ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/147/2025

Η προσφεύγουσα εταιρεία ζητά με την Προδικαστική Προσφυγή της την ακύρωση της παράλειψης της αναθέτουσας αρχής, η οποία εκδηλώθηκε με την απόφαση Φ.600.163/29/412535.Σ.711/6-4-2019. Το αίτημα είναι είτε να αναπροσαρμοστεί η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, ώστε να καλύπτεται το ήδη ισχύον κατώτατο εργοδοτικό κόστος (μαζί με νόμιμες κρατήσεις και διοικητικό κόστος), είτε να ματαιωθεί και να επαναπροκηρυχθεί ο διαγωνισμός με αναπροσαρμογή της προϋπολογιζόμενης δαπάνης. Ο σκοπός είναι να καταστεί οικονομικά εφικτή η εκτέλεση της σύμβασης, διασφαλίζοντας τις κατώτατες νόμιμες αποδοχές των εργαζομένων του αναδόχου. Το αντικείμενο της σύμβασης είναι η παροχή υπηρεσιών καθαριότητας των κτιριακών εγκαταστάσεων του 424ΓΣΝΕ και των συνακόλουθων κτιρίων (Παιδικός Σταθμός, ΟΦΘ, ΦΦΘ).

Η απόφαση αφορά την έγκριση του αιτήματος του Δήμου Κεφαλλονιάς για τη διενέργεια διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. α' του ν. 4412/2016, για την ανάθεση σύμβασης προμήθειας τροφίμων προϋπολογισμού €36.850,95 χωρίς ΦΠΑ. Η διαδικασία αυτή έγινε δεκτή μετά από ανοικτό διαγωνισμό που έμεινε εν μέρει άγονος (χωρίς προσφορές για ορισμένα τμήματα), χωρίς ουσιαστική τροποποίηση των όρων της αρχικής σύμβασης. Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξέτασε τη νομιμότητα του αιτήματος και παρείχε σύμφωνη γνώμη, επισημαίνοντας ωστόσο ορισμένες πλημμελήσεις στη διαδικασία που δεν επηρέασαν τη νομιμότητα της απόφασης.

Η απόφαση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την ανάθεση σύμβασης εκπόνησης μελέτης αναπλασης τεσσάρων κτιρίων του Πανεπιστημίου Αιγαίου στα Ταμπάκικα Σάμου με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 5 του ν. 4412/2016. Η σύμβαση προορίζεται για τον νικητή του σύνθετου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που διεξήχθη νόμιμα, με προεκτιμώμενη αξία 2.010.832,75€ (χωρίς ΦΠΑ). Η Επιτροπή εξέτασε τα νομικά και τεχνικά στοιχεία, διαπίστωσε τη συμμόρφωση με τις προϋποθέσεις του νόμου και ενέκρινε τη διαδικασία, παρά τις μικροπλαισίωμενες παραλείψεις σε κάποιες δημοσιεύσεις παρατάσεων, οι οποίες δεν επηρέασαν την ακεραιότητα της διαδικασίας.

