ΕΣ/ΚΠΕ/ΤΜ.4/73/2018

Η αιτούσα εταιρεία, μέσω της προδικαστικής προσφυγής, επιδιώκει την ακύρωση της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της αναθέτουσας αρχής, η οποία αποκλείει τα προσφερόμενα από αυτήν προϊόντα (ειδικά τα φίλτρα αιμοκάθαρσης με Α/Α 2, 6 και 7) από τη συνέχιση της δημόσιας διαγωνιστικής διαδικασίας για την 'Προμήθεια διατάξεων νεφρικής υποστήριξης' (Διακήρυξη 06/2017). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια φίλτρων αιμοκάθαρσης τύπου POLYNEPHRON με συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές (όπως επιφάνεια μεμβράνης, συντελεστής υπερδιήθησης, καθάρσεις ουρίας κ.λπ.), προκειμένου να καλυφθούν οι νοσοκομειακές ανάγκες του Γενικού Νοσοκομείου Ελευσίνας 'Θριάσιο' με συνολική προϋπολογισμένη δαπάνη €203.506,46 (πλέον ΦΠΑ 13%). Η προσφυγή επικαλείται έλλειψη σαφούς αιτιολόγησης για τον αποκλεισμό των προϊόντων της και αντικοινωνικότητα των κριτηρίων επιλογής.

Ο προσφεύγων οικονομικός φορέας αιτείται την ακύρωση της διακήρυξης της αναθέτουσας αρχής για την προμήθεια φίλτρων αιμοκάθαρσης για το τεχνητό νεφρό για ένα έτος, καθώς θεωρεί ότι οι όροι της διακήρυξης αντιτίθενται στο εθνικό και ενωσιακό δίκαιο. Ιδιαίτερα, επικαλείται την παράνομη θέσπιση πρόσθετων τεχνικών προδιαγραφών (συγκεκριμένης χημικής σύστασης μεμβράνης και μεθόδου αποστείρωσης) πέραν των απαιτούμενων για τη σήμανση CE, την απαίτηση χρήσης προϊόντων σε συγκεκριμένες χώρες, καθώς και τον ανασταλτικό όρο πληρωμής, τα οποία περιορίζουν τον ανταγωνισμό και παραβιάζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων. Αντικείμενο της σύμβασης ήταν η προμήθεια φίλτρων αιμοκάθαρσης των κατηγοριών Α1, Β1 και Β2 με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα προσφορά βάσει τιμής.

Η προσφεύγουσα εταιρεία, μέσω της προδικαστικής προσφυγής της, αίτησε την ακύρωση συγκεκριμένων τεχνικών προδιαγραφών της διακήρυξης του δημοσίου διαγωνισμού για την προμήθεια φίλτρων τεχνητού νεφρού (διατάξεων νεφρικής υποστήριξης). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορούσε την προμήθεια φίλτρων αιμοκάθαρσης για το Γενικό Νοσοκομείο, με συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη 240.005,41€ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Η προσφεύγουσα επέκρινε ότι οι προδιαγραφές περιορίζουν αθέμιτα τον ανταγωνισμό, καθώς απαιτούν συγκεκριμένες χημικές συνθέσεις μεμβρανών ή εμπορικά σήματα, αποκλείοντας έτσι προϊόντα με πιστοποίηση CE που κυκλοφορούν νόμιμα στην ΕΕ, παραβιάζοντας την κοινοτική και εθνική νομοθεσία.

Προμήθεια υγραερίου κίνησης και λιπαντικών και αναλωσίμων ειδών (...). Με δεδομένα αυτά, κρίνεται μεν ότι ο Δήμος..... νομίμως αποσύνδεσε το τμήμα 2 από τον συνολικό διαγωνισμό κατόπιν αποτυχίας ανάδειξης αναδόχου, κατ’ εφαρμογή των παραγράφων 9 και 10 του άρθρου 6 του ν. 4412/2016, απαραδέκτως, ωστόσο, υποβλήθηκε στο Κλιμάκιο αυτό προς έλεγχο το οικείο σχέδιο σύμβασης για την προμήθεια υγραερίου κίνησης από το προαναφερόμενο φυσικό πρόσωπο κατόπιν απευθείας ανάθεσης λόγω ποσού (βλ. και άρθρο 118 του ν. 4412/2016), δεδομένου ότι το Κλιμάκιο αυτό και η αρμόδια Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου ελέγχει τα σχέδια συμβάσεων, που πρόκειται να συνάψουν Ο.Τ.Α., προϋπολογισθείσας δαπάνης, αντιστοίχως, 500.000 και 200.000 ευρώ και άνω, σύμφωνα με το άρθρο 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013, Α΄ 52). Συνεπώς, το Κλιμάκιο αυτό πρέπει να απέχει από τον έλεγχο του συγκεκριμένου σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια υγραερίου κίνησης από τον......

