ΕλΣυν/ΚΠΕ.ΤΜ.7/340/2013

ΘΕΜΑ: «Παροχή απόψεων» (αναφορικά με τη νομιμότητα πληρωμής δαπάνης, μετά από εξώδικο συμβιβασμό)

Εξώδικος συμβιβασμός (...) Εξ αυτού προκύπτει ότι οι δήμοι και οι κοινότητες μπορούν να καταρτίζουν, για όσα θέματα δεν εξέρχονται από τη δυνατότητά τους αυτή, εξώδικο ή δικαστικό συμβιβασμό που γίνεται κατά τον διαγραφόμενο από την υπόψη διάταξη τρόπο με τις εντεύθεν ουσιαστικές και δικονομικές συνέπειες. Ως εκ τούτου στο πλαίσιο του διενεργούμενο από το Ελεγκτικό Συνέδριο προληπτικού ελέγχου ερευνάται αν τηρήθηκαν οι προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος τόσο ως προς τα τυπικά, εξωτερικά στοιχεία της πράξεως του συμβιβασμού, που αφορούν στην γνωμοδότηση της νομικής υπηρεσίας του δήμου και στην απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, όσο και ως προς τα ουσιαστικά, εσωτερικά στοιχεία της πράξης, υπό την έννοια ότι η σχετική δαπάνη μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συμβιβασμού, προβλέπεται από διάταξη νόμου και συνοδεύεται από τα αναγκαία δικαιολογητικά στοιχεία που αποδεικνύουν τη σχετική απαίτηση.

Εξώδικος συμβιβασμος.( αποκατάσταση ζημίας οχήματος) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, η εντελλόμενη δαπάνη, η οποία έχει ως γενεσιουργό λόγο τον ως άνω εξώδικο συμβιβασμό είναι νόμιμη, καθόσον τηρήθηκαν τόσο τα τυπικά εξωτερικά στοιχεία του εξώδικου συμβιβασμού, δηλαδή η προβλεπόμενη στο άρθρο 103 παρ.2 περ. η΄ και παρ.3 του Δ.Κ.Κ. διαδικασία, όσο και τα ουσιαστικά στοιχεία για τη σύναψή του. Ειδικότερα, η εντελλόμενη δαπάνη, που αφορά στην καταβολή αποζημίωσης λόγω της παράλειψης των οργάνων του δήμου να συντηρήσουν τις οδούς που εμπίπτουν στην τοπική τους αρμοδιότητα, κατά παράβαση του άρθρου 75 παρ. Ια΄ περ. 7 του Δ.Κ.Κ., προβλέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του Εισ.ΝΑΚ, που θεσπίζουν την αντικειμενική ευθύνη των Ο.Τ.Α., για αποζημίωση λόγω παράνομων πράξεων ή παραλείψεων των οργάνων τους και μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συμβιβασμού. Επιπλέον, από τα συνημμένα στην αίτηση της … στοιχεία, τα οποία ελήφθησαν υπόψη και από το δημοτικό συμβούλιο, που αποφάσισε τη σύναψη του εξώδικου συμβιβασμού, προκύπτει τόσο η έκταση της ζημίας όσο και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράλειψης των οργάνων του δήμου να συντηρήσουν το οδόστρωμα και της επελθούσας ζημίας, καθόσον η ως άνω παράνομη παράλειψη είναι, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει το ζημιoγόνο αποτέλεσμα. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη και επομένως αυτό πρέπει να θεωρηθεί.

Εξώδικος συμβιβασμός.(....) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας, η εντελλόμενη δαπάνη, που αφορά σε απόδοση της ωφέλειας που προσπορίστηκε το συγχωνευθέν ν.π.δ.δ. ….από την απασχόληση σ' αυτό με την ιδιότητα της τραπεζοκόμου της φερόμενης ως δικαιούχου, για την οποία ουδέποτε καταρτίστηκε, σύμφωνα με το νόμο, σχετική σύμβαση έργου ή εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, είναι μη νόμιμη, διότι η απαίτηση αυτή, αν και άγεται σε συμβιβασμό υπό το ένδυμα του αδικαιολόγητου πλουτισμού, αφορά κατ’ ουσία σε μισθολογικές απαιτήσεις, αφού η υποκείμενη αιτία της είναι η προσφορά υπηρεσιών. Συνεπώς, το ν.π.δ.δ. …..δεν είχε εξουσία να προβεί σε εξώδικο συμβιβασμό για την απαίτηση αυτή, αφού τούτο προσκρούει στην απαγορευτική διάταξη του άρθρου 72 παρ.2 του ν.3852/2010. Σε κάθε περίπτωση, οι περί αδικαιολόγητου πλουτισμού διατάξεις του Αστικού Κώδικα (904 επ.) δεν δύνανται να παράσχουν, σε καμία περίπτωση, νόμιμο έρεισμα για τη διενέργεια οποιασδήποτε δαπάνης υποκείμενης σε προληπτικό έλεγχο. Και τούτο διότι η νομιμότητα των υποκείμενων σε προληπτικό έλεγχο δαπανών κρίνεται πάντοτε και χωρίς εξαιρέσεις, με την επιφύλαξη του τυχόν απορρέοντος από τελεσίδικη απόφαση δεδικασμένου, με βάση το οικείο ουσιαστικό δίκαιο που διέπει την επίμαχη κάθε φορά έννομη σχέση. Περαιτέρω, ο ως άνω συμβιβασμός πάσχει ακυρότητα διότι η οικεία απόφαση ελήφθη από το Διοικητικό Συμβούλιο του ν.π.δ.δ. και όχι από την αρμόδια προς τούτου, λόγω ποσού, Εκτελεστική Επιτροπή αυτού. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν είναι νόμιμη και συνεπώς αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί.

Εξώδικος συμβιβασμός.(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας Πράξης, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι, επειδή με τη χορήγηση από το Δήμο στον εργολάβο, μετά την πάροδο δέκα και πλέον μηνών από το δυστύχημα, της από 28.5.2003, βεβαίωσης καλής εκτέλεσης εργασιών, χωρίς οιαδήποτε αναφορά στο συμβάν ή στις υποχρεώσεις του αναδόχου, τη δήλωση του εργολάβου προς το Δήμο να αναλάβει αυτός με ίδια μέσα τον καθαρισμό, καθόσον ο ίδιος δεν διέθετε τα αναγκαία προς τούτο μηχανήματα, αλλά και από την άτυπη συνεννόηση του Δημάρχου με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, προκειμένου εκείνη να αναλάβει περιστασιακά το έργο του καθαρισμού, στα πλαίσια των περιπολιών που πραγματοποιούσε για την πρόληψη πυρκαγιών, συνομολογείται ότι στις συμβατικές υποχρεώσεις του αναδόχου δεν περιλαμβανόταν ο καθαρισμός της οδού ......, μετά την εκτέλεση των εργασιών επ’ αυτής.  Ως εκ τούτου, μετά το πέρας των εργασιών και σε κάθε περίπτωση μετά τη δήλωση του αναδόχου ότι η οδός χρήζει περαιτέρω καθαρισμού με πλυστικό μηχάνημα, ο Δήμος, ο οποίος κατ’ άρθρο 1 του Ν. 3155/1955 «Περί κατασκευής και συντηρήσεως οδών» (ΦΕΚ Α 63), είχε την υποχρέωση συντήρησης των δημοτικών οδών που κείνται εντός των ορίων του, έπρεπε να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες καθαρισμού και σήμανσης αυτής προειδοποιώντας τους οδηγούς ότι επ’ αυτής κείνται επικίνδυνα φερτά υλικά.  Ως εκ τούτου, πιθανολογείται βάσιμα ότι η αγωγή που άσκησε ο εργολάβος σε βάρος του Δήμου, περί καταβολής του ποσού που ο ίδιος θα αναγκαζόταν να πληρώσει για την αποκατάσταση της ψυχικής οδύνης στην οικογένεια του θύματος μετά την έκδοση της 789/2013 απόφασης του Εφετείου ...... θα ευδοκιμούσε εάν ο ίδιος δεν είχε παραιτηθεί του δικογράφου αυτής, συνεπεία του εξωδίκου συμβιβασμού.  Κατά συνέπεια η οικεία δαπάνη, η οποία στηρίζεται στον εξώδικο συμβιβασμό, για τον οποίο συντρέχουν  τα εξωτερικά τυπικά στοιχεία καθώς και  οι οικείες ουσιαστικές προϋποθέσεις είναι νόμιμη.

Θέμα: Νομοθετική ρύθμιση για τα δημοτικά λιμενικά ταμεία που δεν λειτούργησαν μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 4071/2012.

Καταβολή μισθοδοσίας σε υπαλλήλους Δήμου:..Υπό τα δεδομένα αυτά και συμφώνως προς τα γενόμενα δεκτά στις προηγούμενες νομικές σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει κατά πλειοψηφία ότι τα Πρακτικά Συνεδριάσεως της 18ης Δεκεμβρίου 2012 του Ειρηνοδικείου .., τα οποία φέρουν τα αναγκαία εξωτερικά στοιχεία του κατά νόμον τύποις υποστατού αυτών, ήτοι υπογραφή του οικείου Ειρηνοδίκη και του Γραμματέως αποτελούν τίτλο εκτελεστό, κατ’ άρθρο 904 παρ. 2 του ΚΠολΔ και δεσμεύουν το Ελεγκτικό Συνέδριο. Τούτο δε, διότι η διάταξη του άρθρου 1 του ν. 3068/2002, όπως αυτό ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 20 παρ. 1 του ν. 3301/2004, περί μη εκτελεστότητος, μεταξύ άλλων τίτλων, και των πρακτικών δικαστικού συμβιβασμού, δεν είναι συμβατή προς τις υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις που κατοχυρώνουν το δικαίωμα δικαστικής προστασίας (άρθρα 20 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 της ΕΣΔΑ και 2 και 14 του ΔΣΠΑΠΔ), στα οποίο εντάσσεται και το δικαίωμα αναγκαστικής εκτελέσεως για την ικανοποίηση αξιώσεων του ουσιαστικού δικαίου, όπως αυτό οργανώνεται νομοθετικώς στα άρθρα 904 επ. ΚΠολΔ, που περιλαμβάνει μεταξύ των εκτελεστών τίτλων και τα πρακτικά των ελληνικών δικαστηρίων που περιέχουν δικαστικό συμβιβασμό (άρθρο 904 παρ. 2 περ. γ΄ του ΚΠολΔ). Συνεπώς, το Ελεγκτικό Συνέδριο, κατά την διενέργεια του εξωτερικού προληπτικού ελέγχου της νομιμότητος της απορρέουσας από τα πρακτικά αυτά δαπάνης, δεν δύναται να αμφισβητήσει το κύρος του δικαστικού συμβιβασμού, καθιστώντας ανενεργό τον εκτελεστό τίτλο, καθόσον μία τέτοια αμφισβήτηση συνιστά αντικείμενο διαγνωστικής δίκης ενώπιον του κατά δικαιοδοσία αρμοδίου πολιτικού δικαστηρίου, η οποία δεν μπορεί να υποκατασταθεί από την διαδικασία του προληπτικού ελέγχου της δαπάνης, όπως βασίμως προβάλλει ο Δήμος ... με το από 8.4.2013 έγγραφο του Νομικού του Συμβούλου, τα όσα δε αντίθετα υποστηρίζει ο Επίτροπος με την έκθεση διαφωνίας του είναι απορριπτέα ως αβάσιμα. Κατά συνέπεια, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής πρέπει να θεωρηθεί.(..)Κατ’ ακολουθίαν αυτών, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη και, ως εκ τούτου, το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής πρέπει να θεωρηθεί.

Εξωδικαστικός συμβιβασμός με Δήμο...ζητείται παραδεκτώς η ανάκληση της 154/2019 Πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο παρόν Τμήμα...Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας, ορθά το Κλιμάκιο έκρινε, με την προσβαλλόμενη πράξη του, ότι η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω. Εντούτοις λαμβανομένων υπόψη: 1) Το ως άνω Υπηρεσιακό Σημείωμα της αρμόδιας Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου, με το οποίο αναγνωρίζεται η εκτέλεση των εργασιών που αναλυτικά αναφέρονται σε αυτό, υπολογίζεται το κόστος αυτών και εκτιμάται το υπόλοιπο της οφειλής στο ποσό των 57.228,55 ευρώ, σημείωμα, με το οποίο, τελικά, αναγνωρίζεται και η εκτέλεση και η οφειλή, παρά τη μη τήρηση της νόμιμης διαδικασία ανάθεσης, εκτέλεσης και  παραλαβής αυτών, 2) το γεγονός ότι η οφειλή, που αναγνωρίζεται ανωτέρω, αφορά σε έργα που έχουν εκτελεστεί από ετών και συγκεκριμένα πριν από το 2006 και 3) το γεγονός ότι οι βασικοί πόροι του Δ.Ο.Π.Α.Π ... είναι η ετήσια επιχορήγηση καθώς και οι έκτακτες επιχορηγήσεις που λαμβάνει από τον Δήμο ... (βλ. σχετ. Ο.Ε.Υ, ΦΕΚ Β΄ 3535/31.12.2012) , από τις οποίες καλύπτονται και οι κατασκευές νέων έργων και υποδομών, αφού οι εισπράξεις από το αντίτιμο των υπηρεσιών που παρέχει το ν.π. ενόψει του χαμηλού ύψους αυτού, αποσκοπεί στην κάλυψη των λειτουργικών του δαπανών και επ’ ουδενί επαρκεί για τη χρηματοδότηση τέτοιων έργων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει, στην προκειμένη περίπτωση, να αναγνωριστεί, κατ’ αποδοχή του σχετικού αιτήματος που διατυπώνεται με την κρινόμενη αίτηση ανάκλησης, ότι τα αρμόδια όργανα του Δήμου προχώρησαν στον ανωτέρω εξώδικο συμβιβασμό χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων, αλλά με την πεποίθηση ότι είναι προς το συμφέρον του Δήμου, ο οποίος ούτως ή άλλως θα καλείτο να επιχορηγήσει το ως άνω ν.π.δ.δ. για την κάλυψη της σχετικής οφειλής, να προβεί στον σχετικό συμβιβασμό, ενόψει του ύψους των αιτουμένων με τις αγωγές ποσών, καθώς και αυτών που θα επιδικάζονταν ως τόκοι, δεδομένου  και του μεγάλου, πέραν της δεκαετίας, χρονικού διαστήματος που είχε μεσολαβήσει, αλλά και της αναγνώρισης από μέρους της Τεχνικής Υπηρεσίας ότι τα έργα αυτά είχαν πράγματι εκτελεστεί και ως εκ τούτου το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα, με το οποίο εντέλλεται η καταβολή του ποσού του εξώδικου συμβιβασμού θα μπορούσε να θεωρηθεί αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.,..Ανακαλεί την 154/2019 Πράξη του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο Τμήμα λόγω συγγνωστής πλάνης

Όταν εντέλλονται δαπάνες που ενσωματώνουν απαιτήσεις που έχουν γενεσιουργό λόγο έναν εξώδικό συμβιβασμό ερευνάται αν τηρήθηκαν οι προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος ως προς τα τυπικά εξωτερικά στοιχεία της πράξης του συμβιβασμού, που αφορούν στη γνωμοδότηση της νομικής υπηρεσία του δήμου και στην απόφαση του αρμοδίου οργάνου, όσο και στα εσωτερικά στοιχεία της πράξης, υπό την έννοια ότι η σχετική δαπάνη μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συμβιβασμού, προβλέπεται από διάταξη νόμου και συνοδεύεται από τα αναγκαία δικαιολογητικά στοιχεία που αποδεικνύουν τη σχετική απαίτηση (βλ. πράξ. VII Τμ.15/2008, IV Τμ.117/2002).

Εξώδικος συμβιβασμος.(..) Από τις προεκτεθείσες διατάξεις συνάγεται ότι στην περίπτωση που το αντικείμενο της καταρτιζόμενης από δήμο σύμβασης υπερβαίνει το ποσό των 2.500 ευρώ, επιβάλλεται, για λόγους ασφάλειας δικαίου, ο έγγραφος τύπος, ο οποίος είναι συστατικός, με συνέπεια τυχόν παράλειψή του να καθιστά τη σχετική σύμβαση άκυρη (..) Περαιτέρω, όμως, ο συναφθείς μεταξύ του Δήμου ... και της ανώνυμης εταιρείας .... εξώδικος συμβιβασμός πάσχει, διότι η αξίωση που με αυτόν αναγνωρίστηκε δεν απορρέει από νομίμως συναφθείσα σύμβαση παροχής υπηρεσιών, αφού δεν τηρήθηκε ο αναγκαίος προς τούτο συστατικός έγγραφος τύπος, σε κάθε δε περίπτωση δεν αποδεικνύεται η ουσιαστική βασιμότητά της, αφού δεν προσκομίζεται κανένα από τα προβλεπόμενα στο π.δ. 28/1980 στοιχεία από τα οποία μπορεί να προκύψει χωρίς αμφιβολία η εκτέλεση των εργασιών, η ποσότητα αυτών και ο τρόπος προσδιορισμού της αξίας τους (μελέτη, προϋπολογισμός, παραλαβή των εργασιών από την αρμόδια Επιτροπή του Δήμου και σύνταξη του σχετικού πρωτοκόλλου παραλαβής), αλλά μόνο το εκδοθέν από την ως άνω εταιρεία τιμολόγιο και μια βεβαίωση του Δημάρχου περί της εκτέλεσης και παραλαβής των εργασιών. Εξάλλου, οι διατάξεις των άρθρων 904 Α.Κ. επ. δεν παρέχουν νόμιμο έρεισμα για τη διενέργεια δαπάνης, η δε ικανοποίηση της σχετικής αξίωσης μόνο με άσκηση αγωγής ενώπιον του καθ’ ύλην αρμοδίου δικαστηρίου δύναται να επιδιωχθεί (Ε.Σ. Κ.Π.Ε.Δ. στο VII Τμ. 294/2014). Συνεπώς, η ελεγχόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη, αφού ερείδεται σε άκυρο εξώδικο συμβιβασμό, ο οποίος δεν υποχρεώνει τον Δήμο σε παροχή.