ΕΣ/Ε ΚΛΙΜΑΚΙΟ/233/2022

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ;Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 4, το Κλιμάκιο κρίνει τα ακόλουθα: Όπως προκύπτει από το 1/14.12.2022 Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού, στην επίμαχη διαγωνιστική διαδικασία υποβλήθηκαν προσφορές από έντεκα (11) οικονομικούς φορείς, το σύνολο των οποίων κρίθηκε παραδεκτό. Ο μέσος όρος έκπτωσης των παραδεκτών αυτών προσφορών ανέρχεται σε ποσοστό 18,81% (βλ. ανωτέρω σκέψη 5.5, 36,66% + 31,88% + 28,59% + 26,45% + 25,53% + 14,08% + 13,00% + 12,34% + 12,18% + 3,23% + 3,00% / 11 =18,81%). Κατά συνέπεια, με δεδομένο ότι η προσφορά της πρώτης στη σειρά μειοδοσίας ένωσης οικονομικών φορέων «….» και ήδη αναδόχου ανέρχεται σε ποσοστό μέσης έκπτωσης 36,66%, ήτοι παρουσίαζε απόκλιση μεγαλύτερη των δέκα (10) ποσοστιαίων μονάδων από τον μέσο όρο των παραδεκτών προσφορών, τεκμαίρεται, σύμφωνα με τη ρητή διατύπωση του άρθρου 88 παρ. 5α του ν.4412/20216, ότι αυτή είναι ασυνήθιστα χαμηλή και, επομένως, κατά παράβαση του άρθρου 88 παρ. 1 του ίδιου νόμου παρέλειψε η αναθέτουσα αρχή να καλέσει την ως άνω ένωση οικονομικών φορέων να παράσχει εξηγήσεις-διευκρινίσεις για τη σοβαρότητα και βιωσιμότητα της προσφοράς της. Η παράλειψη δε αυτή της αναθέτουσας αρχής συνιστά ουσιώδη νομική πλημμέλεια της διαγωνιστικής διαδικασίας, που κωλύει την υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης.

Επισκευή και συντήρηση σχολικών κτιρίων...Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι οικονομικές προσφορές του πρώτου και του δεύτερου κατά σειρά μειοδοσίας προσφερόντων, οι οποίοι προσέφεραν ποσοστό έκπτωσης 64,00% και 62,77% επί του προϋπολογισμού μελέτης, αντίστοιχα, συνιστούν, κατ’ αρχήν, ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές. Τούτο, διότι αφενός παρουσιάζουν σημαντική απόκλιση από τον προϋπολογισμό, ώστε να γεννώνται αμφιβολίες για την ορθή σύνταξη αυτού και αφετέρου υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο έκπτωσης των κατατεθεισών στον ελεγχόμενο διαγωνισμό παραδεκτών προσφορών, εις τρόπον ώστε να εγείρονται αμφιβολίες περί της αξιοπιστίας και της φερεγγυότητας των προσφορών αυτών και την εκτέλεση του δημοπρατηθέντος έργου με τεχνική και επιστημονική αρτιότητα. Ως εκ τούτου, η αναθέτουσα Αρχή όφειλε να παράσχει πλήρη και επαρκή αιτιολόγηση της αποδοχής εκ μέρους της των προσφορών αυτών είτε πρωτογενώς, εφόσον είχε τη σχετική δυνατότητα, είτε κατόπιν πρόσκλησης των ανωτέρω προσφερόντων να αιτιολογήσουν το ύψος της προσφερθείσας έκπτωσης. Η παράλειψη δε αυτή, αποτελεί υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής της ευχέρειας και συνιστά, εν προκειμένω, ουσιώδη νομική πλημμέλεια της ελεγχόμενης διαγωνιστικής διαδικασίας, δοθέντος ότι ο πρώτος κατά σειρά μειοδοσίας οικονομικός φορέας που προσέφερε ποσοστό έκπτωσης 64,00% αναδείχθηκε εν τέλει ανάδοχος εκτέλεσης του ελεγχόμενου έργου.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και της προσφεύγουσας ένωσης οικονομικών φορέων, με αντικείμενο την «Πρόσληψη συμβούλου παροχής υπηρεσιών παρακολούθησης και διαχείρισης των προγραμμάτων ανάπτυξης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης», για χρονικό διάστημα τριών ετών, συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης 390.000,00 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), πλέον δικαιώματος προαίρεσης για ένα έτος ποσού 110.000,00 ευρώ (πλέον ΦΠΑ).(...)(...)Το Δικαστήριο παρατηρεί καταρχάς ότι με τον ως άνω διακωλυτικό λόγο κατά την διατύπωσή του με την προσβαλλομένη, δεν αμφισβητείται ούτε η αρμοδιότητα της αναθέτουσας αρχής να ζητήσει διευκρινίσεις από τους οικονομικούς φορείς που έχουν υποβάλει ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά, ούτε η αιτιολογία της 8724/30.1.2023 απόφασης του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, με την οποία, το μεν, απορρίφθηκε, κατόπιν ελέγχου, η προσφορά της εταιρείας «…. – … ΟΕ» ως ασυνήθιστα χαμηλή, το δε, έγινε δεκτή η αντίστοιχη της ένωσης οικονομικών φορέων «… ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ» και «… IKE». Συνακόλουθα, ουδεμία πλημμέλεια διαπιστώνεται επί των ζητημάτων αυτών. Περαιτέρω, η χρήση από την αναθέτουσα αρχή ενός αντικειμενικού κριτηρίου για να υπολογιστεί η απόσταση των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών από την προϋπολογισθείσα δαπάνη ούτε προσκρούει στη διάταξη του άρθρου 88 παρ. 5α του ν. 4412/2016 ή οποιαδήποτε άλλη διάταξη του ενωσιακού δικαίου, δοθέντος ότι με την ως άνω διάταξη της παραγράφου 5α καθιερώνεται η υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να διενεργεί έλεγχο των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών στην περίπτωση των δημοσίων έργων και των συναφών με αυτά υπηρεσιών, θέτοντας ως κριτήριο την απόκλιση άνω των δέκα ποσοστιαίων μονάδων από τον μέσο όρο του συνόλου των εκπτώσεων των παραδεκτών προσφορών που υποβλήθηκαν, χωρίς, ωστόσο, να απαγορεύει τη χρήση του αντικειμενικού αυτού τρόπου υπολογισμού της απόκλισης των προσφορών (ποσοστό έκπτωσης) και στην περίπτωση που η ελεγχόμενη σύμβαση αφορά στην παροχή υπηρεσιών, όπως εν προκειμένω. Άλλωστε η ίδια η διατύπωση του νόμου («φαίνονται ασυνήθιστα χαμηλές») καταλείπει ευρεία διακριτική ευχέρεια στην αναθέτουσα αρχή να ορίσει αυτόνομα τα κριτήρια, βάσει των οποίων θα προβεί στην εξέταση της ουσίας των προσφορών ως προς το ύψος τους (πρβλ ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 1138/2021 σκ. 7), υπό τον αυτονόητο όρο ότι αυτά είναι αντικειμενικά και γενικά, όπως το ποσοστό απόκλισης μίας οικονομικής προσφοράς από την προϋπολογισθείσα δαπάνη. Συνακόλουθα και ο σχετικώς προβαλλόμενος λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός.Ανακαλεί την 3/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Επισκευή και συμπλήρωση των οικοδομικών εγκαταστάσεων... ζητείται η ανάκληση της 16/2022 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου της Επιτρόπου της 1ης Υπηρεσίας Επιτρόπου  Τομέα Παιδείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Δικαστήριο κρίνει ότι η αναθέτουσα αρχή, εκτιμώντας εκ πρώτης όψεως (prima facie) ότι η προσφορά του έκτου κατά σειρά μειοδοσίας οικονομικού φορέα φαινόταν ασυνήθιστα χαμηλή, έστω και αν η απόκλιση της προσφοράς του ήταν μικρότερη των δέκα (10) ποσοστιαίων μονάδων από τον μέσο όρο του συνόλου των εκπτώσεων των προσφορών που υποβλήθηκαν, είχε τη διακριτική ευχέρεια σύμφωνα με το άρθρο 88 παρ.5 α εδ. β΄ του ν. 4412/2016, να αποστείλει πρόσκληση προς τον εν λόγω φορέα, προκειμένου αυτός να αιτιολογήσει τα στοιχεία της προσφοράς του, χωρίς να συνιστά ουσιώδη νομική πλημμέλεια το γεγονός ότι εκ του περιεχομένου της σχετικής πρόσκλησης η προσφορά του εμφανιζόταν ότι υπερέβαινε το μαθηματικό εύρος των δέκα ποσοστιαίων μονάδων. 

Η Πράξη 47/2024 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Ανάπτυξη της υπαίθρου - αγροτική οδοποιία Δήμου Κασσάνδρας» (προϋπολογισμού 3.091.693,55 ευρώ). Το Κλιμάκιο κωλύει την υπογραφή της σύμβασης, καθώς η προσφορά του αναδόχου, με μέση έκπτωση 26,36%, τεκμαίρεται ως ασυνήθιστα χαμηλή. Αυτό συμβαίνει διότι η έκπτωση παρουσιάζει απόκλιση μεγαλύτερη των δέκα ποσοστιαίων μονάδων από τον μέσο όρο των παραδεκτών προσφορών (15,46%), σύμφωνα με το άρθρο 88 παρ. 5α του ν.4412/2016. Η αναθέτουσα αρχή παρέλειψε να καλέσει τον οικονομικό φορέα να παράσχει εξηγήσεις για τη βιωσιμότητα της προσφοράς του. Ο Δήμος Κασσάνδρας μπορεί να αποκαταστήσει τη νομιμότητα επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία από το σημείο της πλημμέλειας και ζητώντας τις απαιτούμενες διευκρινίσεις.

Ζητήματα εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 88 «Ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές» του ν.4412/2016. ΑΔΑ:63ΕΠΟΞΤΒ-5ΑΟ

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:Να ελέγξει τη νομιμότητα της υποβληθείσας από το … (…) διαδικασίας επιλογής αναδόχων και των σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια και εγκατάσταση κεντρικών και αυτόνομων κλιματιστικών μονάδων σε κτήρια του(....)Τούτων δοθέντων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η αναθέτουσα Αρχή κινήθηκε εν προκειμένω εντός του εύλογου περιθωρίου εκτίμησης που της παρέχει ο νόμος αιτολογώντας προσηκόντως την ορθολογικότητα της επιλογής της να μην θεωρήσει την προσφορά των προσωρινών αναδόχων για τα Τμήματα Ι και ΙΙ της ελεγχόμενης προμήθειας ως ασυνήθιστα χαμηλή και να μην εκκινήσει την προβλεπόμενη στο άρθρο 88 του ν. 4412/2016 διαδικασία. Επισημαίνεται, πάντως, ότι κατά την κατάρτιση των προϋπολογισμών των δημοσίων συμβάσεων οι αναθέτουσες Αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη στοιχεία που προέρχονται από την εκτέλεση προηγούμενων συμβάσεων και ειδικότερα το ύψος των προσφερθεισών τιμών, ώστε οι συντασσόμενοι προϋπολογισμοί να συμβαδίζουν με τις πραγματικές συνθήκες της οικείας αγοράς και να αποφεύγεται η υποβολή προσφορών με υψηλά ποσοστά έκπτωσης.Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων σύμβασης με αντισυμβαλλόμενους αφενός το … και αφετέρου τους οικονομικούς φορείς α) «… IKE» και β) … – … Ε.Ε.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα ζητεί να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ. … /14-11-2023 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Αναθέτουσας Αρχής μετά του από 19/10/2023 1ου Πρακτικού που εγκρίνει, για τους λόγους που αναλύονται στην υπό κρίση προδικαστική προσφυγή, ως και κάθε άλλη συναφής με τις ανωτέρω πράξη ή παράλειψη της αναθέτουσας αρχής, προγενέστερη ή μεταγενέστερη αυτών, ακόμα κι αν δεν αναφέρεται ρητώς στην ανωτέρω προδικαστική προσφυγή. Με την προσβαλλόμενη οι συμμετέχοντες οικονομικοί φορείς κατατάχθηκαν κατά σειρά μειοδοσίας ως εξής: 1 … , με ποσοστό έκπτωσης 24,00% 2. Η προσφεύγουσα με ποσοστό έκπτωσης 23,41% 3. … με ποσοστό έκπτωσης 18,22% και η εργοληπτική επιχείρηση «…» ανακηρύχθηκε προσωρινός ανάδοχος της σύμβασης με το ανωτέρω ποσοστό μέσης τεκμαρτής έκπτωσης επί των τιμών του τιμολογίου της μελέτης. 

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα αιτείται, 1) να ακυρωθεί η υπ' αριθμ. 106/2023 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου .... (Απόσπασμα του Πρακτικού αριθ. 15ης/04-04-2023 Συνεδρίασης της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου ....), που ομόφωνα ενέκρινε «το από 20-03- 2023 2ο ΠΡΑΚΤΙΚΟ της Επιτροπής Διαγωνισμού του έργου: «ΔΙΑΓΡΑΜΜΙΣΕΙΣ ΟΔΩΝ (2021)», προϋπολογισμού 1.000.000,00€ (με αναθεώρηση και Φ.Π.Α.), Β. την αποδοχή των εξηγήσεων των οικονομικών φορέων .... ATE και ...., σχετικά με τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές τους, ενώ απορρίπτει τις εξηγήσεις του οικονομικού φορέα .... -...., Γ. την λίστα μειοδοσίας, που διαμορφώνεται ως εξής:1. .... ATE με ποσοστό έκπτωσης 57,00%, 2. .... με ποσοστό έκπτωσης 49,00%, 4. .... .... με δ.τ. .... ..... με ποσοστό έκπτωσης 37,00%, 5. .... Α.Β.Ε.Ε. με ποσοστό έκπτωσης 5,00%, 6. .... ΑΕ με ποσοστό έκπτωσης 1,00%, και Δ. την ανάθεση της σύμβασης στον μειοδότη οικονομικό φορέα «.... ATE», με σύνολο δαπάνης έργου, κατά την προσφορά του, χωρίς Φ.Π.Α.: 346.774,18 € και με μέση έκπτωση 57,00%», 2) να κριθεί, ότι η προσφορά της εταιρείας «.... ....», με ποσοστό έκπτωσης 37,00 %, είναι η πλέον συμφέρουσα, ως η πλέον οικονομική προσφορά (χαμηλότερη τιμή) με βάση το άρθρο 14 της Διακήρυξης και την αποδεκτή Τεχνική Αιτιολόγηση, 3) να κατακυρωθεί ο διαγωνισμός σ’ αυτήν και να κηρυχθεί αυτή προσωρινή ανάδοχος. 

Λεπτομέρειες και διαδικασία υπολογισμού και συμψηφισμού της παρεχόμενης προς τα φαρμακεία έκπτωσης για τα γενόσημα, του άρθρου 88 του ν. 4472/2017 (Α’ 74).