ΕλΣυν.Κλ.Τμ.4/59/2016

Το Τμήμα αίρει την αμφιβολία και αποφαίνεται ότι τροποποιητική, προγενέστερης συμπλη-ρωματικής, σύμβαση, η οποία ως συναφθείσα πριν από την έναρξη ισχύος του άρθρου 8 παρ.1 του ν.2741/1999 δεν ελέγχεται, καθόσον ο έλεγχος της τροποποιητικής αυτής σύμβασης θα οδηγούσε ανεπίτρεπτα στον παρεμπίπτοντα έλεγχο της ήδη συναφθείσας τροποποιούμενης σύμβασης, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 19 παρ.7 του π.δ.774/1980. Περαιτέρω, κρίθηκε ότι σε περίπτωση που η αρχική (κύρια) σύμβαση δεν υποβλήθηκε σε έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου λόγω ποσού, ελέγχεται όταν συναθροιζόμενο το ποσό της με το ποσό της συμπληρωματικής σύμβασής της, υπερβαίνουν το όριο του ενός εκατομμυρίου(1.000.000) ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., ώστε να μη δίδεται η ευχέρεια στη Διοίκηση να συνάπτει ανέλεγκτα συμβάσεις με τη μέθοδο της κατάτμησης των πιστώσεων. Ομως, ο ως άνω δικαιολογητικός λόγος δεν συντρέχει όταν η κύρια σύμβαση δε υπήχθη στον έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, επειδή κατά το χρόνο κατάρτισής της δεν είχε ακόμα θεσπιστεί νομοθετικά ο έλεγχος αυτός, οπότε δεν τίθεται ζήτημα κατάτμησης των πιστώσεων και αποφυγής του ελέγχου. Στην περίπτωση αυτή δεν λαμβάνεται υπόψη το ποσό της αρχικής σύμβασης, αλλά αυτοτελώς το οικονομικό αντικείμενο της συμπληρωματικής.

Μη νόμιμη η προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης για την προμήθεια υλικών από νοσοκομείο, καθόσον, ανεξαρτήτως της ελλείψεως αρμοδιότητας του αποφασίσαντος τη διενέργεια της διαπραγματεύσεως οργάνου, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που ορίζουν τα άρθρα 25 παρ.1 περ.γ'του π.δ/τος 60/2007 και 2 παρ.13 περ. V του ν.2286/1995 για τη προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία χωρίς δημοσίευση διακήρυξης, δεδομένου ότι δεν συνέτρεξε κατεπείγουσα ανάγκη οφειλόμενη σε απρόβλεπτες περιστάσεις, αφού δεν προκύπτει ότι υφίσταται κάποιο εξωγενές, έκτακτο και ασυνήθιστο γεγονός, που αντικειμενικά δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί, σύμφωνα με τους κανόνες της αν-θρώπινης εμπειρίας και λογικής κατά τον προγραμματισμό της σχετικής προμήθειας από την αναθέτουσα αρχή, το οποίο θα μπορούσε να δικαιολογήσει την προσφυγή στην ως άνω έκτακτη διαδικασία αναθέσεως.

Η απευθείας ανάθεση από Δήμο προμηθειών και υπηρεσιών σε ιδιώτη αποκλειστικό αντιπρόσωπο στην Ελλάδα ξένου οίκου κατασκευής των μηχανημάτων είναι μη επαρκώς αιτιολογημένη, αφού δεν προκύπτει ότι τα μηχανήματα αυτά αδυνατούν για τεχνικούς λόγους να λειτουργήσουν με ανταλλακτικά και αναλώσιμα άλλου πλην της κατασκευάστριας εταιρείας ή ότι δεν μπορούν να συντηρηθούν από τρίτο.

Μη νόμιμη η διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά για την προμήθεια ειδών από νοσοκομείο, διότι α) στην οικεία διακήρυξη και τα τεύχη που τη συνοδεύουν δεν αναφέρεται η επιμέρους προϋπολογισθείσα αξία για 13 είδη, λόγω δε της έλλειψης αυτής καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος τήρησης των επιβαλλόμενων με τη διάταξη του άρθρου 5 του ν.2955/2001 περιορισμών, αφού δεν προκύπτει εάν η οικονομική προσφορά των διαγωνιζομένων υπερβαίνει την αξία κάθε ζητούμενου είδους κατά ποσοστό 10%, οπότε η κατακύρωση της προμήθειας επιτρέπεται μόνο εφόσον η προσφορά αυτή περιορισθεί αναλόγως, β) η αιτιολογία των αποφάσεων του Δ.Σ. του νοσοκομείου, με τις οποίες απορρίφθηκαν προσφυγές από συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες δεν είναι νόμιμη διότι δεν απορρίφθηκαν αιτιολογημένα, λόγω του τεχνικού τους χαρακτήρα, οι σχετικοί ουσιώδεις ισχυρισμοί των συμμετεχόντων εταιρειών και συνεπώς ο αποκλεισμός τους από τη διαγωνιστική διαδικασία δεν είναι νόμιμος, γ) οι τεχνικές προσφορές τριών (3) συμμετεχουσών στο διαγωνισμό εταιρειών που τελικά αναδείχθηκαν ανάδοχοι έπρεπε να απορριφθούν ως απαράδεκτες διότι τα προσφερόμενα από αυτές μηχανήματα δεν πραγματοποιούν το σύνολο των ζητούμενων με τη διακήρυξη εξετάσεων και δ) μη νομίμως κατακυρώθηκαν είδη σε φερόμενους ως αναδόχους προμηθευτές διότι δεν αποδεικνύεται ότι η επιτροπή διαγωνισμού προέβη στη βαθμολόγηση από τεχνικής άποψης των υποβληθεισών προσφορών και στην εφαρμογή του προβλεπόμενου τύπου ανάδειξης της συμφερότερης προσφοράς, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 20 του π.δ. 394/1996 με τα επιμέρους κριτήρια αξιολόγησης που έχουν προβλεφθεί στη διακήρυξη του ελεγχόμενου διαγωνισμούπαρόλο που το Κλιμάκιο διαπιστώνει ότι για τα συγκεκριμένα είδη υποβλήθηκαν τουλάχιστον δύο αποδεκτές τεχνικές προσφορές.

Προμήθειες νοσοκομείων.Η αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών έγινε με  σφραγισμένες τις οικονομικές προσφορές, τηρουμένης της αρχής της διαφάνειας. Το γεγονός ότι δεν μεσολάβησε έκδοση εκτελεστής πράξης της αναθέτουσας αρχής  περί έγκρισης του αποτελέσματος της αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών, δεν  δημιουργεί πλημμέλεια της διαδικασίας, αφού ο διαγωνισμός είναι πρόχειρος. Η  αιτούσα δεν υπέστη βλάβη, διότι κατά της κατακυρωτικής πράξης, με την οποία  αποκλείστηκε η προσφορά της, άσκησε ενδικοφανή και ένδικα βοηθήματα. Με μη  νόμιμη και αντιφατική αιτιολογία αποκλείσθηκε η τεχνική προσφορά της αιτούσης  για τα επίμαχα είδη. Δεκτή η αίτηση ακύρωσης. 

Συμπληρωματικές συμβάσεις. Εκτελεσμένες συμβάσεις Ο έλεγχος νομιμότητας που ασκεί το Ελεγκτικό Συνέδριο επεκτείνεται και στην περίπτωση των συμπληρωματικών συμβάσεων ανεξαρτήτως ποσού, εφόσον η αρχική αυτών σύμβαση υπήχθη στον έλεγχο νομιμότητας. Εξάλλου, ο έλεγχος νομιμότητας που ασκεί το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι ειδικός προληπτικός έλεγχος, ο οποίος αποτελεί ουσιώδη τύπο της διαδικασίας σύναψης δημοσίων συμβάσεων και ασκείται κατά το στάδιο προ της υπογραφής και, κατά μείζονα λόγο, προ της ενάρξεως της εκτέλεσης των οικείων συμβάσεων. Αποσκοπεί, αφενός μεν στην εξασφάλιση της διαφάνειας και της αντικειμενικότητας στην ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων σημαντικού οικονομικού αντικειμένου και αφετέρου στην πρόληψη τυχόν παραλείψεων ή παραβάσεων της κείμενης νομοθεσίας και, άρα, στην αποφυγή κατάρτισης μη νόμιμων συμβάσεων. Υπό την έννοια αυτή, ο προσυμβατικός έλεγχος νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου προϋποθέτει σύμβαση « υπό εκτέλεση», σύμβαση, δηλαδή της οποίας οι υπηρεσίες πρόκειται να παρασχεθούν, με βάση την ελεγχθείσα, και κριθείσα ως νόμιμη, σχετική διαδικασία, που απολήγει στην υπογραφή της οι¬κείας σύμβασης και όχι σύμβαση η οποία έχει ήδη εκτελεσθεί, έστω και μερικώς, καθώς στην περίπτωση αυτή ο έλεγχος θα ήταν κατασταλτικός. Μη τήρηση της διαδικασίας του εν λόγω ελέγχου από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Έλεγκτικού Συνεδρίου συνεπάγεται την αυτοδίκαιη ακυρότητα της σύμβασης. Ο εκ των υστέρων έλεγχος δημοσίων συμβάσεων, οι οποίες συνήφθησαν και εκτελέστηκαν χωρίς να έχουν υποβληθεί για έλεγχο νομιμότητας στο Έλεγκτικό Συνέδριο, είναι δυνατός μόνο μετά από ειδική νομοθετική ρύθμιση, σε εξαιρετικές περιπτώσεις και για λόγους υπερέχοντος δημόσιου συμφέροντος, που αφορά σε συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων συμβάσεων. Δοθέντος ότι η σύναψη των δημόσιων συμβάσεων δεν έχει αφεθεί στην ελεύθερη δικαιοπρακτική δράση των διοικητικών οργάνων, αλλά έχει υπαχθεί σε σειρά δημοσιονομικών και άλλων περιορισμών και ότι οι διατάξεις του άρθρου 8 παρ.1 του ν.2741/1999, ως ειδικότερες και νεότερες, κατισχύουν αυτών του Αστικού Κώδικα, δεν απολείπεται, αναφορικά με τις υπαγό¬μενες στον έλεγχο του Έλεγκτικού Συνεδρίου συμβάσεις, περιθώριο αναλογικής εφαρμογής του άρθρου 183 ΑΚ, ούτως ώστε να είναι δυνατή η επικύρωση άκυρης σύμβασης, σε περίπτωση που αυτή υποβληθεί προς έλεγχο στο Έλεγκτικό Συνέδριο μετά τη σύναψή της και ο έλεγχος αποβεί αρνητικός. Σε περίπτωση που υποβληθεί στο Κλιμάκιο σύμβαση, μη εμπίπτουσα στις προαναφερόμενες εξαιρέσεις, η οποία έχει υπογραφεί και έχει ήδη αρχίσει να εκτελείται, το Κλιμάκιο στερείται πλέον της χρονικής αρμοδιότητας να προβεί στον έλεγχο νομιμότητάς της και οφείλει να απόσχει από αυτόν.

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, εφόσον η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη για την παροχή ομοειδών υπηρεσιών καθαριότητας για τις ανάγκες των Διευθύνσεων της .. για το έτος 2015 υπερβαίνει το ποσό των 500.000 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), μη νομίμως διενεργήθηκαν δύο (2) χωριστοί πρόχειροι διαγωνισμοί και ένας ανοικτός, και όχι ένας ενιαίος τακτικός διαγωνισμός, αφού οι διαγωνισμοί αυτοί διενεργήθηκαν κατά κατάτμηση της συνολικής ετήσιας δαπάνης ομοειδών υπηρεσιών, οι οποίες θα μπορούσαν να κατακυρωθούν σε έναν ή περισσότερους δικαιούχους κατόπιν διενέργειας τακτικού διαγωνισμού. Ακολούθως, μη νομίμως, με την πρακτική αυτή παρακάμφθηκε η προβλεπόμενη νόμιμη διαδικασία της διενέργειας προσυμβατικού ελέγχου από τον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Συνεπώς, όπως βάσιμα προβάλλει ο Επίτροπος, οι εντελλόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες..το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα των επίμαχων Διευθύνσεων ενήργησαν συγγνωστώς και όχι με πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων.(συγγνωστή πλάνη)

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις προηγούμενες σκέψεις της παρούσας το Κλιμάκιο αποφαίνεται ότι: Α) για την επίμαχη απευθείας ανάθεση δεν αποδεικνύεται ότι συνέτρεξαν λόγοι επείγουσας ανάγκης που να οφείλονται σε αυταπόδεικτα απρόβλεπτες καταστάσεις και συνεπώς ο ... μη νομίμως προέβη σ΄ αυτήν. Και τούτο, γιατί η καθυστέρηση ολοκλήρωσης της διαγωνιστικής διαδικασίας λόγω δικαστικών εμπλοκών δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απρόβλεπτη περίσταση που να δικαιολογεί την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, αλλά πιθανό ενδεχόμενο, το οποίο η αναθέτουσα αρχή έπρεπε να είχε συνεκτιμήσει προκηρύσσοντας εγκαίρως νέο διαγωνισμό και όχι να αναμένει για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα την ολοκλήρωση της προκηρυχθείσας από το 2010 διαγωνιστικής διαδικασίας, δοθέντος μάλιστα του πάγιου και επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα των υπηρεσιών καθαριότητας. Β) Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της 614/08/25.2.2014 απόφασης του Δ.Σ. του ..., αλλά και εκείνων που επακολούθησαν (βλ. τις 986/13/26.3.2014, 1361/19/29.4.2014, 1726/25/ 27.5.2014, 2066/31/26.6.2014, 2371/39/29.7.2014, 2468/41/26.8.2014, 2773/46/23.9.2014), διαπιστώνεται ότι ο Οργανισμός αναθέτει με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεση) τουλάχιστον από τον Ιανουάριο του 2014, ανά μήνα και ανά εταιρεία τις υπηρεσίες καθαριότητας, ενώ το οικονομικό αντικείμενο των σχετικώς συναφθεισών συμβάσεων υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 1.000.000 ευρώ.(..)Συνεπώς, οι καταρτισθείσες συμβάσεις, μεταξύ των οποίων και η επίμαχη σύμβαση με τη φερόμενη ως δικαιούχο κοινοπραξία,, δυνάμει της οποίας εντέλλεται η υπό κρίση δαπάνη, έπρεπε να υποβληθούν στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αφού στο σύνολό τους υπερβαίνουν το ποσό των 1.000.000 ευρώ.....Συνεπώς, η επίμαχη σύμβαση με τη φερόμενη ως δικαιούχο κοινοπραξία, ως μη υποβληθείσα στον προσυμβατικό έλεγχο είναι άκυρη και για το λόγο αυτό δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.... Κατόπιν τούτων, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη δεν είναι νόμιμη

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.4/62/2015

Διαχειρίση Επικίνδυνων Ιατρικών Αποβλήτων.(..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την διαφωνούσα Επίτροπο, μη νομίμως οι επίμαχες υπηρεσίες ανετέθησαν με τη διαδικασία της διαπραγματεύσεως (απευθείας αναθέσεως), καθόσον δεν διαπιστώνεται η συνδρομή καμίας από τις αναφερόμενες στις διατάξεις των παραγράφων 12 και 13 του άρθρου 2 του ν. 2286/1995 προϋποθέσεις για την επιτρεπτή προσφυγή στην διαδικασία αυτή. Ειδικότερα, η συνολική δαπάνη του Νοσοκομείου για την ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών διαχειρίσεως επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων υπερβαίνει για το έτος 2016 το όριο των 20.000 ευρώ άνευ Φ.Π.Α., μέχρι του οποίου επιτρέπεται η, άνευ ειδικών λόγων, προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία. Σύμφωνα, μάλιστα, με τα γενόμενα δεκτά ανωτέρω (βλ. σκ. IV στοιχ. iv), οι συμβάσεις που έχει συνάψει το Νοσοκομείο με τη φερόμενη ως δικαιούχο για την παροχή των επίμαχων υπηρεσιών, εντός του έτους 2016 υπερβαίνουν το ποσό των 60.000 ευρώ άνευ Φ.Π.Α., άνω του οποίου επιβάλλεται η διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού. (..)Τέλος, οι ελεγχόμενες δαπάνες δεν μπορούν να νομιμοποιηθούν ούτε δυνάμει του άρθρου 17 παρ. 2 του ν. 4332/2015, όπως ισχύει, προεχόντως διότι η διάταξη αυτή θέτει, μεταξύ άλλων, ως προϋποθέσεις, αφενός μεν οι σχετικές υπηρεσίες να μην έχουν παρασχεθεί σε εκτέλεση σχετικώς συναφθείσας συμβάσεως, αφετέρου δε να μην αναφέρονται στο Παρατηρητήριο Τιμών που τηρεί η Ε.Π.Υ.. Οι προϋποθέσεις, όμως, αυτές δεν συντρέχουν εν προκειμένου, αφού, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα ανωτέρω, μεταξύ του Νοσοκομείου και της φερομένης ως δικαιούχου έχουν υπογραφεί οι 233/2.6.2016, 236/13.6.2016 και 254/4.7.2016 συμβάσεις, σε εκτέλεση των οποίων παρεσχέθησαν οι επίμαχες υπηρεσίες (βλ. Ελ.Συν. ΚΠΕΔ στο ΙV Tμ. Πρ. 13/2017, 158, 113, 87, 41/2016), περαιτέρω, δε, διότι για την διαχείριση των Επικίνδυνων Ιατρικών Αποβλήτων Μολυσματικού Χαρακτήρα (...) των Νοσοκομείων (μη συμπεριλαμβανομένου του κόστους μεταφοράς) υπάρχει καταχωρημένη τιμή στο Παρατηρητήριο Τιμών που τηρεί η Ε.Π.Υ..VΙI. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω οι ελεγχόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες και τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθούν.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την διαφωνούσα Επίτροπο, μη νομίμως οι επίμαχες υπηρεσίες ανετέθησαν με τη διαδικασία της διαπραγματεύσεως (απευθείας αναθέσεως), καθόσον δεν διαπιστώνεται η συνδρομή καμίας από τις αναφερόμενες στις διατάξεις των παραγράφων 12 και 13 του άρθρου 2 του ν. 2286/1995 προϋποθέσεις για την επιτρεπτή προσφυγή στην διαδικασία αυτή. Ειδικότερα, η συνολική δαπάνη του Νοσοκομείου για την ανάθεση των υπηρεσιών επισκευής και συντηρήσεως των ανελκυστήρων του, ανερχόμενη στο ποσό των 2.350 ευρώ μηνιαίως .., υπερβαίνει για το έτος 2016 το όριο των 20.000 ευρώ άνευ Φ.Π.Α..., μέχρι του οποίου επιτρέπεται η, άνευ ειδικών λόγων, προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία. Περαιτέρω, το Νοσοκομείο δεν προβάλλει, ούτε από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει η συνδρομή εκτάκτων γεγονότων, οφειλομένων σε απρόβλεπτες περιστάσεις, τα οποία κατέστησαν αδύνατη την έγκαιρη διενέργεια και ολοκλήρωση πρόχειρου διαγωνισμού για την κάλυψη των παγίων και διαρκών αναγκών του για τις υπηρεσίες αυτές, οι οποίες παρέχονται από τη φερόμενη ως δικαιούχο ανελλιπώς από τον Ιανουάριο του 2011.. Στην συγκεκριμένη, λοιπόν, περίπτωση, το Νοσοκομείο δεν προβάλλει με ειδικούς και συγκεκριμένους ισχυρισμούς, συνοδευόμενους από σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως οφείλεται σε συγκεκριμένες, εύλογες και μη υπερβαίνουσες το αναγκαίο μέτρο, καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των διαδικασιών κεντρικού προγραμματισμού των υπηρεσιών της Ε.Π.Υ., λόγω των οποίων δεν μπόρεσε να δρομολογηθεί εγκαίρως η σχετική διαγωνιστική διαδικασία ..Συνεπώς, η επίμαχη δαπάνη δεν δύναται να νομιμοποιηθεί κατ’ εφαρμογήν της διατάξεως του άρθρου 37 του ν. 4238/2014.