Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΣΤΕ/49/2025

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας κτιρίων και χώρων Πανεπιστημίου (...) Τα μεταγενεστέρως υποβαλλόμενα στοιχεία, ακόμη και αν ήταν ικανά να άρουν την συνδρομή του κατά περίπτωση λόγου αποκλεισμού, δεν αίρουν πάντως τη συνδρομή του λόγου αποκλεισμού ο οποίος συνίσταται στην ανακριβή δήλωση και απόκρυψη (δια του ΕΕΕΣ) των σχετικών με τον προαναφερθέντα λόγο στοιχείων, αναγκαίων για τη διαμόρφωση της κρίσης της αναθέτουσας αρχής στον κρίσιμο χρόνο υποβολής του ΕΕΕΣ. Εξάλλου, στην όλως ειδική περίπτωση κατά την οποία το γεγονός που συνιστά λόγο αποκλεισμού λαμβάνει χώρα μετά την υποβολή του ΕΕΕΣ, ο διαγωνιζόμενος, υποχρεούμενος να το δηλώσει "αμελλητί" σύμφωνα με το άρθρο 104 παρ. 2 του ν. 4412/2016, δύναται ταυτόχρονα να επικαλεσθεί και τυχόν ληφθέντα μέτρα προς αποκατάσταση της αξιοπιστίας του (...). Με τα ανωτέρω δε δεδομένα, αβασίμως με την προσβαλλόμενη απόφαση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. απορρίφθηκαν ως προώρως προβληθέντες με την προδικαστική προσφυγή οι ισχυρισμοί της αιτούσας εταιρείας, αφενός περί επίδειξης πλημμέλειας κατά την εκτέλεση ουσιώδους απαίτησης στο πλαίσιο προηγούμενης δημόσιας σύμβασης (...), ερειδόμενης στη θετική δήλωση στο Ε.Ε.Ε.Σ. της «....ΑΕ» και της στηρίζουσας αυτήν εταιρείας «... Α.Ε.», ως προς τη συνδρομή λόγων αποκλεισμού για τους οποίους αναφέρθηκαν συγκεκριμένα επανορθωτικά μέτρα (...), και αφετέρου περί ψευδούς δήλωσης στο Ε.Ε.Ε.Σ. (...), ενόψει μη γνωστοποίησης στην αναθέτουσα αρχή οψιγενών μεταβολών (...). ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ Δέχεται την αίτηση. Ακυρώνει την ... απόφαση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αναπέμπει την υπόθεση σε αυτήν για νέα νόμιμη κρίση.

Προμήθεια και Εγκατάσταση τεχνολογίας βιοφορέων για αναβάθμιση της βιολογικής επεξεργασίας ΕΕΛ Πάτρας (...)Περαιτέρω, με τις προπαρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 310 του ν. 4412/2016 παρέχεται η δυνατότητα συμπλήρωσης των υποβληθέντων στοιχείων των προσφορών που κατατίθενται στις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, «με σκοπό τον περιορισμό των αδικαιολόγητων αποκλεισμών των οικονομικών φορέων για αυστηρά τυπικούς λόγους, ενώ πληρούνται κατ’ ουσίαν οι προϋποθέσεις συμμετοχής». Οι ως άνω διατάξεις, ως προς τη δυνατότητα συμπλήρωσης ή διευκρίνισης των υποβληθεισών προσφορών, ερμηνευόμενες σύμφωνα με την αρχή της τυπικότητας που διέπει τη διενέργεια των διαδικασιών για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων, δεν έχουν την έννοια ότι επιτρέπουν στην αναθέτουσα αρχή να δέχεται τη διόρθωση οποιωνδήποτε παραλείψεων, συμπεριλαμβανομένων και των παραλείψεων που, κατά τις ρητές διατάξεις της διακήρυξης, συνεπάγονται υποχρεωτικώς τον αποκλεισμό του προσφέροντος. Τούτο, διότι η ως άνω παρεχόμενη στην αναθέτουσα αρχή δυνατότητα να ζητήσει από προσφέροντα να προβεί σε διευκρινίσεις σχετικά με την προσφορά του δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την υποβολή στην πραγματικότητα νέας προσφοράς από τον συγκεκριμένο προσφέροντα, ούτε να θεραπεύεται με τον τρόπο αυτό η παράλειψη παροχής πληροφοριών, οι οποίες απαιτούνται από τη διακήρυξη, καθόσον έτσι του παρέχεται αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι των λοιπών συμμετεχόντων στη διαδικασία ανάθεσης (...)Συνακόλουθα, η αναθέτουσα Αρχή εν προκειμένω δεν είχε τη διακριτική ευχέρεια να καλέσει την ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ … ΑΤΕ-… ΑΤΕ σε συμπλήρωση, κατ΄εφαρμογή του άρθρου 310 του ν.4412/2016, του περιεχομένου της τεχνικής της προσφοράς με τα ως άνω ελλείποντα -κατά τον κρίσιμο χρόνο-αποδεικτικά μέσα, τροποποιώντας και καθιστώντας, κατ΄αυτόν τον τρόπο, την προσφορά της εκ των υστέρων παραδεκτή, κατά παράβαση του άρθρου 2.4.6 παρ. α της διακήρυξης. Οι ως άνω δε πλημμέλειες της ελεγχόμενης διαδικασίας ανάθεσης παρίστανται ουσιώδεις ως πλήττουσες τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των διαγωνιζομένων.(...) H μη θέση ψηφιακής υπογραφής, αλλά ιδιόχειρης χωρίς να συνοδεύεται από βεβαίωση αρμοδίως του γνησίου αυτής, επί του υποβληθέντος ΕΕΕΣ, σύμφωνα με τα άρθρα 2.2.8.1. εδ. ε΄ και 2.2.9.1. της διακήρυξης, από την, παρέχουσα στήριξη ως προς το κριτήριο της τεχνικής-επαγγελματικής επάρκειας στην ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ … ΑΤΕ-… ΑΤΕ, αλλοδαπή εταιρεία … AG, καθιστά το έγγραφο αυτό μη έγκυρο και μη δεσμευτικό.(...) Τούτων δοθέντων, τα δικαιολογητικά κατακύρωσης που έχουν υποβληθεί δεν είναι πλήρη (βλ. άρθρο 2.2.9.2.Β.1.(στ) της διακήρυξης) και μη νομίμως η αναθέτουσα Αρχή δεν ζήτησε την προσκόμιση δικαιολογητικών ώστε να καταστεί εφικτός ο έλεγχος της συνδρομής περιπτώσεως αποκλεισμού, κατ΄άρθρο 2.2.8.1. εδ. ε΄ και 2.2.3.5. της διακήρυξης, για λόγους που αφορούν στα φυσικά πρόσωπα που ελέγχουν το μετοχικό κεφάλαιό της ως άνω αλλοδαπής εταιρείας. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης 

«ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΦΥΛΑΞΗΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ 1 ΤΗΣ … ΑΕ»(...)κατόπιν της καταφατικής δήλωσης στο ΕΕΕΣ της -δανείζουσας ικανότητα στη συμμετέχουσα στον διαγωνισμό εταιρεία … Α.Ε.- εταιρείας … A.E. περί διάπραξης σοβαρού επαγγελματικού παραπτώματος συνιστάμενου στην επιβολή σε βάρος της από τα όργανα του ΣΕΠΕ, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών πριν από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής προσφοράς στον υπό κρίση διαγωνισμό, πλέον των τριών (3) πράξεων επιβολής προστίμου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας διαπιστωθείσες στο πλαίσιο, αθροιστικά, τριών ελέγχων και, περαιτέρω, της αρνητικής δήλωσης της ίδιας αναφορικά με τη λήψη επανορθωτικών μέτρων, ο αναθέτων φορέας όφειλε, καθόσον η καταφατική ως άνω δήλωση συνιστά καταφατική δήλωση ως προς τη συνδρομή υποχρεωτικού λόγου αποκλεισμού και δεν υφίσταται περιθώριο τήρησης της διαδικασίας που προδιαγράφεται περί αυτοκάθαρσης, να απαιτήσει από τη συμμετέχουσα εταιρεία … Α.Ε. να προβεί σε αντικατάσταση της τρίτης που παρέχει σε αυτή δάνεια ικανότητα, προκειμένου να παραμείνει στον διαγωνισμό.(...)στο πλαίσιο των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων (καθαριότητας ή/και) φύλαξης, όπως η επίμαχη, κατά την έννοια του λόγου αποκλεισμού περί διάπραξης σοβαρού επαγγελματικού παραπτώματος συνιστά τέτοιο (παράπτωμα) η περίπτωση γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 68 ν. 3863/2010, είναι αδιάφορο το γεγονός (και αλυσιτελής ο αντίστοιχος ισχυρισμός) ότι οι επιβληθείσες πράξεις του ΣΕΠΕ μπορεί να μην έχουν αποκτήσει τελεσίδικη ισχύ λόγω προσβολής τους με άσκηση προσφυγής, ενώ είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός περί αμφισημίας της διακήρυξης. Ομοίως αδιάφορο είναι άλλωστε και το γεγονός ότι κατά τον χρόνο που καλείται ο συμμετέχων από τον αναθέτοντα φορέα να προβεί σε αντικατάσταση του τρίτου ενδέχεται να μην υφίσταται πλέον ο λόγος αποκλεισμού λόγω παρέλευσης διετίας από την ημερομηνία έκδοσης των πράξεων, δοθέντος ότι, σε κάθε περίπτωση, αυτός συνέτρεχε κατά τον κρίσιμο χρόνο υποβολής της προσφοράς.Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης 

«Προδικαστική παραπομπή – Δημόσιες συμβάσεις – Διαδικασία – Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ – Λόγοι αποκλεισμού – Υποχρέωση του οικονομικού φορέα να συνεργάζεται με την αναθέτουσα αρχή για την απόδειξη της αξιοπιστίας του προ της λήξεως της περιόδου αποκλεισμού – Έννοια των “ερευνητικών αρχών” – Υπολογισμός της μέγιστης περιόδου αποκλεισμού»

Με την προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα ζητά να ακυρωθεί η απόφαση της αναθέτουσας αρχής με αριθμό «…», κατά το μέρος αυτής με το οποίο έγιναν δεκτές οι προσφορές των εταιρειών «…» και «…», για τις ομάδες: 4 «…», 5 «…», 6 «…». 

Μονάδα επεξεργασίας αστικών στερεών αποβλήτων και προδιαλεγμένων οργανικών αποβλήτων(...)Με την αίτηση αυτή η αιτούσα ένωση και τα μέλη της επιδιώκουν να ακυρωθεί και να ανασταλεί η εκτέλεση της υπ’ αριθμ. 1104,1105,1106/2022 απόφασης της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ.)(...)Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, κρίνεται ότι νομίμως με την προσβαλλόμενη απόφαση η ΕΑΔΗΣΥ α) αποφάνθηκε ότι έπρεπε να αποκλεισθεί από το διαγωνισμό η προσφορά της αιτούσας ένωσης, λόγω υποβολής, εκ μέρους του μέλους της ..Α.Ε., ανακριβούς δηλώσεως δια του υποβληθέντος ΕΕΕΣ, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 22.Α.4 (ζ) της διακηρύξεως και, συνακόλουθα, β) προέβη στην ακύρωση της 155/2022 αποφάσεως της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΕΣΔΝΑ, κατά το μέρος που με αυτήν έγινε αποδεκτή η προσφορά της εν λόγω ενώσεως. Κατόπιν τούτου, παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση των λόγων της κρινομένης αιτήσεως με τους οποίους αμφισβητούνται οι κρίσεις της ΕΑΔΗΣΥ περί συνδρομής και επιπλέον λόγων αποκλεισμού της αιτούσας ενώσεως λόγω πλημμελειών της τεχνικής της προσφοράς.Επειδή, με αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν την ίδια ημερομηνία που δημοσιεύθηκε και η απόφαση επί της κρινομένης αιτήσεως απορρίφθηκαν τόσο η αίτηση ακυρώσεως της ενώσεως ..(Ε 1737/2022) όσο και αυτή της ενώσεως …(Ε 1757/2022) -κατόπιν κοινής διασκέψεως των μελών της ίδιας πενταμελούς συνθέσεως του Γ΄ Τμήματος Διακοπών του Δικαστηρίου που εκδίκασε και τις τρείς αιτήσεις ακυρώσεως και αναστολής - στρεφόμενες κατά (του αντίστοιχου μέρους) της προσβαλλόμενης αποφάσεως της ΕΑΔΗΣΥ, με την οποία κρίθηκε ότι νομίμως αποκλείσθηκαν από την αναθέτουσα αρχή (με την υπ’ αριθμ. 155/23.5.2022 απόφασή της) οι εν λόγω ενώσεις λόγω πλημμελειών των τεχνικών τους προσφορών. Υπό τα δεδομένα αυτά-εφόσον, δηλαδή, οι ανωτέρω ενώσεις κρίθηκαν οριστικώς ως αποκλειστέες από τον επίμαχο διαγωνισμό-παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση των λόγων της κρινομένης αιτήσεως, με τους οποίους προβάλλεται ότι μη νομίμως απορρίφθηκαν ή δεν εξετάσθηκαν από την ΕΑΔΗΣΥ αιτιάσεις της προδικαστικής προσφυγής της αιτούσας ενώσεως προβάλλουσες πλημμέλειες των τεχνικών προσφορών των παρεμβαινουσών ενώσεων -επιπλέον όσων είχε διαγνώσει η αναθέτουσα αρχή.Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση πρέπει α) να απορριφθεί κατά το μέρος που αφορά στον αποκλεισμό, με την προσβαλλόμενη απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ, της αιτούσας και να γίνουν δεκτές οι παρεμβάσεις των ενώσεων ..και…, κατά το αντίστοιχο μέρος, β) να απορριφθεί κατά το μέρος που στρέφεται κατά της ένωσης …ως αλυσιτελής, να απορριφθεί δε η παρέμβαση της ..κατά το αντίστοιχο μέρος και γ) να απορριφθεί κατά το μέρος που στρέφεται κατά της ένωσης ..ως αλυσιτελής, να απορριφθεί δε η παρέμβαση της ..κατά το αντίστοιχο μέρος (βλ. ΣτΕ 1611/2022 σκ. 8, 614/2022 σκ. 7). Περαιτέρω, πρέπει να επιβληθεί στην αιτούσα η καταβολή του υπολειπόμενου ποσού του νομίμου παραβόλου, ύψους 2.500 ευρώ και να διαταχθεί η διαβίβαση αντιγράφου της παρούσης αποφάσεως στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους για τις νόμιμες ενέργειες είσπραξης του ποσού.Δ ι ά τ α ύ τ α Απορρίπτει την αίτηση.Δέχεται εν μέρει τις παρεμβάσεις, κατά το αιτιολογικό, και απορρίπτει κατά τα λοιπά

Με την προδικαστική προσφυγή του, ο δεύτερος προσφεύγων αιτείται την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης κατά το σκέλος που απορρίπτεται η προσφορά του, κρίνεται αποδεκτή η προσφορά του παρεμβαίνοντος και ανακηρύσσεται οριστικός ανάδοχος του διαγωνισμού και δεν απορρίπτεται η προσφορά του οικονομικού φορέα «…» για ετερους, επιπροσθέτους λόγους από τους αναφερόμενους στην προσβαλλόμενη.

Με την προδικαστική προσφυγή του ο πρώτος προσφεύγων αιτείται την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης, κατά το σκέλος που αφενός μεν απορρίφθηκε η προσφορά του και κρίθηκε αποδεκτή η προσφορά του παρεμβαίνοντος, αφετέρου, κατά ορθή ερμηνεία της, δεν απορρίφθηκαν οι προσφορές του δευτέρου προσφεύγοντος και του οικονομικού φορέα «…» για ετερους, επιπροσθέτους λόγους από τους αναφερόμενους στην προσβαλλόμενη. 

Προμήθεια συνδρομητικών αδειών σε βάσεις δεδομένων.(...)Από τον συνδυασμό των διατάξεων του ν. 4412/2016 που προπαρατέθηκαν (σκ. 5) και των όρων της οικείας διακήρυξης (σκ. 6) συνάγεται ότι αποκλείεται από τη συμμετοχή σε διαδικασία σύναψης σύμβασης οποιοσδήποτε οικονομικός φορέας έχει αθετήσει τις υποχρεώσεις του όσον αφορά στην καταβολή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και αυτό έχει διαπιστωθεί με δικαστική ή διοικητική απόφαση με τελεσίδικη και δεσμευτική ισχύ, σύμφωνα με τις διατάξεις της χώρας όπου είναι εγκατεστημένος ή την εθνική νομοθεσία. Οι εν λόγω υποχρεώσεις θεωρείται ότι δεν έχουν αθετηθεί, εφόσον δεν έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες. Κατά τη διαδικασία υποβολής προσφοράς οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς συμπληρώνουν τυποποιημένο έντυπο ως προκαταρκτική απόδειξη του ότι πληρούν τα κριτήρια επιλογής και ότι δεν συντρέχει στο πρόσωπό τους λόγος αποκλεισμού. (..)	Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα, συνεκτιμώντας το σύνολο των στοιχείων του φακέλου, ήτοι των εγγράφων που υποβλήθηκαν ενώπιον της αναθέτουσας αρχής στο πλαίσιο του διαγωνισμού και εκείνων που προσκομίστηκαν συμπληρωματικά ενώπιον του Δικαστηρίου, κρίνει, κατά παραδοχή του πρώτου προβαλλόμενου με την προσφυγή λόγου, ότι η προσφεύγουσα ήταν φορολογικά ενήμερη κατά τους κρίσιμους εν προκειμένω χρόνους, αφού τόσο κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς της (24.11.2024) όσο και κατά τον χρόνο υποβολής των δικαιολογητικών κατακύρωσης (13.12.2024) δεν προκύπτει αθέτηση των φορολογικών της υποχρεώσεων διαπιστωθείσα με δικαστική ή διοικητική απόφαση με τελεσίδικη και δεσμευτική ισχύ. 	Για τους λόγους αυτούς.Απορρίπτει ως απαράδεκτη την κατά της προσφυγής και υπέρ του κύρους της προσβαλλόμενης πράξης παρέμβαση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «..Α.Ε.». Δέχεται την προσφυγή του οικονομικού φορέα «.... SRL».Ανακαλεί την 1/2025 πράξη της Αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

Με τα δεδομένα αυτά, ο αποκλεισμός της ως άνω εταιρείας παρίσταται μη νόμιμος, η δε παράβαση αυτή είναι ουσιώδης και κωλύει την υπογραφή της σύμβασης, διότι εμφιλοχώρησε κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 95 παρ. 2 του ν.4412/2016 και οδήγησε στον αποκλεισμό του πρώτου μειοδότη.