ΕΣ/ΚΠΕ/ΤΜ.4/254/2015

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ: Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κατά παράβαση του άρθρου 25 του π.δ. 60/2007 – το οποίο τυγχάνει εφαρμοστέο στην προκειμένη περίπτωση ως εκ της συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης για την προμήθεια ομοειδών ειδών σε ετήσια βάση – προσέφυγε το Ε.ΚΕ.Α., μέσω της ως άνω μη νόμιμης παράτασης,  ουσιαστικά στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης για την υλοποίηση της επίμαχης προμήθειας, δεδομένου ότι δεν προκύπτει η συνδρομή έκτακτων περιστάσεων, οφειλομένων σε απρόβλεπτες περιστάσεις, τα οποία κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια και την ολοκλήρωση εγκαίρως της οικείας διαγωνιστικής διαδικασίας. Τούτο, διότι όσα επικαλείται το Ε.ΚΕ.Α. δεν οφείλονται σε εξωγενείς παράγοντες μη δυνάμενους να προβλεφθούν, αλλά ανάγονται στη σφαίρα ευθύνης της ίδιας της Διοίκησης, στο πλαίσιο της αρχής της ενότητας της οποίας, αφενός μεν επιβάλλεται η συνεργασία όλων των αρμόδιων υπηρεσιών υγείας, ώστε να δρομολογούνται εγκαίρως οι προβλεπόμενες διαγωνιστικές διαδικασίες, αφετέρου δε τα όργανα του Ε.Κ.Ε.Α. δεν δύνανται να επικαλεστούν τις ενέργειες ή παραλείψεις τρίτων δημόσιων φορέων, προκειμένου να δικαιολογήσουν την προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης. Πλην όμως, το Κλιμάκιο συνεκτιμώντας: α) την αδήριτη ανάγκη του Ε.ΚΕ.Α. για την πραγματοποίηση της επίμαχης προμήθειας, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη δημόσια υγεία και ειδικότερα για τη διενέργεια ιολογικού ελέγχου του αίματος, β) το γεγονός ότι το Ε.ΚΕ.Α., με την επίμαχη ανάθεση τρίμηνης διάρκειας, κατέβαλε προσπάθεια να μην υπερβεί το αναγκαίο μέτρο που απαιτείτο μέχρι την τελεσφόρηση του ενιαίου ανοικτού διαγωνισμού και γ) ότι ο ενιαίος ανοικτός διαγωνισμός προκηρύχθηκε από το Ε.ΚΕ.Α. την επομένη μόλις ημέρα από τον ορισμό αυτού ως φορέα διενέργειας του διαγωνισμού, άγεται στη κρίση, ότι τα αρμόδια όργανα του Ε.ΚΕ.Α. ενήργησαν συγγνωστώς και χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των κείμενων διατάξεων κατά την πραγματοποίηση της επίμαχης προμήθειας.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, εφόσον η προϋπολογιζόμενη συνολική αξία των προς προμήθεια ειδών υπερέβαινε, σε ετήσια βάση, το όριο των 60.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), μη νομίμως προσέφυγε το Νοσοκομείο στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, αντί της διενέργειας δημόσιου τακτικού διαγωνισμού, δεδομένου ότι από κανένα στοιχείο του φακέλου δεν προκύπτουν οι απρόβλεπτες εκείνες περιστάσεις που κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια τακτικού διαγωνισμού για την πραγματοποίηση της εν λόγω προμήθειας..(..)Εντούτοις, το Κλιμάκιο, συνεκτιμώντας την άμεση και επιτακτική ανάγκη του Νοσοκομείου για την προμήθεια των εν λόγω αντιδραστηρίων χάριν της προάσπισης του αγαθού της δημόσιας υγείας, καθώς και το γεγονός ότι στην επίμαχη διαδικασία διαπραγμάτευσης κλήθηκε να συμμετάσχει ικανός αριθμός εταιρειών (7), κρίνει ότι τα όργανα του Νοσοκομείου δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, αλλά επειδή πεπλανημένα πλην συγγνωστά υπέλαβαν ότι μπορούσαν να ενεργήσουν όπως ενήργησαν για να καλύψουν την εξ αντικειμένου επιτακτική ανάγκη διασφάλισης της δημόσιας υγείας.(συγγνωστή πλάνη)

