Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΥΠΟΘΕΣΗ C-9/2017

Καθορισμός λεπτομερειών εφαρμογής των Γεωργικών Συμβουλευτικών Υπηρεσιών σε εφαρμογή του Καν. (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου.

Τροποποίηση της υπ’ αρ. 139732/28.5.2025 απόφασης του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Καθορισμός λεπτομερειών εφαρμογής των Γεωργικών Συμβουλευτικών Υπηρεσιών σε εφαρμογή του Καν. (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου» (Β’ 2836. διόρθωση σφάλματος Β’ 6766).

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνήλθε για να ελέγξει τη νομιμότητα σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης της αρχικής 4/2024 σύμβασης, η οποία είχε ελεγχθεί με την 726/2023 Πράξη του Ζ' Κλιμακίου. Αντικείμενο της συμπληρωματικής σύμβασης είναι η παροχή υπηρεσιών τεχνικής υποστήριξης, ωρίμανσης, παρακολούθησης δράσεων και διαχείρισης προγράμματος (PMO) και συμβουλευτικών υπηρεσιών για έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, βάσει της καθ' ύλην κατανομής αρμοδιοτήτων, αρμόδιο για τον έλεγχο συμβάσεων παροχής υπηρεσιών είναι το Ζ' Κλιμάκιο. Κατά συνέπεια, αποφάσισε την παραπομπή του φακέλου και του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης στο Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η πρώτη προδικαστική προσφυγή ζητά την ακύρωση της απόφασης της αναθέτουσας αρχής, με την οποία κρίθηκε αποδεκτή η προσφορά του οικονομικού φορέα **** στην ΟΜΑΔΑ Α της διαδικασίας ανάθεσης δημόσιας σύμβασης. Η δεύτερη προσφυγή ζητά την ακύρωση της ίδιας απόφασης, καθ’ ού μέρος απεκλείσθη ο προσφεύγων και κρίθηκαν αποδεκτοί άλλοι οικονομικοί φορείς. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια υπηρεσιών σχετιζόμενων με τη συλλογή, μεταφορά και διαχείριση επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων, με εκτιμώμενη συνολική αξία 107.350,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Η διαδικασία προκηρύχθηκε με συγκεκριμένη διακήρυξη και δημοσιεύθηκε στα επίσημα ηλεκτρονικά μέσα του Δημοσίου (ΚΗΜΔΗΣ και ΕΣΗΔΗΣ).

Παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών..:Με δεδομένα αυτά, οι ανατεθείσες υπηρεσίες για έρευνα, υποβολή προτάσεων, συντονισμό και παρακολούθηση υλοποίησης των δημοτικών έργων που πρόκειται να ενταχθούν σε συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα συνιστούν συμβουλευτικές υπηρεσίες και όχι μελέτη ή παροχή τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών, ώστε να έπρεπε να διενεργηθεί ηλεκτρονική κλήρωση για την ανάθεσή τους, νομίμως δε παραλήφθηκαν από την επιτροπή παρα-λαβής γενικών υπηρεσιών. Περαιτέρω, αν και ο προϋπολογισμός της υπηρεσίας είναι αόριστος διότι στην οικεία μελέτη αναφέρεται η ενδεικτική δαπάνη για το σύνολο των εργασιών χωρίς να παρατίθεται αναλυτικά το κόστος καθεμιάς από αυτές βάσει των απαιτούμενων ανθρωποωρών και της τιμής μονάδας τους, η πλημμέλεια αυτή οφείλεται σε πλάνη των δημοτικών οργάνων η οποία, δεδομένης της ομαλής διεξαγωγής της διαδικασίας απευθείας ανάθεσης, κρίνεται συγγνωστή.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η ελεγχόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη αλλά το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης.

Δυνατότητα ή μη διενέργειας άλλης ανοιχτής διαδικασίας, πέραν της προκήρυξης δημόσιου διαγωνισμού, ενόψει της τροποποίησης της διάταξης του άρθρου 15 παρ. 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1305/2013 με το άρθρο 1 περ. 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2393/2017, προκειμένου να επιλεγούν οι δικαιούχοι του υπομέτρου-πάροχοι γεωργικών συμβουλών, στο πλαίσιο υλοποίησης του υπομέτρου 2.1 «Χρήση συμβουλευτικών υπηρεσιών στο γεωργικό τομέα», του Προγράμματος «Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας» (ΠΑΑ) 2014-2020.(...)Μετά την τροποποίηση της διάταξης του άρθρου 15 παρ. 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1305/2013 με το άρθρο 1 περ. 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2393/2017 επιτρέπεται η υλοποίηση του υπομέτρου 2.1 «Χρήση συμβουλευτικών υπηρεσιών στο γεωργικό τομέα» του Προγράμματος «Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας» (ΠΑΑ) 2014-2020, με τη δυνατότητα επιλογής των παρόχων γεωργικών συμβουλών μέσω διαδικασίας άλλης, πέραν αυτής των δημοσίων συμβάσεων, χωρίς δημόσιο διαγωνισμό, ήτοι της ανοικτής πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, υπό την προϋπόθεση ότι η υλοποίηση αυτή γίνεται σε εφαρμογή νομοθετικής ρύθμισης, ή υπουργικής απόφασης που θα εκδοθεί βάσει ειδικής νομοθετικής εξουσιοδότησης, προς θέσπιση ή/και συμπλήρωση ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, ώστε να διασφαλίζονται πλήρως οι αρχές της δημοσιότητας και της διαφάνειας της διαδικασίας, καθώς και της ίσης μεταχείρισης και αποφυγής των διακρίσεων μεταξύ των παρόχων, τηρουμένων των ειδικών όρων και προϋποθέσεων, που θέτει το άρθρο 15 παρ. 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1305/2013 (ομόφωνα).

«Προδικαστική παραπομπή – Δημόσιο σύστημα ενοικίασης και κοινής χρήσης ηλεκτρικών μηχανοκίνητων οχημάτων – Διάκριση των εννοιών “σύμβαση παραχώρησης υπηρεσιών” και “δημόσιες συμβάσεις προμηθειών” – Οδηγία 2014/23/ΕΕ – Άρθρο 5, σημείο 1, στοιχείο βʹ – Άρθρο 20, παράγραφος 4 – Έννοια των “μεικτών συμβάσεων” – Άρθρο 8 – Καθορισμός της αξίας της σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών – Κριτήρια – Άρθρο 27 – Άρθρο 38 – Οδηγία 2014/24/ΕΕ – Άρθρο 2, παράγραφος 1, σημεία 5 και 8 – Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/1986 – Παράρτημα XXI – Δυνατότητα επιβολής όρου σχετικά με την εγγραφή της επαγγελματικής δραστηριότητας σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο – Αδυναμία επιβολής του όρου αυτού σε όλα τα μέλη μιας προσωρινής ένωσης επιχειρήσεων – Κανονισμός (ΕΚ) 2195/2002 – Άρθρο 1, παράγραφος 1 – Υποχρέωση αναφοράς αποκλειστικά στο “κοινό λεξιλόγιο για τις δημόσιες συμβάσεις” στα έγγραφα παραχώρησης – Κανονισμός (ΕΚ) 1893/2006 – Άρθρο 1, παράγραφος 2 – Αδυναμία αναφοράς στην ταξινόμηση “NACE αναθ. 2” στα έγγραφα παραχώρησης»

