ΕΣ/ΚΛ.Ε/507/2012

Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις ΙΙ, ΙΙΙ και ΙV της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι: Α) δεν είναι νόμιμη η προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία ανάθεσης του ελεγχόμενου έργου με διαγωνισμό μεταξύ περιορισμένου αριθμού εργοληπτικών επιχειρήσεων, καθόσον, εν προκειμένω, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία. Β) Η εφαρμογή για το ελεγχόμενο έργο του συστήματος που προβλέπει ενιαίο ποσοστό έκπτωσης σε συμπληρωμένο τιμολόγιο της Υπηρεσίας δεν είναι νόμιμη, καθόσον, ο προϋπολογισμός του ελεγχόμενου έργου, (2.100.000 ευρώ, ήτοι δαπάνη εργασιών = 1.764.705,88 ευρώ συν ΦΠΑ= 335.294,12 ευρώ), υπερβαίνει το εκ του νόμου προβλεπόμενο όριο των 750.000 ευρώ, ενώ δεν φαίνεται να συντρέχει, εν προκειμένω, ούτε η σωρευτικώς απαιτούμενη προϋπόθεση της δυσχερούς ή αδύνατης προμέτρησης των εργασιών, αφού στα στοιχεία του φακέλου υπάρχει το από 28.4.2009 φύλλο αναλυτικής προμέτρησης όλων των εργασιών, ως τμήμα της μελέτης του έργου. Γ) Τέλος, ο επίμαχος διαγωνισμός πάσχει και εκ του ότι, μη νομίμως η Επιτροπή Διαγωνισμού συγκροτήθηκε από το Δήμαρχο ..., ενώ έπρεπε να συγκροτηθεί από την έχουσα ειδική προς τούτο αρμοδιότητα Δημαρχιακή Επιτροπή.

Συμπληρωματική σύμβαση. Εργασίες, που δεν είχαν προβλεφθεί στη μελέτη δημοπράτησης και προβλέπονται το πρώτον στη στατική μελέτη εφαρμογής, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συμπληρωματικής σύμβασης, καθόσον πρόκειται για εργασίες που οφείλονται σε παραλείψεις ή σφάλματα της προμέτρησης της μελέτης, οι οποίες καλύπτονται αποκλειστικά από το κονδύλιο των απροβλέπτων που περιλαμβάνεται στην αρχική σύμβαση. Μη συνδρομή απροβλέπτων περιστάσεων. Διαπίστωση ουσιωδών νομικών πλημμελειών, που κωλύουν την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Συντήρηση επαρχιακού οδικού δικτύου...Από τον έλεγχο που διενήργησε το Κλιμάκιο επί της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης του ως άνω έργου, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες. Κατόπιν τούτου και λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το 351328/2882οικ/25.9.2012 έγγραφο του αναπληρωτή Προϊσταμένου Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας … Π.Κ.Μ., δεν υποβλήθηκε καμία ένσταση κατά του κύρους της δημοπρασίας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της.

