ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/17/2025

Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με στόχο την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας για τα κτίρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Η σύμβαση είχε προϋπολογισμό 187.680,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) και διάρκεια έξι μηνών. Το Πανεπιστήμιο επικαλέστηκε απρόβλεπτες καθυστερήσεις στην έγκριση ανάληψης υποχρέωσης από το Υπουργείο Παιδείας και δικαστική εμπλοκή του διαγωνισμού. Η Αρχή έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για εξαιρετική διαδικασία, καθώς οι καθυστερήσεις δεν απορρέουν από ευθύνη του Πανεπιστημίου και υπάρχει επείγουσα ανάγκη για τη διασφάλιση της υγιεινής λόγω της παρουσίας χιλιάδων ατόμων και άλλων επιπλοκών.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αρνήθηκε τη σύμφωνη γνώμη για την πρόταση του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης να αναθέσει μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση τη σύμβαση «Παροχή υπηρεσιών φύλαξης των κτιρίων, εγκαταστάσεων και εξωτερικών χώρων του Πανεπιστημίου» σε πόλεις της Θράκης. Η Αρχή κρίνει ότι δεν πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 για κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων γεγονότων που να μην απορρέουν από ευθύνη του Πανεπιστημίου. Η απόφαση βασίστηκε στο ιστορικό της διαδικασίας, την καθυστέρηση λόγω προσφυγών στο Ελεγκτικό Συνέδριο και την έλλειψη επαρκούς αιτιολόγησης για τη μη υποδιαίρεση της σύμβασης σε τμήματα.

Η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση της απόφασης που ελήφθη στην 26-9-2019 συνεδρίαση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου, κατά το μέρος που έγιναν δεκτές οι προσφορές όλων των λοιπών διαγωνιζομένων οικονομικών φορέων και παρεμβαινουσών. Η προσφυγή σχετίζεται με τον διαγωνισμό για την ανάθεση της καθαριότητας των κτιριακών εγκαταστάσεων της αναθέτουσας αρχής στο Ηράκλειο για την περίοδο από 1.1.2020 έως 31.12.2021. Επιπρόσθετα, η προσφεύγουσα αιτείται να της κοινοποιηθούν οι απόψεις της αναθέτουσας αρχής. Οι παρεμβαίνουσες εταιρείες αιτούνται την απόρριψη της προσφυγής και τη διατήρηση της ισχύος της προσβαλλόμενης απόφασης, ενώ η δεύτερη παρεμβαίνουσα ζητά επιπλέον να επωμιστεί η προσφεύγουσα τα έξοδα δικαστικής δαπάνης και αμοιβής δικηγόρου.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) απορρίπτει το αίτημα του Πανεπιστημίου Κρήτης για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να προβεί στη διενέργεια διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016. Το Πανεπιστήμιο Κρήτης επιχειρούσε να αναθέσει σύμβαση παροχής υπηρεσιών καθαριότητας των κτιριακών του εγκαταστάσεων για τριμηνή περίοδο (1/1/2020-31/3/2020) με προϋπολογισμό 144.661,50€ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ). Η Αρχή κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας, ιδίως λόγω έλλειψης απρόβλεπτων γεγονότων ανεξάρτητων από την ευθύνη του Πανεπιστημίου, όπως η άσκηση προδικαστικής προσφυγής και οι καθυστερήσεις σε εγκριτικές διαδικασίες, τα οποία θεωρούνται προβλέψιμα.

Η απόφαση αφορά την έκδοση σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για την προσφυγή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με στόχο την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας για τους εσωτερικούς χώρους των κτηρίων του. Η σύμβαση προβλέπει διάρκεια τριών μηνών και προϋπολογιζόμενη δαπάνη 502.419,35 € (χωρίς ΦΠΑ). Η απόφαση βασίζεται στην ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, όπως δικαστικές και διοικητικές εμπλοκές που καθυστερούν τη διεξαγωγή τακτικών διαγωνισμών. Η Επιτροπή επικαλείται το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, διασφαλίζοντας ότι οι συνθήκες δεν απορρέουν από ευθύνη του ΕΚΠΑ και ότι η διαδικασία είναι απολύτως απαραίτητη.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016. Η ανάθεση αφορά σύμβαση υπηρεσιών καθαρισμού των εσωτερικών χώρων του ιδρύματος, με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 1.209.677,42 € χωρίς ΦΠΑ για 6 μήνες. Η απόφαση επικαλείται κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων γεγονότων που καθυστέρησαν τη διενέργεια τακτικής διαγωνιστικής διαδικασίας, σε συνδυασμό με τη λήξη της υφιστάμενης σύμβασης στις 31/12/2023. Τα γεγονότα αυτά δεν απορρέουν από ευθύνη του ΕΚΠΑ και η ανάθεση θεωρείται απολύτως απαραίτητη για την κάλυψη των αναγκών καθαριότητας, που συνιστούν ζήτημα δημοσίου συμφέροντος.

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ.(..) ζητείται η ανάκληση της 196/2011 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων σύμβασης με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας...  με την αιτιολογία ότι δεν συνέτρεχαν οι τιθέμενες από τις διατάξεις του άρ.25 παρ.1 περ.γ΄ του π.δ.60/2007 προϋποθέσεις προσφυγής στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση σχετικής προκήρυξης. (..) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι, όπως βασίμως ισχυρίζεται το ….., αποφαινόμενο ως ανωτέρω το Κλιμάκιο με την προσβαλλόμενη 196/2011 Πράξη του, έσφαλε, καθόσον πράγματι συνέτρεχε κατεπείγουσα ανάγκη άμεσης κάλυψης των επιτακτικών αναγκών καθαριότητας των χώρων του Πανεπιστημίου κατά το μεσοδιάστημα μέχρι την ολοκλήρωση της νέας ανοικτής διαγωνιστικής διαδικασίας, προς αποτροπή σοβαρών κινδύνων για την υγεία της πανεπιστημιακής κοινότητας, δεδομένης τόσο της συνεχούς χρήσης των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων από μεγάλο αριθμό ατόμων, όσο και της ιδιαιτερότητας πολλών από αυτές (όπως τα κτίρια της ιατρικής και της οδοντιατρικής σχολής). Η δε δραστική μείωση της επιχορήγησης του πανεπιστημίου και η ως εκ του λόγου αυτού μεταβολή των οικονομικών του δεδομένων, η οποία κατέστησε ανεπίκαιρα τα δεδομένα της αρχικής διαγωνιστικής διαδικασίας και άρα αλυσιτελή την ολοκλήρωσή της και επέβαλε τη διενέργεια νέου διαγωνισμού κατόπιν σύνταξης νέων, αναπροσαρμοσμένων προδιαγραφών, συνιστά, κατά την κρίση του Τμήματος, απρόβλεπτη περίσταση, μη αναγόμενη στη σφαίρα ευθύνης της αναθέτουσας αρχής. Σε κάθε περίπτωση πάντως η αναθέτουσα αρχή είχε δρομολογήσει εγκαίρως τη διαγωνιστική διαδικασία (23.3.2010) και σε χρόνο ικανό πριν τη λήξη των ισχυουσών συμβάσεων (31.1.2011), και άρα δε δύναται να θεωρηθεί ότι συντρέχει περίπτωση έλλειψης προγραμματισμού και επιμέλειας, πέραν του ότι, όπως προαναφέρθηκε, η ανατροπή των οικονομικών δεδομένων κατέστησε ανεπίκαιρη την όλη διαγωνιστική διαδικασία, η ολοκλήρωση της οποίας παρίστατο πλέον ούτως ή άλλως αλυσιτελής. Ομοίως αλυσιτελής για τον αυτό λόγο θα ήταν εξάλλου και τυχόν παράταση της ισχύος κατ΄ άρ.13 του π.δ.118/2007 των υποβληθεισών προσφορών, οι οποίες είχαν συνταχθεί βάσει των προγενέστερων οικονομικών δεδομένων, πέραν του ότι σε κάθε περίπτωση η δυνητική διατύπωση της ως άνω διάταξης συνηγορεί υπέρ της ύπαρξης σχετικής διακριτικής ευχέρειας και όχι δέσμιας αρμοδιότητας της αναθέτουσας αρχής. Ομοίως κατ΄ ενάσκηση διακριτικής ευχέρειας μπορεί –και δεν υποχρεούται- η αναθέτουσα αρχή κατ΄ άρ.21 παρ.1 του π.δ.118/2007 να προβεί σε μείωση του συμβατικού αντικειμένου, κατακυρώνοντας μικρότερη ποσότητα των υπό προμήθεια ειδών, ωστόσο η συγκεκριμένη διάταξη δε δύναται να τύχει ανάλογης εφαρμογής εν προκειμένω, όπως δέχεται το Κλιμάκιο, επί εσφαλμένης προϋπόθεσης ερειδόμενο, καθόσον δεν πρόκειται για προμήθεια, αλλά για παροχή υπηρεσιών καθαριότητας, και μάλιστα σε εγκαταστάσεις που παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες, γεγονός που δεν επιτρέπει την οριζόντια, αναλογική μείωση του συμβατικού αντικειμένου. Κατ΄ ακολουθία των ανωτέρω, το Τμήμα αποφαίνεται ότι πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης καθώς και η ασκηθείσα παρέμβαση και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 196/2011 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. (..) Ανακαλεί την 196/2011 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.