ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1388/2025

Η Πράξη 324/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίου προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης μεταξύ του Δήμου Ναυπακτίας, του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και του Δικτύου Ελληνικών Πόλεων για την Ανάπτυξη (Δ.Ε.Π.ΑΝ.). Αντικείμενο της σύμβασης ήταν η σύνταξη μελετών για το έργο «Παράκαμψη του κέντρου της Ναυπάκτου», προϋπολογισμού 2.200.000,00 ευρώ. Η απόφαση κωλύει την υπογραφή της σύμβασης λόγω ουσιωδών πλημμελειών, όπως η μη επαρκής εξειδίκευση του Υποέργου 2 (Γεωτεχνικές έρευνες), η μη τεκμηρίωση του προϋπολογισμού του Υποέργου 2, και η μη διασφάλιση της απρόσκοπτης χρηματοδότησης λόγω της επικείμενης λήξης του προγράμματος «Φιλόδημος ΙΙ» στις 31.12.2025, καθώς και η υποχρηματοδότηση του έργου.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1388/2025

Παράταση και αναστολή καταβολής βεβαιωμένων οφειλών, λόγω των έκτακτων αναγκών που προέκυψαν από την εκδήλωση έντονων βροχοπτώσεων στις 22.10.2016 στις Δημοτικές Ενότητες Ναυπάκτου, Αντιρρίου και Χάλκειας του Δήμου Ναυπακτίας, της Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας.

Παράταση και αναστολή καταβολής βεβαιωμένων οφειλών, λόγω των έκτακτων αναγκών που προέκυψαν από την εκδήλωση έντονων βροχοπτώσεων στις 22.10.2016 στις Δημοτικές Ενότητες Ναυπάκτου, Αντιρρίου και Χάλκειας του Δήμου Ναυπακτίας, της Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας.

Προγραμματική Σύμβαση :Με αυτά τα δεδομένα και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη σκέψη II της παρούσας, κατά τον βασίμως προβαλλόμενο λόγο διαφωνίας, δοθέντος ότι, η οικεία δαπάνη εντέλλεται σε εκτέλεση μη νομίμως συναφθείσας προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας ...... και της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, αφού αντικείμενό της είναι η εκπόνηση μελέτης η οποία αποσκοπεί στην επισκευή, αποκατάσταση και ανάδειξη ως μνημείου, κτιρίου ιστορικής αξίας, το οποίο έχει κηρυχθεί διατηρητέο, πρόκειται δηλ. για προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης, χωρίς, ωστόσο, να συμμετέχει σε αυτή και το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, κατά παρέκκλιση των προαναφερόμενων διατάξεων, η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη και συνεπώς δεν είναι δυνατή η θεώρηση του εν λόγω χρηματικού εντάλματος πληρωμής. 

Ανακλήθηκε με την ΕΣ/ΤΜ.4/10/2019

Προγραμματική σύμβαση..Με δεδομένα αυτά, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, κατά παράβαση της παρ. 5 του άρθρου 100 του ν.3852/2010, δεν περιλαμβάνεται στα συμβαλλόμενα μέρη το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού (ήδη Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού), αν και τούτο πρέπει να συμμετέχει υποχρεωτικά σε προγραμματικές συμβάσεις πολιτισμικής ανάπτυξης, που έχουν ως αντικείμενο την ανέγερση χώρων πολιτισμικών λειτουργιών, όπως είναι τα μουσεία και, εν προκειμένω, το υπό ανέγερση κτήριο που θα στεγάσει το μουσείο έκθεσης και προβολής της ιστορίας του..., καθώς και τη ζωντανή γνωριμία με το προϊόν και την παραγωγική του διαδικασία. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης.

ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1763/2019 (Η ΟΠΟΙΑ ΟΜΩΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ-ΕΠΤΑΜ.ΣΥΝΘ/477/2020)

Το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκανε δεκτή την προσφυγή του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) και ανέτρεψε την Πράξη 13/2025 της Επιτρόπου που κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών κατάρτισης Εγχειριδίου Διαδικασιών και Έκθεσης βαθμολόγησης κινδύνων (Risk Assessment), αξίας 1.650.000,00 ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο προϋπολογισμός της σύμβασης τεκμηριώθηκε επαρκώς με ανάλυση κόστους. Επίσης, έκρινε νόμιμο τον περιορισμό της απαιτούμενης εμπειρίας αποκλειστικά στον δημόσιο τομέα, λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου που απαιτεί γνώση ειδικού κανονιστικού πλαισίου (π.χ. ν. 4795/2021, Δημόσιο Λογιστικό). Τέλος, έκρινε νόμιμο το κριτήριο ανάθεσης που αφορούσε την αξιολόγηση των προσόντων της Ομάδας Έργου, καθώς πρόκειται για σύμβαση διανοητικής φύσης, και ότι δεν συντρέχουν λόγοι αποκλεισμού του αναδόχου παρά τη δήλωση ποινικής ρήτρας ήσσονος σημασίας.

Ολοκλήρωση αποκατάστασης έργου....Με δεδομένα αυτά, νομίμως χωρεί, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, η σύναψη «προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης» μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και της Περιφέρειας .... με το ως άνω περιεχόμενο, καθόσον η σύμβαση αυτή εγκαθιδρύει πραγματική συνεργασία μεταξύ δημοσίων φορέων με σκοπό, δια της συνένωσης των μέσων που διαθέτει ο καθένας από αυτούς, την από κοινού εκτέλεση της δημόσιας αποστολής τους και, ως τέτοια, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4412/2016. Το δε υποβληθέν για έλεγχο οικείο σχέδιο σύμβασης, το οποίο έχει εγκριθεί από τα συμβαλλόμενα μέρη, φέρει το ελάχιστο κατά νόμον περιεχόμενο. Ως εκ τούτου, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου αυτού, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της, με την επισήμανση ότι το χρονοδιάγραμμα που επισυνάπτεται ως Παράρτημα ΙΙ στο ελεγχόμενο σχέδιο θα πρέπει να αναμορφωθεί πριν την υπογραφή της σύμβασης, ούτως ώστε ο χρόνος διενέργειας της πρώτης αναφερόμενης πράξης εκτέλεσης να έπεται του χρόνου υπογραφής της ελεγχόμενης σύμβασης.

Η απόφαση 1687/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή ανάκλησης του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κατά της 10/2025 Πράξης του Αναπληρωτή Επιτρόπου, η οποία έκρινε ότι κωλυόταν η υπογραφή σχεδίου σύμβασης (ύψους 637.275,00 ευρώ) για την προμήθεια κεντρικών υποδομών πληροφορικής της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Το Τμήμα έκανε δεκτή την προσφυγή και την παρέμβαση της αντισυμβαλλόμενης εταιρείας. Ανακάλεσε την Πράξη, κρίνοντας ότι οι τέσσερις διακωλυτικοί λόγοι που προέβαλε ο Επίτροπος ήταν αβάσιμοι, καθώς η προϋπολογισθείσα δαπάνη τεκμηριώθηκε, η αναγκαιότητα της προμήθειας ήταν σαφής λόγω παλαιότητας και απαιτήσεων κυβερνοασφάλειας, η μη υποδιαίρεση της σύμβασης δικαιολογούνταν από τη φύση του ολοκληρωμένου συστήματος και η κατακύρωση στον μοναδικό συμμετέχοντα δεν απαιτούσε ειδική αιτιολόγηση βάσει του νόμου 4412/2016. Συμπερασματικά, αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Προγραμματική σύμβαση:..ζητείται παραδεκτώς η ανάκληση της 167/2018 πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο παρόν Τμήμα,..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις που προηγήθηκαν, το Τμήμα κρίνει ότι η εντελλόμενη σε εκτέλεση της επίμαχης προγραμματικής σύμβασης δαπάνη δεν είναι νόμιμη, διότι αντικείμενο της εν λόγω σύμβασης είναι η εκπόνηση μελέτης η οποία αποσκοπεί στην επισκευή, αποκατάσταση και ανάδειξη, ως μνημείου, κτιρίου ιστορικής αξίας, το οποίο έχει κηρυχθεί διατηρητέο, πρόκειται δηλαδή για προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης, χωρίς, ωστόσο, να συμμετέχει σε αυτή ως συμβαλλόμενο και το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 5 του άρθρου 100 του ν. 3852/2010. Ο δε προβαλλόμενος με την αίτηση ισχυρισμός ότι για τη σύνταξη μελετών μέσω προγραμματικής σύμβασης δεν απαιτείται η συμμετοχή του ως άνω Υπουργείου, διότι η εν λόγω παράγραφος αναφέρεται μόνο σε έργα, προμήθειες και υπηρεσίες είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, δοθέντος ότι και οι μελέτες υπάγονται στην κατηγορία των υπηρεσιών (βλ. και άρθρο 2 παρ.9 του ν.4412/2016, Α΄ 147, σχετικά με τον ορισμό των δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών). Περαιτέρω, όπως έγινε δεκτό σε προηγούμενη σκέψη (ΙΙΙΓ), οι διατάξεις των άρθρων 100 του ν. 3852/2010 και 12 παρ. 1 του ν. 3513/2006 ισχύουν παράλληλα και επομένως, στην περίπτωση που αντικείμενο της υπό σύναψη προγραμματικής σύμβασης είναι, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες πολιτιστικού χαρακτήρα, όπως η εκπόνηση μελέτης για ανάδειξη, προστασία και συντήρηση μνημείων, οι παρεμβάσεις σε διατηρητέα ή παραδοσιακά κτίρια και οικισμούς, η διάσωση στοιχείων του πολιτισμού κ.λπ., καθίσταται υποχρεωτική και η συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού ως συμβαλλόμενου. Συνεπώς, τα περί αντιθέτου προβαλλόμενα με την υπό κρίση αίτηση, ήτοι ότι εν προκειμένω αφενός δεν εφαρμόζεται η παρ. 5 του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, αφετέρου η υπό κρίση σύμβαση δεν έχει πολιτιστικό χαρακτήρα, είναι απορριπτέα ως αβάσιμα. Ο δε ισχυρισμός ότι οι μελέτες σχετικά με τα διατηρητέα κτίρια-μνημεία εγκρίνονται από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού είναι απορριπτέος ως αλυσιτελώς προβαλλόμενος, καθόσον δεν αναιρεί την προβλεπόμενη στην παρ. 5 του άρθρου 100 του ν.3852/2010 υποχρέωση συμμετοχής σε προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης και του ως άνω Υπουργείου ως συμβαλλόμενου. Εντούτοις, το Τμήμα, λαμβάνοντας υπόψη την ερμηνευτική δυσχέρεια των παράλληλα εφαρμοστέων εν προκειμένω διατάξεων των ως άνω δύο νομοθετημάτων (ν. 3852/2010 και 3513/2006) που πράγματι υφίσταται σχετικά με τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων πολιτιστικού χαρακτήρα από τα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα, κρίνει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, τα όργανα τόσο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής … όσο και της Περιφέρειας … ενήργησαν συγγνωστώς και χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, για την αποκατάσταση και ανάδειξη του εν λόγω κτιρίου ως μνημείου, καθώς και την απόδοσή του για την εξυπηρέτηση των αναγκών επιμόρφωσης των κληρικών.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση της Περιφέρειας … για την ανάκληση της 167/2018 πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο Τμήμα τούτο και να ανακληθεί η πράξη αυτή λόγω συγγνωστής πλάνης, το δε ..., οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της αιτούσας θα μπορούσε να θεωρηθεί, εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του προϋπολογισμού του οποίου βαρύνει.Ανακαλεί την 167/2018 πράξη του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο παρόν Τμήμα λόγω συγγνωστής πλάνης

Η απόφαση 1165/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή του Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» που ζητούσε την ανάκληση της Πράξης 169/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου, η οποία κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την προμήθεια «αυτοματοποιημένου συστήματος αποθήκευσης και διαχείρισης φαρμάκων και αναλωσίμων» (προϋπολογισμού 4.017.000 ευρώ). Το Τμήμα έκρινε, κατά πλειοψηφία, ότι η προϋπολογισθείσα δαπάνη δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς, καθώς βασίστηκε αποκλειστικά σε ενδεικτικές τιμές από μία εταιρεία για ένα συγκεκριμένο μοντέλο, χωρίς ουσιαστική συγκριτική έρευνα αγοράς. Αν και το Τμήμα έκρινε μη ουσιώδη την πλημμέλεια σχετικά με τα έτη αναφοράς (2020-2022 αντί 2021-2023) για την οικονομική και τεχνική επάρκεια, η ανεπαρκής τεκμηρίωση της δαπάνης αποτελεί ουσιώδη πλημμέλεια και λόγο διακωλυτικό της υπογραφής της σύμβασης, οδηγώντας στην απόρριψη της προσφυγής.
ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1356/2025