3η τροποποιητική σύμβασης του έργου με τίτλο κατασκευή μονάδας επεξεργασίας και ανάκτησης αποβλήτων.(...)Το Δικαστήριο, με βάση τα ανωτέρω δεδομένα και λαμβάνοντας υπόψη ότι αφενός οι προς εκτέλεση εργασίες κατασκευής του κυττάρου ΧΥΤΑ Ε΄ της συμπληρωματικής σύμβασης ναι μεν θα εκτελεστούν στον ίδιο χώρο (..), πλην όμως σε σημείο διαφορετικό από τον ΧΥΤΥ Δ΄ της αρχικής σύμβασης, αφετέρου κατατείνουν σε όλως διάφορο λειτουργικό αποτέλεσμα, ήτοι στην υγειονομική ταφή ακατέργαστων αποβλήτων, κάνει δεκτό ότι οι εργασίες αυτές δεν έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα. Τούτο δε, υπό την έννοια ότι δεν συνδέονται αρρήκτως με αυτές της αρχικής σύμβασης διασφαλίζοντας την άρτια ολοκλήρωση και τελειοποίηση του τεχνικού αντικειμένου της, το οποίο εάν εκτελεσθεί όπως έχει αρχικά σχεδιαστεί θα εξυπηρετεί πλήρως τον σκοπό του, ήτοι την υγειονομική ταφή στον ΧΥΤΥ Δ΄ του υπολείμματος των αποβλήτων που θα τυγχάνουν επεξεργασίας στην υπό κατασκευή Μ.Ε.Α. Ηρακλείου, με την οποία και βρίσκεται σε άμεση διαλειτουργικότητα. Αντιθέτως, όπως ορθώς κρίθηκε και με την προσβαλλόμενη πράξη, οι προτεινόμενες με την ελεγχόμενη τροποποιητική σύμβαση εργασίες συνιστούν ένα λειτουργικά αυτοτελές έργο, ήτοι μια νέα μη προβλεπόμενη υποδομή (ΧΥΤΑ Ε΄), το τεχνικό αντικείμενο της οποίας προστίθεται σε εκείνο της κύριας σύμβασης, το οποίο και επεκτείνει. Ενόψει αυτών, η ελεγχόμενη τροποποίηση της αρχικής σύμβασης με την ανάθεση των ως άνω συμπληρωματικών εργασιών στην προσφεύγουσα αρχική ανάδοχο, χωρίς νέα διαγωνιστική διαδικασία, δεν καλύπτεται από το αντικειμενικό πεδίο εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 156 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016, κατά τα ορθώς κριθέντα και από το Κλιμάκιο. 	Κατόπιν των ανωτέρω, το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επικαλούμενες για την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης διατάξεις του άρθρου 156 παρ. 1 περ. β΄του ν. 4412/2016 είναι στενά ερμηνευτέες, διότι εισάγουν παρέκκλιση από τις αρχές του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων που υποβάλλουν προσφορά και της διαφάνειας των διαδικασίων που διέπουν και το στάδιο εκτέλεσης των δημοσίων συμβάσεων και εκτιμώντας, περαιτέρω, τις περιστάσεις του πραγματικού της εξεταζόμενης υπόθεσης και ιδίως ότι α) η διαπιστωθείσα πλημμέλεια αφορά στο σύνολο του αντικειμένου της ελεγχόμενης σύμβασης, β) οι επίμαχες συμπληρωματικές εργασίες ακολουθούν το όχι υψηλό ποσοστό μέσης έκπτωσης (0,14%) που ο προσφεύγων ανάδοχος προσέφερε επί της αντίστοιχης προϋπολογιζόμενης δαπάνης της αρχικής σύμβασης, γ) η προτεινόμενη τροποποίηση επιφέρει επαύξηση του οικονομικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης κατά 13,63%, η δε αξία της συναλλαγής, η οποία αποκλείστηκε από το άνοιγμα στον ανταγωνισμό ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 5.654.269,47 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α.), άγεται στην κρίση ότι η διαπιστωθείσα νομική πλημμέλεια είναι ουσιώδης, πλήττουσα την αντικειμενική ακεραιότητα της διαδικασίας σύναψης της ελεγχόμενης σύμβασης.	Για τους λόγους αυτούςΣυνεκδικάζει τις προσφυγές ανάκλησης α) του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Ενιαίος Σύνδεσμος Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης» (Ε.Σ.Δ.Α.Κ.) και β) της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…» κατά της 374/2024 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/Γ΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1733/2024

