ΕΣ/ΚΛ.Ε/651/2019

Πρόγραμμα περισυλλογής και διαχείρισης ή / και αποτέφρωσης κάθε είδους νεκρών ζώων (...)Από τις διατάξεις του άρθρου 59 του ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (Α΄ 147), με τίτλο «Υποδιαίρεση συμβάσεων σε τμήματα», με τις οποίες μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό δίκαιο οι διατάξεις του άρθρου 46 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, οι οποίες αποβλέπουν στη διευκόλυνση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού κατά την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων μέσω της υποδιαίρεσης αυτών σε τμήματα, σε συνδυασμό με τα προβλεπόμενα στο προοίμιο της ως άνω Οδηγίας (βλ. ιδίως αιτιολ. σκ. 2 και 78), συνάγεται, μεταξύ άλλων, ότι, σε περίπτωση που η αναθέτουσα αρχή επιλέξει, κατά τη διακριτική της ευχέρεια - η οποία ελέγχεται μόνον ως προς την υπέρβαση των άκρων ορίων αυτής - να μην υποδιαιρέσει τη σύμβαση σε τμήματα, πρέπει οι λόγοι για την επιλογή της αυτή να προκύπτουν είτε από τα έγγραφα της σύμβασης είτε από την ειδική έκθεση του άρθρου 341του ν. 4412/2016. (...)Ενόψει των παρατεθέντων ως άνω στοιχείων, που συνοδεύονται από τα ανάλογα αποδεικτικά έγγραφα, το Δικαστήριο κρίνει πως, στην προκειμένη περίπτωση, αιτιολογείται επαρκώς η ενιαία ανάθεση του αντικειμένου της επίμαχης σύμβασης εκ μέρους της προσφεύγουσας Περιφέρειας, σύμφωνα με το άρθρο 59 του ν. 4412/2016. Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση.Ανακαλεί την 54/2023 Πράξη της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας. 

Το Εβδομο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου σύμβασης για τη σίτιση των φοιτητών του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου για τα έτη 2025, 2026 και 2027. Το Κλιμάκιο κωλύει την υπογραφή της σύμβασης λόγω ουσιωδών νομικών πλημμελειών στη διακήρυξη. Συγκεκριμένα, κρίθηκε μη νόμιμος ο όρος 2.2.8, ο οποίος απαιτούσε την εκτέλεση του συνόλου του συμβατικού αντικειμένου αποκλειστικά από τον προσφέροντα, απαγορεύοντας τη στήριξη στις ικανότητες τρίτων. Αυτό κρίθηκε ως υπέρμετρος περιορισμός του ανταγωνισμού, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Επίσης, κρίθηκε μη νόμιμος ο όρος 2.2.6, ο οποίος απαιτούσε η τεχνική και επαγγελματική ικανότητα να αποδεικνύεται με καταστάσεις προσωπικού, μέσο που δεν περιλαμβάνεται στα εξαντλητικώς απαριθμούμενα αποδεικτικά μέσα του ν. 4412/2016. Εξαιτίας αυτών των πλημμελειών, κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.

Ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση τριών διακηρύξεων συνοπτικών διαγωνισμών συνολικής αξίας 165.507,32 ευρώ (χωρισμένων σε τρεις ξεχωριστές διαδικασίες 51.005,27€, 59.740,20€ και 54.761,85€), επικαλούμενος ότι πρόκειται για παράνομη κατάτμηση ενιαίου αντικειμένου (υπηρεσιών φύλαξης ισόπεδων σιδηροδρομικών διαβάσεων) που έπρεπε να δημοπρατηθεί μέσω μίας ενιαίας διαδικασίας. Κατηγορεί τον αναθέτοντα ότι με τον κατατμημένο τρόπο ανάθεσης παρακάμπτει τους κανόνες για διαδικασίες άνω των 60.000€ και στερεί από τον προσφεύγοντα τα εγγυήματα διαφάνειας της ενιαίας διαδικασίας.

Ανακατασκευή αρδευτικού δικτύου..ζητείται η ανάκληση της 467/2019 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου...Ως προς τη δεύτερη διαπιστωθείσα με την προσβαλλόμενη Πράξη πλημμέλεια, προβάλλεται, με την αίτηση ανάκλησης και την ασκηθείσα υπέρ αυτής παρέμβαση, ότι η θέσπιση της υποχρέωσης των υποψηφίων αναδόχων να υποβάλουν προσφορά για το σύνολο των ζητούμενων με την εν λόγω διακήρυξη ειδών και υπηρεσιών δεν παραβιάζει το άρθρο 59 του ν. 4412/2016, αφού αυτή τέθηκε για λόγους αναγόμενους στη φύση και την ιδιαιτερότητα του προς εκπόνηση αντικειμένου της συγκεκριμένης σύμβασης, οι οποίοι δεν επιτρέπουν την υποδιαίρεσή του, άλλως θα ετίθετο σε διακινδύνευση η ορθή εκτέλεση και ολοκλήρωση αυτού. Εξάλλου, λόγοι περί της μη υποδιαίρεσης της σύμβασης σε τμήματα συνάγονται, όπως προβάλλεται, από τα έγγραφα της σύμβασης και ειδικότερα αφενός μεν από την Τεχνική Έκθεση της διακήρυξης, όπου επισημαίνεται η ανάγκη για ταυτόχρονη - με την αντικατάσταση των παλαιών αρδευτικών συστημάτων - εκτέλεση εργασιών αναβάθμισης των αυτοματισμών του δικτύου άρδευσης, καθώς και για αντικατάσταση του υπάρχοντος χλοοτάπητα με ταυτόχρονες συμπληρωματικές φυτεύσεις (θάμνων και ποοδών φυτών), αφετέρου δε από την Τεχνική Περιγραφή του αντικειμένου, όπου αναφέρεται ότι, εξαιτίας των κινδύνων που, λόγω της θέσης εκτέλεσής του, ελλοχεύουν για την ασφάλεια των συνεργείων του αναδόχου, οι εργασίες πρέπει να γίνονται με τη δέουσα προσοχή και να είναι κατά το δυνατό εντοπισμένες, ώστε με ευθύνη του αναδόχου να περιφράσσεται, με κατάλληλη σήμανση, το τμήμα που εκτελείται (βλ. σημείο υπό τον τίτλο «Ιδιαίτερες συνθήκες της εργασίας»). Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα υπό προμήθεια είδη, καθώς και οι προς ανάθεση υπηρεσίες, όπως προβλέπονται στη συγκεκριμένη διακήρυξη, συγκροτούν ένα ενιαίο και αδιαίρετο σύνολο, το οποίο, πρέπει να εκτελεστεί υπό την ευθύνη ενός αναδόχου και, μάλιστα, σε χρονικό διάστημα 90 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης (βλ. άρθρο 23 της διακήρυξης). Κατόπιν αυτών και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη υπό στοιχείο ΙΙΙ της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση, όπως βάσιμα προβάλλεται, δεν υφίσταται παραβίαση του άρθρου 59 του ν. 4412/2016, αφού η αναθέτουσα αρχή κινήθηκε εντός των ορίων της διακριτικής της ευχέρειας κατά την επιλογή της να μην υποδιαιρέσει την ελεγχόμενη σύμβαση σε τμήματα, η δε αιτιολογία της απόφασής της αυτής συνάγεται από την περιγραφή στα έγγραφα της διακήρυξης του αντικειμένου της και, ειδικότερα, από τη φύση των προς προμήθεια ειδών και υπηρεσιών που το απαρτίζουν.Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι πρέπει η υπό κρίση αίτηση και η ασκηθείσα υπέρ αυτής παρέμβαση να γίνουν δεκτές και να ανακληθεί η 467/2019 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, 

Αποκατάσταση βλάβων..Ενόψει αυτού τo Κλιμάκιο κρίνει ότι προκειμένου να οδηγηθεί σε οριστική κρίση για τη νομιμότητα της υποβληθείσας προς έλεγχο προγραμματικής σύμβασης, πρέπει να προσκομισθεί αναλυτικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης αυτής (υλοποίησης του αντικειμένου της), το οποίο δεν μπορεί να εξαντλείται μόνο στην ως άνω οριζόμενη διάρκεια της σύμβασης, αλλά πρέπει να περιέχει αναλυτικό χρονικό προγραμματισμό των επιμέρους δράσεων (υποέργων και ενεργειών) της προγραμματικής σύμβασης (όπως π.χ. χρόνος έγκρισης των απαιτούμενων μελετών για την εκτέλεση του έργου, χρόνος δημοπράτησης του έργου, διάρκεια εκτέλεσης του έργου κ.λπ.). Το χρονοδιάγραμμα αυτό δύναται είτε να περιληφθεί στο ως άνω άρθρο του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης που αφορά στη διάρκεια αυτής είτε να προσαρτηθεί σε Παράρτημα αυτής, το οποίο θα ορισθεί ότι αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της. Εξυπακούεται τέλος, ότι το κατά τα ανωτέρω νέο σχέδιο προγραμματικής σύμβασης που θα συνταχθεί και στο οποίο θα ενσωματώνεται το σχετικό αναλυτικό χρονοδιάγραμμα ως όρος αυτής, πρέπει να εγκριθεί από τα αρμόδια για τη σύναψη αυτής όργανα των συμβαλλομένων φορέων.

Οι προσφεύγουσες επιδιώκουν την ακύρωση ή τροποποίηση της Διακήρυξης του ΠΑΓΝΗ-Γ.Ν. ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ για τη σύναψη σύμβασης προμήθειας, εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης Συστήματος τροφοδοσίας οξυγόνου με μονάδα παραγωγής οξυγόνου για ιατρική χρήση (CPV 42511200-3). Κατηγορούν ότι η Διακήρυξη περιλαμβάνει παράνομες τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες παραβιάζουν την ισότητα μεταξύ των διαγωνιζομένων και τον ελεύθερο ανταγωνισμό, όπως η απαίτηση για πιστοποίηση CE ιατροτεχνολογικού προϊόντος, εγγυήσεις θερμοκρασίας λειτουργίας, σύστημα τηλεπιτήρησης, δεκαετή εγγύηση ενεργειακής κατανάλωσης, και ευθύνη για όλες τις πηγές οξυγόνου (κύρια, δευτερεύουσα, εφεδρική). Επίσης, αμφισβητούν την κατηγοριοποίηση του συστήματος ως ιατροτεχνολογικού προϊόντος και τη διαίρεση του αντικειμένου της σύμβασης σε ξεχωριστές διαδικασίες για κάθε πηγή οξυγόνου.

Εάν η ανάδοχος δημοσίου έργου, στην οποία χορηγήθηκε προκαταβολή δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί του χρηματικού αντικειμένου της αρχικής χρηματικής σύμβασης, δικαιούται να λάβει προκαταβολή επί του χρηματικού αντικειμένου της Συμπληρωματικής Σύμβασης Εργασιών.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Η ανάδοχος δημοσίου έργου, στην οποία χορηγήθηκε προκαταβολή δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί του χρηματικού αντικειμένου της αρχικής χρηματικής σύμβασης, δεν δικαιούται να λάβει προκαταβολή επί του χρηματικού αντικειμένου της Συμπληρωματικής Σύμβασης Εργασιών. (ομόφ.)

Η απόφαση 1292/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχεται την προσφυγή της ένωσης εταιρειών «… Ε.Π.Ε. – … A.E. – … M. Ε.Π.Ε.» και ανακαλεί την 231/2025 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου. Η αρχική Πράξη έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης με τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) για την «Προμήθεια εξοπλισμού και του ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης και εποπτείας σε περιοχές του δικτύου Natura 2000», με δύο αιτιολογίες: α) μη νόμιμη μη υποδιαίρεση της σύμβασης σε τμήματα, και β) έλλειψη ορισμένων δικαιολογητικών κατακύρωσης. Το Τμήμα έκρινε ότι η επιλογή της αναθέτουσας αρχής να μην υποδιαιρέσει τη σύμβαση ήταν πλήρως αιτιολογημένη λόγω του ενιαίου αντικειμένου και των κινδύνων που θα επέφερε η τμηματοποίηση στην εκτέλεση, ασφάλεια και χρονοδιάγραμμα. Επίσης, έκρινε ότι τα δήθεν ελλιπή δικαιολογητικά είτε είχαν υποβληθεί από την ανάδοχο είτε η έλλειψή τους δεν συνιστούσε ουσιώδη πλημμέλεια, ιδίως όσον αφορά την αναστολή επιχειρηματικής δραστηριότητας και τη ρωσική εμπλοκή. Συνεπώς, αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.

