ΝΣΚ/174/2008

Αναγκαστική απαλλοτρίωση. Αρμόδια όργανα για την κήρυξη απαλλοτρίωσης για ίδρυση επαρχιακών βιομηχανιών.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Οι αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ακινήτων για την ίδρυση ή επέκταση επαρχιακών βιομηχανιών που προβλέπονται από το άρθρο 10 του ΝΔ 2176/1952 κηρύσσονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο 1 του ΝΔ 797/1971, από δε της 6-5-2001, ημερομηνίας εφαρμογής του νέου Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (άρθρο δεύτερο Ν 2882/2001) με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας του απαλλοτριουμένου ακινήτου.

Απαλλοτρίωση ιδιωτικών δασών υπέρ του Δημοσίου και με δαπάνες ιδιώτη, για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Εν όψει της απόλυτης απαγόρευσης της κήρυξης υπέρ τρίτων αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δασών και δασικών εκτάσεων από τις αναφερόμενες στο άρθρο 117 παρ.4 του Συντάγματος, δηλαδή ανήκουσες σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, είναι επιτρεπτή υπό προϋποθέσεις (μικρότερη δυνατή απώλεια δασικού πλούτου με περιορισμό στο ελάχιστο δυνατό της αλλοίωσης της μορφής του) η κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των αμέσως παραπάνω δασών και δασικών εκτάσεων υπέρ του Δημοσίου, με δαπάνη του φυσικού ή νομικού προσώπου υπέρ του οποίου εκδίδεται η άδεια εγκατάστασης, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στις ισχύουσες διατάξεις (άρθρο 35 παρ.5 ν. 2773/1999, όπως ισχύει). Ζήτημα παραίτησης του τελευταίου από εμπράγματη αξίωση επί της προς απαλλοτρίωση έκτασης δεν γεννάται, δεδομένης της, με μονομερή διοικητική πράξη, για δημοσίου δικαίου αιτία, κτήσης από το Δημόσιο, από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, της κυριότητας της απαλλοτριούμενης έκτασης κατά τρόπο πρωτότυπο (ομοφ.)

Ερωτάται, υπό τα δεδομένα του ερωτήματος και λόγω της μερικής συντέλεσης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, αν συντρέχει, κατά τα προβλεπόμενα στο τελευταίο εδάφιο της παρ.7 του άρθρου 3 του ν. 2882/2001, περίπτωση κατάπτωσης της εγγυητικής επιστολής που κατέθεσε η υπόχρεη για την καταβολή της αποζημίωσης ανώνυμη εταιρεία, σε καταφατική δε περίπτωση, αν η εγγυητική επιστολή θα καταπέσει στο σύνολό της ή μερικώς.(..)Κατάσταση :  Εν μέρει αποδεκτή α) Καταρχήν, συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του τελευταίου εδαφίου της παρ. 7 του άρθρου 3 του ν. 2882/2001, δηλαδή κατάπτωσης της εγγυητικής επιστολής του ερωτήματος, λόγω μη συντέλεσης εξ ολοκλήρου της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, για την οποία αυτή είχε κατατεθεί. Το Σύνταγμα και ο ν. 2882/2001 δεν αποκλείουν, σε περίπτωση μερικής συντέλεσης της απαλλοτρίωσης, την μερική μόνον άρση της, κατά το μέρος, δηλαδή, που η αναγκαστική απαλλοτρίωση δεν έχει συντελεστεί. Περαιτέρω, η προβλεπόμενη στο άρθρο 3 παρ. 7 του ν. 2882/2001 κατάπτωση της εγγυητικής επιστολής έχει μεν τον χαρακτήρα ποινής σε βάρος του ιδιώτη-υπερ ού η απαλλοτρίωση, καταπίπτει, όμως, μόνο σε περίπτωση μη συντέλεσης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης εντός των νομίμων προθεσμιών, και έχει παρακολουθηματικό χαρακτήρα προς αυτήν (ομόφωνα). β) Ως εκ τούτου, από τη διάταξη αυτή, ερμηνευόμενη και υπό το πνεύμα της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας, συνάγεται ότι, στην περίπτωση, κατά την οποία η απαλλοτρίωση συντελεστεί μόνο μερικά, και αρθεί κατά το μη συντελεσθέν μέρος της εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, οπότε δεν εκπληρώνεται ο σκοπός της δημόσιας ωφέλειας, και παύει η δέσμευση των ιδιοκτησιών των αναγνωρισθέντων δικαιούχων, η κατάπτωση αφορά σε μέρος του ποσού της εγγυητικής επιστολής, δηλαδή σε αυτό, που αντιστοιχεί στο τμήμα των εκτάσεων της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, για το οποίο δεν συντελέστηκε αυτή εμπρόθεσμα. Το ποσό αυτό πρέπει να καταπέσει κατά ποσοστό 50% υπέρ του Δημοσίου, και κατά ποσοστό 50% υπέρ όσων καθ΄ ων η απαλλοτρίωση ιδιοκτητών, για τις εκτάσεις των οποίων δεν συντελέστηκε εμπρόθεσμα αυτή, και οι οποίοι έχουν αναγνωριστεί δικαιούχοι της αποζημίωσης από αυτήν με δικαστική απόφαση (κατά πλειοψηφία).

Απαλλοτρίωση ακινήτου εντός της Επιτηρούμενης Ζώνης (Ε.Ζ.) του Ναυτικού Οχυρού (Ν.Ο.) Σούδας.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Ένα ακίνητο μπορεί να κηρυχθεί ως απαλλοτριωτέο μόνο για «δημόσια ωφέλεια». Κάθε «Ναυτικό Οχυρό» περιβάλλεται πρώτα από την «Απαγορευμένη Ζώνη» (Α.Ζ.) και στη συνέχεια, από την «Επιτηρούμενη Ζώνη». Με τη διάταξη της παρ.2 εδ.β’ του άρθρου 11 του ΑΝ 376/1936 παρέχεται η δυνατότητα σύστασης «στρατιωτικών δουλειών» ή αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των κάθε είδους ιδιοκτησιών που βρίσκονται εντός της Επιτηρούμενης Ζώνης ενός Ναυτικού Οχυρού. Η εν λόγω διάταξη ενέχει αφ’ εαυτής και το λόγο δημόσιας ωφέλειας, η οποία κατά το Σύνταγμα και το νόμο απαιτείται για την κήρυξη μιας αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. (ομοφ.)

Ιχθυοτροφεία. Δικαίωμα εκμετάλλευσης. Δυνατότητα απαλλοτρίωσης.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
1. Δεν υφίσταται νόμιμο δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης του ιχθυοτροφείου της λιμνοθάλασσας Χαλικιοπούλου υπέρ των φερομένων ως δικαιούχων αυτού, η δε χρήση και εκμετάλλευση τούτου εκ μέρους των γινόταν πάντοτε άνευ δικαιώματος και με την ανοχή του Δημοσίου. 2. Ως εκ τούτου δεν συντρέχει δυνατότητα αναγκαστικής απαλλοτρίωσης εκ μέρους του Δημοσίου ανυπάρκτου δικαιώματος.

Απαλλοτρίωση ακινήτου.(....) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας Πράξεως, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι η καταβολή της δικαστικής δαπάνης της πληρεξουσίας δικηγόρου των καθ’ ων η απαλλοτρίωση υπέρ του Δικηγορικού Συλλόγου ...... είναι καθόλα νόμιμη προκειμένου να συντελεσθεί η απαλλοτρίωση, διότι, προς τούτο, απαιτείται η καταβολή να είναι πλήρης, δηλαδή να περιλαμβάνει τόσο την αξία του ακινήτου όσο και τα δικαστικά έξοδα και την αμοιβή του δικηγόρου.  Επειδή δε η απόφαση περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης, την οποία αιτήθηκαν τα μέρη, δεν έχει εκδοθεί εντός της προθεσμίας του ενός και ημίσεος έτους που απαιτείται για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, η διάταξη του άρθρου 18 παρ.4 εδ. δ΄ και ε΄ δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής, καθόσον αυτή καταλαμβάνει μόνον τις περιπτώσεις που η απόφαση περί οριστικού προσδιορισμού εκδίδεται εντός του χρόνου που απαιτείται για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης.  Κατά συνέπεια, νομίμως ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση Δήμος ...... εξέδωσε το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα προκειμένου η καταβληθείσα, ως προς την αξία του ακινήτου δαπάνη, να συμπληρωθεί με τα έξοδα της αμοιβής της πληρεξουσίας δικηγόρου των καθ’ ων και να συντελεσθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο η απαλλοτρίωση.

Ακαδημία Αθηνών – Αναγκαστική απαλλοτρίωση – Θεώρηση κτηματολογικού διαγράμματος και κτηματολογικού πίνακα – Αρμοδιότητα.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
1) Η Ακαδημία Αθηνών, ως Ν.Π.Δ.Δ. της καθ’ ύλην αυτοδιοικήσεως, υπέρ της οποίας προβλέφθηκε με το άρθρο 20 του Ν 3577/2007 η κατά τις διατάξεις του Κ.Α.Α.Α. αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για την εκπλήρωση του σκοπού της στο χώρο των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών και για την εξασφάλιση των όρων για την διεξαγωγή του έργου της, με αποζημίωση που καταβάλλεται από την ίδια, είναι αρμόδια να προτείνει προς την Κτηματική Υπηρεσία με τα εκ του ιδρυτικού νόμου όργανά της την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, προσδιορίζοντας ειδικότερα τον κατά την πιο πάνω διάταξη σκοπό της δημόσιας ωφέλειας για την εκπλήρωση του οποίου θα κηρυχθεί η αναγκαστική απαλλοτρίωση, καθώς και να διεξάγει δια των υπηρεσιών της, τις εκ του άρθρου 3 του Κ.Α.Α.Α. προπαρασκευαστικές ενέργειες που αποτελούν εκ του νόμου προϋποθέσεις για την κήρυξη της απαλλοτριώσεως, η τήρηση των οποίων θα προκύπτει από τον φάκελο που θα υποβληθεί με την πρόταση προς την Κτηματική Υπηρεσία, που εκ του νόμου είναι αρμόδια να εισηγηθεί την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτριώσεως προς τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας. 2) Η Διευθύνουσα Υπηρεσία της Ακαδημίας Αθηνών είναι αρμόδια και για την θεώρηση δια του Προϊσταμένου της, του νομοτύπου της συντάξεως του κτηματολογικού διαγράμματος και πίνακα που συντάχθηκε κατ’ ανάθεση από ιδιώτη μηχανικό για την εν λόγω απαλλοτρίωση.

Αναγκαστική απαλλοτρίωση. Δυνατότητα κηρύξεως αναγκαστικής απαλλοτριώσεως για δημόσια ωφέλεια ακινήτων για την οποία το Σ.τ.Ε. είχε ακυρώσει τη σιωπηρή άρνηση της Διοικήσεως για αποχαρακτηρισμό τους.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Ακύρωση σιωπηρής άρνησης Διοίκησης για αποχαρακτηρισμό ιδιοκτησιών ως αθλητικών χώρων. Η Διοίκηση μπορεί να προβεί, σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις, σε αναγκαστική απαλλοτρίωση για δημόσια ωφέλεια ακινήτων εκ των άνω που είναι αναγκαία για την υλοποίηση της ωφελείας αυτής (κατασκευή αθλητικών εγκαταστάσεων). Η αιτιολογία για την κήρυξη τοιαύτης απαλλοτριώσεως πρέπει να είναι ειδική και πλήρης και να αποδεικνύεται από αυτή η πραγματική πρόθεση και δυνατότητα της Διοίκησης για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης αυτής.

Απαλλοτρίωση. Ανάκληση. Συμμόρφωση Διοίκησης.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Μετά την ακύρωση από το ΣτΕ άρνησης της Διοίκησης να προβεί σε πράξη ανάκλησης απαλλοτρίωσης λόγω πλημμελών αιτιολογιών όσον αφορά τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, η Διοίκηση μπορεί να εμμείνει στην άρνησή της αυτή, αν από έγγραφα που εκ των υστέρων ανεύρε προκύπτουν νόμιμες αιτιολογίες οι οποίες μπορούν να αναπληρώσουν ή συμπληρώσουν τις κριθείσες ως ανεπαρκείς. Τέτοια περίπτωση συντρέχει αν η αρμόδια υπηρεσία βρει μετά την ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ το γραμμάτιο παρακαταθέσεως της αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση, καθώς και τη σχετική με την έκδοση αυτού αλληλογραφία, καθόσον τα έγγραφα αυτά μπορούν μαζί με το αντίστοιχο ΦΕΚ, που είχε κριθεί από το ΣτΕ ως ανεπαρκές αποδεικτικό στοιχείο, να θεμελιώσουν πλήρεις αιτιολογίες περί συντελέσεως της απαλλοτριώσεως. (πλειοψ.)

Ζητήματα που γεννώνται σχετικά με τη δυνατότητα καταβολής από τη διοίκηση της δικαστικά καθορισμένης αποζημίωσης λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, ύστερα από την επελθούσα κατά το νόμο αυτοδίκαιη άρση της απαλλοτρίωσης, λόγω μη έγκαιρης παρακατάθεσης της αποζημίωσης .(...)α) Η έκδοση από τη διοίκηση βεβαιωτικής πράξης για την επελθούσα αυτοδίκαιη άρση της απαλλοτρίωσης λόγω παρέλευσης της 18μηνης προθεσμίας συντέλεσης, δεν αναιρεί την υποχρέωσή της να καταβάλει το σύνολο της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε οριστικά, στον ιδιοκτήτη που επιθυμεί τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης (ομόφωνα). β) Η παραπάνω υποχρέωση για καταβολή αποζημίωσης στον ιδιοκτήτη που επιθυμεί τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης, υφίσταται τόσο στην περίπτωση κατά την οποία τηρήθηκαν απ’ αυτόν οι κατά νόμο διατυπώσεις (αίτηση και υπεύθυνη δήλωση στη διοικητική αρχή) όσο και στην περίπτωση που η βούλησή του εκδηλώνεται με την άσκηση αγωγής ή την έκδοση διαταγής πληρωμής για την είσπραξη της αποζημίωσης (ομόφωνα). Στη δε ως άνω (β’) υποπερίπτωση υφίσταται υποχρέωση προς πληρωμή του νομίμου τόκου από την επίδοση της αγωγής ή της διαταγής πληρωμής και μέχρι την εξόφληση (κατά πλειοψηφία). γ) Η καταβολή της αποζημίωσης στον ιδιοκτήτη που επιθυμεί την αναβίωση της απαλλοτρίωσης είναι ανεξάρτητη από την κατάληψη ή μη της απαλλοτριωθείσας έκτασης από τον υπερού η απαλλοτρίωση (ομόφωνα). δ) Εάν τελικώς καταβληθεί η αποζημίωση στον καθ’ ου η απαλλοτρίωση, η διοίκηση υποχρεούται να ενεργήσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση για τη μεταγραφή της απόφασης κήρυξης αυτής, στο κατά τόπον αρμόδιο υποθηκοφυλακείο και Κτηματολογικό Γραφείο, προσκομίζοντας μεταξύ άλλων, τα στοιχεία που αποδεικνύουν τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης για τη συγκεκριμένη ιδιοκτησία. Περαιτέρω για λόγους ασφαλείας του δικαίου, δύναται να ανακαλέσει την προηγουμένως εκδοθείσα διαπιστωτική πράξη περί αυτοδίκαιης άρσης της απαλλοτρίωσης, ως εκδοθείσα για πλάνη περί τα πράγματα, με τον τύπο και διαδικασία που επιβάλλονται από το νόμο για την έκδοσή της (ομόφωνα). ε) Στην περίπτωση διατήρησης της απαλλοτρίωσης μετά από υποβολή αίτησης και υπεύθυνης δήλωσης του καθ’ου η απαλλοτρίωση, οι αξιώσεις του για καταβολή ιδιαίτερης αποζημίωσης λόγω μείωσης της αξίας του εδαφικού τμήματος ακινήτου που απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης και αποζημίωσης μετά την αναγνώριση μη ύπαρξης ωφέλειάς του ιδιοκτήτη του απαλλοτριωμένου ακινήτου που αποκτά πρόσωπο σε διανοιγόμενη εθνική οδό, δεν συνιστούν περίπτωση απαγορευμένου ανακαθορισμού σύμφωνα με την παρ. 3 του αρ. 11 του Κ.Α.Α.Α (ομόφωνα).