Προμήθεια και ανανέωση αδειών χρήσης προϊόντων λογισμικού στο πλαίσιο της «Microsoft Enterprise Agreement» (...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (σκ. II), η διαδικασία που ακολουθήθηκε για την ανάθεση της ελεγχόμενης σύμβασης (διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση της προκήρυξης) δεν μπορεί να βρει έρεισμα στη διάταξη του άρθρου 269 περ. γ΄ υποπερ. γγ΄, που αναφέρεται στην ύπαρξη λόγων προστασίας αποκλειστικών δικαιωμάτων για τους οποίους συγκεκριμένος μόνο οικονομικός φορέας μπορεί να εκτελέσει τη σύμβαση. Τούτο, διότι ναι μεν η εταιρεία …έχει παρακρατήσει το δικαίωμα κυριότητας επί των προϊόντων για τα οποία παρέχει, στο πλαίσιο των συμβάσεων τύπου Enterprise Agreement, τις άδειες χρήσης, οι οποίες αποτελούν και το κύριο αντικείμενο της ελεγχόμενης σύμβασης, και οι εν λόγω άδειες υπόκεινται πράγματι σε προστασία δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, πλην όμως η επιλογή για χρήση των προϊόντων της εταιρείας …με διατήρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας από την ανάδοχο επί στοιχείων του τεχνικού φακέλου της σύμβασης, χωρίς να προβλέπεται η μεταβίβαση των δικαιωμάτων αυτών στην Ε.Υ.Δ.Α.Π. Α.Ε. μετά τη λήξη της σύμβασης ή η δυνατότητα της τελευταίας να επεμβαίνει στο δίκτυο, κάνοντας χρήση των στοιχείων του φακέλου χωρίς την άδεια της αναδόχου, οδηγεί κατ΄ ουσία σε προκαθορισμό της διαρκούς επιλογής της ανωτέρω εταιρείας ως αναδόχου και για τις μελλοντικές φάσεις επέκτασης, συντήρησης ή ανανέωσης του πληροφοριακού δικτύου της Ε.ΥΔ.Α.Π., με συνέπεια η εταιρεία …να εμφανίζεται ως μοναδική, έναντι οιουδήποτε άλλου δραστηριοποιούμενου στον ίδιο οικονομικό κλάδο, παρόχου/προμηθευτή των ζητούμενων υπηρεσιών/αγαθών, λόγω του τεχνητού περιορισμού των παραμέτρων της αρχικής σύμβασης. Στον ίδιο χώρο δε (προϊόντα και υπηρεσίες λογισμικού) δραστηριοποιούνται και άλλοι οικονομικοί φορείς, οι οποίοι παρέχουν ισοδύναμα ή παρόμοια αγαθά ή υπηρεσίες με αυτά της…, όπως η δημιουργία αυτόνομων συστημάτων λογισμικού. Περαιτέρω, η διαδικασία ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης δύναται να βρει έρεισμα στη διάταξη της περ. ε΄ του άρθρου 269 του ν. 4412/2016, που αναφέρεται στη δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να συνάπτει σύμβαση με το αρχικό ανάδοχο, είτε για τη μερική αντικατάσταση αγαθών ή εγκαταστάσεων είτε για την επέκτασή τους, δοθέντος ότι η πληροφοριακή υποδομή της Ε.Υ.ΔΑ.Π. Α.Ε. βασίζεται σε λογισμικά προϊόντα της εταιρείας…, η δε ενδεχόμενη αλλαγή, στην παρούσα φάση, των εν λόγω προϊόντων με προϊόντα άλλων κατασκευαστών θα υποχρέωνε την επιχείρηση σε ριζικό ανασχεδιασμό των πληροφοριακών δομών της, στην εκ νέου προμήθεια σωρείας προγραμμάτων και νέου εξοπλισμού, στην επανεκπαίδευση του προσωπικού της στα νέα λογισμικά και θα επέφερε μεγάλες τεχνικές δυσχέρειες, λόγω της μεταξύ τους ασυμβατότητας, στην ομαλή και ασφαλή λειτουργία του πληροφοριακού της συστήματος.

Παροχή υπηρεσιών:..ζητείται η αναθεώρηση της 824/2019 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Από τα προεκτεθέντα συνάγεται ότι το συμβατικό αντικείμενο αφορά σε επιστημονικές υπηρεσίες τεχνικού - περιβαλλοντικού συμβούλου, οι οποίες προσφέρονται από οικονομικούς φορείς των οικείων επιστημονικών κλάδων. Τμήμα των υπηρεσιών αυτών σχετίζεται με τη χρήση των αποτελεσμάτων εξειδικευμένων εργαστηριακών αναλύσεων, οι οποίες κατά το άρθρο 2.2.6 της διακήρυξης μπορούσαν, εναλλακτικά, να πραγματοποιηθούν σε διαπιστευμένο από τον Εθνικό Φορέα Διαπίστευσης (...) εργαστήριο, οπότε στην περίπτωση αυτή ο υποψήφιος οικονομικός φορέας όφειλε να προσκομίσει σχετικές βεβαιώσεις συνεργασίας.Ενόψει της ειδικότητας του ως άνω όρου της διακήρυξης και της ταυτόσημης ερμηνείας του τόσο από την αναθέτουσα αρχή, όσο και από τους ενδιαφερόμενους, όλοι οι συμμετασχόντες οικονομικοί φορείς υπέβαλαν τις ζητούμενες βεβαιώσεις συνεργασίας με τα διαπιστευμένα εργαστήρια. Η βάση συνεργασίας με τα δηλωθέντα διαπιστευμένα εργαστήρια συνίσταται στη χρήση των αποτελεσμάτων των αναλύσεων από τον ανάδοχο οικονομικό φορέα για την υλοποίηση του σχετικού τμήματος των συμβατικών υπηρεσιών, η δε ευθύνη της διαχείρισης και επεξεργασίας των αναλύσεων παραμένει αποκλειστικά στο πεδίο του. Ως εκ τούτου ο προεκτεθείς όρος της διακήρυξης δεν έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 78 παρ. 1 του ν. 4412/2016, κατά τους ορισμούς του οποίου η “δάνεια εμπειρία” συνεπάγεται τη χρήση από τον δανειζόμενο πόρων και μέσων τρίτης επιχειρηματικής δομής, προκειμένου να εκτελέσει ο ίδιος (δανειζόμενος) τη σύμβαση. Με την ερμηνευτική αυτή εκδοχή, η οποία συνάδει με το αντικείμενο της εξεταζόμενης σύμβασης, δεν συνέτρεχε υποχρέωση των συμμετασχόντων οικονομικών φορέων προς υποβολή χωριστού ΕΕΕΣ για τα συνεργαζόμενα εργαστήρια, αλλά αρκούσε η προσκομιδή των σχετικών συμβάσεων - βεβαιώσεων συνεργασίας. Η γνώμη, όμως, αυτή δεν ίσχυσε.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση αναθεώρησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση πρέπει να απορριφθούν.

Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 11ης Δεκεμβρίου 2014 [αίτηση του Consiglio di Stato (Ιταλία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως] — Azienda sanitaria locale n. 5 «Spezzino» , ANPAS Associazione Nazionale Pubblica Assistenza — Comitato Regionale Liguria, Regione Liguria κατά San Lorenzo Società Cooperativa Sociale, Croce Verde Cogema Cooperativa Sociale Onlus (Προδικαστική παραπομπή — Υπηρεσίες διακομιδής ασθενών — Εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι οι δραστηριότητες διακομιδής ασθενών των δημόσιων νοσοκομειακών ιδρυμάτων ανατίθενται κατά προτεραιότητα στις εθελοντικές οργανώσεις που πληρούν τις νόμιμες απαιτήσεις και είναι καταχωρισμένες στο οικείο μητρώο — Συμβατότητα με το δίκαιο της Ένωσης — Δημόσιες συμβάσεις — Άρθρα 49 ΣΛΕΕ και 56 ΣΛΕΕ — Οδηγία 2004/18/ΕΚ — Μικτές υπηρεσίες που περιλαμβάνονται συγχρόνως στο παράρτημα II A και στο παράρτημα II B της οδηγίας 2004/18 — Άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχεία α' και δ' — Έννοια της «δημόσιας συμβάσεως υπηρεσιών»  — Επαχθής αιτία — Αντιπαροχή η οποία συνίσταται στην επιστροφή των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν)   Διατακτικό Τα άρθρα 49 ΣΛΕΕ και 56 ΣΛΕΕ δεν αντίκεινται σε εθνική ρύθμιση, όπως αυτή περί της οποίας πρόκειται στην κύρια δίκη, η οποία προβλέπει ότι η παροχή υπηρεσιών επείγουσας και έκτακτης διακομιδής ασθενών πρέπει να ανατίθεται κατά προτεραιότητα και με απευθείας ανάθεση, χωρίς καμία δημοσιότητα, στις συμβεβλημένες οργανώσεις εθελοντισμού, στο μέτρο που το νομικό και συμβατικό πλαίσιο εντός του οποίου αναπτύσσεται η δραστηριότητα των οργανώσεων αυτών συμβάλλει πράγματι στον κοινωνικό σκοπό καθώς και στην επιδίωξη των σκοπών της αλληλεγγύης και της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως επί των οποίων στηρίζεται η ρύθμιση αυτή.