ΕΣ.ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/287/2025

Η Πράξη 325/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης τροποποίησης της σύμβασης CON-002/13 για την επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά, ύψους άνω των 4,6 εκατομμυρίων ευρώ. Η τροποποίηση προέβλεπε την «εμπλουτισμό» της ομάδας μηχανικών του αναδόχου με 37 νέα στελέχη για την εκτέλεση συμπληρωματικών εργασιών ενοποίησης συστημάτων και τεκμηρίωσης ασφάλειας (Safety Assessment) του συνολικού έργου, δραστηριότητες που η αναθέτουσα αρχή ισχυριζόταν ότι δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική σύμβαση. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι επίμαχες εργασίες, όπως η ενοποίηση συστήματος, η διαχείριση RAMS και η εκπόνηση λεπτομερούς προγράμματος δοκιμών (SIT-SPT-TRT), αποτελούν κύριες συμβατικές υποχρεώσεις του αναδόχου σύμφωνα με τα άρθρα 1, 15 και 40 της αρχικής σύμβασης. Το κόστος τους περιλαμβάνεται ήδη στην οικονομική προσφορά του αναδόχου. Κατά συνέπεια, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου 4412/2016 για σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης, και κωλύεται η υπογραφή της 1ης τροποποίησης.

Η απόφαση 1293/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή της αναδόχου εταιρείας κατά της Πράξης 325/2025 του Ε' Κλιμακίου, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της 1ης τροποποιητικής σύμβασης CON-002/13 για την επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά (ποσού 5.612.444,44 ευρώ χωρίς ΦΠΑ). Η τροποποίηση περιλάμβανε εννέα (9) συμπληρωματικές εργασίες, όπως η πλήρης ενοποίηση συστημάτων, η διαχείριση RAMS, η εκπόνηση λεπτομερούς προγράμματος δοκιμών (SIT-SPT-TRT) και η αξιολόγηση της ασφάλειας του συνόλου του έργου (Safety Assessment). Το Δικαστήριο, κατά πλειοψηφία, έκρινε ότι αυτές οι εργασίες δεν περιλαμβάνονταν στις αρχικές συμβατικές υποχρεώσεις συντονισμού του αναδόχου, αλλά κατέστησαν αναγκαίες λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης και των νέων νομοθετικών απαιτήσεων αδειοδότησης ασφαλείας (άρθρο 43 του ν. 5160/2024). Το Δικαστήριο δέχθηκε την προσφυγή, ανακάλεσε την Πράξη 325/2025 και απεφάνθη ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης.

Η Πράξη 105/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης τροποποίησης - παράτασης της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Αγίου Δημητρίου, συνολικού προϋπολογισμού 4.275.000,00 ευρώ. Η αρχική σύμβαση (6.9.2018) αφορούσε στο έργο «Περιβαλλοντική Αναβάθμιση – Ανάπλαση Τμημάτων οδών πέριξ Σταθμού Μετρό Αγ. Δημητρίου». Η προτεινόμενη παράταση συμφωνήθηκε για 23 επιπλέον μήνες, μεταθέτοντας τη λήξη της στις 26.1.2027, λόγω καθυστέρησης στην εκτέλεση του έργου, η οποία οφείλεται κυρίως στην αποκάλυψη αγωγού ύδρευσης από αμιαντοτσιμέντο που χρήζει αντικατάστασης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώνονται νομικές πλημμέλειες και κατά συνέπεια δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 2ης τροποποίησης - παράτασης.

Με την υπό κρίση προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση της 30/002/000/6754/20.9.2022 απόφασης του Διοικητή της αναθέτουσας αρχής περί έγκρισης του από 5-9-2022 Πρακτικού δικαιολογητικών κατακύρωσης της Επιτροπής Διενέργειας του Διαγωνισμού, καθώς και της, ενσωματωθείσας στην παραπάνω απόφαση, 30/002/000/5886/2022 απόφασης του ιδίου οργάνου της αναθέτουσας αρχής περί έγκρισης των πρακτικών αποσφράγισης και αξιολόγησης δικαιολογητικών συμμετοχής, τεχνικών και οικονομικών προσφορών και ανάδειξης προσωρινού αναδόχου, κατά το μέρος που με τις άνω αποφάσεις κρίθηκε αποδεκτή η προσφορά της εταιρείας «... ... ... ..» και αναδείχθηκε η τελευταία οριστική ανάδοχος της υπό ανάθεση σύμβασης. 

Σε περίπτωση που ο ανάδοχος εκτελέσει εργασίες που δεν προβλέπονται από τη σύμβαση, κατά ποσότητα ή είδος, δεν δικαιούται αμοιβής ή αποζημίωσης για τις εργασίες αυτές, αν η δαπάνη αυτών υπερβαίνει το 50% του συνολικού συμβατικού ποσού, εκτός αν προηγήθηκε έγγραφη εντολή της Υπηρεσίας ή, σε επείγουσες περιπτώσεις, προφορική εντολή, που καταχωρήθηκε στο ημερολόγιο του έργου.

Δημόσια έργα. Σε περίπτωση που ο ανάδοχος εκτελέσει εργασίες μη προβλεπόμενες από τη σύμβαση, κατά ποσότητα ή είδος, η δαπάνη των οποίων υπερβαίνει το 50% του συνολικού συμβατικού ποσού, δεν δικαιούται αμοιβής ή αποζημιώσεως για τις εργασίες αυτές, με εξαίρεση την περίπτωση που ο ανάδοχος εκτέλεσε τις ως άνω εργασίες κατόπιν έγγραφης εντολής της Υπηρεσίας ή, σε επείγουσες περιπτώσεις, κατόπιν προφορικής εντολής της Υπηρεσίας στον τόπο εκτέλεσης του έργου, καταχωρηθείσης στο ημερολόγιο αυτού .

Δημόσια έργα. Αν ο ανάδοχος εκτελέσει εργασίες μη προβλεπόμενες από τη σύμβαση, κατά ποσότητα ή είδος, η δαπάνη των οποίων υπερβαίνει το 50% του συνολικού συμβατικού ποσού, χωρίς έγγραφη εντολή της υπηρεσίας ή σε επείγουσες περιπτώσεις προφορική εντολή, δεν δικαιούται αμοιβής ή αποζημιώσεως για τις εργασίες αυτές ούτε αποδόσεως της ωφελείας του λήπτη βάσει των διατάξεων του αδικαιολογήτου πλουτισμού. Δεκτή η αναίρεση για παραβίαση ουσιαστικού δικαίου .

Η απόφαση Δ66/2018 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την ανάθεση σύμβασης από την Αττικό Μετρό Α.Ε. στον ΟΤΕ Α.Ε. για την προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία συστήματος TETRA στην επέκταση του μετρό προς Πειραιά. Η ανάθεση γίνεται με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, βάσει του άρθρου 269 παρ. γ΄ υποπερ. ββ΄ του ν. 4412/2016, λόγω τεχνικών λόγων και απουσίας ανταγωνισμού. Ο ΟΤΕ Α.Ε. είναι ο μοναδικός αδειοδοτημένος πάροχος συστημάτων TETRA στην Ελλάδα, με άδεια έως τις 10-07-2020. Η προϋπολογισμένη δαπάνη ανέρχεται σε 2.600.000€ χωρίς ΦΠΑ και η διάρκεια της σύμβασης εκτείνεται μέχρι τον Μάρτιο 2021.

Η Πράξη 205/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΘΗΒΑΣ» της Δ.Ε.Υ.Α. Θήβας, συνολικού τιμήματος 3.160.867,47 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Οι συμπληρωματικές εργασίες, που αφορούν την κατασκευή πρόσθετης Μονάδας Μεμβρανών MABR, κρίθηκαν αναγκαίες λόγω της συμμόρφωσης με τη νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/3019, η οποία απαιτεί μείωση του ορίου εκροής του συνολικού αζώτου από 15 mg/l σε 10 mg/l. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν σωρευτικά τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, διότι είναι αναγκαίες, τεχνικά αδιαχώριστες από την κύρια σύμβαση και το κόστος τους (34,72% της αρχικής σύμβασης) δεν υπερβαίνει το όριο του 50%. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης.

Αν ο ανάδοχος εκτελέσει εργασίες που δεν προβλέπονται από τη σύμβαση, κατά ποσότητα ή είδος, η δαπάνη των οποίων υπερβαίνει το 50% του συνολικού συμβατικού ποσού, χωρίς έγγραφη εντολή της υπηρεσίας ή, σε επείγουσες περιπτώσεις, χωρίς να έχει δοθεί στον τόπο εκτέλεσης του έργου και να έχει καταχωρηθεί στο ημερολόγιο προφορική εντολή της Υπηρεσίας, δεν δικαιούται αμοιβής ή αποζημιώσεως για τις εργασίες αυτές ούτε αποδόσεως της ωφέλειας κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού.