ΑΕΠΠ/610/2019

Ο προσφεύγων επιδιώκει μέσω της προδικαστικής προσφυγής την ακύρωση ή εναλλακτικά την αναβολή του διαγωνισμού της υπ' αριθμ. πρωτ. 57286/30-11-2017 διακήρυξης ανοιχτού διαγωνισμού μέσω του ΕΣΗΔΗΣ. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την «Προμήθεια και τοποθέτηση οργάνων, δαπέδων, περιφράξεως και πινακίδων σε υφιστάμενες παιδικές χαρές ώστε να συμμορφώνονται με την Υ.Α. 27934/2014» με συνολικό προϋπολογισμό (άνευ ΦΠΑ) 120.958,00 ευρώ. Η προσφυγή ασκήθηκε κατά του Δήμου Κηφισιάς και αφορά διαδικασία που χαρακτηρίζεται ως προμήθεια αγαθών (CPV 37535200-9).

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ-ΑΓΟΡΕΣ.Διακήρυξη:Νόμιμη η καταβολή ποσού από Δήμο σε ομόρρυθμη εταιρεία για την προμήθεια οργάνων και την τοποθέτηση αυτών σε δύο παιδικές χαρές του Δήμου, καθόσον η προσθήκη όρων στη διακήρυξη, προς το σκοπό διαφύλαξης της ασφάλειας των ανηλίκων χρηστών των παιδικών χαρών ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής, δεν πλήττει τον ανταγωνισμό και συνάδει με την επιταγή η παιδική χαρά να μην θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και υγεία των παιδιών (άρθρα 2 παρ.1 και 3 παρ.1 της 28492/18.5.2009 απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών).

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:συντήρηση πρασίνου κοινόχρηστων χώρων Δήμου(...)Περαιτέρω, το γεγονός ότι ο ανάδοχος διέθετε και επιπλέον μηχανήματα, όπως τηλεσκοπικό καλαθοφόρο όχημα και φορτηγό, δεν ασκεί επιρροή, καθόσον από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι τα εν λόγω μηχανήματα ήταν αναγκαία για την εκτέλεση των ως άνω εργασιών, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται ως απαιτούμενη η χρήση αυτών στην τεχνική περιγραφή. Συναφώς, ο ισχυρισμός του Δήμου ότι δε διαθέτει οχήματα για τη μεταφορά του προσωπικού στους κοινόχρηστους χώρους πρασίνου είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, καθόσον και αληθής υποτιθέμενος, δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της επίμαχης δαπάνης. Τέλος, ο έτερος λόγος διαφωνίας της Επιτρόπου είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αφού η συντήρηση πρασίνου στη δημοτική παιδική χαρά .... αφορά παιδική χαρά με φυσικό και όχι τεχνητό χλοοτάπητα, η δε συντήρηση πρασίνου στο νηπιαγωγείο ... αφορά τον περιβάλλοντα χώρο αυτού, ενώ στο παραποτάμιο πάρκο ... η μίσθωση, όπως προκύπτει από το ... ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης, αφορά το ακίνητο του παραδοσιακού καφενείου του παραποτάμιου πάρκου εμβαδού 75,43 τ.μ. και όχι τον περιβάλλοντα κοινόχρηστο χώρο αυτού.Αποφαίνεται ότι το 338, οικονομικού έτους 2011, χρηματικό ένταλμα πληρωμής του Δήμου ..., ποσού 14.760,00 ευρώ, δεν πρέπει να θεωρηθεί.

Ο προσφεύγων ασκεί προδικαστική προσφυγή ζητώντας την ακύρωση της απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Λέρου, η οποία ενέκρινε τη συμμετοχή της αντιφελλούσας εταιρείας στον διαγωνισμό για την προμήθεια εξοπλισμού παιδικών χαρών, δαπέδων ασφαλείας και αστικού εξοπλισμού. Ο προσφεύγων ισχυρίζεται ότι η αντιφελλούσα εταιρεία δεν πληρούσε τα κριτήρια συμμετοχής, καθώς δεν κατέθεσε τρεις συμβάσεις προμηθειών για κάθε ομάδα (παιδικές χαρές, δάπεδα ασφαλείας) με συνολική αξία τουλάχιστον 50% της προϋπολογισμένης δαπάνης ανά ομάδα, σύμφωνα με τη διακήρυξη. Επιπλέον, ισχυρίζεται ότι η εταιρεία δεν αποδείκνυε την τεχνική της ικανότητα για εργασίες σκυροδέτησης, οι οποίες απαιτούνταν για την τοποθέτηση των δαπέδων ασφαλείας. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορούσε την ανακατασκευή και αναβάθμιση πέντε παιδικών χαρών με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 165.402€ (πλέον ΦΠΑ).

Η Πράξη 70/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο της νομιμότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας και του σχεδίου σύμβασης για το έργο του Δήμου Περάματος, με τίτλο «Ολοκληρωμένη παρέμβαση για την δημιουργία χώρων αναψυχής και περιπάτου στην περιοχή “ΑΡΜΟΣ”». Το ελεγχόμενο έργο, προϋπολογισμού 4.944.814 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) και συμβατικού τιμήματος 4.895.365,86 ευρώ, αφορά την ανάπλαση έκτασης 33.000 τ.μ., συμπεριλαμβάνοντας δημιουργία νέων κτιρίων, χώρους πρασίνου, ποδηλατόδρομο, παιδική χαρά και αναβάθμιση γηπέδων. Το έργο χρηματοδοτείται μέσω δανείου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, στο πλαίσιο του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης». Η διαδικασία ανάδειξης του αναδόχου (οικονομικός φορέας «... ΙΚΕ»), ο οποίος υπέβαλε μοναδική προσφορά, κρίθηκε νόμιμη και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Προμήθεια οργάνων και εξοπλισμού παιδικών χαρών:Αίτηση  ανάκλησης της 10/2018 Πράξης του Επιτρόπου στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου :Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι η απόφαση της αναθέτουσας αρχής να μην υποδιαιρέσει την επίμαχη προμήθεια σε τμήματα ανά παιδική χαρά ή γεωγραφικό διαμέρισμα, αιτιολογείται επαρκώς, όπως βασίμως προβάλλεται με την υπό κρίση αίτηση. Τούτο διότι οι δέκα τρεις (13) παιδικές χαρές του Δήμου, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική τους χωροθέτηση, αποτελούν ένα ενιαίο λειτουργικό σύστημα χώρων άθλησης και ψυχαγωγίας, για την ομοιόμορφη διαμόρφωση του οποίου, με ομοειδή εξοπλισμό, απαιτείται ενιαίος συντονισμός του προσωπικού και των εργασιών των επιμέρους τμημάτων, προκειμένου να επιτευχθεί η εμπρόθεσμη και προσήκουσα εκτέλεση της σύμβασης, που αποβλέπει στη δημιουργία σύγχρονων χώρων ψυχαγωγίας για το σύνολο των παιδιών των δημοτικών διαμερισμάτων του Δήμου και στην ασφαλή λειτουργία των χώρων αυτών, ενόψει και των θεσπιζόμενων από την οικεία νομοθεσία αυστηρών προδιαγραφών. Συνεπώς, η ενιαία δημοπράτηση της επίμαχης προμήθειας χωρίς την πρόβλεψη δυνατότητας υποβολής προσφοράς για τμήμα μόνο των ζητουμένων ειδών δεν συνιστά εν προκειμένω κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας της αναθέτουσας αρχής, ενόψει μάλιστα και του όρου του άρθρου 2.2.8 της διακήρυξης (βλ. σκέψη 4.Γ),  βάσει του οποίου οι φορείς που τυχόν δεν δραστηριοποιούνται στην εμπορία του συνόλου των ειδών, δύνανται να υποβάλουν προσφορά στηριζόμενοι στις ικανότητες άλλων φορέων (πρβλ. Ε.Σ. Τμ. VI 528/2018) Ανακαλεί τη 10/2018 Πράξη του Επιτρόπου στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Δήμο 

Εξόφληση 1ου λογαριασμού του έργου «Επισκευή διαμόρφωση χώρων γραφείων υπηρεσίας ύδρευσης». Νομίμως εφαρμόστηκαν οι διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί δημοσίων έργων, διότι το αντικείμενο της σύμβασης, περιλαμβάνει όχι μόνο εργασίες επιστρώσεων δαπέδων με πλακίδια, χρωματισμό επιφανειών και τοποθέτηση γυψοσανίδων, αλλά και εργασίες καθαίρεσης κατασκευών από σκυρόδεμα, επιστρώσεων δαπέδων με τσιμεντοκονίαμα και κατασκευής μικροκατασκευών από σκυρόδεμα, καθώς και διάνοιξη ανοιγμάτων σε υπάρχουσα τοιχοποιία, που αφορούν σε εκτέλεση έργου, καθόσον οι εργασίες αυτές συνίστανται σε επισκευή, συντήρηση κ.λπ., κατά την έννοια των άρθρων 1 παρ. 3 του ν. 1418/1984 και 1 παρ. 1 του ν. 2229/1999, το αποτέλεσμα των οποίων συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του. Επιπλέον για την εκτέλεση των παραπάνω εργασιών απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις και μέθοδοι, που συνίστανται κυρίως σε ζητήματα στατικής επάρκειας, και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, προκειμένου να είναι ασφαλής η παραμονή στις συγκεκριμένες αίθουσες.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:Η υποβληθείσα για έλεγχο προγραμματική σύμβαση μεταξύ των ΟΤΑ Περιφέρεια ..... και Δήμος Ν…. - Αγίου …. είναι προϋπολογιζόμενης δαπάνης 500.743,89 ευρώ χωρίς ΦΠΑ (βλ. άρθρο 3 του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης και τον σχετικό «Προϋπολογισμό και αναλυτική επιμέτρηση εργασιών», που επισυνάπτεται στην αναφερόμενη στο άρθρο 1 του σχεδίου σύμβασης 58278/2015 επικαιροποιημένη σχετική μελέτη, η οποία εγκρίθηκε με τις 235/2015 και 159/2016 αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου του ανωτέρω Δήμου) και έχει αντικείμενο το τοπικό πρόγραμμα ανάπλασης (ανάπτυξης) δεκαπέντε (15) παιδικών χαρών του ανωτέρω Δήμου, όπως αυτό περιγράφεται στην ανωτέρω μελέτη (βλ. άρθρο 1 του σχεδίου σύμβασης), το οποίο πρόκειται να υλοποιηθεί αποκλειστικώς διά της ανάθεσης από τον ανωτέρω Δήμο σχετικής μεικτής δημόσιας σύμβασης προμηθειών και υπηρεσιών (εργασιών) σε έναν και μόνο ανάδοχο (βλ. άρθρα 3 παρ. 3, 4, 5 παρ. 1, 6 παρ. Β, και 7 του σχεδίου σύμβασης). Η μεικτή αυτή σύμβαση έχει ως κύριο οικονομικό αντικείμενο την προμήθεια (αγορά) αγαθών και την εκτέλεση παρεμπιπτουσών εργασιών τοποθέτησης - εγκατάστασής τους. Και τούτο, διότι αφενός στην ανωτέρω μελέτη αναφέρεται ότι η σύμβαση θα αφορά στην «(…) προμήθεια και εγκατάσταση οργάνων παιδικής χαράς, ελαστικών πλακιδίων ασφαλείας και αστικού εξοπλισμού, φυτών και αρδευτικού υλικού (…)» και αφετέρου από τον ανωτέρω συνημμένο στην εν λόγω μελέτη σχετικό αναλυτικό προϋπολογισμό - επιμέτρηση, που δεν περιλαμβάνει κανέναν υπολογισμό προσιδιαζουσών σε σύμβαση εκτέλεσης έργου δαπανών για απρόβλεπτα, αναθεώρηση, γενικά έξοδα και εργολαβικό όφελος, προκύπτει ότι η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της σύμβασης (500.743,89 ευρώ χωρίς ΦΠΑ) αφορά κατά το ποσό των 326.923,00 ευρώ σε προμήθειες αγαθών και εκτέλεση παρεμπιπτουσών εργασιών εγκατάστασης - τοποθέτησής τους (229.423,00 ευρώ για προμήθειες οργάνων παιδικής χαράς, παγκακιών, δαπέδων ασφαλείας και κάδων απορριμμάτων, 80.940,00 ευρώ για παρεμπίπτουσες εργασίες μεταφοράς των οργάνων, διάνοιξης λάκκων για τα όργανα, συναρμολόγησης των οργάνων, τοποθέτησης βάσης πάκτωσης των οργάνων, πάκτωσης των οργάνων σε σκυρόδεμα, τοποθέτησης των οργάνων, μεταφοράς των παγκακιών, έκσκαφής λάκκων για τα παγκάκια, πάκτωσης των παγκακιών με σκυρόδεμα και τοποθέτησής τους, καθαρισμού - ισοπέδωσης εδάφους και απομάκρυνσης - μεταφοράς άχρηστων υλικών για την τοποθέτηση των δαπέδων, τοποθέτησης των δαπέδων με χρήση κόλλας πολυουρεθάνης και πύρων, τοποθέτησης των κάδων απορριμμάτων, 3.000,00 ευρώ για προμήθειες κατασκευασμένων πινακίδων, 2.000,00 ευρώ για προμήθειες κατασκευασμένων πορτών εισόδου, 4.200,00 ευρώ για προμήθειες κατασκευασμένων τραπεζόπαγκων, 7.360,00 για προμήθεια κατασκευασμένου κιοσκιού) και μόνο κατά το υπόλοιπο ποσό της σε παροχή υπηρεσιών (κατασκευής περιφράξεων, βρυσών, υποβάσεων, οικολογικών διαδρόμων, κρασπέδων, αγωγών, στρώσεων στράγγισης και σχαρών δένδρων, αποξήλωσης και απομάκρυνσης παλαιών οργάνων παιδικής χαράς, αποξήλωσης και ανακύκλωσης παλαιών δαπέδων ασφαλείας, διάνοιξης λάκκων για φύτευση φυτών, φύτευσης φυτών, τοποθέτησης πασσάλων στήριξης δένδρων, κατασκευής αρδευτικών δικτύων, γενικής μόρφωσης επιφάνειας εδάφους, εγκατάστασης οργάνων παιδικής χαράς που ήδη διαθέτει ο Δήμος, αλλαγής θέσεων οργάνων παιδικής χαράς, πιστοποίησης παιδικών χαρών). Επομένως, αρμόδιο για τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του υποβληθέντος σχεδίου της ανωτέρω προγραμματικής σύμβασης είναι, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη Ι, το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο οποίο και πρέπει το παρόν (Ε΄) Κλιμάκιο να το παραπέμψει, από κοινού με τον φάκελό του, για την άσκηση του σχετικού ελέγχου.

Εκτέλεση του κατ άρθρο 103 ΚΟΚ διοικητικού μέτρου της στέρησης της άδειας ικανότητας οδηγού και της αφαίρεσης των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Προεδρεύων: Χ. Φραγκούλης, Νομικός Σύμβουλος Εισηγήτρια: Α. Ροδοκάλη, Πάρεδρος α) Σε περίπτωση επιβολής των διοικητικών μέτρων της στέρησης της άδειας οδήγησης και της αφαίρεσης των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος, κατ άρθρο 103 ΚΟΚ, αν ο παραβάτης παραδώσει τις άδειες κυκλοφορίας και της οδήγησης εντός τριών ημερών, από την αφαίρεση των κρατικών πινακίδων, στο πλαίσιο του διέποντος τη δράση της δημόσιας διοίκησης πνεύματος επιείκειας, η ισχύς όλων των επιβληθέντων διοικητικών μέτρων λήγει όταν παρέλθει η χρονική διάρκεια του διοικητικού μέτρου της αφαίρεσης των πινακίδων. β) Αντιθέτως, εάν, παρά την υπάρχουσα υποχρέωση, ο παραβάτης παραδώσει τα μη αφαιρεθέντα στοιχεία μετά την παρέλευση αρκετού χρόνου και πάντως μετά το προβλεπόμενο για την υποβολή αντιρρήσεων τριήμερο, ως αφετηρία για τον υπολογισμό του χρόνου έναρξης της εκτέλεσης αυτών, λαμβάνεται η ημερομηνία παράδοσής τους. Στην περίπτωση αυτή, δεδομένου ότι οι κρατικές πινακίδες έχουν αφαιρεθεί σε προγενέστερο της παράδοσης της άδειας κυκλοφορίας του οχήματος χρόνο, η συνολική στερητική της κυκλοφορίας του οχήματος ποινή προσαυξάνεται μέχρι συμπληρώσεως του χρόνου ισχύος του μέτρου της αφαίρεσης της άδειας κυκλοφορίας. γ) Επί παραλείψεως του παραβάτη να παραδώσει τα μη αφαιρεθέντα στοιχεία του οχήματος, εφ όσον επιβληθούν εις βάρος του τα κατά τα ανωτέρω διοικητικά μέτρα με απόφαση της αρμόδιας Αρχής, αυτός είναι υποχρεωμένος, αφού ειδοποιηθεί με απόδειξη από την οικεία Αστυνομική Αρχή, να παραδώσει την άδεια κυκλοφορίας του οχήματος και την άδεια ικανότητας οδηγού εντός προθεσμίας 5 ημερών από την ειδοποίηση, για την εκτέλεση της ποινής, η οποία και στη περίπτωση αυτή αρχίζει από την ημερομηνία παράδοσής τους, ήτοι σε μεταγενέστερο της αφαίρεσης των πινακίδων του οχήματος χρόνο. Στη περίπτωση αυτή αν ο παραβάτης δεν συμμορφωθεί τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι εντός μηνός, ενώ η εκτέλεση του διοικητικού μέτρου δεν επηρεάζεται από την έκβαση της ποινικής δίκης.

Στην υπό κρίση υπόθεση, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 15.6.2010 σύμβαση που υπεγράφη μεταξύ του Δήμου ..... και της εταιρείας «.....», ανατέθηκε στο δεύτερο των συμβαλλομένων, έναντι αμοιβής ποσού 1.656.788,85 ευρώ (με Φ.Π.Α.), η εκτέλεση του έργου «Διαμόρφωση Πλατείας ..... .....». Το έργο αυτό που αφορούσε στη διαμόρφωση της ισόγειας επιφάνειας της πλατείας, στην οποία κατά το χρόνο σύναψης της σχετικής σύμβασης λειτουργούσε υπόγειος σταθμός αυτοκινήτων, η ευθύνη διαχείρισης του οποίου ανήκει στο Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων (ΥΠΟΜΕΔΙ), εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Πράσινη Ζωή στην Πόλη», χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ και δημοπρατήθηκε μετά από κοινοποίηση της σχετικής μελέτης στο Τμήμα Μελετών του ΥΠΟΜΕΔΙ (σχετικό έγγραφο 20964/19.5.2010). Όπως δε προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει τον 1ο Α.Π.Ε. και την 1η Συμπληρωματική Σύμβαση, κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του προαναφερόμενου έργου, σειρά εργασιών που άρχισαν να εκτελούνται δημιούργησαν προβλήματα στην αδιάλειπτη λειτουργία του σταθμού αυτοκινήτων και στη διασφάλιση της προστασίας του από έντονα καιρικά φαινόμενα, με αποτέλεσμα το ΥΠΟΜΕΔΙ, με το ΕΥΔΕΚ/326/15.7.2010, έγγραφό του προς Δήμο ....., να ζητήσει την τροποποίηση της μελέτης του έργου. Κατόπιν αυτού, ο Δήμος ....., με το 32948/22.7.2010 έγγραφό του ανέθεσε στην ανάδοχο του έργου την τροποποίηση της σχετικής μελέτης. Λόγω δε της τροποποίησης αυτής ανατράπηκε ο τρόπος στήριξης των υπέργειων κατασκευών, καθώς και η μεθοδολογία μονώσεων δαπέδων και φυτεμένων χώρων, με αποτέλεσμα να προκύψει ανάγκη εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών στις κατηγορίες των χωματουργικών εργασιών, των σκυροδεμάτων, των επενδύσεων – επιστρώσεων, των ξύλινων και μεταλλικών κατασκευών, των ηλεκτρομηχανολογικών και των λοιπών – τελειωμάτων. Η ανάγκη δε εκτέλεσης των εργασιών αυτών, όπως διαλαμβάνεται στην άνω αιτιολογική έκθεση, δεν μπορούσε να προβλεφθεί κατά τη σύνταξη της αρχικής μελέτης, αφού προέκυψε κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της αρχικής σύμβασης, η εκτέλεσή τους δε κατέστη αναγκαία λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων και κατόπιν παρεμβάσεων του ΥΠΟΜΕΔΙ και είναι απαραίτητη τόσο για την απρόσκοπτη λειτουργία του υποκείμενου σταθμού αυτοκινήτων, με τη μικρότερη δυνατή επέμβαση στην υπάρχουσα κατασκευή, όσο και για την αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου.