ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/49/2019

Συμπληρωματικός καθορισμός αποζημίωσης για νέους πληγέντες από τις πυρκαγιές της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018 σε περιοχές των Δήμων Μαραθώνος και Ραφήνας-Πικερμίου της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής της Περιφέρειας Αττικής.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) για τη διενέργεια διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016. Η διαδικασία αφορά την ανάθεση συμβάσεων για την αποξήλωση και απομάκρυνση στοιχείων αμιάντου σε περιοχές των Δήμων Ραφήνας-Πικερμίου, Μαραθώνος και Μεγαρέων, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιουλίου 2018. Το συνολικό προϋπολογιζόμενο ποσό ανέρχεται σε 1.612.903,22€ χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας λόγω κατεπείγουσας ανάγκης και απρόβλεπτων γεγονότων, τα οποία δημιούργησαν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Εκσυγχρονισμός αθλητικών εγκαταστάσεων..Με δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις τροποποίησης της αρχικής (κύριας) σύμβασης του έργου και ανάθεσης των ελεγχόμενων συμπληρωματικών εργασιών, καθόσον δεν αιτιολογείται, με πραγματικά και αναλυτικά στοιχεία, ότι οι σχετικές εργασίες προέκυψαν από περιστάσεις, τις οποίες τα αρμόδια όργανα του Δήμου αδυνατούσαν να προβλέψουν με επιμελή δράση. Ειδικότερα, η Υπηρεσία, με την οικεία αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει τον 1ο Α.Π.Ε., περιορίζεται στην παραδοχή ότι «κατά την εκτέλεση των εργασιών για την κατασκευή του ελαστικού τάπητα, διαπιστώθηκε ότι το ριζικό σύστημα των δένδρων και θάμνων που προϋπήρχαν περιμετρικά του χωμάτινου στίβου είχε εισχωρήσει εντός αυτού», ενόψει δε αυτής της διαπίστωσης, κρίνει ότι για την άρτια εκτέλεση του έργου πρέπει να αποξηλωθεί το προϋπάρχον ριζικό σύστημα μαζί με το ακατάλληλο έδαφος και να επανεπιχωθεί ο χώρος με εξυγιαντικές στρώσεις από θραυστό υλικό λατομείου πριν την τελική επίστρωση με τον συνθετικό τάπητα. Δεν παρατίθενται όμως τα αιφνίδια εκείνα πραγματικά γεγονότα που εμφιλοχώρησαν μετά τη σύνταξη της οικείας μελέτης, εξαιτίας των οποίων κατέστη αναγκαία η εκτέλεση των συμπληρωματικών εργασιών, προκειμένου να επιλυθούν τα όποια προβλήματα σαθρότητας του υποστρώματος, αφού το γεγονός της ανάπτυξης του ριζικού συστήματος των δένδρων και θάμνων, που προϋπήρχαν εντός του χώρου του στίβου, εκφεύγει, κατά την κοινή πείρα και λογική, του πεδίου των περιστάσεων που μια επιμελής αναθέτουσα αρχή, εν προκειμένω ο Δήμος ....., αδυνατούσε αντικειμενικά να προβλέψει, συνεπώς, δεν μπορεί να αποτελέσει απρόβλεπτη περίσταση κατά την έννοια του νόμου. Αντίθετα, δεδομένου ότι η ως άνω αιτιολογική έκθεση ουδεμία αιτιολογία διαλαμβάνει ως προς τη δυνατότητα ή μη πρόβλεψης, με τις ενδεδειγμένες τεχνικές μεθόδους, της επικαλούμενης από την αναθέτουσα αρχή ακαταλληλότητας του εδάφους για επίστρωση με το νέο ελαστικό τάπητα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η αποκάλυψη εκτεταμένου ριζικού συστήματος των υπαρχόντων δέντρων και θάμνων στο χώρο του στίβου ανάγεται σε προφανή σφάλματα και ελλείψεις της αρχικής μελέτης. Επιπλέον, η προτεινόμενη αντικατάσταση των προβλεπόμενων κατά την αρχική μελέτη συμβατικών φωτιστικών σωμάτων φωτισμού γηπέδου με αντίστοιχα τεχνολογίας LED και, συνακόλουθα, οι εργασίες ενίσχυσης της κατασκευής των ιστών ηλεκτροφωτισμού, καθώς και προστασίας του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού από υπερτάσεις, πέραν της έλλειψης οιασδήποτε αιτιολογίας σχετικά με την αδυναμία πρόβλεψης, κατά το χρόνο σύνταξης της αρχικής μελέτης ήδη το έτος 2017, της δυνατότητας χρήσης φωτιστικών σωμάτων νέας τεχνολογίας με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας, συνιστούν σε κάθε περίπτωση τροποποίηση, άλλως επέκταση, του αρχικού φυσικού αντικειμένου, με υλικά και μεθόδους που δεν συμπεριλήφθηκαν στο σχεδιασμό, βάσει του οποίου δημοπρατήθηκε το κυρίως έργο. Επομένως, η σύναψη της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης στερείται νομίμου ερείσματος, διότι: α) δεν οφείλεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις, ως εκ τούτου δεν συντρέχει τουλάχιστον μία από τις σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις της περίπτωσης γ της παραγράφου 1 του άρθρου 132 του ν.4412/2016, η συνδρομή των οποίων μπορούσε να παρέχει νόμιμο έρεισμα για την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης με αύξηση του συμβατικού αντικειμένου, και, παράλληλα, β) οι συμπληρωματικές εργασίες, που αφορούν στην αντικατάσταση των φωτιστικών σωμάτων με αντίστοιχα οικονομίας τύπου LED, την ενίσχυση της κατασκευής των ανακλινόμενων ιστών και την εγκατάσταση συσκευών προστασίας του εξοπλισμού από υπερτάσεις, συνιστούν ανεπίτρεπτη εκ των υστέρων μεταβολή του αντικειμένου του έργου, που δεν ήταν γνωστή στο σύνολο των διαγωνιζομένων κατά τo χρόνο υποβολής της προσφοράς τους και δεν αποτέλεσε τη βάση της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:«Καθαρισμός κοινοχρήστων χώρων». Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, οι προαναφερθείσες εργασίες καθαρισμού του οικοπέδου στη θέση «Οχυρό» δεν συνιστούν υπηρεσίες συλλογής και μεταφοράς στερεών αποβλήτων και ανακυκλώσιμων υλικών ούτε υπηρεσίες καθαριότητας κοινόχρηστων χώρων και δημοτικών κτιρίων, αλλά υπηρεσίες διαμόρφωσης συγκεκριμένου κοινόχρηστου χώρου. Τούτο δε, διότι από τα συμβατικά τεύχη προκύπτει ότι το αντικείμενο της σύμβασης αναφορικά με τις εργασίες στο συγκεκριμένο ακίνητο συνίσταται στην απομάκρυνση βλαστικών παραγώγων, ήτοι υπολειμμάτων από κλαδέματα δένδρων και φυτών, επομένως, ως τέτοιο, συμπεριλαμβάνεται στις εργασίες συντήρησης χώρων πρασίνου, ενώ η συλλογή και μεταφορά των υπολειμμάτων σε αδειοδοτημένο χώρο απόρριψης δεν εμπίπτει στην έννοια της συλλογής και μεταφοράς στερεών αποβλήτων και ανακυκλώσιμων υλικών, αλλά της συλλογής και μεταφοράς βιοαποδομήσιμων υλικών και ως εκ τούτου δεν εμπίπτει στο ρυθμιστικό πεδίο της διάταξης του άρθρου 61 παρ. 1 του ν. 3979/2011. Συνεπώς, νομίμως οι ως άνω υπηρεσίες ανατέθηκαν απευθείας (ως εκ του ύψους της προϋπολογισθείσας δαπάνης αυτών), χωρίς να προηγηθεί η έκδοση ειδικά αιτιολογημένης απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου που να εξειδικεύει τους όρους της σύμβασης και να αποδεικνύει την αδυναμία εκτέλεσης αυτών από το προσωπικό του Δήμου. Αντιθέτως, μη νομίμως ο Δήμος προέβη στην ανάθεση των εργασιών της απομάκρυνσης των αδρανών υλικών (μπάζων και χονδρόκοκκων υλικών) από το ακίνητο πλησίον του ρέματος «Μέγα Ρέμα Ραφήνας» χωρίς να προηγηθεί η λήψη απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου κατ' εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης, καθόσον τα εν λόγω υλικά εμπίπτουν στην έννοια των στερεών αποβλήτων που προέρχονται «από κατασκευές και κατεδαφίσεις», όπως προσδιορίζονται στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων και στην Η.Π. 50910/2727/2003 κοινή υπουργική απόφαση, η οποία εξάλλου επιφορτίζει τους πρωτοβάθμιους Ο.Τ.Α. με την αρμοδιότητα συλλογής του συνόλου των στερεών αποβλήτων (άρα και εκείνων που προέρχονται από κατασκευές και κατεδαφίσεις). Ο ισχυρισμός του Δήμου….-…., σύμφωνα με τον οποίο τα αδρανή υλικά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 του ν. 3979/2011, αφού δεν αποτελούν οικιακά απόβλητα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, δοθέντος ότι όπως προκύπτει από το γράμμα της εν λόγω διάταξης, αυτή δεν αφορά μόνο στα οικιακά απόβλητα, αλλά σε οποιαδήποτε κατηγορία στερεών αποβλήτων, μία εκ των οποίων είναι τα απόβλητα «από κατασκευές και κατεδαφίσεις». Εξάλλου, αλυσιτελώς ο Δήμος προβάλλει ότι προέβη σε ανάθεση της συγκεκριμένης εργασίας διότι δεν νομιμοποιείται να απομακρύνει ο ίδιος αδρανή υλικά, καθόσον ο ισχυρισμός αυτός και αληθής υποτιθέμενος  θα συνεπήγετο την απαγόρευση όχι μόνο της μεταφοράς των αδρανών υλικών με ίδια μέσα του Δήμου, αλλά και της ανάθεσης από αυτόν της σχετικής υπηρεσίας σε τρίτο. Εντούτοις, το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι στη συνταχθείσα για τις συγκεκριμένες εργασίες μελέτη αναφέρονται διεξοδικά οι λόγοι, για τους οποίους ο Δήμος υποχρεούτο μεν να εκτελέσει αυτές πάραυτα, εντούτοις αδυνατούσε να το πράξει με ίδια μέσα, αλλά έπρεπε να προχωρήσει στην ανάθεσή τους σε τρίτο, κρίνει ότι τα όργανα του Δήμου δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των κείμενων διατάξεων, όπως άλλωστε καταδεικνύεται και από το γεγονός ότι, έστω όψιμα, το ζήτημα  ετέθη υπόψη του Δημοτικού Συμβουλίου, το οποίο συντάχθηκε με την απόφαση ανάθεσης των επίμαχων εργασιών.