ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/71/2023

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. α’ του ν. 4412/2016. Αυτό αφορά τη σύναψη σύμβασης για το τμήμα 3 (Βιοδιασπώμενα Υδραυλικά Λιπαντικά) με προϋπολογισμό 79.400,00€ προ ΦΠΑ, σε συνέχεια εν μέρει άγονου ηλεκτρονικού διαγωνισμού άνω των ορίων. Ο διαγωνισμός κηρύχθηκε άγονος για το συγκεκριμένο τμήμα, καθώς οι υποβληθείσες προσφορές δεν πληρούσαν τις τεχνικές προδιαγραφές. Η Επιτροπή επικύρωσε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της διαδικασίας διαπραγμάτευσης, χωρίς ουσιώδη τροποποίηση των όρων του αρχικού διαγωνισμού.

Η απόφαση αφορά το αίτημα του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας & Διαποντίων Νήσων για παροχή σύμφωνης γνώμης προς προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, με σκοπό την ανάθεση δημόσιας σύμβασης υπηρεσιών για την εκπόνηση μελέτης αναπλάσης δημοτικού θεάτρου και πλατείας. Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέτασε το αίτημα και κατέληξε στην απόρριψη του, επειδή ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός του 2009-2010, στον οποίο βασίστηκε το αίτημα, ήταν διαγωνισμός ιδεών και όχι προσχεδίων, χωρίς ρητή πρόβλεψη ανάθεσης στον νικητή, ενώ το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο του αιτήματος διαφέρει από αυτό του αρχικού διαγωνισμού. Η Επιτροπή τόνισε τη μη τήρηση των προϋποθέσεων του νόμου και τη δέσμευση του Δήμου να προχωρήσει σε νέα διαγωνιστική διαδικασία σύμφωνα με το ν. 4412/2016.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) συνεδρίασε στις 5 Απριλίου 2023 και εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή του Γενικού Νοσοκομείου Χίου «Σκυλίτσειο» στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, λόγω κατεπείγοντος. Η ανάθεση αφορά σύμβαση παροχής υπηρεσιών καθαριότητας διάρκειας έως 6 μηνών, με προϋπολογισμένη δαπάνη έως 415.000,00 € (χωρίς ΦΠΑ), με δυνατότητα αυτόματης λύσης σε περίπτωση ολοκλήρωσης του τρέχοντα διαγωνισμού πριν τη λήξη της. Η απόφαση βασίστηκε στην ύπαρξη απρόβλεπτων γεγονότων, όπως προδικαστικές προσφυγές και νομοθετικές αλλαγές, που επηρέασαν αρνητικά τη διεξαγωγή τακτικής διαδικασίας.

Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης στον Δήμο Παύλου Μελά για τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016. Ο Δήμος αιτήθηκε την έγκριση λόγω απρόβλεπτης διακοπής της σύμβασης προμήθειας καυσίμων από τον ανάδοχο JET OIL INDUSTRIES Α.Ε., που δήλωσε αδυναμία εκτέλεσης λόγω αλλαγής μετοχικής σύνθεσης. Η επιτροπή κρίνει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για κατεπείγουσα ανάγκη, καθώς η έλλειψη καυσίμων απειλεί τη λειτουργία σχολείων, κέντρων ηλικιωμένων και υπηρεσιών καθαριότητας. Η σύμβαση θα ισχύει έως τις 31/12/2024 ή έως την ολοκλήρωση νέου διαγωνισμού, με ρήτρα αυτόματης λύσης σε περίπτωση προηγούμενης ανάδειξης αναδόχου.

H προμήθεια ειδών από το Δημόσιο διενεργείται, κατά κανόνα, με τη διαδικασία του διαγωνισμού, καθόσον κατ’ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η ευρύτερη δημοσιότητα και επιτυγχάνεται η επιλογή της συμφερότερης προσφοράς. Ακολούθως, η προμήθεια ειδών με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) αποτελεί εξαιρετική διαδικασία, η προσφυγή στην οποία επιτρέπεται μόνο στις περιοριστικώς αναφερόμενες στο Νόμο περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και η περίπτωση κατά την οποία η συνολική δαπάνη για την προμήθεια όμοιων ή ομοειδών ειδών δεν υπερβαίνει, σε ετήσια βάση, το ποσό των 15.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Στην περίπτωση όμως αυτή, προς αποφυγή καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, απαγορεύεται ο επιμερισμός της συνολικής ποσότητας των όμοιων ή ομοειδών προς προμήθεια ειδών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και η, εν συνεχεία, χωριστή απευθείας ανάθεση των οικείων τμηματικών προμηθειών (βλ. ΕλΣ ΙV Τμ. πράξεις 176, 177/2009, 126, 102, 22/2008, 160, 137/2007). Προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) επιτρέπεται, επίσης, όταν, λόγω επείγουσας ανάγκης, οφειλόμενης σε απρόβλεπτες περιστάσεις, καθίσταται αδύνατη η τήρηση των προθεσμιών διενέργειας τακτικού ή πρόχειρου, όταν το ποσό της προϋπολογιζόμενης δαπάνης των οικείων προμηθειών δεν υπερβαίνει το ποσό των 45.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., διαγωνισμού. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται να συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις: α) ύπαρξη απρόβλεπτου γεγονότος, β) δημιουργία επείγουσας ανάγκης, η οποία δεν συμβιβάζεται με τις προθεσμίες που προβλέπονται στη διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού και γ) ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ του απρόβλεπτου γεγονότος και της επείγουσας ανάγκης. Ως απρόβλεπτα γεγονότα, νοούνται τα αιφνίδια ή εξαιρετικά πραγματικά γεγονότα, που δεν ήταν γνωστά στην οικεία υπηρεσία ή δεν μπορούσαν να προβλεφθούν και να συνυπολογισθούν, καθώς δεν ανάγονται στη σφαίρα επιρροής της, και καθιστούν ανέφικτο τον έγκαιρο προγραμματισμό της ανάθεσης των αναγκαίων για την αντιμετώπισή τους προμηθειών (βλ. Ελ.Σ. ΙV Τμ. πράξεις 176, 177, 24/2009, 230/2008, 145/2007). Τέλος, ανάθεση με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) χωρεί και στην περίπτωση που για λόγους τεχνικούς ή σχετιζόμενους με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, τα προς προμήθεια είδη δύνανται να κατασκευαστούν ή να παραδοθούν μόνο από ορισμένο προμηθευτή. Στην περίπτωση αυτή, δεν αρκεί να αποδεικνύεται ότι τα οικεία είδη είναι μοναδικά από τεχνική άποψη ή ότι προστατεύονται από δικαιώματα αποκλειστικότητας, αλλά και ότι η παρασκευή ή η παράδοσή τους είναι δυνατή μόνο από τον οικείο προμηθευτή (πρβλ. ΔΕΚ απόφαση της 3.5.1994 στην υπόθεση C-328/1992, I-1569). Κατά συνέπεια, πρέπει να προσκομίζονται αποδεικτικά στοιχεία όχι μόνο για την αποκλειστική τεχνική καταλληλότητα των οικείων ειδών ή τη μοναδικότητα του κατασκευαστή τους αλλά και για τη μη ύπαρξη ανταγωνιστικών προμηθευτών ή κατασκευαστών των ίδιων προϊόντων (ΕλΣ ΙV Τμ. πράξεις 176, 177/2009).