ΕλΣυν.Τμ.6(Γ' Διακοπών)/1442/2017

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ κτιρίων Πανεπιστημίου:Ζητείται παραδεκτώς η αναθεώρηση της 1759/2015 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά το μέρος που με αυτή απορρίφθηκε αίτηση του ανωτέρω Πανεπιστημίου για την ανάκληση της 282/2014 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου(...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, ο επίμαχος πρόσθετος όρος τεχνικής καταλληλότητας περιορίζει το δικαίωμα πρόσβασης στη διαγωνιστική διαδικασία και παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, χωρίς να συντρέχει λόγος δημοσίου συμφέροντος, η δε προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία κρίθηκε ότι ο ανωτέρω όρος δεν είναι νόμιμος, είναι ορθή, ενώ οι προβαλλόμενοι λόγοι αναθεώρησης, οι οποίοι αποτελούν ως επί το πλείστον επανάληψη ομοίων λόγων που προβλήθηκαν με τις ασκηθείσες αιτήσεις ανάκλησης κατά της 282/2014 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου, έχουν ερευνηθεί και απορριφθεί με νόμιμη και επαρκή αιτιολογία από το VI Τμήμα.

ΣΤΕ –διακήρυξη ––αποκλεισμός υποψηφίου.(...)Επειδή, η αιτούσα προέβαλε με την προσφυγή του άρθρου 3 παρ. 2 του ν. 2522/1997 και επαναλαμβάνει με την κρινόμενη αίτηση, ότι ο παραπάνω όρος της διακηρύξεως, ο οποίος επιτρέπει τη συμμετοχή στο διαγωνισμό μόνο επιχειρήσεων με συνολικό κύκλο εργασιών κατά την τελευταία τριετία ίσο ή μεγαλύτερο με το 1/3 της προϋπολογισθείσας δαπάνης (ήτοι εν προκειμένω 1.000.000 ευρώ), την αποκλείει παρανόμως από το διαγωνισμό, διότι θεσπίζει κριτήρια συμμετοχής μη προβλεπόμενα από την οδηγία 2004/18/ΕΚ και το π.δ. 118/2007, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και υπερβαίνει τα άκρα όρια της διακριτικής ευχέρειας της διοικήσεως, εφόσον οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο κλάδο δεν παρουσιάζουν τον απαιτούμενο ως άνω κύκλο εργασιών. Ο λόγος, όμως, αυτός δεν πιθανολογείται σοβαρά ως βάσιμος, διότι ο πληττόμενος αυτός όρος της διακηρύξεως που αποβλέπει στον έλεγχο της κατά τεκμήριο ικανότητας των διαγωνιζομένων να ανταποκριθούν στην εκτέλεση της επίμαχης προμήθειας και θεσπίζει εύλογη προϋπόθεση καταλληλότητας ως προς τη δυνατότητα αυτών να μετάσχουν στο διαγωνισμό, φαίνεται να είναι σύμφωνος με τις προαναφερθείσες διατάξεις της οδηγίας 2004/18/ΕΚ, του π.δ. 60/2007 και του π.δ. 118/2007. Εξ άλλου, τα προβαλλόμενα περί του ότι πρόκειται περί φωτογραφικού όρου είναι απορριπτέα προεχόντως λόγω της αοριστίας τους.

