ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/692/2025

Η απόφαση 0590/2025 του Δευτέρου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την κατάργηση δίκης που ξεκίνησε με αγωγή της ενάγουσας κατά του Ελληνικού Δημοσίου και του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών “Κοργιαλένειο - Μπενάκειο” Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Κατά τη δημόσια συνεδρίαση της 8ης Απριλίου 2025, ο πληρεξούσιος δικηγόρος της ενάγουσας δήλωσε προφορικά την παραίτηση από το δικόγραφο της αγωγής, έχοντας ρητή και ειδική πληρεξουσιότητα από την ενάγουσα. Η αγωγή ζητούσε την καταβολή 50.000,00 ευρώ, το οποίο καταλογίστηκε σε βάρος της, καθώς και 25.000,00 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη. Βάσει των διατάξεων του ν. 4700/2020 περί παραίτησης από ένδικο βοήθημα, το Δικαστήριο κήρυξε τη δίκη καταργημένη και απάλλαξε την ενάγουσα από τα δικαστικά έξοδα των εναγομένων.

Η απόφαση 460/2025 της Β΄ Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτηση αναίρεσης κατά της 185/2022 απόφασης του Δευτέρου Τμήματος, η οποία έκανε εν μέρει δεκτή έφεση κατά καταλογισμού. Ο αναιρεσείων, πρώην Νομάρχης Κιλκίς, είχε καταλογισθεί υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου με συνολικό ποσό 208.125,98 ευρώ (έλλειμμα 111.410,31 ευρώ πλέον προσαυξήσεων) για έλλειμμα που προκλήθηκε κατά την εκτέλεση έργων όπως η «Διαμόρφωση και περίφραξη χώρου πλατείας Άνω Θεοδωρακίων». Διαπιστώθηκε ότι η υπόθεση σχετίζεται με άλλες εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον διαφορετικών ελασσόνων σχηματισμών της Ολομέλειας που αφορούν τα ίδια έργα. Για την αποτροπή αντιφατικών αποφάσεων, το Δικαστήριο ανέβαλε τη συζήτηση της ένδικης αίτησης και όρισε νέα δικάσιμο την 4η Ιουνίου 2025 για την ενιαία εκδίκασή της.

Η Απόφαση 24/2025 της Α' Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης 951/2019 του ΙΙΙ Τμήματος. Η αναιρεσείουσα δεν εμφανίστηκε στη συνεδρίαση της 11ης Ιανουαρίου 2023. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αναιρεσείουσα δεν κλητεύθηκε νομίμως για τη συζήτηση της υπόθεσης, καθώς η κλήση επιδόθηκε σε διεύθυνση διαφορετική από αυτή που αναγραφόταν στο δικόγραφο της αναίρεσης, χωρίς να έχει γνωστοποιηθεί νόμιμα μεταβολή διεύθυνσης. Επίσης, η επίδοση στον δικηγόρο που είχε οριστεί ως αντίκλητος κρίθηκε άκυρη, διότι δεν είχε νομιμοποιηθεί με την απαιτούμενη πληρεξουσιότητα. Κατόπιν αυτών, το Δικαστήριο κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση και διέταξε τον ορισμό νέας δικασίμου, καθώς και τη νόμιμη κλήτευση όλων των διαδίκων.

Η απόφαση αφορά την ανασυζήτηση αίτησης αναίρεσης της ανώνυμης εταιρείας κατά της απόφασης 1251/2020 του Ι Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η μείζονα Ολομέλεια διέταξε την ανασυζήτηση επειδή διαπιστώθηκε λόγος αποκλεισμού του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας, Σταμάτιου Πουλή. Συγκεκριμένα, ο Επίτροπος είχε συμμετάσχει ως Σύμβουλος στην έκδοση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αλλά στη συνέχεια παρέστη και εξέφρασε γνώμη ενώπιον της Ολομέλειας για την αναίρεσή της. Αυτή η ενέργεια κρίθηκε ότι παραβιάζει την αρχή της αντικειμενικής αμεροληψίας σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4700/2020, καθιστώντας τον αποκλεισμό του σοβαρό λόγο που κωλύει τη λήψη απόφασης. Ως εκ τούτου, διατάσσεται η ανασυζήτηση της υπόθεσης σε νέα δικάσιμο στις 2 Απριλίου 2025.