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα ζητά: 1) την ακύρωση της διακήρυξης που διενεργεί ανοικτός επαναληπτικός διαγωνισμός για την προμήθεια Φίλτρων Τεχνητού Νεφρού, επειδή ζητά φίλτρα συγκεκριμένης χημικής σύστασης με αναφορά σε εμπορικά σήματα, θέτει πρόσθετα κριτήρια που αλλοιώνουν το κριτήριο της χαμηλότερης τιμής, και απαιτεί αποστείρωση με δύο διαφορετικές μεθόδους· 2) την ακύρωση κάθε συναφούς πράξης ή παραλείψεως της αναθέτουσας αρχής· και 3) την αναστολή της διαγωνιστικής διαδικασίας μέχρι την έκδοση απόφασης. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά προμήθεια φίλτρων αιμοκάθαρσης (διαφορετικών τύπων μεμβρανών όπως polysulfone, EVAL κ.ά.) για ιατρικές ανάγκες, με συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη 70.119 ευρώ.

Η ανώνυμη εταιρεία προσφεύγουσα κατατέθηκε εναντίον της διακήρυξης του Γενικού Νοσοκοκομείου για προμήθεια φίλτρων αιμοκάθαρσης, ισχυριζόμενη ότι οι όροι αποκλείουν άδικα τα προϊόντα της. Ειδικότερα, κατέθεσε ότι η διακήρυξη περιέχει «φωτογραφικούς όρους» που αναφέρονται σε συγκεκριμένα εμπορικά σήματα μεμβρανών (όπως «...........», «...........», «.........») και μεθόδους αποστείρωσης (π.χ. «.........», «.......»), χωρίς τον όρο «ή ισοδύναμο», παραβιάζοντας τις αρχές ίσης μεταχείρισης και ελεύθερου ανταγωνισμού. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορούσε προμήθεια 12 ειδών μεμβρανών φίλτρων για αιμοκάθαρση, με προϋπολογισμό 392.000 ευρώ (συνολικά για 2 έτη). Η ΑΕΠΠ δέχτηκε την προσφυγή, ακυρώνοντας τη διακήρυξη για 9 από τα 12 είδη, διότι οι όροι έκλειναν τη συμμετοχή προϊόντων με πιστοποίηση CE, χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση.

Με την Προδικαστική Προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία ζητά την ακύρωση της απόφασης αριθμ. 87/04.03.2019 του Διοικητικού Συμβουλίου του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης, η οποία τροποποίησε την προηγούμενη αξιολόγηση και κατακύρωση του διαγωνισμού για την «Προμήθεια Φίλτρων Τεχνητού Νεφρού». Η προσφυγή βασίζεται στον ισχυρισμό ότι τα προσφερόμενα φίλτρα της εταιρείας πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές της Διακήρυξης, καθώς είναι ισοδύναμα με τα ζητούμενα φίλτρα τύπου purema, αν και δεν αναγράφεται ρητά αυτός ο όρος στα τεχνικά φυλλάδια. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια φίλτρων τεχνητού νεφρού για τις ανάγκες της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού του νοσοκομείου, με συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και κωδικούς CPV 33181200-4.

Προμήθεια ανταλλακτικών και την παροχή υπηρεσιών συντήρησης: Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις που προηγήθηκαν, η ανάθεση της 69/29.12.2107 επίμαχης σύμβασης έχει μεικτό χαρακτήρα, καθώς περιλαμβάνει τμήμα που έχει ως αντικείμενο την προμήθεια ανταλλακτικών και τμήμα με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών συντηρήσεως οκτώ φωτοαντιγραφικών μηχανημάτων. Δοθέντος, δε, ότι η αξία της ανατεθείσας προμήθειας (9.244,85 ευρώ άνευ Φ.Π.Α.) είναι υψηλότερη σε σχέση με την αξία των ανατεθεισών υπηρεσιών συντήρησης (2.311 ευρώ άνευ Φ.Π.Α.), το κύριο αντικείμενο της επίμαχης αναθέσεως είναι η προμήθεια αγαθών. Κατόπιν τούτων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η απευθείας αυτή ανάθεση  είναι νόμιμη, χωρίς να απαιτείται η συνδρομή ειδικών προς τούτο λόγων, αφού η συνολική αξία της άνευ Φ.Π.Α. (11.555,85 ευρώ) συναθροιζόμενη με το ποσό των 4.996,50 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.) που είναι το συμβατικό τίμημα της ομοειδούς αντικειμένου 3/11.5.2017 σύμβασης προμήθειας αναλωσίμων μηχανών offset και συμπληρωματικού εξοπλισμού, που συνήφθη εντός του ίδιου έτους, ανερχόμενη στο συνολικό ποσό των 16.552,30 ευρώ (11.555,85+4.996,50) υπολείπεται του ποσού των 20.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), χωρίς να τίθεται ζήτημα μη νόμιμης κατάτμησης της συνολικής ετήσιας δαπάνης του Ιδρύματος για την προμήθεια ομοειδών αγαθών (προμήθεια ανταλλακτικών φωτοαντιγραφικών μηχανημάτων), απορριπτομένου ως αβασίμου του προβαλλομένου από την Επίτροπο λόγου διαφωνίας. Τυχόν δε μη νομιμότητα των δαπανών που απορρέουν από τις αναθέσεις, εντός του έτους 2017, υπηρεσιών επισκευής και συντηρήσεως των φωτοαντιγραφικών μηχανημάτων των Τμημάτων του ..... και τις σχετικές συναφθείσες συμβάσεις που αναφέρει η Επίτροπος, αποτελεί αντικείμενο του προληπτικού ελέγχου αυτών από το Ελεγκτικό Συνέδριο, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το π.δ. 136/2011 (Α΄ 267), και δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της ελεγχόμενης εν προκειμένω δαπάνης.

Προμήθεια αερίων μειγμάτων (οξυγόνο και άζωτο):Με αυτά τα δεδομένα, το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η δαπάνη (χωρίς Φ.Π.Α.) του Νοσοκομείου για ιατρικά αέρια μόνο για διάστημα 2 μηνών (55,456,45 x 2 = 110.912,90 ευρώ), υπερβαίνει κατά πολύ το όριο των 20.000 ευρώ, μέχρι του οποίου επιτρέπεται, άνευ ειδικού λόγου, η απευθείας ανάθεση, κρίνει ότι μη νομίμως το Νοσοκομείο προέβη στην επίμαχη απευθείας ανάθεση, αντί να διενεργήσει ανοικτό διαγωνισμό. Άλλωστε, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει η συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων, συναρτώμενων με έκτακτα γεγονότα μη οφειλόμενα σε υπαιτιότητα των αρμοδίων οργάνων του Νοσοκομείου, τα οποία κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια και την ολοκλήρωση νόμιμης διαγωνιστικής διαδικασίας για την κάλυψη των αναγκών του για προμήθεια ιατρικών αερίων, οι οποίες είναι πάγιες και διαρκείς και ως εκ τούτου δυνάμενες να προγραμματιστούν εγκαίρως. Ειδικότερα, ανεξαρτήτως των προβαλλόμενων περί μη ολοκλήρωσης των οικείων ενιαίων διαγωνισμών στο πλαίσιο των ΠΠΥΥ 2011 και 2013 με φορείς άλλα νοσηλευτικά ιδρύματα, σε κάθε περίπτωση, το Νοσοκομείο ζήτησε και έλαβε, ήδη από 26.5.2015, εξουσιοδότηση να διενεργήσει διαγωνισμό για την κάλυψη των αναγκών του σε προμήθεια ιατρικών αερίων και, συνεπώς, είχε επαρκή χρόνο να διενεργήσει και ολοκληρώσει ανοικτή διαγωνιστική διαδικασία για την προμήθεια ιατρικών αερίων μέχρι τον χρόνο της επίμαχης ανάθεσης. Ωστόσο, δεν ενέκρινε τη διενέργεια του σχετικού διαγωνισμού παρά μετά από καθυστέρηση περίπου ενάμιση έτους (βλ. 7/22/21.12.2016). Η εν λόγω δε σημαντική καθυστέρηση δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από την -ήδη γνωστή από τον Ιούλιο του 2015- αλλαγή από την Επιτροπή Προμηθειών Υγείας της διαδικασίας σύνταξης των τεχνικών προδιαγραφών της διακήρυξης. Επιπλέον, αλυσιτελώς προβάλλονται τα περί άσκησης προσφυγών και αιτήσεων ασφαλιστικών μέτρων, καθότι τούτα αποτελούν γεγονότα μεταγενέστερα της από 7.4.2017 απόφασης ανάθεσης της επίμαχης προμήθειας.Β. Περαιτέρω, οι εντελλόμενες με το ελεγχόμενο ένταλμα επιμέρους δαπάνες υπάγονται, εν προκειμένω, στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 66 παρ. 28 του ν. 3984/2011, όπως ισχύουν, χρονικά και από άποψη αντικειμένου (βλ. σχ. τη ΔΥ8δ/Γ.Π.οικ.130648/30.09.2009 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών – Ανάπτυξης - Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Β΄ 2198, όπου ορίζεται η έννοια του «ιατροτεχνολογικού προϊόντος»). Ως προς δε τη συνδρομή των ουσιαστικών προϋποθέσεων των ως άνω διατάξεων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι δαπάνες που αντιστοιχούν στα τιμολόγια 40025734/24.4.2017 (υγρό οξυγόνο, αξίας 4.451,69 ευρώ, τιμή μονάδας 0,69 ευρώ/m3) και 40025735/24.4.2017 (υγρό άζωτο, αξίας 2.114,45 ευρώ, τιμή μονάδας 0,87 m3) αφορούν σε προμήθεια ειδών, η τιμή μονάδας των οποίων δεν υπερβαίνει την αντίστοιχη τιμή που έχει καταχωρηθεί στο Παρατηρητήριο Τιμών (καταχώρηση με κωδ. 1.30 για υγρό οζυγόνο στην τιμή μονάδας 0,69 ευρώ/m3 και καταχώρηση με κωδ. 1.20 για υγρό άζωτο στην τιμή μονάδας 1,45 ευρώ/m3) και, συνεπώς, τυγχάνουν νομιμοποίησης. Ωστόσο, δεν δύνανται να νομιμοποιηθούν οι δαπάνες για ενοίκια δεξαμενής και μεικτών αερίων, αφού για αυτά δεν υπάρχει σχετική καταχώρηση στο Παρατηρητήριο Τιμών, ενώ, σε κάθε περίπτωση, το Νοσοκομείο δεν προβάλλει, πολλώ δε μάλλον δεν αποδεικνύει, ότι οι επίμαχες συμβατικές τιμές για τις εν λόγω υπηρεσίες δεν υπερβαίνουν τις τιμές που είχαν συμφωνηθεί με την τελευταία συναφθείσα σύμβαση, κατόπιν τήρησης της νόμιμης διαδικασίας, για τις ίδιες υπηρεσίες.