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ. Απορρίπτεται το αιτημα ανάκλησης της 121/2011 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης  για την ανάθεση των υπηρεσιών καθαριότητας Νοσοκομείου.(..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη δεύτερη σκέψη της παρούσας δεν συντρέχουν, στην προκειμένη περίπτωση, λόγοι κατεπείγοντος, που να δικαιολογούν την, κατ’ επίκληση του άρθρου 25 παρ. 1 περ. γ΄ του π.δ/τος 60/2007, προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία των διαπραγματεύσεων, όπως ορθά έκρινε και το Κλιμάκιο με την ανωτέρω πράξη του. Τούτο δε, διότι, ενώ η Διαιτητική Απόφαση 11/2008 για την αναπροσαρμογή των αμοιβών των καθαριστών κατατέθηκε στο Υπουργείο Απασχόλησης στις 6.6.2008, κηρύχθηκε δε υποχρεωτική με την 51871/2440/11.7.2008 υπουργική απόφαση και, ως εκ τούτου, έκτοτε κατέστησαν γνωστές οι νέες αμοιβές των καθαριστών, το Δ.Σ. του «......» δεν τις έλαβε υπόψη κατά την έγκριση στις 10.9.2008 των οικονομικών του στοιχείων έτους 2009, τα οποία εστάλησαν στην 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής, αλλά, αντιθέτως, ενώ προκηρύχθηκε ανοικτός διαγωνισμός για την ανάδειξη νέου αναδόχου καθαριότητας για τις 23.6.2009, δηλαδή σε χρόνο που, κατά πάσα πιθανότητα, θα είχε ως αποτέλεσμα να έχουν ολοκληρωθεί οι σχετικές διαδικασίες μέχρι τη λήξη της παράτασης της ισχύουσας σύμβασης στις 31.12.2010, αναβλήθηκε η διενέργεια αυτού, προκειμένου να αναπροσαρμοστεί η προϋπολογισθείσα δαπάνη του, λόγω αύξησης των ημερομισθίων των καθαριστών. Το γεγονός δε ότι μεσολάβησε μεγάλο χρονικό διάστημα από την αποστολή στην 1η Υγειονομική Περιφέρειας Αττικής του 16/10.10.2007 πρακτικού του Δ.Σ. του Νοσοκομείου, με το οποίο εγκρίθηκε η πίστωση του διαγωνισμού, μέχρι την έγκρισή του από την ως άνω Υπηρεσία στις 1.4.2009, δεν ασκεί επιρροή, καθόσον, εάν δεν είχε αναβληθεί στις 4.5.2009 η διενέργεια αυτού, θα είχε ολοκληρωθεί εγκαίρως και, ως εκ τούτου, δεν θα υπήρχαν πρόσθετες καθυστερήσεις λόγω της απαίτησης ένταξής του στο Π.Π.Υ.Υ. και περαιτέρω της ανάγκης τροποποίησης του προγράμματος αυτού. Επομένως ο αντίθετος ισχυρισμός τους αιτούντος είναι αβάσιμος και πρέπει ν’ απορριφθεί. Επίσης, αλυσιτελώς προβάλλεται ότι δεν εγκρίθηκε τελικά το Π.Π.Υ.Υ. έτους 2009, και ότι η υπουργική απόφαση σχετικά με τις οδηγίες εκτέλεσης και εφαρμογής του Π.Π.Υ.Υ. έτους 2010 απεστάλησαν στο Νοσοκομείο μόλις στις 11.3.2010. Και αυτό καθόσον, σε κάθε περίπτωση, θα υπήρχε καθυστέρηση από την υποβολή αιτήματος τροποποίησης του Π.Π.Υ.Υ., έτους 2009 ή 2010 κατά περίπτωση, ως προς την, με βάση τα ως άνω εγκριθέντα στοιχεία έτους 2009, εγκριθείσα πίστωση, λόγω της αύξησης των αμοιβών των καθαριστών, εάν και η παράμετρος αυτή θα έπρεπε, σύμφωνα με τα ανωτέρω, να είχε ληφθεί υπόψη ήδη από την έναρξη ισχύος της ανωτέρω Διαιτητικής Απόφασης.  Κατά συνέπεια, η επίκληση των νέων αμοιβών κατά την έγκριση της αύξησης της πίστωσης στις 9.12.2009, δηλαδή ένα (1) και πλέον χρόνο μετά την έναρξη εφαρμογής τους και ήδη (οκτώ) 8 μήνες μετά την έγκριση της αρχικής πίστωσης από την 1η Υγειονομική Περιφέρειας Αττικής, οφείλεται σε έλλειψη προγραμματισμού και επιμέλειας από μέρους του Νοσοκομείου και δεν είναι δυνατόν να στοιχειοθετήσει την έννοια της, οφειλόμενης σε γεγονότα απρόβλεπτα για την αναθέτουσα αρχή, κατεπείγουσας ανάγκης, η οποία να  μπορεί να δικαιολογήσει τη σύναψη της υπό κρίση σύμβασης με την ως άνω  εξαιρετική διαδικασία, χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού. Η κρίση δε αυτή περί έλλειψης επιμέλειας του Νοσοκομείου ενισχύεται και από το γεγονός ότι, παρά την επικείμενη λήξη στις 31.12.2010 της παράτασης της ισχύουσας σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας των χώρων του Νοσοκομείου, οι οποίες ήταν άκρως απαραίτητες, όπως και το ίδιο υποστηρίζει, για την εύρυθμη λειτουργία του, το Δ.Σ. αυτού αποφάσισε την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης στις 9.9.2010, δηλαδή μετά την παρέλευση τεσσάρων (4) μηνών από την προαναφερθείσα απορριπτική, ως προς την αύξηση της πίστωσης, απόφαση της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής στις 27.4.2010, χωρίς, μάλιστα, στο μεταξύ να έχει προκηρυχθεί νέος διαγωνισμός, ο οποίος προκηρύχθηκε τελικά στις 23.12.2010. Ο ισχυρισμός δε του Νοσοκομείου ότι ανέμενε την τελική έγκριση αναθεώρησης του Π.Π.Υ.Υ. έτους 2010 από την Ε.Π.Υ., ως αρμόδια υπερκείμενη αρχή, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού, από τη στιγμή που ενημερώθηκε ότι η 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής δεν είχε συμπεριλάβει στον πίνακα που απέστειλε στην Ε.Π.Υ., την επίμαχη τροποποίηση ως προς την αύξηση της πίστωσης των υπηρεσιών καθαριότητας, ήταν ήδη σαφές από τότε (27.4.2010) ότι η τελευταία δεν επρόκειτο να εγκριθεί από την Ε.Π.Υ. και, ως εκ τούτου, το Νοσοκομείο όφειλε να επισπεύσει τις διαδικασίες για την ανάδειξη νέου αναδόχου. Εξάλλου, αλυσιτελώς προβάλλεται τόσο από το Νοσοκομείο, όσο και από την παρεμβαίνουσα, ότι υπήρξε εντολή του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για ακύρωση των προκηρυχθέντων διαγωνισμών και επαναπροκήρυξή τους με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή, σύμφωνα με την πρότυπη διακήρυξη της Ε.Π.Υ., καθόσον, πέραν του ότι η σχετική εγκύκλιος της Ε.Π.Υ. εκδόθηκε στις 23.12.2008, δηλαδή πριν την προκήρυξη του επίμαχου διαγωνισμού με βάση την αρχική έγκριση, τελικά στις 9.12.2009 αποφασίσθηκε μόνο η αναπροσαρμογή της πίστωσης και, ως εκ τούτου, αποδεικνύεται ότι η αλλαγή του κριτηρίου κατακύρωσης δεν ήταν κρίσιμη για την αναβολή του ανωτέρω διαγωνισμού.