ΕΣ/Τμ4(ΚΠΕ)/2/2014

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία επιδιώκει την ακύρωση της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της αναθέτουσας αρχής (Γενικό Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας - Πατησίων «Κωνσταντοπούλειο»), με την οποία ανακηρύχθηκε προσωρινός ανάδοχος της διαγωνιστικής διαδικασίας η παρεμβαίνουσα εταιρεία. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια ενός κλιβάνου αποστείρωσης τύπου VS 12/2, με εκτιμώμενη δαπάνη 149.000,00 € (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ). Η προσφυγή βασίζεται στον ισχυρισμό ότι η παρεμβαίνουσα υποβίβασε ψευδή δήλωση στο Τυποποιημένο Έντυπο Υπεύθυνης Δήλωσης (ΤΕΥΔ), μη δηλώνοντας προηγούμενη σοβαρή πλημμέλεια κατά την εκτέλεση συμβάσεων παρόμοιου αντικειμένου (συντήρηση κλιβάνων), η οποία είχε οδηγήσει σε έκπτωσή της από προηγούμενη σύμβαση με το Νοσοκομείο «Αττικόν». Η προσφεύγουσα ζητεί επίσης την ακύρωση κάθε συναφούς πράξης ή παραλείψεως της αναθέτουσας αρχής.

Υπηρεσίες – εργασίας καθαρισμού:Μη νόμιμη η καταβολή αμοιβής από Νοσοκομείο σε ανώνυμη εταιρεία για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας, καθόσον: α) δεν συντρέχουν απρόβλεπτες καταστάσεις που να δικαιολογούν την απευθείας ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών καθαριότητας στην ανωτέρω εταιρεία και β) μη νόμιμα προσδόθηκε αναδρομική ισχύ  στη συναφθείσα σύμβαση, διότι η  απόφαση του Δ.Σ. του Νοσοκομείου της ανάθεσης των υπηρεσιών στην ανωτέρω εταιρεία δεν προκύπτει ότι ανακοινώθηκε σ΄ αυτήν δια της επισύναψης του σχετικού αποδεικτικού κοινοποίησης, ούτε περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία του άρθρου 23 παρ.2 του π.δ.118/2007, όπως την προθεσμία υπογραφής της σύμβασης, καθώς και σχέδιο αυτής, με συνέπεια να μην δύναται να θεωρηθεί ότι το κείμενο της σύμβασης έχει αποδεικτικό και όχι συστατικό χαρακτήρα.(ΣΥΓΓΝΩΣΤΗ ΠΛΑΝΗ)

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ: Μη νόμιμη (...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη δεύτερη σκέψη της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι μη νόμιμα το Π.Γ.Ν. «….» προέβη στη σύναψη σύμβασης με την εταιρεία «…..», καθόσον με τον τρόπο αυτό παραβίασε ουσιωδώς και δη ως προς το πρόσωπο του αντισυμβαλλομένου τη δεσμευτικότητα που απέρρεε από την 806/2012 απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία είχε κριθεί ότι δεν κωλύεται η υπογραφή σύμβασης μεταξύ του Νοσοκομείου και άλλης εταιρείας, ήτοι της «….», που είχε ανακηρυχθεί ανάδοχος στην προηγηθείσα διαγωνιστική διαδικασία. Ούτε, άλλωστε, το νέο σχέδιο σύμβασης με την εταιρεία «…..», μετά τη γενόμενη εκχώρηση, που συνιστούσε ουσιώδη μεταβολή σε σχέση με τα ήδη κριθέντα με την 806/2012 απόφαση του Δικαστηρίου, υπήχθη για προσυμβατικό έλεγχο στο οικείο Κλιμάκιο (ΣΤ΄) του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ώστε να κριθεί, μεταξύ άλλων, η νομιμότητά του. Σημειώνεται δε πως, εν αντιθέσει με όσα προβάλλει το Νοσοκομείο, κρίσιμο μέγεθος για την υπαγωγή στον προαναφερθέντα έλεγχο ήταν το ποσό της προϋπολογιζόμενης δαπάνης της διακήρυξης 54/1.10.2010  (1.587.000 ευρώ), που υπερέβαινε το τιθέμενο όριο (1.000.000 ευρώ), έστω και αν η κατακύρωση αφορούσε τελικά σε μικρότερο ποσό (824.579,70 ευρώ). Επιπλέον, η επίμαχη σύμβαση δεν μπορεί να νοηθεί ως αυτοτελής και ανεξάρτητη της προηγηθείσας διαγωνιστικής διαδικασίας, η οποία συνήφθη εξαιτίας του πράγματι απρόβλεπτου γεγονότος της αντικειμενικής αδυναμίας της αρχικής αναδόχου - η οποία κηρύχθηκε σε πτώχευση - να προμηθεύσει τα επίμαχα είδη, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 2 παρ. 13 περ. V του ν. 2286/1995 και 25 παρ. 1) γ) του π.δ/τος 60/2007, που προβλέπουν την προσφυγή στη διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, όπως αβάσιμα επικαλείται το Νοσοκομείο στο 38337/27.11.2013 έγγραφό του. Τούτο, διότι, η συγκεκριμένη εκδοχή δεν επιβεβαιώνεται από κάποιο στοιχείο του φακέλου, καθώς ουδέποτε εκδόθηκε τέτοια απόφαση ανάθεσης (με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης), αντίθετα, μάλιστα, από το αναφερόμενο στην προηγούμενη σκέψη ιστορικό συνάγεται κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτησης ότι η από 24.8.2012 σύμβαση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη, ως εκ της γενόμενης εκχώρησης, με την προηγηθείσα διαγωνιστική διαδικασία (διακήρυξη 54/10) ως προς όλα τα ουσιώδη στοιχεία της (προμηθευθέντα είδη, τιμές, χρόνος παράδοσης κ.λπ.).