Δεν ανακλήθηκε με την ΕΣ/ΤΜ.4/12/2019

ΚΑΤΑΤΜΗΣΗ.Προμήθεια ειδών ιχθυοπωλείου-κατεψυγμένων ψαριών:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, εφόσον μέχρι το επίμαχο χρονικό διάστημα της ως άνω ανάθεσης (Αύγουστος 2017) το συνολικό ύψος των δαπανών, στις οποίες προέβη το Νοσοκομείο στο πλαίσιο του ΠΠΥΦΥ του 2015 για ομοειδή κατά την αντίληψη των συναλλαγών αγαθά, ήτοι για είδη διατροφής, ανήλθε στο ποσό των 79.690,45 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.), όπως τούτο συνομολογεί και το ίδιο το Νοσοκομείο, -που πάντως δεν αντιστοιχούν στις συνολικές ετήσιες ανάγκες του Νοσοκομείου σε τρόφιμα- υπερέβη το όριο των 60.000 ευρώ, πέραν του οποίου επιβάλλεται η διενέργεια δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού, το Κλιμάκιο κρίνει, ότι το Νοσοκομείο μη νομίμως κατέφυγε στη διενέργεια του παραπάνω πρόχειρου διαγωνισμού, καθόσον έπρεπε να διενεργηθεί ένας ενιαίος ανοικτός διαγωνισμός για τη συνολική ετήσια κάλυψη των πάγιων αναγκών του σε ομοειδή αγαθά, δυναμένων να κατακυρωθούν σε έναν ή περισσότερους προμηθευτές μέσω της διενέργειας δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού, με επιμερισμό κατ’ είδος της προϋπολογισθείσας αξίας τους. Ο ισχυρισμός του Νοσοκομείου ότι το είδος «κατεψυγμένα ψάρια» δεν είναι ομοειδές με άλλα είδη τροφίμων, καθόσον εντάσσονται σε διαφορετικές κατηγορίες του Κοινού Λεξιλογίου για τις Δημόσιες Συμβάσεις (CPV) είναι απορριπτέος, διότι η εξέταση του ζητήματος του ενιαίου χαρακτήρα μίας προμήθειας, προκειμένου να κριθεί η ύπαρξη παράνομης κατάτμησής της προς αποφυγή εφαρμογής διατάξεων της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας, γίνεται με προσφυγή στα διδάγματα της κοινής πείρας και τις συναλλακτικές αντιλήψεις, ενώ η κατάταξη των προς προμήθεια ειδών σε διαφορετικούς κωδικούς του Κωδικολογίου CPV  αποτελεί μεν συνεκτιμώμενο, αλλά όχι αποφασιστικό στοιχείο (βλ. Ελ.Συν. ΙV Τμ. Πράξ. 136, 6/2012, Κ.Π.Ε.Δ. στο VII Tμ. 78, 61/2017, 176/2016, 365/2015). Περαιτέρω, ο ισχυρισμός ότι ο τρόπος δημοπράτησης της συγκεκριμένης προμήθειας καθορίστηκε από το ίδιο το ηλεκτρονικό σύστημα ΕΣΗΔΗΣ, τον οποίο (τρόπο δημοπράτησης) ακολούθησε το Νοσοκομείο, είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης το ίδιο το Νοσοκομείο προέβη στην ξεχωριστή ηλεκτρονική υποβολή πολλαπλών αιτημάτων για διάφορα είδη διατροφής (κρέατα, γαλακτοκομικά, πουλερικά-αυγά, προϊόντα άρτου, έλαια, νωπά ή κατεψυγμένα λαχανικά, είδη παντοπωλείου) με επιμέρους προϋπολογισμούς, αντί της υποβολής ενός ενιαίου αιτήματος που θα περιελάμβανε το σύνολο των ομοειδών αγαθών διατροφής που απαιτούνται για την ενιαία κάλυψη των αναγκών του για το έτος 2017 με επιμερισμό κατ’ είδος της προϋπολογισθείσας αξίας τους και μία συνολική προϋπολογισθείσα δαπάνη, βάσει της οποίας θα καθορίζονταν και η ακολουθητέα διαδικασία δημοπράτησης. Άλλωστε, η ως άνω παραδοχή δεν αναιρείται ούτε από το προσκομιζόμενο, εκ μέρους του Νοσοκομείου, Α.Π. 4963/2016 έγγραφο της Προέδρου της Ε.Π.Υ., με το οποίο, μεταξύ άλλων, γίνεται υπόδειξη προς όλους τους φορείς του άρθρου 9 παρ. 1 του ν. 3580/2007, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και το Γ.Ν. ....., ότι μέχρι την έκδοση των προβλεπόμενων στο άρθρο 41 του ν. 4412/2016 υπουργικών αποφάσεων και τον καθορισμό ΚΑΑ οφείλουν να διενεργούν τις προμήθειές τους από τα ισχύοντα ΠΠΥΦΥ και σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο ν. 4412/2016. Ωστόσο, το Κλιμάκιο λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανωτέρω προμήθεια πράγματι εντάχθηκε στο ΠΠΥΦΥ του 2015 και εγκρίθηκε ως μεμονωμένος διαγωνισμός και όχι ως μέρος της γενικότερης κατηγορίας «ειδών διατροφής» σε συνδυασμό με την αδήριτη ανάγκη του Νοσοκομείου για την προμήθεια των ανωτέρω ειδών κρίνει ότι πεπλανημένα, πλην όμως συγγνωστώς και άνευ πρόθεσης καταστρατήγησης των κειμένων διατάξεων, τα όργανα του Νοσοκομείου υπέλαβαν ότι μπορούσαν να προσφύγουν στη συγκεκριμένη διαδικασία.