ΣΤΕ  –διακήρυξη –διαγωνισμός –ανάθεση –προμήθειες –προσφορές (...) Επειδή, η αιτούσα προέβαλε με την προσφυγή του άρθρου 3 παρ. 2 του ν. 2522/1997 και επαναλαμβάνει με την κρινόμενη αίτηση, ότι ο παραπάνω όρος της διακηρύξεως, ο οποίος επιτρέπει τη συμμετοχή στο διαγωνισμό μόνο επιχειρήσεων με συνολικό κύκλο εργασιών κατά την τελευταία τριετία ίσο ή μεγαλύτερο με το 1/3 της προϋπολογισθείσας δαπάνης (ήτοι εν προκειμένω 1.800.000 ευρώ), την αποκλείει παρανόμως από το διαγωνισμό, διότι θεσπίζει κριτήρια συμμετοχής μη προβλεπόμενα από την οδηγία 2004/18/ΕΚ και το π.δ. 118/2007, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και υπερβαίνει τα άκρα όρια της διακριτικής ευχέρειας της διοικήσεως, εφόσον οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο κλάδο δεν παρουσιάζουν τον απαιτούμενο ως άνω κύκλο εργασιών. Ο λόγος, όμως, αυτός δεν πιθανολογείται σοβαρά ως βάσιμος, διότι ο πληττόμενος αυτός όρος της διακηρύξεως που αποβλέπει στον έλεγχο της κατά τεκμήριο ικανότητας των διαγωνιζομένων να ανταποκριθούν στην εκτέλεση της επίμαχης προμήθειας και θεσπίζει εύλογη προϋπόθεση καταλληλότητας ως προς τη δυνατότητα αυτών να μετάσχουν στο διαγωνισμό, φαίνεται να είναι σύμφωνος με τις προαναφερθείσες διατάξεις της οδηγίας 2004/18/ΕΚ, του π.δ. 60/2007 και του π.δ. 118/2007. Εξ άλλου, τα προβαλλόμενα περί του ότι πρόκειται περί φωτογραφικού όρου είναι απορριπτέα προεχόντως λόγω της αοριστίας τους.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ:Με τα δεδομένα αυτά το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι:1. Με τη διακήρυξη του ελεγχόμενου διαγωνισμού (βλ. άρθρο Β.1.1.στ΄ και Παράρτημα Ε΄ παρ. Γ΄) τίθεται, επί ποινή αποκλεισμού, ως προϋπόθεση για την απόδειξη της τεχνικής – επαγγελματικής επάρκειας των διαγωνιζομένων, το ήμισυ του προσωπικού καθαρισμού (45 εκ των 90 ατόμων) να έχει απασχοληθεί “στον καθαρισμό παρόμοιων εγκαταστάσεων”, δεν εξειδικεύεται, ωστόσο, στη διακήρυξη η έννοια των “παρόμοιων εγκαταστάσεων”, αλλά γίνεται ενδεικτική και μόνο αναφορά αυτών (σχολικά κτήρια, ΑΕΙ, ΤΕΙ, κ.ά.)...2. Επίσης, εκ των ανωτέρω εταιρειών και ενώσεων εταιρειών που συμμετείχαν στο διαγωνισμό, οι με α/α 2 και 3 αποκλείστηκαν, μεταξύ άλλων, και για το λόγο ότι «δεν προκύπτει κατά την τελευταία τριετία καθαρισμός επιφάνειας 150.000 τ.μ.». Ωστόσο, οι εν λόγω διαγωνιζόμενοι, στα δικαιολογητικά συμμετοχής τους είχαν περιλάβει, όπως απαιτεί η διακήρυξη, υπεύθυνες δηλώσεις καθαριότητας 150.000 τ.μ. και βεβαιώσεις καλής εκτέλεσης, καλύπτουσες την τελευταία τριετία προ της διενέργειας του διαγωνισμού...ο αποκλεισμός των διαγωνιζομένων για το λόγο αυτό δεν αιτιολογείται νομίμως, λαμβανομένου υπόψη και του ότι δεν αποκλείεται, σύμφωνα με τη σχετική διάταξη της διακήρυξης (παρ. Β΄ του Παραρτήματος Ε΄), η απαιτούμενη επιφάνεια των 150.000 τ.μ. να προκύπτει αθροιζόμενη από περισσότερους χώρους και όχι απαραιτήτως από την αυτή σύμβαση, ενόψει και του ότι η προς ανάθεση υπηρεσία αφορά σε καθαριότητα κτιρίων, τα οποία δεν βρίσκονται συγκεντρωμένα σε έναν ενιαίο χώρο αλλά διάσπαρτα σε τέσσερις πόλεις (…) και τα οποία αθροιζόμενα εκτείνονται σε περίπου 150.000 τ.μ...Κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης για την καθαριότητα των κτιριακών εγκαταστάσεων του … Πανεπιστημίου … (….) στις πόλεις .., …,… και ….