Προμήθειες- προσυμβατικός έλεγχος  νομιμότητας...Υπό τα ανωτέρω δεδομένα και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, πρέπει να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: Οι ελεγχόμενες συμβάσεις αφορούν σε αντικείμενα που μπορούν ευχερώς να υποδιαιρεθούν σε τμήματα, διότι περιλαμβάνουν περισσότερα και απολύτως διακριτά μεταξύ τους είδη, έκαστο εκ των οποίων μπορεί να παρασχεθεί, τόσο κατά τη φύση του, όσο και με βάση τους κανόνες της αγοράς, αυτοτελώς, χωρίς να επηρεάζει την προμήθεια των λοιπών. Η γενόμενη υποδιαίρεση σε δύο τμήματα, εκ των οποίων το πρώτο περιλαμβάνει μισθώσεις αεροπλάνων, ιπτάμενου προσωπικού, μετεωρολογικών ραντάρ, μαζί με την προμήθεια ιωδιούχου αργύρου, συνολικής εκτιμώμενης αξίας (με τα δικαιώματα προαίρεσης) 14.389.000,00 ευρώ και το δεύτερο την προμήθεια υλικών ραδιοβόλισης εκτιμώμενης αξίας (με τα δικαιώματα προαίρεσης) μόλις 185.000,00 ευρώ, και μόνο ως εκ της ως άνω τεράστιας διαφοράς στο μέγεθος της κάθε υποδιαίρεσης, είναι απρόσφορη να διευκολύνει τη συμμετοχή ΜΜΕ στη διαδικασία ανάθεσης, αντιστρατευόμενη έτσι στην επίτευξη του μνημονευθέντος σκοπού θέσπισης της διάταξης του άρθρου 59 παρ. 1 ν.4412/2016, παρίσταται δε, ως εκ τούτου, προσχηματική. Στα έγγραφα της σύμβασης δεν αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους η αναθέτουσα αρχή επέλεξε να μην υποδιαιρέσει τη σύμβαση, ούτε στα στοιχεία του φακέλου περιλαμβάνεται ειδική έκθεση κατ’ άρθρο 341 του ν.4412/2016 όπου να αναφέρονται οι λόγοι αυτοί. Ούτε, εξάλλου, τα αναφερόμενα στο 7/10.1.2020 έγγραφο του Προϊσταμένου του ΚΕΜΕ συνιστούν τεχνική δυσκολία που δικαιολογεί την απόκλιση από την υποχρέωση διαίρεσης της σύμβασης σε τμήματα, καθόσον οι επικαλούμενες δυσχέρειες ευχερώς μπορούσαν να ξεπεραστούν με σχετικές προβλέψεις στις τεχνικές προδιαγραφές των φυσιγγίων και με αντίστοιχες απαιτήσεις που θα μπορούσαν να επιβληθούν, με τα έγγραφα της σύμβασης, στους προσφέροντες. Επομένως, παρίσταται αναιτιολόγητη η επιλογή της αναθέτουσας αρχής να μην επιτρέψει την υποβολή προσφορών ανά περισσότερα τμήματα, αυτοτελή και διακριτά μεταξύ τους (π.χ. σε «Μίσθωση Συστήματος Χαλαζικής Προστασίας με Εναέρια Μέσα», «Προμήθεια Ιωδιούχου Αργύρου σε συσκευασία», «Αγορά Υλικών Ραδιοβόλισης»). Η δε υποδιαίρεση της σύμβασης σε τμήματα θα επέτρεπε τη συμμετοχή ευρύτερου κύκλου διαγωνιζομένων και δεν θα απέτρεπε από τη συμμετοχή στον διαγωνισμό μικρομεσαίες επιχειρήσεις που τυχόν δραστηριοποιούνται στην προμήθεια των ειδών και θα επιθυμούσαν να υποβάλουν προσφορά για το ένα μόνο από τα διακριτά τμήματα της σύμβασης, είτε γιατί δεν δύνανται να ανταπεξέλθουν στο σύνολο της σύμβασης, είτε γιατί, σε κάθε περίπτωση, στοχεύουν να αναλάβουν αυτόνομα –ήτοι χωρίς τη στήριξη στις ικανότητες τρίτων– μόνον το τμήμα της σύμβασης που τους ενδιαφέρει και συνάπτεται με την επαγγελματική τους εξειδίκευση, μεγιστοποιώντας, τοιουτοτρόπως, την οικονομική τους ωφέλεια από την ενδεχόμενη ανάθεση σε αυτές του εν λόγω τμήματος. Περαιτέρω, το γεγονός της μη υποδιαίρεσης των ελεγχόμενων συμβάσεων σε τμήματα αντανακλά και στην ίδια την αναθέτουσα αρχή, αφού δια της ευρύτερης συμμετοχής μικρομεσαίων επιχειρήσεων αποφεύγει την εξάρτησή της από «αποκλειστικό» προμηθευτή και, ενδεχομένως, να είχε επιτύχει οικονομικά συμφερότερες προσφορές για το κάθε επιμέρους τμήμα. Στο συμπέρασμα αυτό κατατείνει και το γεγονός ότι στον διενεργηθέντα διαγωνισμό δεν αναπτύχθηκε ανταγωνισμός, αφού στη διαδικασία ανάθεσης, όπως και στην αντίστοιχη διαδικασία για την προηγούμενη Ε.Π.Χ.Π., συμμετείχε μόνο ένας (ο ίδιος) οικονομικός φορέας, προσφέροντας μηδενική έκπτωση στις προϋπολογιζόμενες τιμές των συμβάσεων. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η αναθέτουσα αρχή δεν απέδειξε τη συνδρομή λόγων που δικαιολογούν την απόκλιση από τον κανόνα υποδιαίρεσης των δημοσίων συμβάσεων σε τμήματα. Ως εκ τούτου, προβαίνοντας σε ενιαία δημοπράτηση του συμβατικού αντικειμένου αντί τμηματοποίησης της διαδικασίας ανάθεσης, προέβη σε κακή χρήση της κατ’ άρθρο 59 παρ. 1 του ν.4412/2016 διακριτικής της ευχέρειας καθιστώντας, δια της εν λόγω παραβίασης των νομίμων απαιτήσεων διενέργειάς της, πλημμελή τη σχετική διαδικασία ανάθεσης. Η πλημμέλεια αυτή, εντοπιζόμενη στη Διακήρυξη της διαδικασίας ανάθεσης, καθιστά μη νόμιμη το σύνολο της εν λόγω διαδικασίας, επί της οποίας ερείδονται τα ελεγχόμενα σχέδια συμβάσεων, που, για το λόγο αυτό, κωλύεται η υπογραφή τους.

Ανακληθηκε απο την ΕΣ/ΤΜ.6/520/2020

«Ενημέρωση σχετικά με προγραμματισμένη διακοπή της παροχής των υπηρεσιών του ΟΠΣ ΕΣΗΔΗΣ από την Παρασκευή 26.11.2021 και ώρα 08:00 έως και ώρα 23:59»