Παροχή υπηρεσιών συντήρησης των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων :ζητείται παραδεκτώς η ανάκληση της 146/2014 πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο IV Τμήμα(...)Με τον πρώτο λόγο ανάκλησης το Νοσοκομείο ισχυρίζεται ότι οι επίμαχες δαπάνες είναι σε κάθε περίπτωση νόμιμες, διότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις των νομιμοποιητικών διατάξεων του άρθρου 37 του ν. 4238/2014. Ο λόγος αυτός, με βάση τα γενόμενα δεκτά στην σκέψη ΙΙΙ της παρούσης, είναι αβάσιμος, καθώς οι επίμαχες παρατάσεις δεν οφείλονταν ούτε σε καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των διαδικασιών κεντρικού προγραμματισμού της Ε.Π.Υ., λόγω των οποίων δεν κατέστη δυνατό να δρομολογηθούν εγκαίρως οι διαδικασίες ανάδειξης νέων αναδόχων, ούτε στην καθυστέρηση ολοκλήρωσης των διαγωνιστικών διαδικασιών, λόγω άσκησης ενδίκων μέσων. Αντίθετα, προκύπτει ότι το Νοσοκομείο, από τις 3.10.2012 και τη θέση σε ισχύ του ΠΠΥΥ 2012 (ήτοι τρεις μήνες περίπου πριν τη λήξη της αρχικής 200/2011 σύμβασης), ουδέν έπραξε για τη διενέργεια του περιληφθέντος στο εν λόγω ΠΠΥΥ ενιαίου δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού. Επιπλέον, με μεγάλη χρονική καθυστέρηση προέβη στις 19.4.2013 (ήτοι σχεδόν επτά μήνες μετά τη θέση σε ισχύ του ως άνω ΠΠΥΥ) σε επιμερισμό των αναγκών του σε υπηρεσίες συντήρησης των ηλεκτρολογικών του εγκαταστάσεων και κατάτμηση των οικείων δαπανών, με την εξαίρεση των επίμαχων υπηρεσιών από τον ενιαίο διαγωνισμό που είχε συμπεριληφθεί στο ΠΠΥΥ 2012. Τέλος, υπήρξαν ουσιώδεις κωλυσιεργίες στην ολοκλήρωση του πρόχειρου διαγωνισμού (ήτοι ενός διαγωνισμού εξ ορισμού με ευέλικτες διατυπώσεις), ο οποίος μάλιστα είχε προκηρυχθεί κατ’ επίκληση λόγων επείγοντος, αφού κατ’ επανάληψη ο εν λόγω διαγωνισμός δεν διενεργήθηκε λόγω έλλειψης απαρτίας των μελών της επιτροπής διαγωνισμού, ενώ ματαιώθηκε και δύο (2) φορές χωρίς προφανή δικαιολογητικό λόγο. Σημειώνεται δε ότι, με βάση τα εκτιθέμενα στην ένδικη αίτηση, τελικώς ο πρόχειρος επαναληπτικός διαγωνισμός διενεργήθηκε στις 27.5.2014, κατά τον οποίο αναδείχθηκε ανάδοχος η εταιρεία «.......», με την οποία υπογράφηκε σχετικά η 81/2014 σύμβαση, ετήσιας διάρκειας (από 1.8.2014 έως 31.7.2015), έναντι μηνιαίου τιμήματος 1.896,25 ευρώ (με ΦΠΑ). Ενόψει αυτών, λαμβάνοντας υπόψη το προαναφερθέν ιστορικό σε σχέση με την ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ήδη το μηνιαίο τίμημα ανέρχεται σε 1.896,25 ευρώ (από 1.8.2014), είναι δηλαδή ουσιωδώς μικρότερο σε σχέση με το έτος 2013, στο οποίο αφορά η επίμαχη δαπάνη, όπου ανερχόταν - για την παροχή των ίδιων υπηρεσιών - σε 3.388,65 (από 1.1 έως 31.7.2013), 3.185,70 (από 1.8.2013 έως 31.10.2013 και 2.994,56 ευρώ (από 1.11.2013 έως 31.12.2013), δεν τίθεται ζήτημα αναγνώρισης συγγνωστής πλάνης των οργάνων του Νοσοκομείου όσον αφορά στις γενόμενες παρατάσεις της επίμαχης σύμβασης. Κατά συνέπεια, η ένδικη αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.Απορρίπτει την αίτηση. 

 

Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς και αποστείρωσης επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων.(...)Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη δεύτερη σκέψη (ΙΙ) της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, αφού δεν συνοδεύεται από νόμιμα πρωτόκολλα παραλαβής των παρασχεθεισών υπηρεσιών. Και τούτο, διότι οι επιτροπές παραλαβής ΕΑΑΜ δεν είχαν νόμιμη σύνθεση, παρόλο που η παρουσία των μελών τους ήταν απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλιστεί το ακριβές της ποσότητας των προς μεταφορά αποβλήτων, εν όψει του ότι το αντίτιμο των επίμαχων υπηρεσιών τελούσε σε άμεση συνάρτηση με τα κιλά των αποβλήτων. Συγκεκριμένα, στο μεν πρώτο πρωτόκολλο παραλαβής (191/2014) δύο εκ των τακτικών μελών αναφέρουν ότι δεν ήταν παρόντα κατά τη ζύγιση για διάφορους λόγους, ενώ το τρίτο τακτικό μέλος αναπληρώνεται από άλλο πρόσωπο που υπογράφει αντ΄ αυτού, χωρίς, όμως να προκύπτει αν το τελευταίο (το τακτικό μέλος) ειδοποιήθηκε να παραστεί κατά τις παραλαβές των ΕΑΑΜ από την ανάδοχο εταιρεία, στο δε δεύτερο πρωτόκολλο (115/2015) ένα εκ των μελών δεν παρευρέθηκε καθόλου κατά τις παραλαβές λόγω αδείας, χωρίς να προκύπτει ότι προσκλήθηκε το αντίστοιχο αναπληρωματικό μέλος (πρβλ. ΕΣ Τμ. IV 7/2017). Περαιτέρω, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσης των επίμαχων υπηρεσιών (συλλογή, μεταφορά και τελική διάθεση των αποβλήτων), πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι διατάξεις των παραγράφων 3 και 4 του άρθρου 28 του Κ.Π.Δ., που προβλέπουν τη διαδικασία της αυτοδίκαιης παραλαβής και των μετέπειτα ελέγχων από νέα επιτροπή για την εξασφάλιση των επιφυλαχθέντων, κατά την αυτοδίκαιη παραλαβή, δικαιωμάτων του φορέα, δεν προσιδιάζουν με το αντικείμενο των εν λόγω υπηρεσιών, αφού, στην προκειμένη περίπτωση που αντικείμενό τους ήταν η μεταφορά, αποστείρωση και απόρριψη αποβλήτων, δεν απέμεινε κάποιο απτό αποτέλεσμα της παρασχεθείσας εργασίας που θα μπορούσε να τύχει οιουδήποτε μεταγενέστερου ελέγχου, ποιοτικού ή ποσοτικού. Συνεπώς, τα προβαλλόμενα από το Νοσοκομείο περί αυτοδίκαιης παραλαβής είναι αβάσιμα, αφού η εν λόγω διαδικασία δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στην προκειμένη περίπτωση. Ωστόσο το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της υπόθεσης και ιδίως την επικινδυνότητα των αποβλήτων, κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου συγγνωστώς και χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων υπέλαβαν ότι μπορούσαν να ακολουθήσουν τη διαδικασία της αυτοδίκαιης παραλαβής και για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες (συλλογή, μεταφορά και τελική διάθεση επικίνδυνων και αμιγώς μολυσματικών αποβλήτων).

Παροχή υπηρεσιών υποστήριξης του προγράμματος (software)(...)Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι α) η επίμαχη 33/22.12.2014 απόφαση του Δ.Σ. του Νοσοκομείου φέρει συνοπτική πλην νόμιμη αιτιολογία, σύμφωνα με την οποία το Τμήμα Πληροφορικής του Νοσοκομείου δεν διαθέτει το πηγαίο κώδικα των εγκατεστημένων προγραμμάτων λογισμικού από την προμηθεύτρια εταιρεία «...» και β) ο ανωτέρω ισχυρισμός του Νοσοκομείου περί διατήρησης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας της αναδόχου εταιρείας στα προγράμματα λογισμικού του τελευταίου δεν αμφισβητείται από την Επίτροπο με την κρινόμενη έκθεση διαφωνίας, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την απευθείας ανάθεση στην εταιρεία ... της συντήρησης – υποστήριξης των εφαρμογών λογισμικού του Νοσοκομείου (βλ. και σκέψη ΙΙ της παρούσας), ως μοναδικής που μπορεί νόμιμα να παρέχει υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης αυτών για όσο χρονικό διάστημα το Νοσοκομείο χρησιμοποιεί τα δημιουργηθέντα από αυτή προγράμματα και συνεπώς ο πρώτος λόγος διαφωνίας της Επιτρόπου είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Πλην, η εντελλόμενη, με το 80/2015 χρηματικό ένταλμα πληρωμής, δαπάνη είναι μη νόμιμη για τον βασίμως προβαλλόμενο από την Επίτροπο δεύτερο λόγο διαφωνίας, δεδομένου ότι οι οικείες υπηρεσίες, που αφορούν στη συντήρηση και υποστήριξη προγραμμάτων λογισμικού του Νοσοκομείου και οι οποίες περιλαμβάνουν και το υποσύστημα λογιστικής υποστήριξης του Νοσοκομείου, εμπίπτουν στην έννοια των υπηρεσιών μηχανοργάνωσης του άρθρου 10 του ν. 3730/2008, και, συνεπώς, κατά παράβαση των διατάξεων του ανωτέρω άρθρου αποφασίσθηκε η απευθείας ανάθεσή τους, χωρίς να προκύπτει ότι εκδόθηκε η σχετική έγκριση της αρμόδιας Υγειονομικής Περιφέρειας, αφού ενόψει του συνολικού ύψους της συμβατικής δαπάνης (214.020 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), δεν είναι εφαρμοστέες, εν προκειμένω, οι μεταγενέστερες διατάξεις του άρθρου 27 παρ. 11 του ν. 3867/2010, με τις οποίες αίρονται οι σχετικές υποχρεώσεις προηγούμενης έγκρισης σκοπιμότητας από άλλα, πλην του Δ.Σ. των νοσοκομείων, όργανα  μόνο για την ανάθεση υπηρεσιών κάτω του ορίου των 45.000,00 ευρώ (βλ. σκέψη ΙΙΙ της παρούσας). Εντούτοις, το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη το δυσερμήνευτο του εφαρμοστέου, εν προκειμένω, νομοθετικού πλαισίου σε συνδυασμό με το γεγονός της επικαλούμενης με το έγγραφο επανυποβολής θεώρησης των αντίστοιχων ενταλμάτων που αφορούσαν τις ετήσιες συμβάσεις των τελευταίων τριών ετών, κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, αλλά, επειδή υπέλαβαν πεπλανημένα, αλλά συγγνωστώς, ότι η ανάθεση των οικείων υπηρεσιών στη φερόμενη ως δικαιούχο του εντάλματος εταιρεία από το Διοικητικό Συμβούλιο του Νοσοκομείου χωρίς την έγκριση της αρμόδιας Υγειονομικής Περιφέρειας ήταν επιτρεπτή, και συνεπώς το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης. 

Παροχή υπηρεσιών υποστήριξης των εφαρμογών λογισμικού(...)Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε το Κλιμάκιο κρίνει τα εξής: Α) Μη νομίμως ανατέθηκαν απευθείας οι επίμαχες υπηρεσίες στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία, δεδομένου ότι δεν αποδεικνύεται ότι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις επιτρεπτής προσφυγής στην εν λόγω διαδικασία. Ειδικότερα, η αξία των υπηρεσιών αυτών κατά το προηγούμενο της σύναψης της επίμαχης σύμβασης δωδεκάμηνο ανέρχεται σε 84.854,11 ευρώ (65.272,40 + 19.581,71) χωρίς ΦΠΑ και ως εκ τούτου υπερβαίνει το νόμιμο όριο διενέργειας απευθείας ανάθεσης, ενώ από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ούτε από το, φέροντα το βάρος απόδειξης, φορέα αποδεικνύεται η συνδρομή εξαιρετικών περιστάσεων που κατέστησαν εν προκειμένω επιτρεπτή την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης. Συγκεκριμένα, το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη  τα στοιχεία που παρατίθενται ανωτέρω (σκέψη IΙΙ Δ), ήτοι το άρθρο 15 της 285/2005 σύμβασης, την 28623/2009 απόφαση της ΚτΠ Α.Ε. και το 817/2010 πρωτόκολλο παράδοσης του έργου, κρίνει ότι  ο φορέας, ο οποίος φέρει και το βάρος απόδειξης, δεν αποδεικνύει ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, που βρίσκεται σε παραγωγική λειτουργία στο Νοσοκομείο ανήκουν στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία και ότι ως εκ τούτου δικαιολογείται η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης για την ανωτέρω αιτία. Ούτε άλλωστε από το επικαλούμενο από το Νοσοκομείο 3950/20.4.2018  έγγραφο της Κοινωνίας της Πληροφορίας προς την 5η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας αποδεικνύεται ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, που βρίσκεται σε παραγωγική λειτουργία στο Νοσοκομείο, ανήκουν στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία. Σημειωτέον ότι στο ανωτέρω έγγραφο αναφέρονται, μεταξύ άλλων και τα εξής: «(…) Τέλος, ως προς την από εσάς ανάθεση σύμβασης τεχνικής υποστήριξης των Πληροφοριακών Συστημάτων (δηλαδή του έργου) που επικαλείσθε στην από 27.3.2018 επιστολή σας, σχετική είναι η παρ. 6 του άρθρου 15 της με αρ. 285/2005 σύμβασης, κατά την οποία: Ο ανάδοχος θα παράσχει βεβαίωση ότι δίνεται η δυνατότητα και το δικαίωμα στον Κύριο του έργου (δηλαδή σε εσάς) να αναθέσει σε τρίτο οργανισμό μελλοντικά την συντήρηση και αναβάθμιση της λειτουργικότητας του λογισμικού, απαλλάσσοντας τον ανάδοχο από την ευθύνη για τα θέματα που άπτονται από την ανάπτυξη της νέας εφαρμογής και μετά». Β) Περαιτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη κανονική, δοθέντος ότι, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 66 του ν. 4270/2014 και αυτών του π.δ. 80/2016, η σχετική ανάληψη υποχρέωσης εκδόθηκε μετά την υπογραφή της οικείας σύμβασης. Ωστόσο, το Κλιμάκιο κρίνει, ως προς την πλημμέλεια αυτή, ότι τα όργανα του Νοσοκομείου δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, αλλά επειδή συγγνωστώς υπέλαβαν ότι ενεργούσαν νόμιμα.

Παροχή υπηρεσιών υποστηρίξεως των εφαρμογών λογισμικού :Όπως βασίμως προβάλλεται από τον διαφωνούντα Αναπληρωτή Επίτροπο, η επίμαχη σύμβαση δεν συνιστά νόμιμη παράταση της από 28.4.2016 συμβάσεως για την παροχή ομοίων υπηρεσιών κατά το χρονικό διάστημα από 1.5.2016 έως 28.2.2017, αλλά νέα απευθείας ανάθεση των εν λόγω υπηρεσιών στην ίδια ανάδοχο, αφού η από 28.4.2016 σύμβαση δεν συνήφθη κατόπιν νόμιμης διαγωνιστικής διαδικασίας, με πρόβλεψη του δικαιώματος παρατάσεως στην οικεία διακήρυξη. Περαιτέρω, όσον αφορά τη νομιμότητα της εν λόγω απευθείας αναθέσεως, το Κλιμάκιο κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιτρεπτή προσφυγή στην εν λόγω διαδικασία. Ειδικότερα, με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται στη σκέψη IΙΙ.Γ, ήτοι το άρθρο 15 της 285/2005 συμβάσεως, την 28623/2009 απόφαση της ΚτΠ Α.Ε. και το 817/2010 πρωτόκολλο παράδοσης του έργου, το Νοσοκομείο, το οποίο φέρει και το βάρος αποδείξεως, δεν αποδεικνύει ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, που βρίσκεται σε παραγωγική λειτουργία σε αυτό, ανήκουν στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία και ότι ως εκ τούτου δικαιολογείται η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως για την ανωτέρω αιτία. Επιπλέον, ούτε και από το 1515/21.3.2018 έγγραφο της Κοινωνίας της Πληροφορίας προς το Γενικό Νοσοκομείο Άμφισσας, το οποίο επικαλείται το Νοσοκομείο, αποδεικνύεται ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, που βρίσκεται σε παραγωγική λειτουργία στο Νοσοκομείο, ανήκουν στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία, αντιθέτως, δε, στο εν λόγω έγγραφο αναφέρεται ότι τα εν λόγω πνευματικά δικαιώματα έχουν μεταβιβασθεί αυτοδικαίως με την οριστική παραλαβή του έργου από την ΚτΠ Α.Ε.. Ειδικότερα, στο ανωτέρω έγγραφο αναφέρονται, μεταξύ άλλων και τα εξής: «(…) Συμπερασματικά, βάσει του άρθρου 15 της 285/2005 σύμβασης, τα πνευματικά δικαιώματα του παρόντος έργου έχουν μεταβιβασθεί αυτοδίκαια με την οριστική του παραλαβή (28623/15.12.2009 απόφαση). Τα παραπάνω στην συνέχεια έχουν μεταβιβασθεί από την ΚτΠ Α.Ε. στο Υπουργείο Υγείας  και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και στην 5η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας με το υπ’ αριθμ. 817/20.01.2010 Πρωτόκολλο παράδοσης (…)». Περαιτέρω, σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά στις σκέψεις ΙΙΙ.Α. και ΙΙΙ.Β., η αξία των υπηρεσιών υποστηρίξεως εφαρμογών λογισμικού τόσο κατά το προηγούμενο της συνάψεως της επίμαχης συμβάσεως δωδεκάμηνο, όσο και κατά το έτος 2017, υπερέβη το ποσό των 20.000 ευρώ, μέχρι του οποίου είναι επιτρεπτή η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως άνευ ειδικού λόγου. Κατόπιν τούτων, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τον Αναπληρωτή Επίτροπο με τον πρώτο λόγο διαφωνίας, οι επίμαχες υπηρεσίες μη νομίμως ανατέθηκαν στην φερόμενη ως δικαιούχο με τη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως και ως εκ τούτου, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη δεν πρέπει να πληρωθεί.Περαιτέρω, όσον αφορά τους λοιπούς λόγους διαφωνίας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι και αυτοί οι λόγοι είναι βάσιμοι. Ειδικότερα, η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη κανονική, δοθέντος ότι, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 66 του ν. 4270/2014 και αυτών του π.δ. 80/2016, η σχετική ανάληψη υποχρεώσεως εκδόθηκε μετά την υπογραφή της οικείας συμβάσεως. Επιπλέον, κατά παράβαση της γενικής αρχής του διοικητικού δικαίου, η οποία αποτελεί ειδικότερη έκφανση της αρχής της νομιμότητας και διέπει και τη σύναψη των διοικητικών συμβάσεων, μη νομίμως προσδόθηκε αναδρομική στην από 6.3.2017 σύμβαση (βλ. Ελ.Συν. ΙV Τμ. Πρ. 6/2014, 170, 42/2011, Κ.Π.Ε.Δ. στο IV Τμ. 216, 57/2015, 168, 165, 8/2014 κ.ά.). Τέλος, βασίμως επίσης προβάλλεται ότι η κατάθεση της εγγυητικής επιστολής καλής εκτελέσεως πρέπει να κατατίθεται πριν ή κατά την υπογραφή της συμβάσεως και ότι, ως εκ τούτου, στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν νόμιμη η προσκόμιση αυτής είκοσι πέντε (25) ημέρες μετά την υπογραφή της οικείας συμβάσεως. Όσον αφορά όμως αυτούς τους λόγους μη νομιμότητας της δαπάνης, το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα όργανα του Νοσοκομείου δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατηγήσεως των οικείων διατάξεων, αλλά επειδή συγγνωστώς υπέλαβαν ότι ενεργούσαν νομίμως και επομένως, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής θα μπορούσε να θεωρηθεί εάν δεν συνέτρεχε ο πρώτος λόγος μη νομιμότητας της επίμαχης δαπάνης.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝΜε τα δεδομένα αυτά και ενόψει του ύψους του αντικειμένου της σύμβασης, αυτή έπρεπε να γίνει εγγράφως και συνεπώς η έλλειψη του εγγράφου συμβάσεως με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας από την ως άνω εταιρεία καθιστά άκυρη τη σύμβαση, χωρίς η ακυρότητα αυτή να αίρεται από το γεγονός ότι η κοινοπραξία εκπλήρωσε τελικά τη σύμβαση που της ανατέθηκε, διότι η εκτέλεση της σύμβασης καλύπτει μόνο την έλλειψη εγγράφου τύπου της αποδοχής. Ούτε μπορεί να θεωρηθεί ότι το από 24.3.2010 (αρ. πρωτ. Γ.Ν.Τ. 5659/24.3.2010) έγγραφο της κοινοπραξίας συνιστά αποδοχή της προτάσεως του Νοσοκομείου για την παράταση της από 26.1.2007 συμβάσεως, όπως κατά τη διατύπωσή του φέρεται, καθώς δεν προηγήθηκε σχετική απόφαση των αρμόδιων οργάνων του Νοσοκομείου να παραταθεί η εν λόγω σύμβαση είτε να ανατεθεί απευθείας, ώστε να ακολουθήσει σχετική πρόταση απευθυντέα προς την κοινοπραξία. Το δε ερώτημα που απευθύνθηκε προς την κοινοπραξία με το 4376/10.3.2010 έγγραφο της Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Διοικητικών Υπηρεσιών του Νοσοκομείου, χωρίς να προηγηθεί σχετική απόφαση από τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου, είχε ως αποτέλεσμα την, κατά ορθό νομικό χαρακτηρισμό του από 24.3.2010 εγγράφου της, υποβολή από την κοινοπραξία το πρώτον εγγράφου δηλώσεως ενδιαφέροντος προς το Νοσοκομείο για τη σύναψη συμβάσεως, στο έγγραφο δε αυτό το Νοσοκομείο ουδέποτε απάντησε μέσω των αρμοδίων οργάνων του με έγγραφη πρόταση, ώστε να θεωρηθεί ότι καταρτίστηκε σύμβαση βάσει της προτάσεως και του πραγματικού γεγονότος της παροχής των υπηρεσιών καθαριότητας τις οποίες τα μέρη θέλησαν αντικείμενο συμβάσεως. Ούτε, τέλος, μπορεί να θεωρηθεί η από 22.3.2011 απόφαση του Δ.Σ. του Νοσοκομείου ως νόμιμη απόφαση ανάθεσης των ως άνω υπηρεσιών, καθώς ανεπιτρέπτως ελήφθη με αναδρομική ισχύ και μάλιστα μετά το πέρας του χρόνου κατά τον οποίο παρασχέθηκαν οι εν λόγω υπηρεσίες. Επομένως οι λόγοι διαφωνίας του Επιτρόπου ότι οι υπηρεσίες καθαριότητας παρασχέθηκαν χωρίς προηγούμενη απόφαση του αρμόδιου να αποφασίσει την ανάθεσή τους οργάνου του Νοσοκομείου και χωρίς να υπογραφεί σχετική σύμβαση παρίσταται βάσιμος. Εξάλλου, είναι απορριπτέο το αίτημα του Νοσοκομείου για τη νομιμοποίηση της εν λόγω δαπάνης κατ’ εφαρμογή των ρυθμίσεως του άρθρου 27 παρ. 9 Ν. 3867/2010, διότι κατά τα εκτιθέμενα στη σκέψη IV, από τη διάταξη αυτή δεν καταλαμβάνονται οι δαπάνες που αφορούν σε συμβάσεις υπηρεσιών. Όμως, το Τμήμα κρίνει ότι τα όργανα του Νοσοκομείου δεν έδρασαν με πρόθεση καταστρατηγήσεως των οικείων διατάξεων, δεδομένου ότι οι προαναφερόμενες πλημμέλειες και ολιγωρίες δεν ανήκουν στη σφαίρα δράσεως των οργάνων του Γενικού Νοσοκομείου ....., το οποίο ενέκρινε, ήδη εντός του χρονικού διαστήματος της αρχικής συμβάσεως, με την 76/8.2.2008 απόφαση του Δ.Σ. αυτού, τη διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού για την ανάθεση των υπηρεσιών καθαριότητας, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 963.000 ευρώ, αλλά σε αυτή των προαναφερομένων φορέων και συγκεκριμένα του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και της, μετά την πλήρη εφαρμογή του ν.3580/2007, αρμόδιας Επιτροπής Προμηθειών Υγείας (Ε.Π.Υ.). Τούτο δε διότι το μεν Υπουργείο δεν ενέκρινε, ενόσω ήταν αρμόδιο, τη σκοπιμότητα της διενέργειας του ανωτέρω διαγωνισμού, η δε Ε.Π.Υ. ως αρμόδιος φορέας (μετά την πλήρη εφαρμογή του ανωτέρω νόμου από τις 19.6.2008 –βλ. άρθρο 13 αυτού) δεν χορήγησε εξουσιοδότηση για τη διενέργειά του στο Νοσοκομείο ή στην αρμόδια Υ.ΠΕ. αλλά στη ….. (βλ. το 3290/16.2.2009 έγγραφο της Επιτροπής), η οποία μολονότι ήταν αρμόδια κατά το άρθρο 6 του ν.3580/2007 για τη διενέργεια του διαγωνισμού, δεν προέβη, σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου, στην προκήρυξη και διεξαγωγή αυτού, με αποτέλεσμα μόλις στις 2.2.2010 να εξουσιοδοτηθεί το Νοσοκομείο για τη διεξαγωγή του διαγωνισμού, για τον οποίο έπρεπε να αναμείνει την εκ νέου έγκριση τεχνικών προδιαγραφών από την Ε.Π.Υ. (η οποία συντελέστηκε στις 25.5.2010) πριν προβεί στην προκήρυξή του. Επομένως, κρίνεται ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση και λόγω της πιεστικής ανάγκης για τον καθαρισμό των χώρων του Νοσοκομείου, καθώς και της συγχύσεως που επικρατούσε σε σχέση με το ποιος ήταν ο υπόχρεος για τη διενέργεια του ανοικτού διαγωνισμού, τα όργανα του Νοσοκομείου έδρασαν κατά συγγνωστή πλάνη και, συνεπώς, για αυτόν και μόνο τον λόγο το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα είναι θεωρητέο.

Παροχή υπηρεσιών διαχειρίσεως επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων (...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει τα εξής:  Από τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής και ειδικότερα, από το 15922/31.3.2017 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών για την επεξεργασία 5.220 κιλών επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων αμιγώς μολυσματικού χαρακτήρα, την 20497/1.2.2017 βεβαίωση της φερόμενης ως δικαιούχου σχετικώς με την επεξεργασία 5.220 κιλών επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων αμιγώς μολυσματικού χαρακτήρα κατά το χρονικό διάστημα από 3.1.2017 έως 31.1.2017 και το Πρωτόκολλο Παραλαβής με ημερομηνία 31.3.2017, στο οποίο βεβαιώνεται η παροχή των υπηρεσιών που αναφέρονται στο 15922/31.3.2017 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών, προκύπτει ότι οι επίμαχες υπηρεσίες διαχειρίσεως αποβλήτων παρασχέθηκαν εντός του χρονικού διαστήματος από 3.1.2017 έως 31.1.2017. Τούτο άλλωστε συνομολογείται και από το ίδιο το Νοσοκομείο, το οποίο αναφέρει ότι στην από 24.3.2017 σύμβαση «έχουν ενταχθεί» εκ παραδρομής και τιμολόγια που αφορούν υπηρεσίες που παρασχέθηκαν σε προγενέστερο της υπογραφής της εν λόγω συμβάσεως χρονικό διάστημα. Δοθέντος όμως ότι η εν λόγω σύμβαση ισχύει από την υπογραφή της, οι υπηρεσίες αυτές, οι οποίες παρασχέθηκαν πριν από την έναρξη της ισχύος της, δεν δύνανται να περιληφθούν νομίμως στο αντικείμενο αυτής, ενώ, σε κάθε περίπτωση, η σύμβαση αυτή δεν θα μπορούσε να έχει αναδρομική ισχύ (βλ. σκεψ. ΙΙΙ), όπως βασίμως προβάλλεται από τη διαφωνούσα Επίτροπο. Περαιτέρω, βασίμως επίσης προβάλλεται, έστω και με διαφορετική εν μέρει αιτιολογία, ότι οι επίμαχες υπηρεσίες μη νομίμως ανατέθηκαν στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία με απευθείας ανάθεση. Και τούτο, διότι η εκτιμώμενη αξία των εν λόγω υπηρεσιών, οι οποίες  έχουν περιοδικό χαρακτήρα, υπολογιζόμενη σε βάση δωδεκαμήνου, σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις της διάταξης του άρθρου 6 παρ. 11 του νόμου 4412/2016 για τις συμβάσεις υπηρεσιών περιοδικού χαρακτήρα (βλ. σκ. ΙΙ), υπερβαίνει τόσο το ποσό των 20.000 ευρώ (η δαπάνη της από 16.3.2016 επτάμηνης συμβάσεως ανερχόταν σε 58.240,00 ευρώ άνευ Φ.Π.Α.), μέχρι του οποίου επιτρέπεται η, άνευ ειδικών λόγων, προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας αναθέσεως, όσο και το ποσό των 60.000 ευρώ, μέχρι του οποίου επιτρέπεται προσφυγή στη διαδικασία του συνοπτικού διαγωνισμού, ενώ περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει η συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων που κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια διαγωνιστικής διαδικασίας για την κάλυψη των σχετικών αναγκών του Νοσοκομείου. Ειδικότερα, η μη διενέργεια ενιαίων διαγωνισμών στο πλαίσιο των ΠΠΥΥ 2012 και ΠΠΥΥ 2013, από το ορισθέν προς τούτο Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ δεν συνιστά απρόβλεπτη περίσταση, αλλά ανάγεται στη σφαίρα ευθύνης των υπηρεσιών υγείας, στις οποίες περιλαμβάνονται, ενόψει της ενότητας της Διοικήσεως, τόσο οι υπηρεσίες που είναι αρμόδιες να προγραμματίζουν κεντρικά και να διενεργούν τις σχετικές διαδικασίες αναθέσεως όσο και οι νοσοκομειακές μονάδες για λογαριασμό των οποίων υλοποιούνται οι διαδικασίες αυτές. Ως εκ τούτου, τα όργανα του Νοσοκομείου δεν δύνανται να επικαλεστούν τις ενέργειες ή παραλείψεις τρίτων δημόσιων φορέων, προκειμένου να δικαιολογήσουν την προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως (πρβλ. Ελ.Συν. IV Tμ 57/2017 όπου και μειοψηφία, ΚΠΕΔ στο IV Τμ. 10/2017, 176, 125, 111, 110, 92, 71, 41/2016, 147, 134, 105, 65/2015, 174, 68, 56/2014). Επίσης, ανεξαρτήτως των ανωτέρω, το Νοσοκομείο, σε κάθε περίπτωση, δεν αποδεικνύει ότι δεν συντρέχει υπαιτιότητα αυτού για τη μη διενέργεια διαγωνισμού και τη συστηματική προσφυγή σε απευθείας αναθέσεις για μακρό διάστημα. Συγκεκριμένα, δεν προκύπτει ότι όχλησε τους αρμόδιους φορείς αναφορικά με τη μη υλοποίηση των προβλεπόμενων στα Π.Π.Υ.Υ. 2012 και 2013 διαγωνισμών, ενώ όσον αφορά το ΠΠΥΥ 2014, μολονότι είχε οριστεί το ίδιο ως φορέας διενέργειας του σχετικού διαγωνισμού (βλ. σχ. την 421/24.3.2015 απόφαση του Διοικητού της 4ης Υ.ΠΕ. Μακεδονίας και Θράκης), ο διαγωνισμός αυτός διενεργήθηκε με μεγάλη καθυστέρηση (στις 20.10.2017).