ΕΣ/Τ6/17/2007

Υπηρεσίες - Εργασίες διάφορες:Μη νόμιμη η καταβολή μέρους αμοιβής από Δήμο σε ιδιωτική εταιρεία για την εκτέλεση των εργασιών «Υπηρεσίες Τεχνικής Υποστήριξης του Δήμου για το έργο: Δημιουργία Ναυταθλητικού Κέντρου ....», καθόσον οι ανωτέρω υπηρεσίες εντάσσονται εννοιολογικά στις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών του άρθρου 1 παρ. 2β' του ν. 3316/2005 (ΦΕΚ 42α/2005) και ως εκ τούτου, για την ανάθεση των ανωτέρω υπηρεσιών έπρεπε να τύχουν εφαρμογής οι διατάξεις του ν. 3316/2005, οι οποίες ως ειδικές κατισχύουν, κατά ρητή πρόβλεψη του νόμου αυτού (άρθρο 46 παρ. 2 περ. ε' του ν.3316/2005) των γενικών διατάξεων του π.δ. 28/1980 και του άρθρου 83 του ν. 2362/1995. Επομένως, μη νομίμως, ο Δήμος προέβη στην ανάθεση των ανωτέρω υπηρεσιών με τη διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού, χωρίς την τήρηση των ειδικότερων κανόνων, που θέτουν οι διατάξεις του άρθρου 9 παρ.1 του ν.3316/2005, δεδομένου ότι δεν διενεργήθηκε ανοικτή ή κλειστή διαδικασία, με βάση προκήρυξη συνταχθείσα σύμφωνα με τα εγκεκριμένα πρότυπα τεύχη, περαιτέρω δε περίληψη της διακήρυξης αυτής δεν δημοσιεύθηκε όπως απαιτούν οι διατάξεις του άρθρου 12 του ανωτέρω νόμου.

Ο διαγωνιζόμενος δύναται να διατυπώσει επιφύλαξη ως προς έναν ή περισσότερους όρους της διακήρυξης ή των τευχών δημοπράτησης, ενώ δεν αποτελεί νόμιμο λόγο αποκλεισμού του η θέσπιση στη διακήρυξη όρου περί ανεπιφύλακτης αποδοχής αυτής. Σε περίπτωση δε που με την υποβολή της προσφοράς του ο συμμετέχων διατυπώσει επιφύλαξη για όρο ή όρους της διακήρυξης ή των τευχών δημοπράτησης, αλλά δεν προβεί στην άσκηση εντός της νόμιμης προθεσμίας των προβλεπομένων διοικητικών προσφυγών και ενδίκων βοηθημάτων, ο διαγωνισμός διεξάγεται εφαρμοζομένων και των όρων αυτών, ενώ προσφορά που δεν πληροί τους εν λόγω προβλεπόμενους στη διακήρυξη και τα τεύχη δημοπράτησης όρους, μεταξύ των οποίων και τους σχετικούς με την πληρότητα των μελετών που θα υποβληθούν, είναι απορριπτέα, η δε συμμετέχουσα εταιρεία που την υποβάλλει πρέπει να αποκλειστεί από τη διαγωνιστική διαδικασία.

Υπό το καθεστώς ισχύος του ν.3316/2005, για την επιλογή εφαρμογής του συστήματος μελέτη-κατασκευή, απαιτείται πλέον απόφαση του Υπουργού ΠΕ.Χ?.ΔΕ μετά από γνωμοδότηση του Συμβουλίου Κατασκευών της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του Υπουργείου ΠΕ.Χ?.ΔΕ. Η εφαρμογή του ως άνω συστήματος επιτρέπεται μόνο στις περιοριστικά αναφερόμενες στο νόμο περιπτώσεις. Αναγνώριση συνδρομής συγγνωστής πλάνης αναθέτουσας αρχής λόγω ύπαρξης εγκυκλίου της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του Υ.ΠΕ.Χ?.ΔΕ και προηγούμενης γνώμης του Συμβουλίου Δημοσίων Έργων της Νομαρχίας αρμόδιου κατά το προϊσχύσαν καθεστώς. Επαρκώς αιτιολογημένη η γνωμοδότηση, όταν σ΄αυτή ή στα στοιχεία στα οποία παραπέμπει, παρατίθενται τα χαρακτηριστικά του έργου, που μπορούν να δικαιολογούν την υπαγωγή του και σε περισσότερες της μία περιπτώσεις εφαρμογής του συστήματος. •ΕΣ/Τμ.VI/199/2007. Με τον ν.3316/2005, ο οποίος ισχύει από 22-2-2005, τέθηκαν σε ισχύ αυστηρότερες προϋποθέσεις για την επιλογή εφαρμογής του συστήματος μελέτη-κατασκευή και ειδικότερα, απαιτείται πλέον απόφαση του Υπουργού ΠΕ.Χ?.Δ.Ε., μετά από γνωμοδότηση του Συμβουλίου Κατασκευών της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων το Υ.ΠΕ.Χ?.Δ.Ε. Κρίσιμος χρόνος για την επιλογή του ισχύοντος νομοθετικού καθεστώτος είναι αυτός του χρόνου δημοσίευσης της διακήρυξης. Από το γεγονός ότι εν προκειμένω είχε ήδη εκδοθεί η γνώμη του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων του Νομού Καβάλας στις 22-2-2005, δηλαδή ταυτόχρονα με την έναρξη ισχύος του ν.3316/2005, συνάγεται ότι πεπλανημένως, πλην συγγνωστώς δεν τηρήθηκε η ως άνω προϋπόθεση. Επαρκής η αιτιολογία.

Η διαδικασία επιλογής αναδόχου των υπηρεσιών υποβοήθησης της τεχνικής υπηρεσίας του Νοσοκομείου στη σύνταξη μελετών, στη διεξαγωγή ανάθεσης σύμβασης και τη σύνταξη των σχεδίων και των τευχών δημοπράτησης έργου (νέου κτιρίου διοίκησης) δεν είναι νόμιμη, καθόσον διενεργήθηκε βάσει των διατάξεων που διέπουν τη διαδικασία ανάδειξης αναδόχου υπηρεσιών και όχι βάσει των περί μελετών διατάξεων του ν.3316/2005, καθόσον η παροχή της αναδόχου συνίστατο στην προσφορά εξειδικευμένων γνώσεων και εμπειρίας και όχι στην επίτευξη ενός αποτελέσματος ως αντικείμενο συγκεκριμένης δραστηριότητας, γεγονός που την εντάσσει εννοιολογικά στις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών του άρθρου 1 παρ.2β του ως άνω νόμου (3316/2005) και όχι στις λοιπές υπηρεσίες που διενεργούνται κατ’ ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων περί προμηθειών. Συγγνωστή πλάνη με την 145/2012 Τμ.4

Αρμοδιότητες αποφαινομένων οργάνων για τις μελέτες έργων της Γ.Γ.Α.Ο αρμόδιος για τα θέματα της Γ.Γ.Α. Υπουργός (ή ο Γ.Γ.Α.), επί των έργων της Γ.Γ.Α., δεν έχει αρμοδιότητα να αποφασίζει την προσθήκη ειδικών επί πλέον όρων σε διακήρυξη διαγωνισμού, ούτε να αποφασίζει για την εφαρμογή της διαδικασίας δημοπράτησης έργου με προεπιλογή και του συστήματος υποβολής προσφοράς που περιλαμβάνει μελέτη - κατασκευή. Μέχρι να εκδοθεί η κ.υ.α. της παρ.2 του άρθρου 45 του Ν 3316/2005, για τις μελέτες των έργων της Γ.Γ.Α. εξακολουθούν να υφίστανται οι αρμοδιότητες των οργάνων αυτής, σύμφωνα με τις οργανικές διατάξεις της.

«Οι μελέτες των έργων και παροχής υπηρεσιών και τα τεύχη δημόσιου διαγωνισμού ανάθεσης μελετών ή παροχής υπηρεσιών του ν. 3316/2005 (ΦΕΚ 42 Α΄) των Δήμων, των Κοινοτήτων και των κάθε είδους Συνδέσμων τους συντάσσονται και θεωρούνται από την τεχνική υπηρεσία τους και, αν δεν υπάρχει τέτοια υπηρεσία ή αυτή αδυνατεί, από την Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.). Οι μελέτες των έργων και παροχής υπηρεσιών και τα τεύχη δημόσιου διαγωνισμού ανάθεσης μελετών ή παροχής υπηρεσιών του ν. 3316/2005 (ΦΕΚ 42 Α΄) των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου των Δήμων ή Κοινοτήτων, των ιδρυμάτων τους και των δημοτικών και κοινοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης - αποχέτευσης του ν. 1069/1980 (ΦΕΚ 191 Α΄) και του ν. 890/1979 (ΦΕΚ 80 Α΄) συντάσσονται και θεωρούνται από την τεχνική υπηρεσία τους και, αν δεν υπάρχει τέτοια υπηρεσία ή αυτή αδυνατεί, από την τεχνική υπηρεσία του Δήμου ή της Κοινότητας που τα έχει συστήσει. Στην περίπτωση που η τελευταία αυτή υπηρεσία δεν υπάρχει, η σύνταξη και η θεώρηση γίνεται από την Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.). Αν η Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.) αδυνατεί να συντάξει τη μελέτη, αδυναμία που βεβαιώνεται από τον Προϊστάμενό της, επιτρέπεται με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της Προϊσταμένης Αρχής η ανάθεση εκπόνησης μελετών πάσης φύσης σε ιδιώτες μελετητές και ιδιωτικά γραφεία μελετών σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.

Δημόσια έργα. Καταβολή ιδιαίτερης αμοιβής για τη σύνταξη της τεχνικής περιγραφής και προδιαγραφών της μελέτης εφαρμογής Η/Μ εγκαταστάσεων και αμοιβή για τη σύνταξη των τευχών δημοπράτησης.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
α) Ο Ανάδοχος εκπόνησης της μελέτης εφαρμογής Ηλεκτρομηχανολογικών (Η/Μ) εγκαταστάσεων δεν δικαιούται πρόσθετης αμοιβής, πέραν της προκύπτουσας κατ εφαρμογή του άρθρου 100 του ΠΔ 696/74, για τη σύνταξη της τεχνικής περιγραφής και προδιαγραφών. β) Αν στη σύμβαση προβλέπεται ότι ο Ανάδοχος θα προβεί στην εκτέλεση όλων των τευχών δημοπράτησης που θα βασίζονται στους κάθε μορφής Κανονισμούς Δημοσίων Εργων… ύστερα από εντολή του κυρίου της μελέτης και ο μελετητής προβεί στις πιο πάνω εργασίες χωρίς την ύπαρξη σχετικής εντολής, δεν δικαιούται πρόσθετης αμοιβής, ούτε κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, εάν ο εργοδότης συνέταξε ο ίδιος τα προαναφερθέντα τεύχη.

ΜΕΛΕΤΕΣ. Με δεδομένα αυτά, η επίμαχη σύμβαση συνιστά σύνθετη σύμβαση «εκπόνησης μελέτης» (κατηγορίας αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρολογικής, μηχανολογικής και διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου) που αποβλέπει στην εκτέλεση του έργου «Επισκευή - ολοκλήρωση Κλειστού Σταδίου ...» και «παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών» υποστήριξης της αναθέτουσας αρχής κατά τη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης έργου με την κατάρτιση των τευχών δημοπράτησης και την υποστήριξη στην προετοιμασία του σχετικού φακέλου, με αυτό δε το περιεχόμενο υπάγεται στο ρυθμιστικό πεδίο του ν. 3316/2005 και όχι του άρθρου 209 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα και του π.δ/τος 28/1980 που διέπουν την παροχή απλών υπηρεσιών. Συνεπώς, η σύμβαση αυτή μη νομίμως ανατέθηκε απευθείας, βάσει των τελευταίων διατάξεων, αλλά θα έπρεπε να προηγηθεί ανοικτός ή κλειστός διαγωνισμός με βάση το ν. 3316/2005, ο οποίος δεν προβλέπει δυνατότητα απευθείας ανάθεσης όταν η προϋπολογισθείσα δαπάνη της σύμβασης δεν υπερβαίνει το ποσό των 20.000,00 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, αλλά θέτει αυστηρές προϋποθέσεις (άρθρο 10 του ν. 3316/2005), οι οποίες δεν προκύπτει ότι συντρέχουν εν προκειμένω. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι, με την υποβολή τριών (3) προσφορών και την επιλογή της χαμηλότερης εξ αυτών με έκπτωση 13%, αναπτύχθηκε επαρκής ανταγωνισμός, το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα της Επιχείρησης, προχωρώντας στην ανάθεση της σύμβασης με εφαρμογή του άρθρου 209 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα, δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των διατάξεων του ν. 3316/2005 για τη διεξαγωγή διαγωνισμού, αλλά από συγγνωστή πλάνη. 

Μη νόμιμη η  καταβολή στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία «....» μέρους της αμοιβής της για την εκτέλεση σύμβασης με αντικείμενο την «τεχνική υποστήριξη του Δήμου ...., στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013(..)Με τα ανωτέρω δεδομένα και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι ανατεθείσες υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης του Δήμου ...., στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007 – 2013, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από  τον Επίτροπο, εντάσσονται εννοιολογικά στις υπηρεσίες του άρθρου 1 παρ. 2β΄ του ν. 3316/2005 και όχι στις λοιπές υπηρεσίες, που διενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του π.δ/τος 28/1980 και για την ανάθεση των οποίων είναι δυνατή η διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού, εφόσον η οικεία δαπάνη (χωρίς Φ.Π.Α.) δεν υπερβαίνει ετησίως το ποσό των 60.000,00 ευρώ. Συνεπώς, δοθέντος του κατά τα ανωτέρω χαρακτήρα των επίμαχων υπηρεσιών ως υπηρεσιών του άρθρου 1 παρ. 2β΄ του ν. 3316/2005,η μη τήρηση της διαγραφόμενης στο ν. 3316/2005 διαδικασίας (τήρηση των προϋποθέσεων του άρθρου 9 παρ. 1, διενέργεια δημόσιου, ανοικτού ή κλειστού διαγωνισμού, εφαρμογή των κριτηρίων ανάθεσης του άρθρου 9 παρ. 6, τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας του άρθρου 12 κλπ.) καθιστά μη νόμιμη την ανάθεση των υπηρεσιών αυτών και την εντελλόμενη, σε εκτέλεση της οικείας σύμβασης, δαπάνη. Πλην όμως, λαμβάνοντας, ιδίως, υπόψη ότι ο Δήμος ακολούθησε, για την ανάθεση των ανωτέρω υπηρεσιών τεχνικής υποστήριξης, τα αντίστοιχα πρότυπα τεύχη του Ενδιάμεσου Φορέα Διαχείρισης του Ε.Π. Περιφέρειας ...., ήτοι της … (βλ. σχετ. το αναρτημένο στην ιστοσελίδα της ….https:/www.mou.gr/el/Pages/eLibraryFS.aspx?item=2045 πρότυπο τεύχος διακήρυξης πρόχειρου διαγωνισμού για την ανάθεση υπηρεσιών με το ίδιο αντικείμενο, στο προοίμιο της οποίας γίνεται επίκληση των διατάξεων του ν. 3463/2006, του π.δ/τος 28/1980, του άρθρου 83 του ν. 2362/1995 και της κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσας Υ.Α. 35130/739/2010), το Κλιμάκιο κρίνει ότι η μη εφαρμογή του ορθού νομοθετικού πλαισίου για την ανάθεση των ως άνω υπηρεσιών δεν οφείλεται σε πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων από τα όργανα του Δήμου ...., αλλά στην πεπλανημένη, πλην συγγνωστή, πεποίθησή τους     ότι υπάγονται αυτές στις διατάξεις του π.δ/τος 28/1980 και του άρθρου 209 παρ. 9 του Κ.Δ.Κ..

Από το σύνολο των προπαρατεθεισών διατάξεων, ερμηνευομένων εν όψει και της επιτασσομένης από το άρθρο 24 παρ. 6 του Συντάγματος προστασίας των μνημείων, προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι, για την πραγματοποίηση επεμβάσεων σε μνημείο το οποίο έχει χαρακτηρισθεί ιστορικό διατηρητέο, απαιτείται η συνδρομή τόσο των προϋποθέσεων της νομοθεσίας περί προστασίας των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, οι οποίες σχετίζονται με το χαρακτηρισμό του κτίσματος ως μνημείου, όσο και των προϋποθέσεων της πολεοδομικής νομοθεσίας. Τούτο δε διότι οι προϋποθέσεις που τίθενται από τις ανωτέρω νομοθεσίες δεν επικαλύπτονται, αλλά είναι διακεκριμένες και επί τη βάσει διαφορετικών κριτηρίων (πρβλ. ΣτΕ 2128/2006, γνωμοδ. ΝΣΚ 277/1978). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, για την εκτέλεση εργασιών σε μνημείο που έχει κηρυχθεί διατηρητέο, απαιτείται, σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις του ν.1577/1985 «Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός», ισχύουσα οικοδομική άδεια. Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται, ότι η θεσμοθέτηση πρότυπων τευχών διακηρύξεων αποβλέπει στην εξυγίανση της διαδικασίας του διαγωνισμού, με απώτερο στόχο την εξασφάλιση υγιούς και ανόθευτου ανταγωνισμού (βλ. σχετ. Εισαγωγή και άρθρο 9 της αιτιολογικής έκθεσης του ν.3263/2004). Ενόψει αυτού και προς αποφυγή νόθευσης του ανταγωνισμού στις διαγωνιστικές διαδικασίες, απαγορεύεται, κατ΄ αρχήν, οποιαδήποτε μεταβολή των τεθέντων με τα ως άνω πρότυπα τεύχη όρων, κατά τη σύνταξη των διακηρύξεων δημοπράτησης δημοσίων έργων (Πρ. VI Τμ. Ελ. Συν. 7,17, 44/2007). Κατ’ εξαίρεση, είναι δυνατή η προσθήκη στην οικεία διακήρυξη επιπλέον όρων υπαγορευομένων από το είδος και την πολυπλοκότητα του υπό ανάθεση έργου, πλην όμως η προσθήκη αυτή υπόκειται αναγκαία σε προηγούμενη έγκριση με απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. και ήδη Υπουργού Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Τμήματος Κατασκευών του Συμβουλίου Δημοσίων Έργων της Γ.Γ.Δ.Ε..