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (υγειονομική ταφή απορριμμάτων) ζητείται η ανάκληση της 83/2017 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..(..) Με τη 1338/2017 απόφασή του, το παρόν Τμήμα (VI), επιλαμβανόμενο των και νυν κρινομένων αιτήσεων ανακλήσεως κατά της ως άνω πράξεως του Κλιμακίου, δέχθηκε μεν ότι ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο ως προς την πρώτη από τις ανωτέρω αναδειχθείσες πλημμέλειες, κατά τα λοιπά δε διέταξε την προσκόμιση συμπληρωματικών στοιχείων, προκειμένου να αποφανθεί οριστικώς για τη βασιμότητα της κρίσης του Κλιμακίου ως προς τη συνδρομή της δεύτερης πλημμέλειας, ... Συγκεκριμένα το Τμήμα έκρινε αναγκαίο να διευκρινισθεί από τον εθνικό φορέα διαπίστευσης της Ελλάδος (Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε.- Ε.ΣΥ.Δ.) «εάν στο προαναφερθέν πεδίο εφαρμογής («λειτουργία εγκαταστάσεων επεξεργασίας και διάθεσης απορριμμάτων») των πιστοποιητικών της «... Α.Ε.» (ποιότητας κατά ISO9001, περιβαλλοντικής διαχείρισης κατά ISO14001, υγιεινής και ασφάλειας κατά OHSAS 18001), που χορηγήθηκαν από το διαπιστευμένο φορέα του (QMSCERT), περιλαμβάνεται και “η λειτουργία μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων” καθώς και η “διαχείριση βιοαερίου” ».V. Ήδη και σε εκτέλεση της ως άνω απόφασης, προσκομίζεται το 4359/10.7.2017 έγγραφο του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Διαπίστευσης Φορέων του Εθνικού Συστήματος Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.), στο οποίο αναφέρεται ότι: «Από το πεδίο εφαρμογής λειτουργία εγκαταστάσεων επεξεργασίας και διάθεσης απορριμμάτων δεν προκύπτει κατ’ αρχήν ότι περιλαμβάνεται σαν δραστηριότητα η λειτουργία μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων καθώς και η διαχείριση βιοαερίου. Οι δύο δραστηριότητες αποτελούν μετέπειτα στάδιο και απαιτούν περαιτέρω εγκαταστάσεις. Η μονάδα επεξεργασίας λυμάτων συνοδεύεται και από έναν βιολογικό καθαρισμό ενώ η διαχείριση βιοαερίου συνοδεύεται συνήθως από εγκαταστάσεις όπως σωλήνες, φίλτρα, χώρους αποθήκευσης βιοαερίου κλπ. Δεν αποκλείεται λοιπόν η πιθανότητα να διαθέτει η εταιρεία «... A.E.» το κατάλληλο τεχνικό προσωπικό για την λειτουργία μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων καθώς και για την διαχείριση βιοαερίου και εκ παραδρομής να μην αναφέρθηκε στο πεδίο εφαρμογής της εταιρείας. Για το λόγο αυτό ζητήθηκε συμπληρωματική τεκμηρίωση από τον διαπιστευμένο φορέα «QMSCERT» για την αποσαφήνιση του θέματος. Ο φορέας μας απάντησε σήμερα ότι: «Ο όρος “λειτουργία εγκαταστάσεων επεξεργασίας και διάθεσης απορριμμάτων” δεν περιλαμβάνει μονάδα “επεξεργασίας στραγγισμάτων ή/και διαχείρισης βιοαερίου”».VΙ. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι νομίμως αποκλείστηκε από το διαγωνισμό η ένωση εταιρειών «...-...»,Ανακαλεί την 83/2017 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης

Η περίληψη της διακήρυξης που αποστέλλεται πρέπει να περιέχει όλους τους ουσιώδεις όρους του διαγωνισμού. Στις ίδιες ακριβώς διατυπώσεις οφείλει να υποβάλλεται η αναθέτουσα αρχή για κάθε τροποποίηση ουσιώδους όρου της αρχικής διακήρυξης. Τέτοιος ουσιώδης όρος είναι ο καθορισμός της ημερομηνίας διενέργειας του διαγωνισμού, που αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ στοιχείο της διαγωνιστικής διαδικασίας, απόκρυψη ή μη ακριβής πληροφόρηση επί του οποίου άγει τον διαγωνιζόμενο που την υφίσταται σε μη έγκαιρη συμμετοχή ή σε αποχή από αυτόν και επομένως, νοθεύει ευθέως τον ανταγωνισμό.

