακαλεί την 30/2023 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣ.ΟΛΟΜ./1094/2023

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:ζητείται η αναθεώρηση της 531/2023 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος (...) με αντικείμενο την προμήθεια «Συστημάτων επιτήρησης (καμερών) για τη λήψη και καταγραφή εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους»(...)Ενόψει των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει, ως προς τον πρώτο λόγο προσφυγής, ότι δεν συντρέχουν οι σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις για την ανάθεση της επίμαχης σύμβασης με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, όπως ορθώς κρίθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση, για τους εξής λόγους: Α. Δεν τεκμηριώνεται ο ισχυρισμός του προσφεύγοντος ότι η αύξηση της εγκληματικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στην Αττική και την Αθήνα, σε ποσοστό πέραν του αναμενόμενου, συνιστά απρόβλεπτο γεγονός.(...)Ως προς τον δεύτερο λόγο προσφυγής, το Δικαστήριο κρίνει τα ακόλουθα: Όπως εκτέθηκε στη σκέψη 9, η τεκμηρίωση του εκτιμώμενου κόστους έστω ανά κατηγορία υλικών και υπηρεσιών, κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού μιας δημόσιας σύμβασης, απαιτείται όχι μόνον χάριν του ανταγωνισμού και της υποβολής εκ μέρους των διαγωνιζομένων ρεαλιστικών προσφορών, αλλά και χάριν της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, ώστε να μην καταλείπεται αμφιβολία για τον εύλογο χαρακτήρα της δημοσιονομικής επιβάρυνσης και την ορθή διαχείριση του δημοσίου χρήματος. Κατά την εκτίμηση του Δικαστηρίου, σε περιπτώσεις όπως η προκείμενη, που η δημόσια σύμβαση δεν εκτέθηκε στον ανταγωνισμό, η ανάγκη διασφάλισης του εύλογου χαρακτήρα της δημοσιονομικής επιβάρυνσης αναδεικνύεται εντονότερη.Απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση.

Προμήθεια «Συστημάτων επιτήρησης (καμερών) για τη λήψη και καταγραφή εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους» από το Ελληνικό Δημόσιο.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου σύμβασης, εξαιτίας της συνδρομής των υπό σκέψεις 16 και 17 διαπιστωθεισών ουσιωδών νομικών πλημμελειών της διαδικασίας ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης (προμήθειας). Σε κάθε δε περίπτωση, επισημαίνεται ότι οι προβλεπόμενες στην ανωτέρω πρόκληση δυνατότητες ανάθεσης από την αναθέτουσα Αρχή στην ανωτέρω ανάδοχο εταιρεία αφενός επεκτάσεων του όλου προς προμήθεια συστήματος ή αντικαταστάσεων εξοπλισμών, υποδομών και λογισμικών της προμήθειας, που φέρουν βλάβες που δεν καλύπτονται από τη σχετική εγγύηση, και αφετέρου μετεγκατάστασης του συνόλου ή μέρους των συστατικών μερών του προς προμήθεια συστήματος από μία Υπηρεσία σε άλλη, με τις απαραίτητες επιπλέον υποδομές και παραμετροποιήσεις για την ορθή λειτουργία τους, αντί προκαθορισμένου κόστους που ορίζεται κατά περίπτωση στην πρόσκληση, τελούν υπό την προϋπόθεση τήρησης των άρθρων 26 έως 32 του ν. 4412/2016, που προβλέπουν τις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, καθώς αποτελούν διαδικασίες ανάθεσης νέων σχετικών δημοσίων συμβάσεων, που ρητώς στην ανωτέρω πρόσκληση αναφέρεται ότι σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν μέρος της ελεγχόμενης σύμβασης (βλ. σκέψη 12).
ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/531/2023 
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣ.ΟΛΟΜ./1094/2023

Aνάδειξη αναδόχου με αντικείμενο «Υπηρεσίες Τεχνικού Συμβούλου Έργων" (...) Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο συντάκτης του ανωτέρω όρου της διακήρυξης έχει υπόψη του κοινοπραξίες και συμπράξεις με τη μορφή που εμφανίζονται αποκλειστικά και μόνο στο ημεδαπό δίκαιο για τη συμμετοχή σε δημόσιους διαγωνισμούς. Συγκεκριμένα, τόσο η σύμπραξη όσο και η κοινοπραξία αποτελούν προσωρινές ενώσεις φυσικών ή νομικών προσώπων, οι οποίες, αν και θεωρούνται φορείς δικαιούμενοι να συμμετάσχουν αυτοτελώς σε δημόσιο διαγωνισμό, εντούτοις δεν διαθέτουν νομική προσωπικότητα και εντεύθεν αυτονομία στη λήψη αποφάσεων για τον τρόπο κατάρτισης των τεχνικών και οικονομικών προσφορών, ώστε να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία και η μυστικότητα αυτών. Υπό το πρίσμα αυτό ο σχετικός όρος της διακήρυξης, που απαγορεύει την συμμετοχή στο διαγωνισμό του ίδιου προσώπου με δύο ιδιότητες, ήτοι ως μεμονωμένου υποψηφίου και ταυτόχρονα ως μέλους σύμπραξης ή κοινοπραξίας, αποσκοπεί στην αποφυγή οποιουδήποτε ενδεχόμενου συμπαιγνίας μεταξύ των υποψηφίων στον επίμαχο διαγωνισμό και κατά συνέπεια στη διασφάλιση των αρχών της ίσης μεταχείρισης των συμμετεχόντων και της διαφάνειας στην κατάρτιση των οικονομικών προσφορών. Ο περιορισμός δε που εισάγει ο όρος αυτός ως προς την υποβολή των προσφορών εμπίπτει στην αναγνωρισθείσα και από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ευχέρεια εκτίμησης των εθνικών αρχών ως προς τους όρους αποκλεισμού των υποψηφίων και πληροί τις προυποθέσεις που τίθενται από αυτό για τη θέσπιση τέτοιων περιορισμών, αφού, ενόψει της νομικής φύσης της κοινοπραξίας κατά το ημεδαπό δίκαιο δεν υφίσταται διαφοροποίηση του προσώπου όταν αυτό μετέχει στην ίδια διαγωνιστική διαδικασία αυτοτελώς και ταυτόχρονα ως μέλος κοινοπραξίας (βλ. VI Tμ. 2752/2011, ΣτΕ Επ429/2008) και με βάση εν γένει τα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα που επικρατούν στη χώρα, αποτελεί πρόσφορο και αναγκαίο και ως τούτου αναλογικό μέτρο για την επίτευξη του σκοπού της διασφάλισης των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας. Περαιτέρω, ουδόλως συνάγεται εκ του ως άνω όρου απαγόρευση υποβολής προσφοράς από αλλοδαπή κοινοπραξία και ταυτόχρονα αυτοτελώς από μέλος αυτής, εφόσον αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει αλληλεξάρτηση των προσφορών τους. Τέλος, στην κρινόμενη περίπτωση, το Τμήμα κρίνει ότι σε κάθε περίπτωση, καίτοι ο όρος αυτός δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν έπληξε τη δυνατότητα ανάπτυξης ανταγωνισμού σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς προσήλθαν υποψήφιοι προερχόμενοι από άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε., περαιτέρω δε καμία αλλοδαπή εταιρεία ή κοινοπραξία δεν αποκλείστηκε κατ’ εφαρμογή του όρου αυτού, ούτε εξάλλου άσκησε σχετική ένσταση κατά της οικείας διακήρυξης (βλ. και VI Τμ. Ελ. Συν. 2779/2011).(...)Επιπροσθέτως, το Τμήμα κρίνει ότι η χρήση από την Επιτροπή Διαγωνισμού επιθετικών προσδιορισμών προς το σκοπό ποιοτικής αξιολόγησης των αναφορών των επί μέρους στοιχείων των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων βάσει των κριτηρίων και υποκριτηρίων του άρθρου 22 της προκήρυξης και ειδικότερα των χαρακτηρισμών «μέτρια», «στοιχειώδης», «καλή», «ανεπαρκής», «πολύ καλή» (ενν. αναφορά), καθώς και της εκφράσεως «δεν υπεβλήθη», δεν παραβίασε τις αρχές της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζόμενων και της υποχρέωσης διαφάνειας της διαγωνιστικής διαδικασίας, καθόσον οι ως άνω αξιολογικοί προσδιορισμοί αποτέλεσαν την μέθοδο (εργαλείο) αιτιολόγησης από την Επιτροπή της αριθμητικής βαθμολογίας κάθε κριτηρίου και υποκριτηρίου κάθε τεχνικής προσφοράς. Εξάλλου, η κρίση της Επιτροπής κατά την αξιολόγηση των επιμέρους κριτηρίων ανάθεσης με την εφαρμογή των πιο πάνω ποιοτικών προσδιορισμών δεν πάσχει, κατά την κρίση του Τμήματος, κατά την αιτιολογία αυτής, αφού έλαβε χώρα συγκριτική εκτίμηση των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων και βαθμολόγηση αυτών με αναφορά σε συγκεκριμένα στοιχεία ανταποκρινόμενα στα προμνησθέντα νόμιμα κριτήρια και υποκριτήρια, σύμφωνα και προς όσα εκτέθηκαν στη σκέψη ΙV Α.

Προμήθεια και Εγκατάσταση Μηχανισμών Υπογειοποίησης Κάδων:ζητείται η αναθεώρηση της 1079/2022 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή ανάκλησης του προσφεύγοντος Δήμου και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση της προσφεύγουσας εταιρείας για ανάκληση της 127/2022 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Με βάση όσα εκτέθηκαν στην προηγούμενη σκέψη, αναφορικά με τον χαρακτήρα των πλημμελειών που μπορεί να στοιχειοθετήσουν διακωλυτικό λόγο υπογραφής σύμβασης, το Δικαστήριο κρίνει ότι, εν προκειμένω, η θέσπιση του επίμαχου όρου της διακήρυξης δεν συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια, όπως εσφαλμένα κρίθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση. Το Δικαστήριο, στο σημείο αυτό, παρατηρεί τα ακόλουθα:              (i) Λόγω του εξειδικευμένου χαρακτήρα, αλλά και του υψηλού κόστους των συστημάτων υπογειοποίησης κάδων με συμπίεση απορριμμάτων, η υπό ανάθεση προμήθεια της δεύτερης Ομάδας απευθυνόταν σε περιορισμένο, ούτως ή άλλως, κύκλο ενδιαφερομένων οικονομικών φορέων, οι οποίοι, λόγω της χρηματοοικονομικής, τεχνικής και επαγγελματικής τους επάρκειας, θα ήταν πράγματι σε θέση να ανταπεξέλθουν στις υψηλές απαιτήσεις της συγκεκριμένης σύμβασης. (ii) Οι έτεροι δύο, πλην αυτού που αναδείχθηκε ανάδοχος, οικονομικοί φορείς που υπέβαλαν προσφορά για τη δεύτερη Ομάδα, αποκλείσθηκαν όχι μόνο λόγω έλλειψης της απαιτούμενης εμπειρίας, αλλά και για τον πρόσθετο λόγο ότι δεν πληρούσαν ούτε το κριτήριο της χρηματοοικονομικής επάρκειας (βλ. σκ. 10). Επομένως, ανεξαρτήτως της ως άνω διαπιστωθείσας πλημμέλειας σε σχέση με τη θέσπιση του όρου του άρθρου 2.5.7 της διακήρυξης, οι ανωτέρω αποκλεισθέντες οικονομικοί φορείς δεν θα μπορούσαν, σε καμία περίπτωση, λόγω των πολλαπλών πλημμελειών των προσφορών τους, να γίνουν δεκτοί στον διαγωνισμό. (iii) Kατά της νομιμότητας της συγκεκριμένης διαγωνιστικής διαδικασίας, και δη κατά του επίμαχου όρου της διακήρυξης, δεν ασκήθηκε καμία προδικαστική προσφυγή. Ούτε, άλλωστε, υποβλήθηκε κάποια προσφορά με επιφύλαξη ως προς τη νομιμότητα του επίμαχου κριτηρίου, κατ’ επίκληση παραδόσεων συναφών ειδών σε ιδιωτικούς φορείς. (iv) Μολονότι, όπως έγινε ήδη δεκτό (βλ. σκ. 20), υφίσταται δυνατότητα προμήθειας των επίμαχων ειδών και από ιδιώτες, εντούτοις, είναι κοινώς γνωστό ότι, ενόψει της ιδιαίτερης φύσης και της σημαντικής οικονομικής αξίας αυτών, τα εν λόγω εξειδικευμένα συστήματα προμηθεύονται κατά κύριο λόγο δημόσιοι φορείς και δη Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού, οι οποίοι και είναι κατά νόμο επιφορτισμένοι με την αρμοδιότητα διαχείρισης των αστικών αποβλήτων. Ως εκ τούτου, καθίσταται εν τοις πράγμασι περιορισμένη η δυνατότητα των προσφερόντων να προσκομίσουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν εμπειρία σε συναφείς προμήθειες με αποδέκτες ιδιωτικούς φορείς, δυνάμενα μάλιστα να συντελέσουν σε επαρκή βαθμό στην ικανοποίηση του σχετικού κριτηρίου, λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης των υποψηφίων να καλύψουν, σύμφωνα με το άρθρο 2.5.7.της διακήρυξης, τουλάχιστον το 50% της εκτιμώμενης αξίας της υπό ανάθεση προμήθειας. (v) Συναφώς, και δεδομένου ότι τα εξελιγμένα αυτά συστήματα, ενόψει των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά, τουλάχιστον στην παρούσα συγκυρία, απευθύνονται κυρίως στους ως άνω δημόσιους φορείς, προορίζονται δε να τοποθετηθούν σε κοινόχρηστους χώρους των δημοτικών διαμερισμάτων του μεγαλύτερου δήμου της χώρας, το Δικαστήριο εκτιμά ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τον προσφεύγοντα Δήμο, παρίσταται εύλογος ο σχηματισμός της πεποίθησης των αρμοδίων οργάνων αυτού περί της νομιμότητας του επίμαχου όρου, υπό την έννοια ότι ήταν όχι μόνο πρόσφορος, αλλά και αναγκαίος για την ανάδειξη του πλέον κατάλληλου, από άποψη εμπειρίας στον οικείο τομέα, αναδόχου για την προσήκουσα εκτέλεση της συγκεκριμένης προμήθειας και την ικανοποίηση, συνακόλουθα, με τον αποτελεσματικότερο τρόπο των συνδεόμενων με τη δημόσια υγεία και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των δημοτών και χρηστών του εν λόγω Δήμου ειδικών  αναγκών της.Αναθεωρεί τη 1079/2022 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την παρέμβαση και ανακαλεί την 127/2022 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:ζητείται η αναθεώρηση της 2246/2017 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, απορριπτικής αίτησης της ήδη αιτούσας Περιφέρειας…., για ανάκληση της 367/2017 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου​Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει ότι συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση οι προϋποθέσεις σύναψης της επίμαχης συμπληρωματικής σύμβασης. Και τούτο, διότι : α) η ανάγκη χρήσης της μεθόδου «δονητικής διείσδυσης» πράγματι ανέκυψε σε μεταγενέστερο της αρχικής μελέτης στάδιο, οφειλόμενη σε περιστάσεις που δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν, όπως προκύπτει από το προσκομιζόμενο από 30.10.2017 έγγραφο της ΔΕΔΔΗΕ Βόλου. Επιπλέον, η  άρνηση πληροφόρησης σχετικά με το ακριβές σημείο διέλευσης του αγωγού της Π.Α., αποτελεί απρόβλεπτο γεγονός, διότι, ήταν μεν δυνατό η  Αναθέτουσα Αρχή να γνωρίζει ότι το δίκτυο αυτό έχει χαρακτηρισθεί απόρρητο και διέρχεται της περιοχής, δικαιολογουμένης, ως εκ τούτου, της μη παροχής στοιχείων κατά το στάδιο της σύνταξης της μελέτης και του διαγωνισμού, όπου η σχετική διακήρυξη λαμβάνει ευρεία δημοσιότητα, δεν μπορούσε, όμως, κατά την κοινή πείρα, η Αναθέτουσα Αρχή να προβλέψει, όπως βάσιμα προβάλλει η αιτούσα Περιφέρεια, και το γεγονός ότι κατά την εκτέλεση του έργου δεν θα παρέχονταν στον Ανάδοχο οι πληροφορίες σχετικά με την ακριβή διέλευση του δικτύου, οι οποίες μάλιστα, ενόψει του κινδύνου ατυχήματος λόγω ζημιάς στον αγωγό καυσίμων (εύφλεκτων υγρών), άπτονται της γενικότερης ασφάλειας της περιοχής και του έργου και κρίνονται απολύτως απαραίτητες για την εκτέλεσή του. Εξάλλου, όπως προκύπτει από το προσκομιζόμενο 7645/31.10.2017 έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας ....-...., η αύξηση του κυκλοφοριακού φόρτου της Π.Ε.Ο. Λάρισας – Βόλου, οφειλόμενη στην αύξηση του τέλους διοδίων της Νέας Εθνικής Οδού σε συνδυασμό με την οικονομική δυσχέρεια των πολιτών, ένεκα της οικονομικής κρίσης, αποτελεί απρόβλεπτη περίσταση που δεν επιτρέπει την εκτροπή της κυκλοφορίας σε μια λωρίδα, προκειμένου να εκτελεσθούν οι επίμαχες εργασίες κατά τον προβλεπόμενο στη μελέτη τρόπο. Τέλος, όπως βασίμως προβάλλεται, η πρόβλεψη της μελέτης για τη διενέργεια των έργων με τις τάφρους και τον ταμιευτήρα της λίμνης στεγνά, αφορούσε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εκτέλεσης των εργασιών, ήτοι έως το χειμώνα του 2011, κατά το οποίο πράγματι ούτε οι τάφροι χρησιμοποιήθηκαν, όπως προκύπτει από το προσκομισθέν φωτογραφικό υλικό και την από 29.7.2010 σύμβαση «Καθαρισμός τάφρων 7Τ- 2Τ και συμπληρωματικά έργα επαναδημιουργίας λίμνης Κάρλας» με χρόνο περαίωσης ενός έτους, ούτε η λίμνη υδροδοτήθηκε. Ωστόσο, η παράταση του αρχικώς προβλεφθέντος χρόνου περαίωσης των εργασιών λόγω έλλειψης χρηματοδότησης και η εφεξής χρήση των τάφρων για αρδευτικούς σκοπούς και για σκοπούς πλήρωσης του ταμιευτήρα της λίμνης, δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν κατά το χρόνο σύνταξης της μελέτης, η οποία, κατά την κοινή πείρα, εκπονείται βάσει δεδομένων που παραμένουν αμετάβλητα για συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, β) κατά την κοινή πείρα τα φαινόμενα κλοπών υλικών από χαλκό σε εκτελούμενα δημόσια έργα έχουν πράγματι ενταθεί σημαντικά κατά τα τελευταία έτη, όπως βασίμως επικαλείται η αιτούσα, λαμβανομένου δε υπόψη τόσο της ιδιαίτερα μεγάλης έκτασης του επίμαχου έργου όσο και του γεγονότος ότι η περιοχή εκτέλεσής του ευρίσκεται εκτός του αστικού ιστού, η επαρκής φύλαξή του καθίσταται αδύνατη, με αποτέλεσμα την επέκταση των κρουσμάτων κλοπών των μεταλλικών καλυμμάτων και των διαρρήξεων των αντλιοστασίων. Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί, σύμφωνα με τους κανόνες της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής, κατά την εκπόνηση της μελέτης, η οποία, κατά το χρόνο σύνταξής της, υπήρξε ως προς τούτο πλήρης και ακριβής. Επομένως, τα εν λόγω απρόβλεπτα περιστατικά, τα οποία ανάγονται σε χρόνο μεταγενέστερο της μελέτης και δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα της Αναθέτουσας Αρχής, κατέστησαν αναγκαίες τις προκείμενες συμπληρωματικές εργασίες, οι οποίες νομίμως, ως εκ τούτου, ανατέθηκαν με την ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση, γ) οι ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες, όπως βασίμως προβάλλεται, κρίνονται απολύτως απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση της κατασκευής του έργου. Και τούτο, διότι, πέραν της ανάγκης αποτροπής των κρουσμάτων κλοπών υλικών, αν δεν συμπεριληφθούν στην επίμαχη συμπληρωτική σύμβαση, θα απαιτηθεί να επαναληφθούν οι ίδιες εργασίες, όπως εκσκαφές, παράλληλα κ.λπ., επιχώσεις από άλλο εργολάβο, με δυσμενείς συνέπειες για την ομαλή εξέλιξη της επίδικης εργολαβίας, η οποία έχει καθυστερήσει υπέρμετρα ενώ, αντιθέτως, με την εκτέλεση της υπό κρίση συμπληρωματικής σύμβασης, θα συνεχιστεί απρόσκοπτα, αφού χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2014-2020 και, συγκεκριμένα, από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης. Ειδικότερα, ο διαχωρισμός της κατασκευής των συστημάτων παρακολούθησης από την κύρια σύμβαση θα δημιουργούσε μείζονα προβλήματα τεχνικής και οικονομικής φύσεως στην Αναθέτουσα Αρχή, καθόσον οι απαραίτητες ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες συνεπάγονται εκτεταμένες επεμβάσεις στις κτιριακές εγκαταστάσεις και τα δίκτυα του έργου, τα δε συστήματα παρακολούθησης αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των εν λόγω εγκαταστάσεων και ουσιαστικά ενσωματώνονται σε αυτές. Επομένως, είναι τεχνικά προσφορότερο και οικονομικότερο να λάβουν χώρα όταν το έργο είναι υπό κατασκευή και όχι μετά την ολοκλήρωσή του. Συνακολούθως, εφόσον η δημιουργία συστημάτων παρακολούθησης, διαχείρισης και ασφάλειας του έργου νομίμως ανατίθεται με την ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση, νομίμως εντάσσονται στη σύμβαση αυτή και οι συναφείς μελέτες για την κατασκευή κέντρου ελέγχου για την ενοποίηση των εν λόγω επιμέρους συστημάτων παρακολούθησης – ελέγχου, διότι η απρόσκοπτη λειτουργία ενός τόσο μεγάλου έργου απαιτεί τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων, προκειμένου να συλλειτουργήσουν όλες οι δομές με ασφάλεια. Τούτο δε μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο με την κατασκευή του κέντρου ελέγχου για την ενοποίηση όλων των επιμέρους συστημάτων παρακολούθησης-ελέγχου, για τις ανάγκες τροφοδοσίας του ταμιευτήρα, της μεταφοράς του νερού από τη λίμνη στα αντλιοστάσια και της διανομής του στις ζώνες άρδευσης της περιοχής, τέλος, δ) εν προκειμένω, δεν νοείται η τυχόν κάλυψη της δαπάνης αύξησης των τιμών μετασχηματιστών, αεροφυλακίων και αντλητικών συγκροτημάτων από το κονδύλι των απροβλέπτων, το οποίο ανέρχεται στο ποσό των 250.633,73 ευρώ και αντιστοιχεί σε ποσοστό 9% του υπολοίπου φυσικού αντικειμένου κατασκευής του έργου, διότι η δαπάνη των απροβλέπτων των 250.633,73 ευρώ απαιτείται για να καλύψει τις ανάγκες ή και αυξομειώσεις που θα δημιουργηθούν μέχρι την ολοκλήρωση του έργου, σε αντίθετη δε περίπτωση, ήτοι της κάλυψης της ως άνω δαπάνης από τα απρόβλεπτα,  ακύρωνεται αυτός τούτος ο σκοπός του κονδυλίου των απροβλέπτων.Αναθεωρεί την 2246/2017 απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.​Ανακαλεί την 367/2017 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου&