ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/246/2026

Η Απόφαση 1169/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης του Δήμου Ηράκλειας και της «ΑΝ.Ε.ΣΕΡ. Α.Ε.», ανακαλώντας την Πράξη 12/2025 της Επιτρόπου, η οποία εμπόδιζε την υπογραφή προγραμματικής σύμβασης για συμβουλευτική και διοικητική υποστήριξη του Δήμου, προϋπολογισμού 303.406,90 ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Επίτροπος υπερέβη την αρμοδιότητά της επαναφέροντας νομικά ζητήματα που είχαν ήδη κριθεί οριστικά με την προηγούμενη Απόφαση 264/2025. Διαπιστώθηκε δε ότι το νέο σχέδιο σύμβασης είχε συμμορφωθεί πλήρως ως προς τη σύννομη κοστολόγηση, αφαιρώντας την αμοιβή του τακτικού προσωπικού και τεκμηριώνοντας αναλυτικά τις έμμεσες δαπάνες (συνολικό ποσοστό 11,55%), κρίνοντας ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.

 Αποκατάσταση και αναβάθμιση Ιαματικών Λουτρών (...)Η σύμβαση οριζόντιας συνεργασίας πληροί το σύνολο των κριτηρίων που θέτει η παρατεθείσα ανωτέρω παρ. 4 του εν λόγω άρθρου 12 του ν. 4412/2016 και νομίμως συνάπτεται χωρίς διαγωνισμό, εξερχόμενη του πεδίου εφαρμογής των ρυθμίσεων του δικαίου της Ένωσης που διέπουν τις ανταγωνιστικές διαδικασίες ανάθεσης. Εξάλλου, το γεγονός ότι οι προσφεύγοντες διέλαβαν ως νομική βάση για τη σύναψη της μεταξύ τους σύμβασης το άρθρο 100 του ν. 3852/2010 και ο χαρακτηρισμός της ως «προγραμματικής» δεν αποκλείει, τον ορθό νομικό χαρακτηρισμό της εν λόγω σύμβασης από το Δικαστήριο. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης του Αναπτυξιακού Οργανισμού Ο.Τ.Α. με την επωνυμία «. Α.Ε.- ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ..» με αντικείμενο την εκτέλεση του έργου με τίτλο «Αποκατάσταση και αναβάθμιση Ιαματικών Λουτρών ».Η ανωτέρω Απόφαση ανακαλεί την Πράξη του αρμοδίου Επιτρόπου.

Η απόφαση 1166/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή του Αναπτυξιακού Οργανισμού Ο.Τ.Α. κατά της Πράξης 15/2025, η οποία κωλύθηκε η υπογραφή της 1ης τροποποίησης της προγραμματικής σύμβασης 36091-126/2024 μεταξύ του Οργανισμού και του Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης, συνολικού κόστους 178.420,00 ευρώ (ά.φ.π.). Η Πράξη 15/2025 έκρινε ότι οι όροι της τροποποίησης ήταν αόριστοι και κάλυπταν πάγιες ανάγκες του Δήμου. Το Τμήμα έκανε δεκτή την προσφυγή, κρίνοντας ότι η αιτιολογία της προσβαλλόμενης πράξης ήταν μη νόμιμη, καθώς αμφισβητούσε όρους πανομοιότυπους με την αρχική σύμβαση. Δεδομένου του κανόνα της οριστικότητας των κρίσεων, η Επίτροπος δεσμευόταν από την αρχική θετική Πράξη 14/2024. Συνεπώς, ανακλήθηκε η Πράξη 15/2025 και επιτράπηκε η υπογραφή του σχεδίου της τροποποιητικής σύμβασης.

Μελέτη διώροφου υπόγειου χώρου στάθμευσης (...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (βλ. υπό σκ. 7.), το Δικαστήριο κρίνει ότι οι προβαλλόμενοι λόγοι ανάκλησης είναι βάσιμοι. Συγκεκριμένα: Α) Από τα οικ.10695/1.4.2022 και 26991/4.8.2023 έγγραφα του Διευθυντή Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, τα εν ισχύι πιστοποιητικά ΕΛΟΤ 1429:2008 και ΕΛΟΤ ENISO 9001:2015 της … και το περιλαμβανόμενο στις οικείες εγκριτικές αποφάσεις των οργάνων διοίκησης των συμβαλλομένων σχέδιο προγραμματικής σύμβασης αποδεικνύεται η τεχνική επάρκεια της ... και η έλλειψη τεχνικής επάρκειας του Δήμου για την υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου, ότι στην προς σύναψη προγραμματική σύμβαση συμπεριλαμβάνονται και εξειδικεύονται τα προβλεπόμενα ελάχιστα αναγκαία τυπικά στοιχεία, ότι το αντικείμενό της αφορά στη σύνταξη μελετών ωρίμανσης συγκεκριμένου (υπο)έργου, δηλαδή στην κάλυψη ποσοτικά και ποιοτικά προσδιορισμένης ανάγκης του Δήμου και όχι στην καθολική συνδρομή ή κατ’ ουσίαν υποκατάσταση του προσωπικού ή των αρμοδιοτήτων του από την ..και ότι οι προβλεπόμενες περιουσιακές μετακινήσεις μεταξύ των συμβαλλομένων, συμπεριλαμβανομένου του ποσού των 19.830 ευρώ για την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων της.. από την εκτέλεση της σύμβασης, περιορίζονται στην κάλυψη των δαπανών που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου και δεν έχουν το χαρακτήρα ανταλλάγματος για παρεχόμενες στο πλαίσιο της σύμβασης υπηρεσίες. Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης,.Ανακαλεί την 25/2023 πράξη της Επιτρόπου της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας,Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κατερίνης και της ανώνυμης εταιρείας ΟΤΑ με την επωνυμία «….ΑΕ».Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης, Ανακαλεί την 25/2023 πράξη της Επιτρόπου της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ: 2ης «τροποποίησης» της από 12.5.2022 προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, με την επωνυμία «…» (εφεξής: …) και του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, με την επωνυμία «…» (εφεξής: ….), με αντικείμενο τη «Μελέτη, κατασκευή, προμήθεια εξοπλισμού και λειτουργία του Ιατρείου-Αναρρωτηρίου Παίδων στον χώρο των κατασκηνώσεων της … στον Αυλώνα Αττικής του Δήμου Ωρωπού», εκτιμώμενου προϋπολογισμού 500.000,00 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.).(....) Ο πρώτος κατά τα ανωτέρω προβαλλόμενος ισχυρισμός είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, καθότι, ναι μεν, εν προκειμένω, η επίδικη σύμβαση διέπεται από τις ειδικές διατάξεις των άρθρων 17 του ν. 3329/2005 και 12 του ν. 3513/2006, από τις διατάξεις, όμως, αυτές και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 7 της παρούσας, προκύπτει ότι, στο ελάχιστο αναγκαίο περιεχόμενο των συναπτομένων, δυνάμει των προαναφερομένων διατάξεων, προγραμματικών συμβάσεων, περιλαμβάνεται τόσο ο αναλυτικός προϋπολογισμός της σύμβασης όσο και το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης αυτής. Και τούτο, προκειμένου να διασφαλίζεται η αποτελεσματική και σύμφωνη με τον επιδιωκόμενο σκοπό εκτέλεση της σύμβασης, καθώς και οι αρχές της διαφάνειας και της οικονομικότητας.  Εξάλλου, αναφορικά με τη μετακίνηση προσωπικού, που έλαβε χώρα δυνάμει της ... απόφασης του Διοικητή της …, όπως προκύπτει από τα διαλαμβανόμενα στο ιστορικό της παρούσας (σκ. 17), αυτή αφορούσε στην προσωρινή στελέχωση του ιατρείου που θα λειτουργούσε σε ένα από τα ήδη υφιστάμενα στον χώρο των κατασκηνώσεων κτίρια, για την κάλυψη των αναγκών παροχής υπηρεσιών υγείας κατά την κατασκηνωτική περίοδο 3.7.2022 έως 29.7.2022, και ουδόλως συναπτόταν με την υλοποίηση της επίδικης προγραμματικής σύμβασης.Ανακαλεί την 3/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην 3η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Υγείας.

Ολοκλήρωση αποκατάστασης έργου....Με δεδομένα αυτά, νομίμως χωρεί, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, η σύναψη «προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης» μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και της Περιφέρειας .... με το ως άνω περιεχόμενο, καθόσον η σύμβαση αυτή εγκαθιδρύει πραγματική συνεργασία μεταξύ δημοσίων φορέων με σκοπό, δια της συνένωσης των μέσων που διαθέτει ο καθένας από αυτούς, την από κοινού εκτέλεση της δημόσιας αποστολής τους και, ως τέτοια, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4412/2016. Το δε υποβληθέν για έλεγχο οικείο σχέδιο σύμβασης, το οποίο έχει εγκριθεί από τα συμβαλλόμενα μέρη, φέρει το ελάχιστο κατά νόμον περιεχόμενο. Ως εκ τούτου, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου αυτού, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της, με την επισήμανση ότι το χρονοδιάγραμμα που επισυνάπτεται ως Παράρτημα ΙΙ στο ελεγχόμενο σχέδιο θα πρέπει να αναμορφωθεί πριν την υπογραφή της σύμβασης, ούτως ώστε ο χρόνος διενέργειας της πρώτης αναφερόμενης πράξης εκτέλεσης να έπεται του χρόνου υπογραφής της ελεγχόμενης σύμβασης.

Η Απόφαση 1288/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά δύο προσφυγές ανάκλησης από τον Δήμο Σιντικής και τον Αναπτυξιακό Οργανισμό «... Α.Ε.». Οι προσφεύγοντες ζητούσαν την ανάκληση της Πράξης 15/2025 της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία η τελευταία απείχε του ελέγχου νομιμότητας ενός τροποποιημένου σχεδίου προγραμματικής σύμβασης (ύψους 686.140,85€) για την τεχνική υποστήριξη του Δήμου (2025-2028). Η Επίτροπος έκρινε την υποβολή απαράδεκτη λόγω της δεσμευτικότητας της προγενέστερης απόφασης 1502/2024 της Ολομέλειας. Το Τμήμα έκρινε ότι ο Δήμος είχε υποβάλει νέο, τροποποιημένο σχέδιο σύμβασης με νέα μεθοδολογία υπολογισμού του κόστους, αποσκοπώντας στη συμμόρφωση με την απόφαση 1502/2024 (κυρίως ως προς την αιτιολόγηση των έμμεσων λειτουργικών δαπανών). Συνεπώς, η Επίτροπος όφειλε να ελέγξει τον βαθμό συμμόρφωσης και όχι να απέχει του ελέγχου. Το Δικαστήριο δέχτηκε τις προσφυγές, ανέτρεψε την Πράξη 15/2025 και ανέπεμψε το σχέδιο στην Επίτροπο για τη διενέργεια του κατά νόμο προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:«Κατασκευή συνθετικού τάπητα στίβου (ταρτάν) δημοτικού σταδίου …», συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 354.838,71 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.).(...)Από τις απαρχές ήδη του προσυμβατικού ελέγχου το Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ πλημμελειών και ουσιωδών πλημμελειών, καταλήγει δε σε αρνητική κρίση ως προς την υπογραφή της σύμβασης μόνον όταν μπορεί να διαπιστωθεί, με ειδική σκέψη, ότι η νομική πλημμέλεια που έχει εντοπιστεί είναι πράγματι ουσιώδης. Συνακόλουθα, η κρίση ότι η υποβληθείσα προς έλεγχο σύμβαση δεν είναι νόμιμη προϋποθέτει δύο διαφορετικές σκέψεις σε σειρά αλληλοδιαδοχής, η πρώτη ότι διαπιστώθηκε πλημμέλεια κατά την διαδικασία ανάθεσης της δημόσιας σύμβασης ή εντός του σχεδίου της ελεγχόμενης σύμβασης, και η δεύτερη ότι η πλημμέλεια που διαπιστώθηκε είναι ουσιώδης υπό την έννοια, όπως διαλαμβάνεται στις αποφάσεις της Ολομέλειας, των Τμημάτων και των σχηματισμών πρωτογενούς προσυμβατικού ελέγχου, ότι με την διαπιστωθείσα πλημμέλεια παραβιάζονται ουσιώδεις αρχές της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων κατά τρόπο που πλήττεται η ακεραιότητα της διαδικασίας.(...)Οι περιουσιακές μετακινήσεις  μεταξύ των συμβαλλομένων φορέων δεν έχουν το χαρακτήρα ανταλλάγματος για παρεχόμενες στο πλαίσιο της σύμβασης υπηρεσίες, καθόσον το ποσό που αναφέρεται στον προϋπολογισμό της σύμβασης (άρθρο 3) και συνιστά το οικονομικό αντικείμενό της αντιστοιχεί στις πιστώσεις που θα μεταφερθούν από τον Δήμο … στους αναδόχους που θα αναδειχθούν κατά τη δημοπράτηση των επιμέρους έργων και προμηθειών. Τούτο δεν αναιρείται στην προκειμένη περίπτωση από το γεγονός ότι στο άρθρο 12 της προγραμματικής σύμβασης προβλέπεται η καταβολή ποσού 75.000 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α., στην «…. Α.Ε.-Α.Ο.Τ.Α.», αφού αυτή δεν συνιστά περιουσιακή μετακίνηση που έχει τον χαρακτήρα ανταλλάγματος ή αμοιβής της για τις παρασχεθησόμενες υπηρεσίες, ούτε υποκρύπτει σύμβαση παροχής υπηρεσιών, αλλά αποσκοπεί αποκλειστικά στην κάλυψη του αναγκαίου λειτουργικού κόστους που συνεπάγεται η εκπλήρωση των συμβατικών της υποχρεώσεων, ερείδεται δε στις παρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 100 παρ. 2 εδ. α΄ του ν. 3852/2020 ... Ενόψει δε του μικρού ύψους του ποσού αυτού, ανερχομένου σε μόλις 7,22% του συνολικού προϋπολογισμού της προγραμματικής σύμβασης (ή 6,5% του προϋπολογισμού της ελεγχθείσας εργολαβίας), τούτο έχει όλως παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης.Αναθεωρεί την 331/2023 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφερειακής Ενότητας … της Περιφέρειας Ηπείρου και του Δήμου …, για την υλοποίηση του έργου «ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΝΕΟΥ ΔΙΩΡΟΦΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΣΤΟ ΥΠΑΡΧΟΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ …», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 680.920,00 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.).(....)Το δε υποβληθέν για έλεγχο σχέδιο σύμβασης φέρει το ελάχιστο κατά νόμο περιεχόμενο. Κατόπιν αυτών, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου αυτού, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και του Δήμου …, για την υλοποίηση του έργου «Κατασκευή Αθλητικού και Ψυχαγωγικού Πάρκου στη θέση ΄΄Σταυρός΄΄ της Τ.Κ. … του Δήμου … και της σύνδεσης με το οδικό δίκτυο», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 5.000.000,00 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.).(....)Το δε υποβληθέν για έλεγχο σχέδιο σύμβασης φέρει το ελάχιστο κατά νόμο περιεχόμενο. Κατόπιν αυτών, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου αυτού, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της.