Συμπληρωματικές συμβάσεις.Καταβολή ποσού 126.998,00 ευρώ στη φερόμενη ως δικαιούχο εργοληπτική εταιρεία «......», σε εξόφληση του 3ου λογαριασμού του έργου «Συντήρηση και αξιοποίηση Μετοχίου Ιεράς Σκήτης Αγίου Ανδρέα». Ως αιτιολογία της άρνησής του ο Επίτροπος προέβαλε ότι η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη, κατά το ποσό των 30.837,06 ευρώ, που αφορά στην 1η συμπληρωματική σύμβαση του εν λόγω έργου, καθόσον δεν στοιχειοθετείται η συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων που να δικαιολογούν την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της ανάθεσης συμπληρωματικών εργασιών στον ανάδοχο του αρχικού έργου, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 57 του ν. 3669/2008. (...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, μη νόμιμα, ο πρώην Δήμος ...... προέβη στη σύναψη της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης εργασιών του οικείου έργου, καθόσον δεν αποδεικνύεται η συνδρομή αιφνίδιων πραγματικών γεγονότων, που ανέκυψαν κατά την τεχνική εκτέλεση του έργου, τα οποία δεν μπορούσαν αντικειμενικά, να προβλεφθούν και να ενταχθούν στο τεχνικό αντικείμενο της κύριας σύμβασης, όπως αυτό προσδιορίστηκε με βάση την αρχική μελέτη του έργου, προϋπόθεση η οποία, πρέπει να συντρέχει σωρευτικά με τις λοιπές προϋποθέσεις του νόμου, που αφορούν στην αδυναμία διαχωρισμού των συμπληρωματικών εργασιών από την κύρια σύμβαση και στην αναγκαιότητά τους για την τελειοποίηση του έργου. Και ναι μεν ο Δήμος ......, (βλ. το 29324/29.7.2013 έγγραφο του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών), προβάλλει ότι ήταν οι διαπιστωθείσες κατά τις εκσκαφές και μετά την αποκάλυψη των θεμελίων και της φέρουσας τοιχοποιΐας συνθήκες που είχαν σαν αποτέλεσμα την συμπλήρωση του φυσικού αντικειμένου της αρχικής μελέτης και, κατ’ επέκταση, την εκτέλεση των επίμαχων συμπληρωματικών εργασιών, οι επικαλούμενες, όμως, εκ μέρους του Δήμου καταστάσεις, που ανάγονται στις ήδη υπάρχουσες κατά το χρόνο σύναψης της αρχικής σύμβασης συνθήκες, δεν στοιχειοθετούν κατά την κρίση του Κλιμακίου απρόβλεπτες περιστάσεις, δοθέντος ότι η παλαιότητα των κτιρίων συνιστά αναγκαία παράμετρο που πρέπει να λαμβάνεται υποχρεωτικά υπόψη, κατά τη σύνταξη μελέτης αναπαλαίωσης – συντήρησης, η οποία άλλωστε καθορίζει την έκταση των αναγκαίων εργασιών. Υπό το πρίσμα αυτό, η αδυναμία ακριβούς προμέτρησης των εργασιών συνιστά λογικό μεν ενδεχόμενο, δικαιολογεί, όμως, μία εύλογη απόκλιση - αστοχία της μελέτης, στο μέτρο που δεν υπερβαίνει το κονδύλιο των απροβλέπτων της εργολαβικής σύμβασης, το οποίο εν προκειμένω ανερχόταν σε ποσοστό 15% επί του συνολικού προϋπολογισμού και το οποίο αναλώθηκε για την κάλυψη σφαλμάτων της προμέτρησης της αρχικής μελέτης ως προς την ποσότητα ορισμένων εργασιών. Σε κάθε δε περίπτωση λόγω της παλαιότητας του κτιρίου και του γεγονότος ότι μέρος αυτού είχε καταστραφεί, η κατάσταση της φέρουσας κατασκευής και της θεμελίωσης αυτού έπρεπε να είχε ερευνηθεί επισταμένως και με κάθε δυνατή επιμέλεια στην αρχική μελέτη. Περαιτέρω, μη νομίμως περιελήφθη στην συμπληρωματική σύμβαση η αύξηση του Φ.Π.Α. από 19% σε 23%, καθώς η εφαρμογή νέων κανόνων που καθιερώνονται ως υποχρεωτικοί μετά την ανάθεση του έργου, όπως η αύξηση του Φ.Π.Α., καλύπτονται αποκλειστικά από το κονδύλιο των απροβλέπτων που περιλαμβάνεται στην αρχική σύμβαση. Εξάλλου, ο ισχυρισμός του Δήμου, σύμφωνα με τον οποίο το Ελεγκτικό Συνέδριο, κατά τον προληπτικό έλεγχο δαπάνης που αφορά στην εξόφληση λογαριασμού συμπληρωματικής σύμβασης, δεν μπορεί να ελέγξει παρεμπιπτόντως ούτε τη νομιμότητα της σύμβασης αυτής ούτε τη νομιμότητα του συνταχθέντος Α.Π.Ε., καθόσον πρόκειται για πράξεις οι οποίες δεν έχουν ανακληθεί ή ακυρωθεί δικαστικώς και κατά συνέπεια καλύπτονται από το τεκμήριο νομιμότητας, είναι απορριπτέος το μεν ως μη νόμιμος, καθόσον ο έλεγχος που ασκείται από το Δικαστήριο εκτείνεται σε όλα τα ζητήματα που άπτονται της νομιμότητας και κανονικότητας της δαπάνης, εφόσον δεν έχουν κριθεί από το αρμόδιο δικαστήριο με ισχύ δεδικασμένου, το δε ως ερειδόμενος επί εσφαλμένης προϋπόθεσης, καθόσον ο Επίτροπος, κατά τον διενεργηθέντα προληπτικό έλεγχο της υπό κρίση δαπάνης, δεν έλεγξε τη νομιμότητα του 1ου Α.Π.Ε., αλλά τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων σύναψης και εντεύθεν τη νομιμότητα της συμπληρωματικής σύμβασης και, τέλος, για τον πρόσθετο λόγο ότι η από 10.9.2010 συμπληρωματική σύμβαση δεν αποτελεί ατομική διοικητική πράξη που καλύπτεται από το τεκμήριο νομιμότητας, ώστε να τίθεται ζήτημα παρεμπίπτοντος ελέγχου αυτής (βλ. πράξεις VII Τμ. 29, 130/2012).

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ: Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης του έργου «Συντήρηση της Εθνικής Οδού με αρ. 6 … – Όρια Π.Ε. … (ασφαλτικά – σήμανση - ασφάλεια)», μεταξύ Περιφερειακής Ενότητας  Περιφέρειας  και εργοληπτικής εταιρείας, διότι  μη νομίμως αποκλείσθηκε η πρώτη κατά σειρά μειοδοσίας ομόρρυθμη εταιρεία, με την αιτιολογία ότι δεν υποβλήθηκε υπεύθυνη δήλωση ότι ο υπογράφων την προσφορά έχει το δικαίωμα εκπροσωπήσεως αυτής στο συγκεκριμένο διαγωνισμό. Λαμβανομένου δε υπόψη ότι η ίδια η εταιρεία, διαρκούντος του διαγωνισμού, δεν αμφισβήτησε την εκπροσώπησή της και ότι προσκόμισε το καταστατικό της (το οποίο δεν ζητείται επί ποινή ακυρότητας), από το οποίο προκύπτει η εξουσία εκπροσώπησης του ομορρύθμου εταίρου, η Προϊσταμένη Αρχή, όφειλε, ενόψει της αρχής της χρηστής διοίκησης, να κατακυρώσει το διαγωνισμό σε αυτήν, δοθέντος ότι η προσκόμιση του καταστατικού υπερκαλύπτει την ανάγκη υποβολής της υπεύθυνης δήλωσης, καθώς σε περίπτωση αμφισβήτησης των στοιχείων αυτής, η ίδια η διακήρυξη προβλέπει την εξέταση των προβλέψεων του καταστατικού.