ΣΤΕ.Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.Δημόσια έργα. Διακήρυξη.Ελεύθερος ανταγωνισμός.Η αιτούσα προέβαλε με την προδικαστική προσφυγή .. , ότι ο επίμαχος όρος της διακήρυξης, ο οποίος παράνομα επιτρέπει την συμμετοχή στον διαγωνισμό μόνο επιχειρήσεων με μέσο όρο συνολικού κύκλου εργασιών κατά την τελευταία τριετία ίσο ή μεγαλύτερο με το 1/3 της προυπολογισθείσας δαπάνης , θέτει δε λόγο αποκλεισμού της , που δεν προβλέπεται από το παράγωγο δίκαιο της εε κατά παράβαση των κανόνων του ελεύθερου ανταγωνισμού . Ο λόγος όμως αυτός δεν πιθανολογείται σοβαρά ως βάσιμος , διότι , ο πληττόμενος όρος της διακήρυξης , ο οποίος αποβλέπει στον έλεγχο της κατά τεκμήριο ικανότητας των διαγωνιζομένων να ανταποκριθούν στην εκτέλεση της επίμαχης προμήθειας και θεσπίζει εύλογη προυπόθεση καταλληλότητας ως προς την δυνατότητα αυτών να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό, φαίνεται να είναι σύμφωνος με τις εφαρμοστέες διατάξεις της οδηγίας 2004/18 και του πδ 60/07 και του πδ 118/07 . ... Εξάλλου, τα προβαλλόμενα περί του ότι πρόκειται περί φωτογραφικού όρου , που κατά παράβαση των αρχών της διαφάνειας και της απαγόρευσης διάκρισης των συμμετεχόντων ευνοεί συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή προιόντα , είναι απορριπτέα , προεχόντως λόγω της αοριστίας τους . Η επιτροπή αναστολών απορρίπτει την ένδικη αίτηση .

ΣΤΕ.Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.Δημόσια έργα.Διακήρυξη. Ελεύθερος ανταγωνισμός.Η αιτούσα προέβαλε με την προδικαστική της προσφυγή , ότι ο όρος της διακήρυξης , ο οποίος παράνομα επιτρέπει την συμμετοχή στον διαγωνισμό μόνο επιχειρήσεων με μέσο όρο συνολικού κύκλου εργασιών κατά την τελευταία τριετία , ίσο ή μεγαλύτερο με το 1/3 της προυπολογισθείσας δαπάνης , θέτει λόγο αποκλεισμού της που δεν προβλέπεται από το παράγωγο δίκαιο της εε , κατά παράβαση των όρων του ελεύθερου ανταγωνισμού. Ο λόγος αυτός δεν πιθανολογείται σοβαρά ως βάσιμος, διότι ο πληττόμενος όρος της διακήρυξης , που αποβλέπει στον έλεγχο της κατά τεκμήριο ικανότητας των διαγωνιζομένων να ανταποκριθούν στη εκτέλεση της επίμαχης προμήθειας και θεσπίζει εύλογη προυπόθεση καταλληλότητας ως προς την δυνατότητα αυτών να συμμετέχουν στον διαγωνισμό , φαίνεται να είναι σύμφωνος με τις διατάξεις της οδηγίας 2004/18, του πδ 60/07 και του πδ 118/07. .. Τα προβαλλόμενα περί του ότι πρόκειται περί φωτογραφικού όρου,ο οποίος, κατά παράβαση των αρχών της διαφάνειας και της απαγόρευσης διάκρισης των συμμετεχόντων ευνοεί συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή προιόντα , είναι απορριπτέα, προεχόντως λόγω της αοριστίας τους . Η επιτροπή αναστολών απορρίπτει την αίτηση .

Δανειακές συμβάσεις Δήμου:Με τα δεδομένα αυτά, ο αναφερόμενος στο άρθρο 21 του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου δανειακής σύμβασης όρος έρχεται σε αντίθεση με την 30/9.2.2015 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου και για το λόγο αυτόν πρέπει να απαλειφθεί.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, δε συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος, με το 14955/28.9.2016 (αριθ. πρωτ. Ε.Σ. 64560/4.10.2016) έγγραφο του Προϊσταμένου του Τμήματος Προϋπολογισμού, Λογιστηρίου και Προμηθειών της Διεύθυνσης Διοικητικού - Οικονομικού του Δήμου …, σχεδίου σύμβασης, αντίγραφο του οποίου τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα απαλειφθεί ο αναφερόμενος στο άρθρο 21 αυτού όρος.

Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση προβάλλεται ότι η προπεριγραφείσα απαίτηση της διακήρυξης είναι δυσανάλογη, υπερβολική και μη αναγκαία, περιορίζει τον ανταγωνισμό, παραβιάζει τις αρχές της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων και της διαφάνειας και επιτρέπει τη συμμετοχή ολίγων μόνον επιχειρήσεων. Το προβλεπόμενο, όμως, από την επίμαχη ρήτρα της διακήρυξης κριτήριο του κύκλου εργασιών των διαγωνιζομένων από υπηρεσίες συναφείς προς την προκηρυχθείσα αποβλέπει στον έλεγχο της χρηματοοικονομικής επάρκειάς τους και, συνεπώς, της καταλληλότητάς τους να εκτελέσουν την εν λόγω υπηρεσία καθαριότητας των χώρων του Πανεπιστημίου (βλ. άρθρα 44 παρ. 1 - 2 και 47 της οδηγίας 2004/18/Ε.Κ. του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, L. 134). Το κριτήριο αυτό είναι κατάλληλο, αντικειμενικό και πρόσφορο, ενόψει αφενός του αντικειμένου του συγκεκριμένου διαγωνισμού, που αφορά τον καθαρισμό όλων των κτιρίων και λοιπών εγκαταστάσεων του Πανεπιστημίου (όπως περιγράφονται στο Παράρτημα Α΄ της διακήρυξης) και αφετέρου της δαπάνης αυτού, που ανέρχεται σε 11.577.922 ευρώ για 2 έτη, ήτοι 5.788.961 ετησίως, χωρίς Φ.Π.Α. (πρβ. ΣτΕ 3491/2005, 1912, 2787/2007). Περαιτέρω, μόνο το γεγονός ότι η ρήτρα αυτή επέτρεψε, τελικώς, τη συμμετοχή τριών μόνον εταιρειών καθαρισμού στο διαγωνισμό δεν της προσάπτει πλημμέλεια, δεδομένου ότι ο σχετικός όρος δεν παρίσταται ασύνδετος ή απρόσφορος σε σχέση με το αντικείμενο και τις απαιτήσεις του επίδικου διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, οι ανωτέρω λόγοι πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Κατά τα λοιπά, ο πλησσόμενος όρος της διακήρυξης, ως κανονιστικού χαρακτήρα, δεν χρήζει αιτιολογίας (πρβ. ΣτΕ 1655/2008), ενώ απαραδέκτως αμφισβητείται η ουσιαστική εκτίμηση της Διοίκησης ως προς την επιλογή των προϋποθέσεων συμμετοχής στο διαγωνισμό. Επειδή, όπως έχει κριθεί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (απόφαση της 18ης Ιουλίου 2007, υπόθεση C - 399/05, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας, σκ. 22 επ.), ένα κριτήριο επιλογής - όπως, στην περίπτωση εκείνη, το κριτήριο της εμπειρίας -, δεν χρειάζεται να πληρούται από το κάθε μέλος μιας κοινοπραξίας, αλλά αρκεί ένα από τα μέλη της κοινοπραξίας να πληροί το κριτήριο αυτό. Εν προκειμένω, ο αιτών προβάλλει ότι μη νομίμως η προσβαλλόμενη ρήτρα της διακήρυξης απαιτεί άθροισμα τουλάχιστον 8 εκατ. ευρώ για τον κύκλο εργασιών των δύο μελών (τυχόν διαγωνιζόμενης) κοινοπραξίας ή 12 εκατ. ευρώ για κοινοπραξία με τρία μέλη κ.ο.κ., ώστε να εξαχθεί μέσος όρος 4 εκατ. ευρώ ισχυρίζεται δε συναφώς ο αιτών ότι η διακήρυξη απαιτεί, κατά παράβαση του άρθρου 47 παρ. 3 της οδηγίας 2004/18, μεγαλύτερο και δη πολλαπλάσιο κύκλο εργασιών επί διαγωνιζόμενης κοινοπραξίας ή ένωσης εταιρειών, σε σχέση προς τον απαιτούμενο κύκλο εργασιών των μεμονωμένων διαγωνιζομένων και ότι δυσχεραίνει, κατά τον τρόπο αυτό, τη συμμετοχή κοινοπραξιών. Η αιτίαση, όμως, αυτή πρέπει να απορριφθεί ως προβαλλόμενη χωρίς έννομο συμφέρον. Και τούτο διότι, πάντως, ο αιτών δεν προβάλλει (και μάλιστα κατά τρόπο συγκεκριμένο) ότι επρόκειτο να συμπράξει με άλλη επιχείρηση καθαρισμού, η οποία είχε κύκλο εργασιών τουλάχιστον 4 εκατ. ευρώ κατά τις χρήσεις 2003 έως 2005 και η οποία, επομένως, πληρούσε αυτοτελώς το κριτήριο του ελάχιστου κύκλου εργασιών από υπηρεσίες καθαρισμού της τελευταίας τριετίας, ώστε να δικαιούται, κατά την έννοια του άρθρου 47 παρ. 3 της οδηγίας 2004/18, να μετάσχει στο διαγωνισμό μαζί με τον αιτούντα, υπό τη μορφή κοινοπραξίας ή ένωσης επιχειρήσεων