Μη νόμιμη η καταβολή ποσού ως αμοιβή από Νοσοκομείο σε ιδιωτικές εταιρείες για την προμήθεια χημικών αντιδραστηρίων και λοιπών υλικών, καθόσον, το ως άνω νοσηλευτικό ίδρυμα προσέφυγε στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, ενώ όφειλε να προβεί στη διενέργεια δημόσιου τακτικού διαγωνισμού (ν. 2286/1995), εφόσον η αξία των συνολικά προμηθευθέντων ειδών, τα οποία αποτελούν όμοια ή ομοειδή αγαθά, υπερέβαινε ετησίως, το όριο των 20.000 ευρώ. Δεν τίθεται εν προκειμένω ζήτημα εφαρμογής των νομιμοποιητικών διατάξεων του άρθρου 66 παρ. 28 του ν. 3984/2011, διότι δεν αποδεικνύεται ότι οι κατά περίπτωση επιτευχθείσες συμβατικές τιμές, εναρμονίστηκαν με τις χαμηλότερες τιμές της εγχώριας αγοράς, όπως αυτές έχουν καταγραφεί στο Παρατηρητήριο Τιμών του άρθρου 24 του ν. 3846/2010.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ: ζητείται εμπροθέσμως και εν γένει παραδεκτώς η ανάκληση της 380/2022 Πράξης του ΣΤ΄ Συνεκτιμώντας τα στοιχεία  που προκύπτουν εναργώς τόσο από το από 29.09.2022 αναλυτικό καθολικό ειδών όσο και από την από 09.08.2022 κατάσταση συμβάσεων ανά είδος που προσκομίζονται με την προσφυγή, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω στη σκέψη 5, το Δικαστήριο διαπιστώνει τη συνδρομή ουσιώδους πλάνης του Κλιμακίου ως προς το υπαρκτό εν προκειμένω των πραγματικών προϋποθέσεων της συνδυαστικής εφαρμογής του 32 του ν. 4412/2016 και του άρθρου 34 της από 30.3.2020 Π.Ν.Π.. Τούτο διότι ένεκα πλάνης, δέχθηκε ότι ο αριθμός της συνολικής ποσότητα των αντιδραστηρίων που είχε στη διάθεσή του το Ε.ΚΕ.Α. στις 9.8.2022 ανερχόταν σε 356.160, πλέον του αριθμού αντιδραστηρίων, που το Κλιμάκιο θεωρούσε ότι το Ε.ΚΕ.Α. είχε τη δυνατότητα να προμηθευτεί, έως τη λήξη ισχύος της προηγηθείσας 2ης τροποποιητικής σύμβασης στις 8.9.2022. Συνακόλουθα, ένεκα πλάνης δέχθηκε με την προσβαλλόμενη ότι στις 9.9.2022, ημεροχρονολογία έναρξης ισχύος της ελεγχόμενης σύμβασης, τα αποθέματα του Ε.ΚΕ.Α. σε αντιδραστήρια, ανέρχονταν σε 221.160 (356.160 - 135.000). Εφόσον δε το ορθό αριθμητικό μέγεθος της συνολικής υπολειπόμενης ποσότητα αντιδραστηρίων στις 9.8.2022 ήταν 356.160 αντιδραστήρια, δεν υφίστατο διαθέσιμη ποσότητα αντιδραστηρίων που αρκούσε να καλύψει τους τρεισήμισι από τους τέσσερις μήνες διάρκειας ισχύος της ελεγχόμενης σύμβασης όπως πεπλανημένως και ανακριβώς θεωρήθηκε από το Κλιμάκιο. Κατά συνέπεια, νομίμως με την 4079/19.7.2022 πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, εκκίνησε η ελεγχόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης για την ανάθεση νέας προμήθειας 250.000 αντιδραστηρίων μοριακού ελέγχου covid-19, υπαγορευόμενη από την επείγουσα ανάγκη έγκαιρης διασφάλισης της επάρκειας των αντιδραστηρίων για το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα των τεσσάρων μηνών διάρκειας της σύμβασης και από την αβέβαιη εξέλιξη της πανδημίας, επί τη βάσει των συνδυαστικώς εφαρμοζομένων και στενώς ερμηνευτέων διατάξεων του άρθρου 32 του ν. 4412/2016 και του άρθρου 34 της από 30.3.2020 Π.Ν.Π.. Κατά τον χρόνο, δε, εκδίκασης της προσφυγής προκύπτει ότι η ισχύς του εν λόγω άρθρου της Π.Ν.Π. έχει ήδη παραταθεί έως τις 31.12.2022 με το άρθρο 57 παρ. 2 του ν. 4975/2022, με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνεται προς τα γεγονότα η μη νομιμότητα της αίρεσης της παράτασής του, την οποία επικαλείται το Κλιμάκιο.  