ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/6/2020

Διαχείριση των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (Α.Σ.Α.) του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, Π.Ε. Κέρκυρας, Περιφέρειας Ιονίων Νήσων.

Η απόφαση αφορά την έγκριση της προσφυγής του Αναγκαστικού Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων 3ης Διαχειριστικής Ενότητας Νομού Αιτωλοακαρνανίας στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περίπτωση γ΄ του ν. 4412/2016. Ο Σύνδεσμος ζήτησε να προβεί σε σύναψη σύμβασης για τη διαχείριση 25.000 τόνων αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ) από τους Δήμους Βόρειας και Νότιας Κέρκυρας και του Δήμου Αιγιαλείας, με εκτιμώμενη αξία 750.000 ευρώ. Η Αρχή επεσήμανε ότι η ανάγκη προέκυψε λόγω απρόβλεπτων γεγονότων και κατεπείγουσας ανάγκης, καθώς οι υπουργικές αποφάσεις επιβάλλουν την υποχρεωτική αποδοχή των αποβλήτων από τον Σύνδεσμο, χωρίς να απορρέει αυτή η ανάγκη από δική του ευθύνη.

Η Πράξη 4/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων και του Αναγκαστικού Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων ΔΕ Περιφέρειας Ηπείρου (Α.Σ.Δ.Σ.Α. ΔΕ ΠΗ). Η σύμβαση αφορά τη διάθεση των σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων του Δήμου στις εγκαταστάσεις της Ηπείρου (ΜΕΑ-ΧΥΤ) για το 2025, με προϋπολογισμό 2.520.000 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση αποτελεί προγραμματική σύμβαση οριζόντιας συνεργασίας, εξαιρούμενη από τον ν. 4412/2016. Ωστόσο, κρίθηκε ότι μη νομίμως δεν επιβαρύνεται με Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ), διότι η αντιπαροχή έχει επαχθή χαρακτήρα (άρθρο 2 ν. 5144/2024) και ο Α.Σ.Δ.Σ.Α. ΔΕ ΠΗ δεν ασκεί τη δραστηριότητα της διαχείρισης αποβλήτων κατ’ ενάσκηση δημόσιας εξουσίας. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, υπό τον όρο της προσθήκης του ΦΠΑ στον προϋπολογισμό της και της έκδοσης ανάληψης υποχρέωσης από τον Δήμο Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων.

Ανάθεση στον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού και Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας της υλοποίησης των αναγκαίων ενεργειών για τη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ) του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων της Π.Ε. Κέρκυρας, Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, κατ' εφαρμογή των διατάξεων της περ. γ), της παρ. 2, του άρθρου 55, του ν. 4819/2021 (Α' 129).

Προγραμματική σύμβαση...Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή των υποβληθέντων, με το …. έγγραφο του Προέδρου του διοικητικού συμβουλίου του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού …, δύο (2) σχεδίων συμβάσεων, και δη 1) του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού … και του Δήμου ... για την υλοποίηση της πράξης «Προσωρινή ενδιάμεση λύση μέχρι την υλοποίηση της πράξης με τίτλο “Μονάδα Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης Νομού … 2018-2020”» και 2) του σχεδίου της εκτελεστικής σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού … και της εταιρείας «…..» για την ανάθεση των σχετικών υπηρεσιών, αντίγραφα των οποίων τηρούνται σε ηλεκτρονική μορφή στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου.

Παρακράτηση υπέρ του «Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Ν. Ηλείας», εισφορών για τα έτη 2019 και 2021, Δήμων-μελών αυτού, από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους.

Ορισμός του ανώτατου ορίου των επιτρεπόμενων κατ’ έτος ημερών μετακίνησης εκτός έδρας υπαλλήλων του Αναγκαστικού Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Διαχειριστικής Ενότητας Περιφέρειας Ηπείρου, για το έτος 2022.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) απέρριψε το αίτημα του Δήμου Μαλεβιζίου για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να προσφύγει σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την προμήθεια τεσσάρων απορριμματοφόρων οχημάτων αξίας 911.290,32€. Η απόφαση βασίστηκε στο ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτης περιστάσεως, καθώς η πυρκαγιά που προκάλεσε τη ζημία είχε συμβεί τον Οκτώβριο του 2024 και υπήρχε επαρκές χρονικό διάστημα για τη διενέργεια τακτικής διαδικασίας. Η Επιτροπή τόνισε ότι η καθυστέρηση του Δήμου στην εκκίνηση της διαδικασίας και η έλλειψη διοικητικής εγρήγορσης αμβλύνει την κατεπείγουσα ανάγκη.

Άσκηση ή μη των αρμοδιοτήτων του Περιφερειακού Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων από ανώνυμη εταιρεία – Νομική μορφή εταιρείας – Κατάργηση ή μη συναφούς συνδέσμου διαχείρισης απορριμάτων.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
α) Συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή των διατάξεων του πρώτου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 13 του Ν. 4071/2012 και επομένως, η ανώνυμη εταιρεία «Α…. Α.Ε.», στην οποία συμμετέχουν οι Δήμοι της περιοχής, μπορεί με την ίδια νομική μορφή να συνεχίσει να ασκεί τις αρμοδιότητες του Περιφερειακού Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων στα διοικητικά όρια ολόκληρης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, ανώνυμη εταιρεία. (ομοφ.) β) Η εφαρμογή των διατάξεων αυτών και η άσκηση αρμοδιοτήτων Περιφερειακού Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων από την εν λόγω εταιρεία, δεν επιβάλλει την κατάργηση του Συνδέσμου Διαχείρισης απορριμάτων Νομού Ξάνθης, ο οποίος μπορεί να συνεχίσει τις δραστηριότητες συλλογής, μεταφοράς και υγειονομικής ταφής απορριμάτων του νομού, τις οποίες ασκούσε κατά το προηγούμενο διάστημα. (ομοφ.)

Παροχή υπηρεσιών...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι: α) η ανάγκη για την εκτέλεση της ως άνω μεταφοράς των ΑΣΑ, συνιστά κατεπείγουσα ανάγκη για την προστασία της δημόσιας υγείας από τον διασκορπισμό των αποβλήτων  λόγω της μη ύπαρξης αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων αποθήκευσης αποβλήτων, οφειλόμενη σε γεγονότα απρόβλεπτα για την αναθέτουσα αρχή, για τα οποία δεν ευθύνεται, δεδομένου ότι η ίδια δεν είναι αρμόδια για την τήρηση της τάξης και της ασφάλειας στην περιοχή και β)  η επιλογή της διαδικασίας με διαπραγμάτευση έναντι της διενέργειας ανοικτής διαγωνιστικής διαδικασίας παρίσταται αιτιολογημένη, καθόσον με τη διαδικασία αυτή κατέστη δυνατή η υποβολή προσφορών σε συντομότερη προθεσμία από αυτή που θα απαιτείτο για τη διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού, κρίνει ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις της διάταξης της περ. γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 32 του ν. 4412/2016, για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης. Τονίζεται, ωστόσο, ότι ενόψει της αρχής της εγγύτητας, η οποία διέπει τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, του κινδύνου πρόκλησης ρύπανσης της θάλασσας με απόβλητα, που υφίσταται εξαιτίας της θαλάσσιας μεταφοράς που περιλαμβάνεται στην ως άνω υπηρεσία, αλλά και της αρχής της οικονομικότητας, που θίγεται στην προκειμένη περίπτωση εξαιτίας του κόστους μεταφοράς των ΑΣΑ σε απομακρυσμένη χιλιομετρικά περιοχή σε σχέση με τον τόπο που εδρεύει ο φορέας αποστολής, τα αρμόδια όργανα του ΦΟΔΣΑ ... πρέπει να μεριμνήσουν για την ταχεία ολοκλήρωση της Ολοκληρωμένης Εγκατάστασης Διάθεσης Απορριμμάτων και του νέου ΧΥΤΥ στην περιοχή, έργα που έχουν ήδη δρομολογηθεί.Για τους ίδιους ως άνω λόγους, ο ΦΟΔΣΑ οφείλει να επιμείνει και να ζητήσει εκ νέου τη συνδρομή των αρμόδιων οργάνων, προκειμένου να τηρείται η δημόσια τάξη, αφού τα επικαλούμενα απρόβλεπτα γεγονότα, που οδήγησαν στην ελεγχόμενη διαδικασία, δεν δύνανται να προβάλλονται διαρκώς ως δικαιολογία σε μια ευνομούμενη κοινωνία, ενόψει του ότι η άδεια λειτουργίας του ΧΥΤΥ ... είναι ισχυρή, καθώς δεν έχει ανακληθεί ή ακυρωθεί δικαστικώς.Σε κάθε περίπτωση επισημαίνεται, περαιτέρω, ότι τα αρμόδια όργανα του ΦΟΔΣΑ οφείλουν να κινητοποιηθούν ώστε να περαιωθεί το ταχύτερο δυνατόν ο ανοιχτός διαγωνισμός μεταφοράς των ΑΣΑ (που αναφέρεται και στην ως άνω Πρόσκληση), καθώς πλέον γνωρίζουν την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί εξαιτίας των προεκτεθεισών επεισοδίων. Για το λόγο αυτό οφείλουν να μεριμνήσουν εγκαίρως για την ανάδειξη αναδόχου, ύστερα από τη διενέργεια διαγωνισμού, σε περίπτωση που δεν αρθούν τα προσκόμματα-εμπόδια ως προς τη λειτουργία του ΧΥΤΥ Ν. ...