ΓΝΩΜΗ/Γ-ΕΑΔΗΣΥ/11/2018

Προγραμματικές συμβάσεις. Επίβλεψη έργων ΝΑ και ΟΤΑ από υπαλλήλους Αναπτυξιακής Εταιρίας.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Οι μηχανικοί - τεχνικοί της Αναπτυξιακής Εταιρείας Κυκλάδων ΑΕ μπορούν να αναλάβουν ως επιβλέποντες ή βοηθοί επιβλέποντες σε έργα ΟΤΑ ή της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων, στα πλαίσια των ισχυουσών προγραμματικών συμβάσεων, υπό την προϋπόθεση της εξειδίκευσης και επαρκούς εμπειρίας των επιβλεπόντων μηχανικών.

Με την προδικαστική προσφυγή ζητείται η ακύρωση της υπ’ αριθμ. πρωτ. 1540/15-10-2018 διακήρυξης του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας, για την "Προμήθεια γάλακτος, ειδών καθαριότητας - ευπρεπισμού και λοιπών αναλωσίμων" για τις ανάγκες των παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας, συνολικού προϋπολογισμού 41.536,20 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.), διότι η εν λόγω διακήρυξη παραβιάζει την κείμενη νομοθεσία, καθώς ο καθορισμός της ως άνω συνολικής εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, η οποία υπολείπεται του κατώτατου ορίου των 60.000,00 ευρώ για τις δημόσιες συμβάσεις προμήθειας, έχει γίνει κατά παράβαση της αρχής της διαίρεσης των συμβάσεων και της απαγόρευσης τεχνητής κατάτμησης. Πρόκειται για παράνομη κατάτμηση της σύμβασης, η οποία επιφέρει μείωση του ανταγωνισμού και παραβιάζει τη διαφάνεια.

Η απόφαση Γ 10/2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά στην παροχή σύμφωνης γνώμης επί σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ). Το σχέδιο ρυθμίζει τεχνικά ζητήματα για την ηλεκτρονική ανάθεση δημόσιων συμβάσεων έργων, μελετών και τεχνικών υπηρεσιών μέσω του υποσυστήματος ΕΣΗΔΗΣ «Δημόσια Έργα». Η Αρχή εξετάζει τη συμβατότητα των διατάξεων με τον ν. 4412/2016 και τις πρόσφατες τροποποιήσεις του ν. 4782/2021, διατυπώνοντας συγκεκριμένες παρατηρήσεις για τη βελτίωση της ορολογίας, τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και την ασφάλεια δικαίου κατά τη μεταβατική περίοδο εφαρμογής των νέων κανόνων.

Το παρόν έγγραφο αφορά την ομόφωνη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με το σχέδιο Κανονισμού Συμβάσεων Προμήθειας Προϊόντων, Παροχής Υπηρεσιών, Εκπόνησης Μελετών και Εκτέλεσης Έργων της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.). Η Αρχή παρέχει σύμφωνη γνώμη για το εν λόγω σχέδιο, το οποίο επανυποβλήθηκε προκειμένου να ενσωματώσει τις εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις του ν. 4782/2021 στο ρυθμιστικό πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων. Η γνωμοδότηση περιλαμβάνει αναλυτικές παρατηρήσεις και επιφυλάξεις για συγκεκριμένα άρθρα του Κανονισμού (όπως ορισμοί, έννομη προστασία, ματαίωση διαδικασίας, επίβλεψη έργων και αναθεώρηση τιμών), με σκοπό την πλήρη εναρμόνιση των διατάξεών του με το ενωσιακό δίκαιο και τον εθνικό νόμο 4412/2016, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια, την ίση μεταχείριση και την αποφυγή ερμηνευτικών ζητημάτων κατά τη μελλοντική εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου.

Οι διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/37, περί συντoνισμoύ των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημoσίων έργων, οι οποίες επιτρέπουν παρεκκλίσεις από τους κανόνες που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της δυνατότητας ασκήσεως των αναγνωριζόμενων από τη Συνθήκη δικαιωμάτων στον τομέα των συμβάσεων δημοσίων έργων, πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικώς, ενώ το βάρος αποδείξεως του ότι συντρέχουν όντως οι έκτακτες περιστάσεις που δικαιολογούν την παρέκκλιση φέρει αυτός που επικαλείται τις εν λόγω διατάξεις. Από το γράμμα του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, της εν λόγω οδηγίας, κατά το οποίο οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις έργων προσφεύγοντας στη διαδικασία με διαπραγμάτευση, χωρίς να προηγηθεί δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, «για τα έργα η εκτέλεση των οποίων, για λόγους τεχνικούς, καλλιτεχνικούς ή σχετικούς με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, είναι δυνατόν να ανατεθεί μόνο σε συγκεκριμένο εργολήπτη», προκύπτει ότι ένα κράτος μέλος οφείλει να αποδεικνύει ότι τεχνικοί λόγοι καθιστούν αναγκαία τη σύναψη των επίμαχων συμβάσεων με τον εργολήπτη της αρχικής συμβάσεως.

Η απόφαση αποτελεί τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗ.ΣΥ) σχετικά με το σχέδιο νόμου για την ανάθεση και εκτέλεση συμβάσεων παραχώρησης έργων και υπηρεσιών, με το οποίο μεταφέρεται η Οδηγία 2014/23/ΕΕ στην ελληνική έννομη τάξη. Η Αρχή παρέχει σύμφωνη γνώμη, διατυπώνοντας ωστόσο πληθώρα αναλυτικών παρατηρήσεων και προτάσεων επί των επιμέρους άρθρων του νομοσχεδίου. Οι προτάσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, θέματα νομιμότητας, ομοιομορφίας με το συνολικότερο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, σαφήνειας των ορισμών, αποτελεσματικότητας των ελεγκτικών μηχανισμών και ενίσχυσης του ρόλου της ΕΑΑΔΗ.ΣΥ. ως κεντρικού φορέα εποπτείας και συντονισμού. Επισημαίνεται ότι η Αρχή ζητά συστηματική αναδιατύπωση ορισμένων διατάξεων για την αποφυγή ερμηνευτικών ζητημάτων και την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος και της διαφάνειας στις συμβάσεις παραχώρησης.

Ύπαρξη ή μη τεχνητής κατάτμησης δια της ανάθεσης τριών μελετών για την άρση ετοιμορροπίας τριών διαφορετικών μνημείων με συνοπτικό διαγωνισμό. Δυνατότητα ανάκλησης άρνησης εκτέλεσης δαπάνης πληρωμής των μελετών από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία.(...)Εσφαλμένα θεώρησε η Διεύθυνση Προϋπολογισμού και Οικονομικής Διαχείρισης Τομέα Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ότι οι συμβάσεις είναι ομοειδείς και προϊόν κατάτμησης μιας ενιαίας σύμβασης εν όψει του αυτοτελούς χαρακτήρα καθενός από τα επίμαχα μνημεία εις ότι αφορά την αρχιτεκτονική μορφή και δομή τους, την χρονική περίοδο κατασκευής, το γεγονός ότι δεν συντρέχει ενότητα του γεωγραφικού πλαισίου εντός του οποίου πρόκειται αυτές να εκτελεστούν και εν όψει των ιδιαιτεροτήτων, (αρχιτεκτονικής μορφής δομής, χρονικής περιόδου 17 κατασκευής), των διαφορετικών βλαβών και των απαιτούμενων αντίστοιχα βάσει διαφορετικών προδιαγραφών εργασιών αποκατάστασης των μνημείων που αποτελούν αντικείμενο των μελετών που ανατέθηκαν. Είναι δυνατή η ανάκληση του με αρ. πρωτ. 24186/20-1-2021 εγγράφου της Διεύθυνσης Προϋπολογισμού και Οικονομικής Διαχείρισης Τομέα Πολιτισμού (ΔΠΟΔΤΠ). Ωστόσο η ανάκληση της ως άνω αρνητικής πράξης δεν είναι αναγκαία προκειμένου να προωθηθεί η εκτέλεση των ενταλμάτων για την πληρωμή των αναδόχων των συμβάσεων σύμφωνα με τη διάταξη του δεύτερου εδαφίου του άρθρου 26 παρ.1 του ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/85/ΕΕ)- δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (ομόφωνα).