Ανακαλεί την προσβαλλόμενη με αυτή 380/2022 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ – ΑΓΟΡΕΣ:Μη νόμιμη η καταβολή μέρους τιμήματος συμβάσεων από ν.π.δ.δ. σε ιδιωτικές εταιρείες για την προμήθεια αντιδραστηρίων αιμοδοσίας, καθόσον οι  συμβάσεις  συνήφθησαν κατόπιν προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, χωρίς να συντρέχουν οι προς τούτο νόμιμες προϋποθέσεις, διότι: α)  το αντικείμενο του συνόλου των προμηθειών αυτών δεν περιλαμβάνει είδη διακριτά μεταξύ τους, αλλά, αντιθέτως, ομοειδή, τόσο κατά τη φύση αυτών (αντιδραστήρια ορολογικού ελέγχου στο σύνολό τους), όσο και κατά την αντίληψη των συναλλαγών, αφού τα είδη αυτά έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο δύο ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών στις οποίες, άλλωστε, έγινε και χρήση της γενικώς προβλεπόμενης δυνατότητας μερικής κατακύρωσης και β) ούτε, τα ίδια είδη καθίστανται διακριτά από τον συνοδό εξοπλισμό, που ήταν ήδη εγκατεστημένος στα εργαστήρια ορολογικού ελέγχου του ν.π.δ.δ., αφού, από το γεγονός ότι, τόσο ο προηγούμενος (έτους 2013), όσο και ο προσφάτως ολοκληρωθείς σχετικός τακτικός διαγωνισμός είχε ως αντικείμενο την προμήθεια και του συνοδού εξοπλισμού, συνάγεται ότι η εγκατάσταση αυτού δεν διενεργείται απαραιτήτως άπαξ και διά παντός, ούτε μπορεί, προεχόντως, να χρησιμοποιηθεί ως έρεισμα για την παράκαμψη κάθε φορά των διατυπώσεων του τακτικού διαγωνισμού (άρθρο 2 παρ.12 και 13του ν. 2286/1995, ΦΕΚ Α΄ 19/1995 και της κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσας Π1/3305/3.11.2010, ΦΕΚ Β΄ 1789/12.11.2010).(ΣΥΓΓΝΩΣΤΗ ΠΛΑΝΗ)

Δαπάνη συνολικού ποσού που υπερέβαινε το όριο κάτω από το οποίο επιτρέπεται να εκτελεσθούν οι εν λόγω εργασίες με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης.Μη νόμιμος ο επιμερισμός (κατάτμηση) της απαιτούμενης συνολικής ποσότητας των ζητούμενων όμοιων ή ομοειδών αγαθών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και η εν συνεχεία απευθείας ανάθεση των αντίστοιχων τμηματικών προμηθειών, καθόσον με τον τρόπο αυτό επιχειρείται, κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, να μην τηρηθεί η οριζόμενη από αυτές διαδικασία του ενιαίου τακτικού ή πρόχειρου διαγωνισμού.

Προμήθεια αντιδραστηρίων:..ζητείται η ανάκληση της 187/2012 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν προηγουμένως δεκτά, το Τμήμα κρίνει ότι: Α) Μη νομίμως, σύμφωνα με τα ορθώς κριθέντα από το Κλιμάκιο, η επιτροπή του διαγωνισμού ανάθεσης των επίμαχων προμηθειών δεν συγκροτήθηκε με ετήσια θητεία και σε κάθε περίπτωση μέχρι την ολοκλήρωση του διαγωνισμού, εφόσον αυτός δεν είχε περατωθεί εντός ενός έτους και με αρμοδιότητα γενικώς τη διεξαγωγή των διαγωνισμών ανάθεσης προμηθειών της σχετικής θεματικής ενότητας του νοσοκομείου αλλά αποκλειστικά για τη διενέργεια του συγκεκριμένου διαγωνισμού, το αντικείμενο του οποίου σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι εξειδικευμένο ή ότι παρουσιάζει ιδιομορφίες για το αιτούν νοσοκομείο, δεδομένου ότι η ανάθεση των επίμαχων προμηθειών (αντιδραστηρίων για τις ανάγκες του αιματολογικού εργαστηρίου του νοσοκομείου) επαναλαμβάνεταιπεριοδικώς απ’ αυτό κι επομένως τα φερόμενα ως απολύτως εξειδικευμένα μέλη της θα μπορούσαν να αποτελούν μέλη της οικείας πάγιας με ετήσια θητεία επιτροπής διενέργειας των σχετικών διαγωνισμών του νοσοκομείου και απορρίπτει, ως αβάσιμους, τους περί του αντιθέτου προβαλλόμενους με την αίτηση και την παρέμβαση ισχυρισμούς.(..)Β) Μη νομίμως, σύμφωνα με τα ορθώς κριθέντα από το Κλιμάκιο, δεν προσδιορίστηκε στη διακήρυξη του διαγωνισμού η επιμέρους δαπάνη εκάστου εκ των επίμαχων προς προμήθεια ειδών, με συνέπεια ειδικά για τα είδη των ομάδων με α/α 6 και 11, για τα οποία δεν απαιτείτο η προσφορά συνοδού εξοπλισμού αλλά αντίθετα επιτρεπόταν για κάθενα από αυτά η προσφορά και κατακύρωσή του σε διαφορετικό μειοδότη, να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος των προσφερθεισών στο διαγωνισμό τιμών, καθώς και των τιμών κατακύρωσής τους, ως προς την μη υπέρβαση της προϋπολογισθείσας για κάθε είδος δαπάνης κατά ποσοστό ανώτερο του 10%, αλλά και ο υπολογισμός του ποσού της εγγυητικής επιστολής συμμετοχής (5% επί της ανύπαρκτης προϋπολογισθείσας δαπάνης κάθε επιμέρους είδους).(..)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση και η υπέρ αυτής παρέμβαση πρέπει να γίνουν εν μέρει δεκτές και η προσβαλλόμενη πράξη του Κλιμακίου να ανακληθεί κατά το μέρος που έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή των ελεγχθέντων σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του αιτούντος νοσοκομείου και α) της παρεμβαίνουσας «... A.E.» για την προμήθεια των ειδών (αντιδραστηρίων) της ομάδας με α/α 3, β) της «.... A.E.» για την προμήθεια των ειδών (αντιδραστηρίων) των ομάδων με α/α 5 και 13, γ) της «.... Α.Ε.» για την προμήθεια των ειδών (αντιδραστηρίων) της ομάδας με α/α 7, δ) της «.... Α.Ε.» για την προμήθεια των ειδών (αντιδραστηρίων) των ομάδων με α/α 9, 10 και 14.Ανακαλεί εν μέρει την 187/2012 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σύμφωνα με τα ειδικότερα εκτιθέμενα στο σκεπτικό.

Προμήθεια χημικών αντιδραστηρίων:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, το Τμήμα κρίνει ότι οι παρατάσεις των οικείων συμβάσεων, πέραν του αρχικού προβλεπόμενου από τις σχετικές διακηρύξεις δωδεκάμηνου διαστήματος, ήτοι πέρα από το μήνα Ιούνιο του έτους 2004, δεν βρίσκουν νόμιμο έρεισμα και δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα, διότι τέτοιες συμβάσεις παράτασης δεν προβλέπονται ούτε από το νόμο ούτε από τις αρχικές συμβάσεις και οδηγούν σε καταστρατήγηση των διατάξεων περί προμηθειών που απαιτούν τη διενέργεια τακτικού διαγωνισμού. Η διάρκεια δε της δωδεκάμηνης αυτής παράτασης αποτελεί εύλογο χρονικό διάστημα για την προετοιμασία νέων διαγωνισμών για την προμήθεια των προαναφερόμενων ειδών, οι οποίοι προκηρύχθηκαν μεν εγκαίρως, εντός του νομίμου χρόνου των παρατάσεων, πλην όμως δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο προαναφερόμενο 23586/21.12.2006 έγγραφο του Νοσοκομείου χωρίς, ωστόσο, να διευκρινίζονται οι περιστάσεις που οδήγησαν στην καθυστέρηση ολοκληρώσεώς τους. Κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων, η εντελλόμενη με τα υπό κρίση χρηματικά εντάλματα πληρωμής δαπάνη, για την εξόφληση των τιμολογίων που εξέδωσαν οι ανωτέρω προμηθευτές μετά τη λήξη των αρχικών συμβάσεων προμήθειας και αφορούν στην πληρωμή τους για χρονικό διάστημα που δεν εμπίπτει στη νόμιμη διάρκεια ισχύος των συμβάσεων αυτών και της δωδεκάμηνης παράτασής τους δεν είναι νόμιμη, και επομένως δεν πρέπει τα εντάλματα αυτά να θεωρηθούν.

Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά, καθόσον: α) η διακήρυξη του διαγωνισμού ήταν πλημμελής, διότι, ανεπίτρεπτα, μεταξύ των στοιχείων τεχνικής αξιολόγησης των προσφορών περιλαμβάνεται και στοιχείο ποιοτικής επιλογής των υποψηφίων και συγκεκριμένα το στοιχείο «Αξιοπιστία αντιπροσώπου Ελλά¬δος, προηγούμενη εμπειρία στη διάθεση παρομοίων αντιδραστηρίων και μηχανημάτων σε άλλα νοσοκομεία», β) η σύνθεση της πενταμελούς Επιτροπής Διαγωνισμού σε όλες τις συνεδριάσεις της δεν ήταν νόμιμη, διότι, κατά παράβαση του άρθρου 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν.2690/1999), απουσίαζαν τακτικά μέλη της Επιτροπής Διαγωνισμού καθώς και τα αναπληρω-ματικά τους, χωρίς να προκύπτει ότι αυτά προσκλήθηκαν ή ότι δεν απαιτείται πρόσκλησή τους, και γ)λανθασμένα αναφέρεται στα υποβαλλόμενα για έλεγχο νομιμότητας σχέδια συμβάσεων σε σχέση με την οικονομική προσφορά αναδειχθείσας ως αναδόχου εταιρείας, ο κωδικός αριθμός για ορισμένα υπό προμήθεια είδη. Με την 2011/2010 Απόφασή του το VI Τμήμα του Έλεγκτικού Συνεδρίου, ανακάλεσε την ως άνω Πράξη και έκρινε α) ως προς την α' πλημμέλεια ότι εσφαλμένα το Κλιμάκιο υπέλαβε ότι τα κριτήρια «Αξιοπιστία αντιπροσώπου Ελλάδος, προηγούμενη εμπειρία στη διάθεση παρομοίων αντιδραστηρίων και μηχανημάτων σε άλλα νοσοκομεία» αποτελούν κριτήρια ανάθεσης, καθό¬σον αυτά ορθά συμπεριλήφθηκαν μεταξύ των κριτηρίων τεχνικής αξιολόγησης, δηλαδή ελήφθη¬σαν υπόψη ως κριτήρια καταλληλότητας των υποψηφίων προμηθευτών (εξακρίβωσης της ικα- νότητάς τους να εκτελέσουν τη σύμβαση) και συνακόλουθα ορθά τα στοιχεία αυτά βαθμολογή¬θηκαν ειδικά και αξιολογήθηκαν, χωρίς να καθίσταται πλημμελής η διακήρυξη του διαγωνισμού, β) ως προς τη β' πλημμέλεια ότι από έγγραφα που υποβλήθηκαν ενώπιον του, διαπίστωσε ότι νομίμως συνεδρίασε η Επιτροπή Διαγωνισμού αφού αποδεικνύεται πρόσκληση όλων των μελών τακτικών και αναπληρωματικών, ενώ για τη συμμετοχή ενός αναπληρωματικού μέλους της Επιτροπής σε αντικατάσταση τακτικού μέλους που είχε απωλέσει την ιδιότητά του λόγω λύσης της υπηρεσιακής του σχέσης, αναγνώρισε συγγνωστή πλάνη στα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής. Και τούτο διότι, όταν, μετά τη λύση της υπηρεσιακής σχέσης τακτικού μέλους της Επιτροπής, αυτό χάνει την ιδιότητα βάσει της οποίας ορίστηκε μέλος της Επιτροπής, η Επιτροπή (συλλογικό όργανο) παύει μετά την παρέλευση τριμήνου να έχει νόμιμη συγκρότηση. Επιπλέον τα αναπληρωματικά μέλη καλούνται προς αναπλήρωση των απόντων ή προσκαίρως κωλυομένων τακτικών μελών του συλλογικού οργάνου, όχι δε και των ελλειπόντων τακτικών μελών του, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 13 παρ.5 του ν.2690/1999 και γ) ως προς την γ' πλημμέλεια ότι, λόγω διόρθωσης των υποβαλλόμενων σχεδίων συμβάσεων, έπαυσαν οι διαπιστωθείσες με την άνω Πράξη πλημμέλειες.

Μη νόμιμη προμήθεια αντιδραστηρίων για Υποκατάστημα Ι.Κ.Α. με απευθείας ανάθεση αντί διενέργειας τακτικού διαγωνισμού- Επιπλέον, η αποκλειστικότητα της αναδόχου εταιρείας, ακόμα και αληθής, δε συνιστά λόγο για προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης