ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/94/2025

Μη νόμιμη η καταβολή δαπάνης για την προμήθεια αντιδραστήρων για τη λειτουργία αναλυτών στο αιματολογικό και το βιοχημικό εργαστήριο Νοσοκομείου καθόσον, το τελευταίο προσέφυγε στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης για την προμήθεια των ως άνω ειδών, αφού πρόκειται περί ομοειδών υλικών (αντιδραστήρια αιματολογικού και βιοχημικού με συνοδό εξοπλισμό), η προμήθεια των οποίων υπερβαίνει το ποσό των 20.000 ευρώ για το έτος που διενεργήθηκαν, και επιπλέον δεν αποδεικνύεται η συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων για την εν λόγω προμήθεια (άρθρο 2 παρ. 13 περ. V του ν.2286/1995). Περαιτέρω, οι ελεγχόμενες δαπάνες δεν μπορούν να νομιμοποιηθούν, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 66 παρ. 28 του ν. 3984/2011, καθόσον τα επίμαχα είδη, φέροντα συνοδό εξοπλισμό, δεν καταχωρούνται στο Παρατηρητήριο τιμών.

Η Απόφαση 1720/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Έβδομο Τμήμα) απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Νήσου Χίου (ΔΕΥΑΝΧ) και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση της εταιρείας «... Α.Ε.». Η προσφυγή στρεφόταν κατά της Πράξης 12/2025 της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Χίου, η οποία έκρινε ότι στερείται χρονικής αρμοδιότητας για τον προσυμβατικό έλεγχο της σύμβασης για το έργο «Κατασκευή διδύμου υποθαλάσσιου αγωγού προσαγωγής θαλάσσιου νερού μονάδας αφαλάτωσης». Το Δικαστήριο επικύρωσε την απόφαση της Επιτρόπου, καθώς η σύμβαση είχε ήδη υπογραφεί στις 5.8.2025 και το έργο είχε ολοκληρωθεί στις 25.11.2025, καθιστώντας τον προληπτικό έλεγχο αδύνατο. Επίσης, απέρριψε τον ισχυρισμό της ΔΕΥΑΝΧ περί εξαίρεσης από τον προληπτικό έλεγχο λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, καθώς η εν λόγω εξαίρεση αφορά μόνο συμβάσεις που συνάπτονται από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.

Απευθείας διαπραγμάτευση.Μη νόμιμες οι δαπάνες Νοσοκομείου που αφορούν στην καταβολή αμοιβής στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία για την προμήθεια οξυγόνου, καθόσον μη νομίμως προσέφυγε το Νοσοκομείο στην εξαιρετική διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης των επίμαχων προμηθειών, το μεν διότι η ετήσια δαπάνη για την κάλυψη των αναγκών του Νοσοκομείου σε υγρό οξυγόνο υπερβαίνει κατά πολύ το όριο των 20.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., μέχρι του οποίου επιτρέπεται η άνευ ειδικών λόγων προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία, το δε διότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει η συνδρομή μη οφειλόμενων σε υπαιτιότητα των αρμοδίων οργάνων του φορέα έκτακτων περιστάσεων. Ο ισχυρισμός του Νοσοκομείου που αφορά στην πρόωρη εξάντληση των ποσοτήτων αυτών δεν μπορεί να αποδοθεί σε έκτακτα και μη δυνάμενα να προβλεφθούν γεγονότα, αφού το Νοσοκομείο όφειλε να μεριμνήσει εγκαίρως για τη διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού, αντί να προβαίνει σε κατάτμηση μέσω διαδοχικών απευθείας αναθέσεων.    

Η απόφαση 1090/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχεται την προσφυγή του Δήμου Μάνδρας - Ειδυλλίας και ανακαλεί την πράξη 133/2025 του Ε' Κλιμακίου, η οποία είχε κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης για την «Κατασκευή νέου εργοταξίου». Το Κλιμάκιο είχε θέσει θέματα νομιμότητας λόγω αναντιστοιχίας χρήσεων της παραχωρηθείσας έκτασης και λόγω της ανάθεσης της εκπόνησης Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) με σύστημα μελέτης-κατασκευής και κριτήριο χαμηλότερης τιμής. Το Τμήμα έκρινε ότι η αναντιστοιχία χρήσεων έχει αρθεί με μεταγενέστερη υπουργική απόφαση. Επιπλέον, δέχτηκε ότι η εκπόνηση ΕΠΣ/ΡΣΕ δεν αποτελεί βασική υποχρέωση του έργου, καθώς ούτε ο περιορισμένος προϋπολογισμός (€150.000 για μελέτες) ούτε ο χρόνος της σύμβασης (24 μήνες) επαρκούν για τέτοιες σύνθετες μελέτες. Συνεπώς, επιτρέπεται η υπογραφή της σύμβασης με τον οικονομικό φορέα «…..ΙΚΕ».

Η Πράξη 113/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «Πρώτες άμεσες επεμβάσεις αποκατάστασης υποδομών ΠΝΑΙ που επλήγησαν από τη θεομηνία BORA στο νησί της Ρόδου», συνολικού προϋπολογισμού 29.032.258,06 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου προσέφυγε στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν.4412/2016) λόγω κατεπείγουσας ανάγκης από απρόβλεπτα γεγονότα. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας, καθώς το αντικείμενο περιορίζεται στην αποκατάσταση των ζημιών. Δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, οπότε δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με τον ανάδοχο οικονομικό φορέα.

Η Απόφαση 1684/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει τις προσφυγές του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης και μιας ανώνυμης εταιρείας κατά της 265/2025 Πράξης του Στ’ Κλιμακίου, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για την τριετή προμήθεια αντιδραστηρίων και αναλυτών βιοπαθολογίας. Το Δικαστήριο έκανε δεκτούς τους ισχυρισμούς των προσφευγόντων σχετικά με την επαρκή τεκμηρίωση των προϋπολογιζόμενων τιμών μονάδας και έκρινε ότι δεν υφίσταται πλημμέλεια στη μορφή της οικονομικής προσφοράς. Ωστόσο, επικύρωσε το βασικό διακωλυτικό λόγο: την ουσιώδη ανεπάρκεια τεκμηρίωσης των ζητούμενων ποσοτήτων των αντιδραστηρίων (που εμφανίζουν συνολική αύξηση 49,13% ετησίως). Το Νοσοκομείο δεν παρείχε επίσημα, συστηματικά και επαληθεύσιμα στοιχεία για να δικαιολογήσει τις μεγάλες αποκλίσεις, γεγονός που πλήττει τη διαγωνιστική διαδικασία και την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.

Η απόφαση 394/2025 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών απορρίπτει την ενδικοφανή προσφυγή που υποβλήθηκε στις 18/11/2024 κατά της αρνητικής απάντησης του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Ιωαννίνων. Ο προσφεύγων ζήτησε την τροποποίηση της δήλωσης φόρου εισοδήματος του οικονομικού έτους 2011, δηλώνοντας επισκευαστικό δάνειο ύψους 150.000€ στον κωδικό 781. Η Δ.Ο.Υ. Ιωαννίνων απέρριψε το αίτημα λόγω παραγραφής του δικαιώματος υποβολής τροποποιητικής δήλωσης. Η ΔΕΔ έκρινε νόμιμη την απόρριψη. Βάσει των διατάξεων του Ν. 5104/2024 (Κ.Φ.Δ.) και του Ν. 2238/1994, η ΔΕΔ αποφάνθηκε ότι η προθεσμία για υποβολή τροποποιητικής δήλωσης για το οικονομικό έτος 2011 είχε λήξει στις 31/12/2016, απορρίπτοντας ως αβάσιμο τον ισχυρισμό του προσφεύγοντος.

Η Πράξη 83/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο του Δήμου Νέας Προποντίδας «ΑΝΟΡΥΞΗ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ ΛΟΓΩ ΛΕΙΨΥΔΡΙΑΣ». Το Κλιμάκιο έκρινε σύννομη την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (Άρθρο 32 ν. 4412/2016), καθώς η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης λόγω της δραματικής έλλειψης νερού, συνιστώντας απρόβλεπτο και κατεπείγον γεγονός που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Το έργο, προϋπολογισμού 2.400.000,00 ευρώ, ανατέθηκε στην «ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΡΓΩΝ Α.Ε.» έναντι συμβατικού τιμήματος 2.112.000,00 ευρώ. Το Συνέδριο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση ότι η συνολική προθεσμία κατασκευής του έργου πρέπει να οριστεί σε δώδεκα (12) μήνες.

Η Πράξη 95/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει απαράδεκτη την εισαγωγή για έλεγχο νομιμότητας της από 21.7.2023 προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, του Δήμου Χίου και του Δικτύου Πόλεων ΔΕΠΑΝ. Η σύμβαση, με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 2.350.056,33 ευρώ, έπρεπε υποχρεωτικά να υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο λόγω ποσού (άρθρο 324 του ν. 4700/2020), αλλά υπεγράφη χωρίς αυτόν. Δεδομένου ότι είχε ήδη συναφθεί, θεωρείται απαράδεκτη. Ομοίως, κρίνεται απαράδεκτο και το σχέδιο της 1ης τροποποίησης της σύμβασης, καθώς δεν επιτρέπεται ο έλεγχος τροποποιήσεων όταν η αρχική σύμβαση δεν έχει διέλθει τον απαιτούμενο προληπτικό έλεγχο.

Η απόφαση 218/2025 του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών αφορά την αποδοχή ενδικοφανούς προσφυγής και την τροποποίηση πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος και Φ.Π.Α. για το φορολογικό έτος 2019. Ο προσφεύγων αμφισβήτησε τον καταλογισμό αποκρυβείσας φορολογητέας ύλης ύψους €135.210,57 που προέκυψε από τραπεζικές πιστώσεις. Η ΔΕΔ δέχτηκε τον ισχυρισμό του ότι μια πίστωση επιταγής €25.000 είχε ληφθεί υπόψη δύο φορές και ότι δύο πιστώσεις €150.000 έκαστη αφορούσαν μεταφορές από προθεσμιακό λογαριασμό προγενέστερου έτους, και συνεπώς δεν αποτελούσαν πρωτογενείς πιστώσεις. Μετά τις διορθώσεις αυτές, η διαπιστωθείσα απόκλιση έγινε αρνητική (-€273,30), κρίνοντας ότι δεν υφίσταται αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη για το 2019. Συνεπώς, η προσφυγή έγινε αποδεκτή και οι προσβαλλόμενες πράξεις ακυρώθηκαν ως προς τον καταλογισμό.