Η απόφαση αφορά τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) σχετικά με το αίτημα του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για την έγκριση της πρώτης αναθεώρησης 79 Ελληνικών Τεχνικών Προδιαγραφών (ΕΤΕΠ) και της δεύτερης αναθεώρησης 18 ΕΤΕΠ, με υποχρεωτική εφαρμογή σε όλα τα δημόσια έργα και μελέτες. Η Αρχή, μετά από συνεδρίαση και εξέταση του νομοθετικού πλαισίου (ν. 4412/2016), παρέχει σύμφωνη γνώμη για το σχέδιο υπουργικής απόφασης, διατυπώνοντας παράλληλα παρατηρήσεις σχετικά με τη ρήτρα ισοδυναμίας, τις αναφορές σε πιστοποιητικά δοκιμών από οργανισμούς αξιολόγησης συμμόρφωσης και την ανάγκη επικαιροποίησης των περιγραφικών τιμολογίων εργασιών. Η διαδικασία στοχεύει στην εναρμόνιση των εθνικών προδιαγραφών με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα, ενισχύοντας την ποιότητα και την ασφάλεια των δημοσίων έργων.

Η παρούσα απόφαση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης επί σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ). Το εν λόγω σχέδιο ρυθμίζει τον χρόνο, τον τρόπο και τη διαδικασία κράτησης ύψους 0,02% υπέρ του Δημοσίου, η οποία επιβάλλεται σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 6 του ν. 4412/2016 σε δημόσιες συμβάσεις έργων, προμηθειών και υπηρεσιών που διενεργούνται μέσω του ΕΣΗΔΗΣ. Η απόφαση περιλαμβάνει αναλυτικές παρατηρήσεις και προτάσεις βελτίωσης για το πεδίο εφαρμογής, τον τρόπο υπολογισμού της κράτησης, τη διαδικασία παρακράτησης και απόδοσης, καθώς και για μεταβατικές ρυθμίσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή του νόμου χωρίς να προκαλούνται συγχύσεις στους αρμόδιους φορείς.

Το έγγραφο αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με το σχέδιο Υπουργικής Απόφασης που καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής για την ανάθεση καθηκόντων επίβλεψης σε πιστοποιημένο Ιδιωτικό Φορέα Επίβλεψης (ΙΦΕ) κατά την εκπόνηση μελετών, δυνάμει του άρθρου 183 παρ. 3 του ν. 4412/2016, όπως αυτό τροποποιήθηκε με τον ν. 4782/2021. Η Αρχή παρέχει σύμφωνη γνώμη για το σχέδιο, διατυπώνοντας ωστόσο εκτενείς παρατηρήσεις και επισημάνσεις για τη διασφάλιση της νομιμότητας, της διαφάνειας και της εύρυθμης λειτουργίας του συστήματος. Οι επισημάνσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τον νομικό χαρακτηρισμό της τριγωνικής σχέσης μεταξύ αναθέτουσας αρχής, αναδόχου και ΙΦΕ, τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας του ελέγχου, την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, καθώς και την ανάγκη αποσαφήνισης των όρων αμοιβής και αντικατάστασης του φορέα επίβλεψης, προκειμένου να αποφευχθούν ερμηνευτικά προβλήματα και δυσχέρειες κατά την πρακτική εφαρμογή της απόφασης.