ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/692/2025

Η απόφαση 460/2025 της Β΄ Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτηση αναίρεσης κατά της 185/2022 απόφασης του Δευτέρου Τμήματος, η οποία έκανε εν μέρει δεκτή έφεση κατά καταλογισμού. Ο αναιρεσείων, πρώην Νομάρχης Κιλκίς, είχε καταλογισθεί υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου με συνολικό ποσό 208.125,98 ευρώ (έλλειμμα 111.410,31 ευρώ πλέον προσαυξήσεων) για έλλειμμα που προκλήθηκε κατά την εκτέλεση έργων όπως η «Διαμόρφωση και περίφραξη χώρου πλατείας Άνω Θεοδωρακίων». Διαπιστώθηκε ότι η υπόθεση σχετίζεται με άλλες εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον διαφορετικών ελασσόνων σχηματισμών της Ολομέλειας που αφορούν τα ίδια έργα. Για την αποτροπή αντιφατικών αποφάσεων, το Δικαστήριο ανέβαλε τη συζήτηση της ένδικης αίτησης και όρισε νέα δικάσιμο την 4η Ιουνίου 2025 για την ενιαία εκδίκασή της.

Η απόφαση 1274/2025 της Β΄ Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης που υπέβαλε ο Δήμος Μετσόβου κατά της 1813/2021 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος. Ο Δήμος ζητούσε την ακύρωση της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης, ποσού 34.075,65 ευρώ, η οποία του είχε επιβληθεί λόγω μη επαληθευμένων υπηρεσιών στο πλαίσιο της συγχρηματοδοτούμενης Πράξης «Mobile Government», καθώς υποστήριζε ότι η διόρθωση κατέστη μη νόμιμη μετά την απένταξη του έργου από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση». Το Δικαστήριο έκρινε ότι η δημοσιονομική διόρθωση, σκοπώντας στην εκκαθάριση των λογαριασμών του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) από παράτυπες δαπάνες, συντελέστηκε νομίμως κατά τον χρόνο έκδοσής της και η μεταγενέστερη απένταξη δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητά της. Τέλος, ο αναιρεσείων απαλλάχθηκε από τα δικαστικά έξοδα του Ελληνικού Δημοσίου.

Η υπ' αριθμ. 561/2024 απόφαση της Γ' Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αίτηση αναίρεσης ενός πολίτη κατά της 2047/2021 απόφασης του ΙΙ Τμήματος, η οποία είχε απορρίψει το αίτημά του για κανονισμό μηνιαίας χορηγίας. Ο αναιρεσείων, ως πρώην Πρόεδρος Κοινότητας, ζητούσε χορηγία για τα 12 από τα 16 έτη της θητείας του, καθώς τα υπόλοιπα 4 έτη είχαν μεταφερθεί στον e-ΕΦΚΑ για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η Ολομέλεια δέχθηκε την αίτηση αναίρεσης λόγω παράβασης ουσιώδους τύπου της διαδικασίας. Συγκεκριμένα, το Τμήμα παρέλειψε να λάβει υπόψη ουσιώδες αποδεικτικό μέσο (αίτηση του 2013) που αποδείκνυε ότι ο αιτών δεν είχε παραιτηθεί πλήρως από τη χορηγία, αλλά επιδίωκε μόνο τη μεταφορά χρόνου. Επιπλέον, το Τμήμα δεν απάντησε στον ουσιώδη ισχυρισμό του για κανονισμό χορηγίας με βάση τα εναπομείναντα δώδεκα έτη υπηρεσίας. Ως εκ τούτου, η απόφαση 2047/2021 αναιρέθηκε και η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Τρίτο Τμήμα για επανεξέταση.

Με την υπό κρίση αίτηση ο αναιρεσείων, πολιτικός συνταξιούχος, ζητεί την αναίρεση της 1196/2021 αποφάσεως του Τρίτου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία απορρίφθηκε, ως εκπροθέσμως ασκηθείσα, η από 30.10.2013 (με Α.Β.Δ. 2124/2013) έφεσή του, με την οποία προσέβαλε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά εκτίμηση του περιεχομένου του δικογράφου από το Τμήμα, την τεκμαιρόμενη, λόγω άπρακτης παρόδου τριμήνου, απόρριψη από την Επιτροπή Ελέγχου Πράξεων Κανονισμού Συντάξεων (Ε.Ε.Π.Κ.Σ.) του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (Γ.Λ.Κ.) της 125027/6.9.2011 ένστασής του κατά της 28081/2011 πράξης κανονισμού σύνταξης της 42ης Διεύθυνσης του Γ.Λ.Κ.(...)Σύμφωνα, επομένως, με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 9 έως 13 ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι, εφόσον στις διατάξεις του Συνταξιοδοτικού Κώδικα δεν τάσσεται ορισμένη προθεσμία, εντός της οποίας οφείλει να αποφανθεί η Επιτροπή Ελέγχου Πράξεων Κανονισμού Συντάξεων, η απόρριψη της 125027/6.9.2011 ένστασης του αναιρεσείοντος τεκμαίρεται ότι επήλθε με την άπρακτη πάροδο τριμήνου από την υποβολή της, από την οποία άρχεται και η ετήσια προθεσμία προσβολής της σιωπηρής απόρριψής της με έφεση ενώπιον του αρμοδίου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕλΣυν Ολ. 2018/2020, πρβ. Ολ. 423/2018). Επομένως, ορθά κρίθηκε από το δικάσαν Τμήμα, ότι η συμπλήρωση του τριμήνου από την κατάθεση της ανωτέρω ένστασης συντελέσθηκε στις 6.12.2011 και η ετήσια προθεσμία για την άσκηση κατ’ αυτής έφεσης (αφαιρουμένου του χρονικού διαστήματος των δικαστικών διακοπών από 1.7.2011 έως 15.9.2011) εξέπνευσε στις 22.2.2013, με συνέπεια η άπρακτη πάροδος αυτής να έχει καταστήσει οριστικά τα συνταξιοδοτικά δεδομένα του αναιρεσείοντος σε χρόνο προγενέστερο της δημοσίευσης του ν. 4151/2013 (29.4.2013). Ως εκ τούτου, ορθά κρίθηκε περαιτέρω με την αναιρεσιβαλλομένη ότι η υπόθεσή του δεν καταλαμβάνεται από τις ρυθμίσεις της παρ. 5α του νόμου αυτού, επειδή δεν ήταν εκκρεμής κατά την έναρξη ισχύος του, και ότι δεν υφίσταται ρητή διάταξη που να επιτρέπει την επανάκριση οριστικώς περαιωθεισών συνταξιοδοτικών υποθέσεων.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί και να διαταχθεί η κατάπτωση του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκησή της υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, σύμφωνα με το άρθρο 310 παρ. 1 του ν. 4700/2020.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:ζητείται η ανάκληση της 11/2023 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Υγείας Ενόψει αυτών και λαμβάνοντας υπ’ όψιν το σύνολο των στοιχείων που προσκόμισε η προσφεύγουσα σε εκτέλεση των διαταχθέντωνμε την 1083/2023 απόφαση του παρόντος Τμήματος (βλ. αναλυτικά σκέψεις 8, 9 και 10 της παρούσας) η κρίση της (βλ. το από 26.5.2023 πρακτικό της Επιτροπής του Διαγωνισμού και την εγκριτική αυτού 11/29.5.2023 απόφαση του Δ.Σ., όπως συμπληρώθηκαν με το από 4.8.2023 πρακτικό της Επιτροπής Αξιολόγησης του Διαγωνισμού, εγκριθέν με το 19/23.8.2023 απόσπασμα πρακτικών του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Νοσοκομείου, αναλυτικά σε σκέψεις 7 και 9 της παρούσας) ότι οι δηλωθείσες παρατυπίες δεν στοιχειοθετούν σοβαρή ή επαναλαμβανόμενη παρατυπία τέτοια που να θεμελιώνει κατ’ αρχήν τον λόγο αποκλεισμού του άρθρου 57 παρ. 4 περ. ζ της Οδηγίας 2014/24και 73 παρ. 4 περ. ζ του ν. 4412/2016, με συνέπεια να μην επιβάλλεται η ενεργοποίηση του μηχανισμού αξιολογήσεως των διορθωτικών μέτρων αυτοκάθαρσης εκ μέρους του οικείου οικονομικού φορέα (άρθρα  57 παρ. 6 της Οδηγίας 2014/24 και 73 παρ. 7 και 8 του ν. 4412/2016) δεν παρίσταται επαρκώς αιτιολογημένη και δεν πληροί τις απαιτήσεις του σχετικού ελεγκτικού τύπου στο πλαίσιο του προσυμβατικού ελέγχου ενόψει των αρχών της διαφάνειας και της λογοδοσίας που τον διέπουν (βλ. σημείο 13.1. της παρούσας γνώμης). Ειδικότεραα) ενόψει του προδήλως επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα των παρατυπιών του οικείου οικονομικού φορέα που οδήγησαν σε συρροή μεγάλου αριθμού προστίμων και λοιπών κυρώσεων λόγω αθετήσεως των συμβατικών του υποχρεώσεων (συνολικώς άνω των 20 κατά την τριετή περίοδο αναφοράς), η προσφεύγουσα όφειλενα προβεί σε αναλυτική παράθεση και συνολική, συγκεκριμένη, αντικειμενική και εξατομικευμένη εκτίμηση της φύσης των παρατυπιών καθ’ εαυτές και της ευθύνης του οικείου οικονομικού φορέα (βλ. ανωτέρω σημείο 13.2 στοιχ. στ της παρούσας), μόνη δε η εκτίμηση της μικρής τους εκτάσεως σε σχέση με κάθε μία επιμέρους σύμβαση και του γεγονότος ότι πάντως δεν οδήγησαν σε καταγγελία των συμβάσεων δεν αρκεί για την πληρότητα της αιτιολογήσεως, καθόσον η πολλαπλότητα έστω και ελασσόνων παρατυπιών που οδήγησαν σε μικρές κυρώσεις και μάλιστα σε πλείονες αναθέτουσες αρχές, ως εν προκειμένω, μπορεί να στοιχειοθετήσει λόγο αποκλεισμού, συμβατό με την αρχή της αναλογικότητας (βλ. ανωτέρω σημείο 13.2. στοιχ. ε της παρούσας γνώμης), ενώ το γεγονός ότι η πλειονότητα των κυρώσεων αυτών αφορούσε σε άλλο είδος υπηρεσιών (καθαριότητα) δεν συνιστά κατά νόμο λόγο μη εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 57 παρ. 4 ζ και 6 και 73 παρ. 4  ζ, 7 και 8 του ν. 4412/2016 στον βαθμό που υφίσταται ταυτότητα του οικονομικού φορέα, του οποίου αξιολογείται η επαγγελματική ακεραιότητα και αξιοπιστία,θα μπορούσε δε να αποτελεί κατ’ αρχήν ένδειξη αλλά από μόνη της όχι επαρκή για την μη στοιχειοθέτηση του λόγου αποκλεισμού, λόγω της αξιοσημείωτης επαναληπτικότητας της αντισυμβατικής συμπεριφοράς της αναδόχου, β) όφειλε επίσης η προσφεύγουσα να αναδείξει την αυτοτέλεια και να προχωρήσει σε ορισμένη, ειδική και εξατομικευμένη κρίση ως προς την δηλωθείσα ποινική ρήτρα ποσού 21.329,66 ευρώ, που επιβλήθηκε σε βάρος του οικείου οικονομικού φορέα,  με την 23/3.6.2022 (Θέμα 1ο) απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Γενικού Νοσοκομείου Ελευσίνας «..........», στο πλαίσιο παροχής ομοίων με τις υπό ανάθεση υπηρεσιών εστίασης (Υπηρεσίες Εστιατορίου και Παροχής Φαγητού) και συγκεκριμένα να διατυπώσει αιτιολογημένη κρίση εάν εκτός του επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα της η αθέτηση της εν λόγω συμβατικής υποχρέωσης, ως εκ της φύσεως και του ύψους της, παρίσταται και αντικειμενικά σοβαρή και ικανή να κλονίσει την αξιοπιστία και την ακεραιότητα της αναδόχου, στον βαθμό δε που δεν εμπεριέχεται τέτοια κρίση δεν αρκεί για την πληρότητα της σχετικής αιτιολογίας η απλή αναφορά στην δικαστική προσβολή της εν λόγω κυρώσεως από τον οικείο οικονομικό φορέα (βλ. σημείο 13.2. στοιχ. δ της παρούσας γνώμης), ούτε δε και η εκ μέρους της προσφεύγουσας αόριστη κρίση περί της βασιμότητας των προβαλλόμενων τυπικών λόγων προσφυγής εκ μέρους του ίδιου φορέα, γ) η αναθέτουσα αρχή νομίμως κατ’ αρχήν συνεκτίμησε τις βεβαιώσεις καλής εκτελέσεως των υπηρεσιών εστιάσεως που είχαν εκδοθεί από τα αρμόδια όργανα της ίδιας στο πλαίσιο προηγούμενης συνεργασίας, πλην η σχετική αξιολόγηση δεν δύναται να έχει την βαρύτητα που της απέδωσε η προσφεύγουσα, κατά τρόπο ώστε να υποβαθμίζεται κατά τη σχετική στάθμιση η συρροή μεγάλου αριθμού πλημμελειών της αναδόχου, αφενός διότι τούτο δεν προβλέπεται στις εφαρμοστέες διατάξεις οι οποίες αρκούνται στην διάπραξη σοβαρής ή επαναλαμβανόμενης παρατυπίας σε προηγούμενες συμβάσεις σε οποιαδήποτε αναθέτουσα αρχή και αφετέρου διότι μία τέτοια βαρύνουσα αξιολογική σημασία θα έθετε ζητήματα παραβιάσεως των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχειρίσεως και της αμεροληψίας της αναθέτουσας αρχής (άρθρο 18 παρ. 1 Οδηγίας 2014/24 και 18 παρ. 1 του ν. 4412/2016), αφού η εφαρμογή του οικείου λόγου αποκλεισμού θα διαφοροποιείτο ουσιωδώς μεταξύ  οικονομικών φορέων με τις αυτές παρατυπίες παρέχοντας αθέμιτο πλεονέκτημα στον φορέα εκείνο που αν και εμφανίζει τις ίδιες σοβαρές ή επαναλαμβανόμενες παρατυπίες είχε προηγούμενη συνεργασία με την αρχή που προτίθεται να αναθέσει την σύμβασηκαι δ) η επίκληση των διορθωτικών μέτρων που δηλώθηκαν από τον οικονομικό φορέα στο ΕΕΕΣ παρίσταται αλυσιτελής στον βαθμό που δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη στις παρ. 7 και 8 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016 διαδικασία παροχής σύμφωνης γνώμης από την Επιτροπή της παρ. 9 του ίδιου άρθρου (βλ. Δοικ. Εφ. Αθ. 1795/2022 για την ίδια εταιρεία και την επικύρωση κρίσεων της οικείας Επιτροπής περί  ανεπάρκειας συναφών διορθωτικών μέτρων στο πλαίσιο άλλης αναθέσεως).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει η κρινόμενη προσφυγή να γίνει δεκτή, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 11/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη 2η Υπηρεσία Τομέα Υγείας και, εφόσον δεν συντρέχει πλέον άλλος διακωλυτικός λόγος, να επιτραπεί η υπογραφή του οικείου σχεδίου σύμβασης. Η υπό κρίση προσφυγή ανάκλησης νομίμως επανεισάγεται για συζήτηση, μετά τη συμπλήρωση των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης σε συμμόρφωση με όσα διατάχθηκαν με την 1085/2023 μη οριστική απόφαση του παρόντος Τμήματος  Ανακαλεί την 11/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Υγείας.