Δεν ανακλήθηκε με την ΕλΣυνΤμ.6/6070/2015

Συντήρηση οδικού δικτύου...Από τον έλεγχο που διενήργησε το Κλιμάκιο επί της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης του ως άνω έργου, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες. Κατόπιν τούτου και λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το 379999/3142οικ/15.10.2012 έγγραφο του αναπληρωτή Προϊσταμένου Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας … Π.Κ.Μ., δεν υποβλήθηκε καμία ένσταση κατά του κύρους της δημοπρασίας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της, με την επισήμανση ότι αυτό θα πρέπει να παραπέμπει στις ήδη ισχύουσες διατάξεις του ν. 3669/2008.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:ζητείται η ανάκληση της 20/2016 πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις ΙΙ και ΙΙΙ της παρούσας, το Τμήμα κρίνει τα ακόλουθα: 1) Η παράλειψη της τήρησης της προβλεπόμενης προθεσμίας 15 ημερών μεταξύ της δημοσίευσης της περίληψης της διακήρυξης στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως και της ημερομηνίας διενέργειας του διαγωνισμού δεν μπορεί να αποτελέσει αφ’ εαυτής λόγο διακωλυτικό της υπογραφής της ελεγχόμενης σύμβασης (πρβλ. VI Τμήμα 856/2012), καθόσον, στην προκειμένη περίπτωση, παρά την ως άνω παράλειψη, η διακήρυξη του ελεγχόμενου διαγωνισμού έλαβε, κατά τα προαναφερθέντα, ευρεία δημοσιότητα, με αποτέλεσμα τη συμμετοχή στο διαγωνισμό ικανού αριθμού υποψηφίων (σε σχέση με τον εντοπισμένο χωρικά χαρακτήρα του συγκεκριμένου έργου) και συνεπώς την ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού. 2) Στην προκειμένη περίπτωση νομίμως η αναθέτουσα αρχή συνέταξε τα τεύχη δημοπράτησης βάσει του άρθρου 5 του ν. 3669/2008, δεδομένου ότι το υπό ανάθεση έργο έχει ως αντικείμενο τη συντήρηση υφιστάμενου οδικού δικτύου και προϋπολογισμό 300.000,00 €, επέλεξε δε βάσει του ως άνω άρθρου, κατά διακριτική ευχέρεια, το σύστημα υποβολής προσφοράς με ενιαίο ποσοστό έκπτωσης (ήτοι σε ακέραιες μονάδες επί τοις εκατό) στις τιμές του τιμολογίου (ήτοι στον προϋπολογισμό) της υπηρεσίας, για την εφαρμογή του οποίου δεν απαιτείται αναλυτική προμέτρηση των εργασιών. Αντιθέτως, στην περίπτωση αυτή ο προϋπολογισμός της μελέτης περιλαμβάνει μόνο τιμές μονάδας των εργασιών και όχι προμέτρηση των ποσοτήτων εκάστης των εργασιών αυτών. Πλην όμως, η αδυναμία αναλυτικής προμέτρησης εκάστης ομάδας εργασιών (π.χ. χωματουργικά, καθαιρέσεις, ασφαλτικά) δεν αποκλείει τον κατ’ εκτίμηση της υπηρεσίας προσδιορισμό του ποσοστού των εργασιών εκάστης κατηγορίας (π.χ. εργασίες οδοποιΐας, Η/Μ, υδραυλικές) στο σύνολο του προϋπολογισμού του έργου. Πράγματι, εν προκειμένω, προσδιορίστηκε, κατ’ εκτίμηση, από την αναθέτουσα αρχή ότι οι εργασίες οδοποιΐας ανέρχονται σε ποσοστό 90% του προϋπολογισμού του όλου έργου, όπως προκύπτει και από το 249932/1285/10.6.2016 έγγραφο διευκρινίσεων του αναπληρωτή Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων Π.Ε. Κλικίς, σύμφωνα με το οποίο η κύρια κατηγορία εργασιών θα είναι της οδοποιΐας, ενώ καμία από τις λοιπές κατηγορίες (πρασίνου, Η/Μ, οικοδομικά κ.λπ.) δεν θα ξεπεράσει το ποσοστό του 10% του προϋπολογισμού του έργου, και βάσει αυτού του ποσοστού, νομίμως κλήθηκε στη δημοπρασία η κατηγορία των εργοληπτικών επιχειρήσεων οδοποιΐας. Το γεγονός δε ότι πρόκειται για έργο οδοποιΐας επιρρωνύεται από το 6799/21.9.2015 έγγραφο της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, σύμφωνα με το οποίο  το εν λόγω έργο αφορά σε εργασίες συντήρησης υφιστάμενης οδοποιίας και ως εκ τούτου δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση  για την εκτέλεσή του

Aνακαλεί την 20/2016 πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου .

Δαπάνη αμοιβής σε τεχνολόγο γεωπόνο, για την εκτέλεση του έργου «Συντήρηση πρασίνου στο Δήμο». Μη νομίμως ανατέθηκαν οι επίμαχες εργασίες, καθόσον αφορούν, στη φροντίδα, συντήρηση και βελτίωση του πρασίνου του Δήμου και ανάγονται στα καθήκοντα του υπηρετούντος, στο Γραφείο Κήπων και Δενδροστοιχιών της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών, προσωπικού. Οι εργασίες αυτές δεν απαιτούν ειδικότερες γνώσεις και εμπειρία από αυτές που κατέχει το, ήδη, υπηρετούν προσωπικό και ως εκ τούτου δεν δικαιολογείται η ανάθεσή της σε τρίτο και η διενέργεια πρόσθετης δαπάνης. Η ανεπάρκεια του υπηρετούντος προσωπικού, λόγω της μη κάλυψης όλων των προβλεπόμενων οργανικών θέσεων, δεν καθιστά, σε καμία περίπτωση, τη δαπάνη λειτουργική, καθόσον στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται η κάλυψη από το Δήμο, με την προβλεπόμενη νόμιμη διαδικασία, των κενών θέσεων.

