Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜ.1/1852/2017

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη έφεση πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή, να μεταρρυθμιστεί η 2948/0052/17.10.2014 απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών και το ποσό αυτής να περιοριστεί στο ποσό των 439.121,75 ευρώ.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ:Αίτηση ακύρωσης της  2949/0052/17.10.2014 απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης - ανάκτησης του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών (...)Με το δεύτερο λόγο έφεσης κατά ορθή εκτίμησή του, η εκκαλούσα προβάλλει παράβαση ουσιώδους διάταξης νόμου κατά την ερμηνεία και εφαρμογή της. Ειδικότερα προβάλλει ότι οι κρίσιμες αντηρίδες δεν αποτελούν υλικά που εντοπίστηκαν κατά τον έλεγχο εισκομισμένα προκειμένου να εκτελεστούν προγραμματισμένες εργασίες, αντίθετα, είχαν ενσωματωθεί, ως εκ τούτου νομίμως η εκτέλεση της οικείας εργασίας τιμολογήθηκε ενιαία με προσαύξηση κατά ποσοστό 18% για γενικά έξοδα και εργολαβικό όφελος, εσφαλμένως δε και κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 53 της κωδικοποίησης της νομοθεσίας για την κατασκευή των δημοσίων έργων (ν. 3669/2008) επιβλήθηκε η προσβαλλόμενη δημοσιονομική διόρθωση - ανάκτηση. Ο λόγος αυτός, σύμφωνα και με τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη 4 της παρούσας, πρέπει να γίνει δεκτός ως νόμω και ουσία βάσιμοςΑκυρώνει την 2949/0052/17.10.2014 απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης - ανάκτησης του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών.

ΑΝΑΛΗΨΗ ΥΠΟΧΡΕΣΩΣΗΣ:Μη νόμιμη η εξόφληση του 1ου λογαριασμού του έργου «Κατασκευή δικτύου αποχέτευσης ομβρίων σε δρόμους του …» από ΔΕΥΑ σε ιδιωτική επιχείρηση, καθόσον δεν ακολουθήθηκε η νόμιμη διαδικασία ανάληψης, όπως ορίζουν οι διατάξεις του β.δ. 17.5/15.6.1959, διότι μη νομίμως, πριν από την έκδοση της  απόφασης ανάληψης υποχρέωσης, με την οποία εγκρίθηκε η δέσμευση πίστωσης σε βάρος του ΚΑΕ «Κατασκευή δικτύου αποχέτευσης ομβρίων σε δρόμους του …» του προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2015, δεν εκδόθηκε σχετική απόφαση ανατροπής της δεσμευθείσας κατά το οικονομικό έτος 2014 σχετικής πίστωσης σε βάρος του ανωτέρω ΚΑΕ (ΣΥΓΓΝΩΣΤΗ ΠΛΑΝΗ)

Αντικαταστάσεις, επισκευές δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης, ομβρίων υδάτων.(...)	Με τα δεδομένα αυτά και κατόπιν αντικειμενικής εκτίμησης του συνόλου των ποιοτικών χαρακτηριστικών της σύμβασης, όπως περιγράφονται στο τιμολόγιο δημοπράτησης και στην τεχνική περιγραφή, πρόκειται για μεικτή σύμβαση εκτέλεσης τεχνικών εργασιών και υπηρεσιών, με προέχοντα χαρακτήρα αυτόν της σύμβασης έργου. Και τούτο διότι το κύριο αντικείμενο της σύμβασης αποσκοπεί στην επισκευή και αντικατάσταση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης ομβρίων υδάτων της αρμοδιότητας της Δ.Ε.Υ.Α. Γρεβενών, μέσα από μια σειρά από εντοπισμένες, άγνωστες εκ των προτέρων, επιμέρους παρεμβάσεις. Οι εν λόγω παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αφενός την εκτέλεση υδραυλικών έργων και έργων οδοποιίας, οι οποίες συντελούν στην επίτευξη του επιδιωκόμενου αυτοτελούς λειτουργικά και τεχνικά αποτελέσματος μέσω της αντιμετώπισης των εκάστοτε βλαβών και αντικατάστασης των δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης ομβρίων υδάτων, και αφετέρου την εκτέλεση ενός συνόλου επιμέρους εργασιών με παρεπόμενο χαρακτήρα, ως αναγκαίο συμπλήρωμα του έργου, εντασσόμενες στο ενιαίο σύνολο των εργασιών που προϋποθέτει η παραγωγή του. Οι ως άνω προβλεπόμενες στα τεύχη της ελεγχόμενης σύμβασης (διακήρυξη, τεχνική περιγραφή-μελέτη, γενική και ειδική συγγραφή υποχρεώσεων) υδραυλικές και οικοδομικές εργασίες συνιστούν εξειδικευμένες εργασίες που αποσκοπούν στην αναβάθμιση και στον εν γένει εκσυγχρονισμό του δικτύου ύδρευσης, ενώ για την εκτέλεσή τους απαιτείται πλήρης εργοταξιακή ανάπτυξη και επίβλεψη από εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό για την ορθή εκτέλεση και εφαρμογή της μελέτης. Εν προκειμένω δε, κύριο χαρακτηριστικό της σύμβασης είναι η εκτέλεση επιμέρους εργασιών άμεσης επέμβασης αποκατάστασης βλαβών και προβλημάτων που θα ανακύπτουν στο δίκτυο ύδρευσης, αποχέτευσης ομβρίων υδάτων, ήτοι εργασιών αποκατάστασης, επισκευής και συντήρησης, που δεν είναι εκ των προτέρων, κατά την ανάθεση του έργου, γνωστές και προσδιορισμένες και οι οποίες δεν κατατείνουν στην εκτέλεση ενός και μόνου αυτοτελούς έργου, με ενιαία οικονομική ή τεχνική λειτουργία, αλλά συνιστούν περισσότερα, μικρότερα έργα. Ουσιαστικά δηλαδή πρόκειται για σποραδικές και μεμονωμένες επεμβάσεις του αναδόχου για την αντιμετώπιση μελλοντικών πιθανών και απρόβλεπτων προβλημάτων, κατόπιν εντολής της αναθέτουσας αρχής, ενώ επειδή δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν επακριβώς ο τόπος, το αντικείμενο και η ποσότητα των απαιτούμενων επεμβάσεων, επιτρεπτώς ανατίθεται το εν λόγω έργο παρά την έλλειψη του στοιχείου του προσδιορισμού συγκεκριμένων εργασιών σε συγκεκριμένες θέσεις του δικτύου, οι οποίες προσδιορίζονται εκ των υστέρων από την αναθέτουσα αρχή.	(...)Δέχεται την προσφυγή.Ανακαλεί την 8/2025 πράξη της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

Με τα δεδομένα αυτά, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες κατά τη διαδικασία ανάδειξης αναδόχου του ελεγχόμενου έργου και, ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής, με τις ακόλουθες επισημάνσεις: α) ο αναφερόμενος στο σχέδιο σύμβασης τίτλος του έργου πρέπει να διορθωθεί από «Κατασκευή δικτύου αποχέτευσης ομβρίων υδάτων στο Δήμο Παγγαίου» σε «Κατασκευή δικτύων αποχέτευσης ομβρίων υδάτων στο Δήμο Παγγαίου», σύμφωνα και με τον αναφερόμενο στη διακήρυξη τίτλο, β) η αναφερόμενη στο προοίμιο του σχεδίου σύμβασης «αρ. 1030/2026 Μελέτη-τεύχη δημοπράτησης»  πρέπει να διορθωθεί σε «αρ. 1030/2025 Μελέτη-τεύχη δημοπράτησης» και γ) οι προβλεπόμενες, στο άρθρο 8.1 της διακήρυξης, κρατήσεις υπέρ της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) και της Αρχής Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών (Α.Ε.Π.Π.), 0,07% και 0,06%, αντιστοίχως, έχουν ήδη αντικατασταθεί από την ισχύουσα ενιαία κράτηση 0,1% υπέρ της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ.), κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 350 παρ. 3 του ν. 4412/2016 [όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 του ν. 4912/2022 (Α΄ 59/17.3.2022) μετά τη συγχώνευση των ως άνω Αρχών, βλ. και άρθρο 17 παρ. 7 του νόμου αυτού, βλ. και ΕλΣυν. Ε′ Κλ. 510/2025].

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ (...)Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι η δαπάνη κατασκευής των εξωτερικών διακλαδώσεων ακαθάρτων υδάτων, που κατασκευάζονται εξωτερικά των ακινήτων από τη ρυμοτομική γραμμή μέχρι την θέση του αγωγού αποχέτευσης ακαθάρτων, για τη σύνδεση του εσωτερικού δικτύου του ακινήτου με τον αντίστοιχο αγωγό αποχέτευσης, και περιλαμβάνουν, κατά την τεχνική έννοια του όρου, τον αγωγό ακαθάρτων υδάτων κατά πλάτος της οδού, από το ακίνητο προς τον κεντρικό αγωγό, το φρεάτιο προσαρμογής του εσωτερικού δικτύου ακαθάρτων υδάτων με τον προαναφερθέντα αγωγό, και τη σύνδεση του προαναφερθέντος αγωγού με τον αγωγό ακαθάρτων υδάτων, βαρύνει τους ιδιοκτήτες των ωφελούμενων ακινήτων. Επομένως, η δαπάνη κατασκευής των διακλαδώσεων αυτών, έστω και αν καταβάλλεται αρχικώς από την αρμόδια επιχείρηση ύδρευσης και αποχέτευσης, βαρύνει τελικώς τρίτα πρόσωπα και είναι ανακτήσιμη, εκ του λόγου δε αυτού δεν περιλαμβάνεται στο επενδυτικό κόστος του ευρύτερου έργου της κατασκευής του αποχετευτικού συστήματος που μπορεί να χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Συνοχής και η αντίστοιχη δαπάνη κατασκευής τους δεν αποτελεί επιλέξιμη προς χρηματοδότηση δαπάνη, σε περίπτωση δε καταβολής της αναζητείται ως αχρεωστήτως καταβληθείσα.(...)Το δικάσαν Τμήμα με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε, κατά το μέρος που αφορούσε στο επίδικο ποσό δημοσιονομικής διόρθωσης, ως αβάσιμο τον λόγο έφεσης περί παραβίασης της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, με την αιτιολογία ότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι η διοίκηση προέβη σε ενέργειες, οι οποίες ήταν ικανές να δημιουργήσουν στην αναιρεσείουσα την πεποίθηση ότι η επίμαχη δαπάνη ήταν επιλέξιμη. Εν όψει δε αυτών, δοθέντος ότι από τις πραγματικές παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης εξεταζόμενες υπό το πρίσμα των ισχυρισμών της αναιρεσείουσας δεν προκύπτει η απαιτούμενη προϋπόθεση περί της υπάρξεως συγκεκριμένων διαβεβαιώσεων για τη θεμελίωση παραβιάσεως της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, το δικάσαν Τμήμα, αγόμενο στην παραδοχή ότι εν προκειμένω δεν παραβιάστηκε η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης της αναιρεσείουσας, δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της πλημμελούς εφαρμογής του νόμου και ο σχετικός λόγος αναίρεσης κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος.Για τους λόγους αυτούς Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης της 411/2016 απόφασης του Ι Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 

Η προσφυγή αιτείται: 1) την ακύρωση της απόφασης 102/2019 του Διοικητικού Συμβουλίου του αναθέτοντα φορέα, 2) την απόρριψη της παρεμβαίνουσας από τον διαγωνισμό λόγω μη νόμιμης υποβολής εγγυητικής επιστολής, και 3) να ανακηρυχθεί η ίδια ως προσωρινός ανάδοχος του έργου. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά τα έργα αποχέτευσης ομβρίων υδάτων στην πόλη αναφερόμενου δήμου, με τιμή 2.690.800 ευρώ (συμπ. ΦΠΑ). Ο διαγωνισμός διεξήχθη με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα προσφορά βάσει τιμής.

Παροχή εξουσιοδότησης υπογραφής, με εντολή Αντιπεριφερειάρχη Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας, στον Προϊστάμενονο της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας και το νόμιμο αναπληρωτή του, για αποφάσεις Δημοσιονομικής Διόρθωσης του Υπομέτρου 6.1 (Ενισχύσεις Εκκίνησης Επιχείρησης για νέους Γεωργούς) του ΠΑΑ 2014-2020.

Με την προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα επιδιώκει την ακύρωση της απόφασης του Διευθύνοντος Συμβούλου του αναθέτοντος φορέα, η οποία απέρριψε την προσφορά της στον διαγωνισμό για την «Κατασκευή δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων υδάτων του Δήμου […]» με συνολικό προϋπολογισμό 58.050.000,00€. Αντικείμενο της σύμβασης ήταν η κατασκευή κύριων και δευτερευόντων αγωγών αποχέτευσης, αντλιοστασίων και εξωτερικών διακλαδώσεων σε περιοχές του Δήμου, καθώς και του αγωγού μεταφοράς λυμάτων σε γειτονικούς Δήμους.

Κατασκευή αποστραγγιστικών έργων...Με τα ανωτέρω δεδομένα η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη και τούτο διότι το ελεγχόμενο έργο συνιστά υποέργο οδοποιίας, στο οποίο περιλαμβάνεται ως παρακολούθημα, για την παροχέτευση των λιμναζόντων ομβρίων υδάτων. Το γεγονός δε ότι περιλαμβάνει και υδραυλικές εργασίες δεν αλλοιώνει την φύση του ως τεχνικού υποέργου απορροής ομβρίων, το οποίο συνδέεται άμεσα με την λειτουργία και συντήρηση οδών, διότι από την περιγραφή αυτού δεν προκύπτει ότι αφορά σε επέκταση αποχετευτικού δικτύου, ούτε σε διόρθωση, συμπλήρωση ή ανακατασκευή υφιστάμενου δικτύου, ώστε να εμπίπτει στις αρμοδιότητες της ....Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη και το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής θα μπορούσε να θεωρηθεί αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.