Η απόφαση 1271/2025 της Β' Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την αίτηση αναίρεσης της τελούσας υπό εκκαθάριση ανώνυμης εταιρείας «... ... Α.Ε.» κατά του Ελληνικού Δημοσίου και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η εταιρεία ζητούσε την αναίρεση της 2519/2016 απόφασης του ΙV Τμήματος, η οποία επικύρωσε τον καταλογισμό 80.314,89 ευρώ για έλλειμμα 701,478 μετρικών τόνων σκληρού σίτου σε αποθήκη της. Η αναιρεσείουσα υποστήριξε ότι η απώλεια οφειλόταν σε κλοπή, γεγονός που συνιστά ανωτέρα βία και αίρει την ευθύνη της ως φορέας παρέμβασης. Το Δικαστήριο, βασιζόμενο στη νομολογία του ΔΕΕ, έκρινε ότι η κλοπή στον γεωργικό τομέα αποτελεί συνήθη και προβλέψιμο επιχειρηματικό κίνδυνο και, επομένως, δεν συνιστά ανωτέρα βία, ανεξαρτήτως των μέτρων ασφαλείας που ελήφθησαν ή της ύπαρξης ασφαλιστηρίου συμβολαίου. Κατόπιν αυτού, η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε ως αβάσιμη.

Η απόφαση 1274/2025 της Β΄ Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης που υπέβαλε ο Δήμος Μετσόβου κατά της 1813/2021 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος. Ο Δήμος ζητούσε την ακύρωση της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης, ποσού 34.075,65 ευρώ, η οποία του είχε επιβληθεί λόγω μη επαληθευμένων υπηρεσιών στο πλαίσιο της συγχρηματοδοτούμενης Πράξης «Mobile Government», καθώς υποστήριζε ότι η διόρθωση κατέστη μη νόμιμη μετά την απένταξη του έργου από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση». Το Δικαστήριο έκρινε ότι η δημοσιονομική διόρθωση, σκοπώντας στην εκκαθάριση των λογαριασμών του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) από παράτυπες δαπάνες, συντελέστηκε νομίμως κατά τον χρόνο έκδοσής της και η μεταγενέστερη απένταξη δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητά της. Τέλος, ο αναιρεσείων απαλλάχθηκε από τα δικαστικά έξοδα του Ελληνικού Δημοσίου.

Η απόφαση 571/2025 της Γ' Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης μιας πρώην υπαλλήλου της Βουλής κατά της 1610/2021 απόφασης του Τρίτου Τμήματος. Η αναιρεσείουσα ζητούσε τον επανυπολογισμό της σύνταξής της αποκλειστικά με βάση τον Κανονισμό της Βουλής, χωρίς την εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4024/2011. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο κανονισμός της σύνταξής της με βάση τις συντάξιμες αποδοχές του Οκτωβρίου 2011, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 2 του ν. 4024/2011 (που ενσωματώθηκε στον Κανονισμό της Βουλής), είναι νόμιμος. Απέρριψε επίσης τον ισχυρισμό περί αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του ν. 4024/2011, κρίνοντας ότι συνιστούν μεταβατικά μέτρα δημοσίου συμφέροντος για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος. Η αίτηση αναίρεσης κρίθηκε ως αβάσιμη, με εντολή κατάπτωσης του παραβόλου.

Η απόφαση 19/2025 της Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αναίρεση της 2292/2016 απόφασης του ΙΙ Τμήματος, η οποία απέρριψε την αίτηση τέως προέδρου Κοινότητας για αναπροσαρμογή της μηναίας χορηγίας του. Ο αιτών ζητούσε αναπροσαρμογή για το διάστημα 1.1.1998 έως 11.4.2002, περίοδο κατά την οποία η καταβολή είχε ανασταλεί λόγω μη συμπλήρωσης του 55ου έτους της ηλικίας του. Η Ολομέλεια έκρινε ότι το Τμήμα εσφαλμένα απέρριψε την αίτηση, καθώς, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, κατά το χρονικό διάστημα που διαρκεί η αναστολή, η χορηγία οφείλει να αναπροσαρμόζεται με όλες τις αυξήσεις που έχουν χορηγηθεί μέχρι την έναρξη της καταβολής. Ως εκ τούτου, αναιρεί την προσβαλλόμενη απόφαση και παραπέμπει την υπόθεση στο αρμόδιο Τρίτο Τμήμα για να ερευνηθεί αν οι αυξήσεις της περιόδου αναστολής (1.1.1998 έως 11.4.2002) ενσωματώθηκαν στο ποσό της χορηγίας που καταβλήθηκε στον αναιρεσείοντα από 12.4.2002.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:ζητείται η ανάκληση της 11/2023 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Υγείας Ενόψει αυτών και λαμβάνοντας υπ’ όψιν το σύνολο των στοιχείων που προσκόμισε η προσφεύγουσα σε εκτέλεση των διαταχθέντωνμε την 1083/2023 απόφαση του παρόντος Τμήματος (βλ. αναλυτικά σκέψεις 8, 9 και 10 της παρούσας) η κρίση της (βλ. το από 26.5.2023 πρακτικό της Επιτροπής του Διαγωνισμού και την εγκριτική αυτού 11/29.5.2023 απόφαση του Δ.Σ., όπως συμπληρώθηκαν με το από 4.8.2023 πρακτικό της Επιτροπής Αξιολόγησης του Διαγωνισμού, εγκριθέν με το 19/23.8.2023 απόσπασμα πρακτικών του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Νοσοκομείου, αναλυτικά σε σκέψεις 7 και 9 της παρούσας) ότι οι δηλωθείσες παρατυπίες δεν στοιχειοθετούν σοβαρή ή επαναλαμβανόμενη παρατυπία τέτοια που να θεμελιώνει κατ’ αρχήν τον λόγο αποκλεισμού του άρθρου 57 παρ. 4 περ. ζ της Οδηγίας 2014/24και 73 παρ. 4 περ. ζ του ν. 4412/2016, με συνέπεια να μην επιβάλλεται η ενεργοποίηση του μηχανισμού αξιολογήσεως των διορθωτικών μέτρων αυτοκάθαρσης εκ μέρους του οικείου οικονομικού φορέα (άρθρα  57 παρ. 6 της Οδηγίας 2014/24 και 73 παρ. 7 και 8 του ν. 4412/2016) δεν παρίσταται επαρκώς αιτιολογημένη και δεν πληροί τις απαιτήσεις του σχετικού ελεγκτικού τύπου στο πλαίσιο του προσυμβατικού ελέγχου ενόψει των αρχών της διαφάνειας και της λογοδοσίας που τον διέπουν (βλ. σημείο 13.1. της παρούσας γνώμης). Ειδικότεραα) ενόψει του προδήλως επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα των παρατυπιών του οικείου οικονομικού φορέα που οδήγησαν σε συρροή μεγάλου αριθμού προστίμων και λοιπών κυρώσεων λόγω αθετήσεως των συμβατικών του υποχρεώσεων (συνολικώς άνω των 20 κατά την τριετή περίοδο αναφοράς), η προσφεύγουσα όφειλενα προβεί σε αναλυτική παράθεση και συνολική, συγκεκριμένη, αντικειμενική και εξατομικευμένη εκτίμηση της φύσης των παρατυπιών καθ’ εαυτές και της ευθύνης του οικείου οικονομικού φορέα (βλ. ανωτέρω σημείο 13.2 στοιχ. στ της παρούσας), μόνη δε η εκτίμηση της μικρής τους εκτάσεως σε σχέση με κάθε μία επιμέρους σύμβαση και του γεγονότος ότι πάντως δεν οδήγησαν σε καταγγελία των συμβάσεων δεν αρκεί για την πληρότητα της αιτιολογήσεως, καθόσον η πολλαπλότητα έστω και ελασσόνων παρατυπιών που οδήγησαν σε μικρές κυρώσεις και μάλιστα σε πλείονες αναθέτουσες αρχές, ως εν προκειμένω, μπορεί να στοιχειοθετήσει λόγο αποκλεισμού, συμβατό με την αρχή της αναλογικότητας (βλ. ανωτέρω σημείο 13.2. στοιχ. ε της παρούσας γνώμης), ενώ το γεγονός ότι η πλειονότητα των κυρώσεων αυτών αφορούσε σε άλλο είδος υπηρεσιών (καθαριότητα) δεν συνιστά κατά νόμο λόγο μη εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 57 παρ. 4 ζ και 6 και 73 παρ. 4  ζ, 7 και 8 του ν. 4412/2016 στον βαθμό που υφίσταται ταυτότητα του οικονομικού φορέα, του οποίου αξιολογείται η επαγγελματική ακεραιότητα και αξιοπιστία,θα μπορούσε δε να αποτελεί κατ’ αρχήν ένδειξη αλλά από μόνη της όχι επαρκή για την μη στοιχειοθέτηση του λόγου αποκλεισμού, λόγω της αξιοσημείωτης επαναληπτικότητας της αντισυμβατικής συμπεριφοράς της αναδόχου, β) όφειλε επίσης η προσφεύγουσα να αναδείξει την αυτοτέλεια και να προχωρήσει σε ορισμένη, ειδική και εξατομικευμένη κρίση ως προς την δηλωθείσα ποινική ρήτρα ποσού 21.329,66 ευρώ, που επιβλήθηκε σε βάρος του οικείου οικονομικού φορέα,  με την 23/3.6.2022 (Θέμα 1ο) απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Γενικού Νοσοκομείου Ελευσίνας «..........», στο πλαίσιο παροχής ομοίων με τις υπό ανάθεση υπηρεσιών εστίασης (Υπηρεσίες Εστιατορίου και Παροχής Φαγητού) και συγκεκριμένα να διατυπώσει αιτιολογημένη κρίση εάν εκτός του επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα της η αθέτηση της εν λόγω συμβατικής υποχρέωσης, ως εκ της φύσεως και του ύψους της, παρίσταται και αντικειμενικά σοβαρή και ικανή να κλονίσει την αξιοπιστία και την ακεραιότητα της αναδόχου, στον βαθμό δε που δεν εμπεριέχεται τέτοια κρίση δεν αρκεί για την πληρότητα της σχετικής αιτιολογίας η απλή αναφορά στην δικαστική προσβολή της εν λόγω κυρώσεως από τον οικείο οικονομικό φορέα (βλ. σημείο 13.2. στοιχ. δ της παρούσας γνώμης), ούτε δε και η εκ μέρους της προσφεύγουσας αόριστη κρίση περί της βασιμότητας των προβαλλόμενων τυπικών λόγων προσφυγής εκ μέρους του ίδιου φορέα, γ) η αναθέτουσα αρχή νομίμως κατ’ αρχήν συνεκτίμησε τις βεβαιώσεις καλής εκτελέσεως των υπηρεσιών εστιάσεως που είχαν εκδοθεί από τα αρμόδια όργανα της ίδιας στο πλαίσιο προηγούμενης συνεργασίας, πλην η σχετική αξιολόγηση δεν δύναται να έχει την βαρύτητα που της απέδωσε η προσφεύγουσα, κατά τρόπο ώστε να υποβαθμίζεται κατά τη σχετική στάθμιση η συρροή μεγάλου αριθμού πλημμελειών της αναδόχου, αφενός διότι τούτο δεν προβλέπεται στις εφαρμοστέες διατάξεις οι οποίες αρκούνται στην διάπραξη σοβαρής ή επαναλαμβανόμενης παρατυπίας σε προηγούμενες συμβάσεις σε οποιαδήποτε αναθέτουσα αρχή και αφετέρου διότι μία τέτοια βαρύνουσα αξιολογική σημασία θα έθετε ζητήματα παραβιάσεως των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχειρίσεως και της αμεροληψίας της αναθέτουσας αρχής (άρθρο 18 παρ. 1 Οδηγίας 2014/24 και 18 παρ. 1 του ν. 4412/2016), αφού η εφαρμογή του οικείου λόγου αποκλεισμού θα διαφοροποιείτο ουσιωδώς μεταξύ  οικονομικών φορέων με τις αυτές παρατυπίες παρέχοντας αθέμιτο πλεονέκτημα στον φορέα εκείνο που αν και εμφανίζει τις ίδιες σοβαρές ή επαναλαμβανόμενες παρατυπίες είχε προηγούμενη συνεργασία με την αρχή που προτίθεται να αναθέσει την σύμβασηκαι δ) η επίκληση των διορθωτικών μέτρων που δηλώθηκαν από τον οικονομικό φορέα στο ΕΕΕΣ παρίσταται αλυσιτελής στον βαθμό που δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη στις παρ. 7 και 8 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016 διαδικασία παροχής σύμφωνης γνώμης από την Επιτροπή της παρ. 9 του ίδιου άρθρου (βλ. Δοικ. Εφ. Αθ. 1795/2022 για την ίδια εταιρεία και την επικύρωση κρίσεων της οικείας Επιτροπής περί  ανεπάρκειας συναφών διορθωτικών μέτρων στο πλαίσιο άλλης αναθέσεως).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει η κρινόμενη προσφυγή να γίνει δεκτή, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 11/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη 2η Υπηρεσία Τομέα Υγείας και, εφόσον δεν συντρέχει πλέον άλλος διακωλυτικός λόγος, να επιτραπεί η υπογραφή του οικείου σχεδίου σύμβασης. Η υπό κρίση προσφυγή ανάκλησης νομίμως επανεισάγεται για συζήτηση, μετά τη συμπλήρωση των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης σε συμμόρφωση με όσα διατάχθηκαν με την 1085/2023 μη οριστική απόφαση του παρόντος Τμήματος  Ανακαλεί την 11/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Υγείας.