Διάθεση απροβλέπτων.(...) Με δεδομένα τα ανωτέρω και σε συνδυασμό με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας κρίνεται ότι, ανεξαρτήτως της έγκρισης του 1ου Α.Π.Ε. μετά τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας, η νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης συναρτάται με την ανάλωση του κονδυλίου των απροβλέπτων που είχε συμπεριληφθεί στην από 9854/8.7.2014 σύμβαση, ζήτημα το οποίο ερευνάται αυτεπαγγέλτως από το Κλιμάκιο τούτο. Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνεται, ότι αν και με το άρθρο 15 της διακήρυξης ορίστηκε ότι πληρώνονται μόνο ποσότητες για τις οποίες έχουν δοθεί εντολές (κατασκευαστικά σχέδια της μελέτης ή πίνακες εργασιών) και δεν επιμετρώνται ποσότητες, που καθιστούν το έργο ασφαλέστερο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως συνομολογείται με το έγγραφο επανυποβολής, ουδέποτε δόθηκε έγγραφη εντολή σχετική με την επαύξηση των ποσοτήτων, ούτε αποδεικνύεται ότι δόθηκε προφορική τοιαύτη για την αντιμετώπιση εργασιών που κρίθηκαν από τον επιβλέποντα ως πρόσθετες, τηρήθηκε δε η αναφερθείσα στη μείζονα σκέψη της παρούσας διαδικασία. Ωσαύτως, τόσο στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει τον επίμαχο 1ο Α.Π.Ε., όσο  και στην 174/29.9.2014 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου κατά τρόπο γενικό και μη συγκεκριμένο αναφέρεται ότι η διαφορά των ποσοτήτων οφείλεται σε σφάλματα της προμέτρησης, συνεπώς δεν διαλαμβάνεται εμπεριστατωμένη αιτιολογία ως προς τους λόγους εκείνους που οδήγησαν στην επικαλούμενη απόκλιση από την εγκριθείσα μελέτη. Εξάλλου, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι το επίμαχο έργο ήταν εξειδικευμένο, ούτως ώστε να δικαιολογείται απόκλιση της τάξης του 15% ως προς τις ποσότητες που είχαν προβλεφθεί στην αντίστοιχη μελέτη. Για όλους τους  ως άνω λόγους κρίνεται ότι δεν τηρήθηκε η προσήκουσα διαδικασία  για τη νόμιμη διάθεση του κονδυλίου των απροβλέπτων και ως εκ τούτου η 174/29.9.2014 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου με την οποία εγκρίθηκε ο 1ος Α.Π.Ε. είναι μη νόμιμη κατά το μέρος που αφορά στη διάθεση του συνόλου του κονδυλίου αυτού.

1) Εφαρμοστέες διατάξεις σε δημόσιο έργο, 2) Εφαρμογή αποφάσεων του ΔΕΑ, με τις οποίες κρίθηκαν αυτοδίκαια εγκεκριμένες αναλυτικές επιμετρήσεις, λόγω παρέλευσης τριμήνου από της υποβολής τους.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
1) Σε δημόσιο έργο δεν έχει εφαρμογή ο ν. 4070/2012 και η εγκύκλιος του ΥΠΕΧΩΔΕ με αριθμό 11/16-5-2012, λόγω του ότι το έργο είχε ολοκληρωθεί και παραληφθεί και δεν ήταν σε εξέλιξη κατά την έναρξη εφαρμογής των διατάξεων του νόμου αυτού. 2) Η υποχρέωση συμμόρφωσης στις αποφάσεις του ΔΕΑ, που έκριναν ως αυτοδίκαια εγκεκριμένες αναλυτικές επιμετρήσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και εργασίες που εκτελέσθηκαν κατά παρέκκλιση της σύμβασης, δεν συνεπάγεται ούτε περιλαμβάνει και την συμβατική τακτοποίηση των εργασιών αυτών, δεδομένου ότι θα έπρεπε ο ανάδοχος να έχει ζητήσει, κατά την εκτέλεση του έργου και μέχρι την υποβολή της τελικής επιμέτρησης, εγγράφως την ένταξή τους σε ΑΠΕ και να προσφύγει δικαστικώς κατά της τυχόν άρνησης της υπηρεσίας να αποδεχθεί το αίτημά του. Αντιθέτως, η μη υποβολή τέτοιου αιτήματος, καθώς και η μη προσβολή του πρωτοκόλλου προσωρινής παραλαβής, στο οποίο καταγράφηκαν οι εργασίες που εκτελέσθηκαν κατά την παραδοχή της υπηρεσίας, συνιστούν σιωπηρή παραίτηση από την αξίωση καταβολής του εργολαβικού ανταλλάγματος που αντιστοιχεί στις επίμαχες εργασίες. (ομοφ.)