ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/312/2018

Προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία συστήματος τηλεελέγχου – τηλεχειρισμού:Επιδιώκεται η ανάκληση της 312/2018 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι η τεχνική υπηρεσία της αναθέτουσας αρχής  με ειδική και πλήρη αιτιολογία δικαιολόγησε ότι το τεχνικό αντικείμενο του έργου ανταποκρίνεται στις τρέχουσες  τεχνικές απαιτήσεις. Με την προσκόμιση των υπό στοιχεία β και γ της προηγούμενης σκέψης ήρθησαν οι σχετικές με αυτά πλημμέλειες. Σε ό,τι αφορά την πλημμέλεια περί μη επικαιροποίησης των δικαιολογητικών της αναδόχου, σε εκτέλεση της 1877/2018 προδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου τούτου προσκομίζονται τα επικαιροποιημένα δικαιολογητικά της αναδόχου εταιρείας …. και η 14/2019 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου,  περί έγκρισης του από 24.1.2019 πρακτικού ελέγχου των παραπάνω δικαιολογητικών και εκ νέου κατακύρωσης στην ίδια, του ελεγχόμενου διαγωνισμού και κατά συνέπεια ήρθη και η πλημμέλεια αυτή.Ανακαλεί την 312/2018 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.​

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει ότι η εντελλόμενη με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν είναι νόμιμη, διότι η διαδικασία του προηγηθέντος πρόχειρου διαγωνισμού διενεργήθηκε πλημμελώς, χωρίς δημοσίευση της οικείας διακήρυξης. Ο ισχυρισμός του Δήμου ….ότι η ρύθμιση του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α., με την οποία επιβάλλεται ως προϋπόθεση για τη διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού η δημοσίευση της διακήρυξης δεν είναι ισχυρή μετά την ισχύ του ν. 2286/1995, είναι αβάσιμος. Τούτο διότι, όπως εκτέθηκε στην προηγούμενη σκέψη, αφενός οι προμήθειες των Ο.Τ.Α., κατά ρητή παραπομπή του άρθρου 209 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα εκτελούνται σύμφωνα με τον Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α., αφετέρου με τις μεταβατικές ρυθμίσεις του ν. 2286/1995 ο τελευταίος έχει διατηρηθεί σε ισχύ στο σύνολό του. Επιπλέον, η προϋπόθεση της δημοσίευσης για τη διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού συμβιβάζεται με το νόημα του συνόλου των ρυθμίσεων του νόμου 2286/1995, με τις οποίες καθιερώνονται ως κατά κανόνα διαδικασίες για τη σύναψη συμβάσεων προμηθειών οι διαγωνιστικές, οι οποίες ενισχύουν τη δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού. Εξάλλου, ο ν. 2286/1995 δεν υπεισέρχεται σε λεπτομερείς διατυπώσεις σχετικά με κάθε διαδικασία που καταλήγει στη σύναψη σύμβασης προμήθειας, αλλά παραπέμπει για το σκοπό αυτό στις ειδικότερες ρυθμίσεις των σχετικών κανονιστικών διοικητικών πράξεων και όσον αφορά τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στον Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α.. Ειδικά, ο ισχυρισμός του Δήμου ότι σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 12 του ν. 2286/1995 εξαιρείται ρητά από τη δημοσίευση προκήρυξης η διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού, είναι επίσης αβάσιμος. Τούτο διότι αφενός τέτοια ρητή εξαίρεση δεν διατυπώνεται, από το γεγονός δε ότι ρητά προβλέπεται η δημοσίευση διακήρυξης στις περιπτώσεις του ανοικτού και κλειστού διαγωνισμού, δεν συνάγεται το αντίθετο σχετικά με τη συνοπτική διαδικασία, παρά αυτό είναι ζήτημα που αφίεται να ρυθμιστεί με τις ειδικότερες κανονιστικές αποφάσεις, εν προκειμένω με τον Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α.. Επιπλέον, με δεδομένο ότι θεμελιώδης αρχή που διέπει τις δημόσιες προμήθειες είναι η επίτευξη του ευρύτερου δυνατού ανταγωνισμού, προκειμένου να επιλεγεί η καλύτερη προσφορά, η ρύθμιση του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α. σχετικά με τις περιπτώσεις, κατά τις οποίες απαιτείται δημοσίευση διακήρυξης πριν από τη διενέργεια διαγωνισμού δεν αντίκειται στο περιεχόμενο του ν. 2286/1995, ακόμα και στην περίπτωση του πρόχειρου διαγωνισμού.

ΕΡΓΑ.Έλεγχος νομιμότητας. (..)  κατά την ημερομηνία διενέργειας της δημοπρασίας (11.7.2017) κατέθεσαν προσφορά είκοσι (20) εργοληπτικές επιχειρήσεις, εκ των οποίων αποκλείσθηκαν η «….» (με μέση προσφερόμενη έκπτωση 56,221%), η «….» (με μέση προσφερόμενη έκπτωση 55,897%), η «….» (με μέση προσφερόμενη έκπτωση 53,264%), και η «...» (με μέση προσφερόμενη έκπτωση 39,00%), λόγω ελλείψεων στα δικαιολογητικά συμμετοχής τους (Τ.Ε.Υ.Δ.), ο αποκλεισμός των οποίων όμως, λόγω της σειράς κατάταξης των οικονομικών τους προσφορών (6η, 7η, 13η και 20η, αντιστοίχως), δεν επηρεάζει στην προκειμένη περίπτωση το αποτέλεσμα της διαδικασίας ανάθεσης και, ως εκ τούτου, δεν ελέγχεται επί του παρόντος από το Κλιμάκιο (βλ. Πράξη Ε΄ Κλιμ. 109/2017 κ.ά.). ..... Με την 2344/20.9.2017 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας, η οποία κοινοποιήθηκε με τηλεομοιοτυπία στους διαγωνιζομένους, εγκρίθηκε το ανωτέρω από 5.9.2017 Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού. Με το 207883/4974/ 11.10.2017 έγγραφο του Αναπληρωτή Διευθυντή των Τεχνικών Υπηρεσιών της Περιφέρειας κλήθηκε η προσωρινή ανάδοχος να υποβάλει, εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών, τα δικαιολογητικά που ορίζονται στο άρθρο 23 της διακήρυξης ως αποδεικτικά στοιχεία για τη μη συνδρομή στο πρόσωπό της των λόγων αποκλεισμού του άρθρου 22Α της διακηρύξεως, καθώς και για την πλήρωση των κριτηρίων ποιοτικής επιλογής του άρθρου 23 αυτής. Η Επιτροπή Διαγωνισμού ήλεγξε τα προσκομισθέντα σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα της διακηρύξεως και του ν. 4412/2016 δικαιολογητικά και έκρινε αυτά πλήρη, με το σχετικώς συνταχθέν από 17.11.2017 Πρακτικό της. Το ανωτέρω Πρακτικό εγκρίθηκε με την 3202/29.11.2017 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας ..., με την οποία κατακυρώθηκε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στην ανωτέρω αναδειχθείσα πρώτη μειοδότρια εργοληπτική επιχείρηση, με μέση έκπτωση 61,63%. Η ανωτέρω απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής κοινοποιήθηκε με τηλεομοιοτυπία σε όλες τις συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εργοληπτικές επιχειρήσεις, πλην της μειοδότριας. Εξ άλλου, όπως βεβαιώνεται με το 263935/6308/ 20.12.2017 έγγραφο του Αναπληρωτή Διευθυντή των Τεχνικών Υπηρεσιών της Περιφέρειας ..., δεν έχουν ασκηθεί ενδικοφανή ή ένδικα βοηθήματα κατά των πράξεων της διαδικασίας του διαγωνισμού.... Με τα δεδομένα αυτά, πρέπει να γίνει δεκτό ότι από τον έλεγχο των υποβληθέντων στο Κλιμάκιο στοιχείων δεν διαπιστώθηκαν νομικές πλημμέλειες κατά τη διαδικασία ανάδειξης αναδόχου του ελεγχόμενου έργου και, ως εκ τούτου, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας οικείου σχεδίου σύμβασης, που επισυνάπτεται στην παρούσα πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής.

Προμήθεια καυσίμων και λιπαντικών :Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει ουσιώδης πλημμέλεια ως προς την κατακύρωση της ομάδας 1 της προμήθειας στην ανάδοχο εταιρεία «…..». Αντιθέτως, μη νόμιμα κατακυρώθηκε σ` αυτή μέρος της ομάδας 3 της προμήθειας, καθόσον η προσφερόμενη συνολική τιμή ως προς την ομάδα αυτή (μηδενική έκπτωση για βενζίνη αμόλυβδη και πετρέλαιο θέρμανσης και υπέρβαση κατά 0,50 ευρώ της τιμής μονάδας για λιπαντικά) υπερβαίνει την προϋπολογιζόμενη δαπάνη της ομάδας (βλ. τον πίνακα της ομάδας 3 στο προοίμιο της διακήρυξης, το άρθρο 27 του τιμολογίου της μελέτης και τον πίνακα της ομάδας 3 στην τεχνική έκθεση του διαγωνισμού). Συνεπώς, η αναθέτουσα αρχή έπρεπε να απορρίψει την οικονομική προσφορά της εταιρείας ως προς το σύνολο της ομάδας 3, αφού, κατά την έννοια των προαναφερόμενων διατάξεων του ΕΚΠΟΤΑ και της διακήρυξης του διαγωνισμού (βλ. σκέψεις II και III.i), η οικονομική προσφορά για κάθε ομάδα της προμήθειας έπρεπε να υποβληθεί και να αξιολογηθεί ενιαία, ενώ δεν ήταν δυνατή η προσφορά αρνητικής έκπτωσης για καμία ομάδα του διαγωνισμού.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ-ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ:να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου σύμβασης του έργου «Ανακατασκευή χλοοτάπητα γηπέδου ποδοσφαίρου …»(....)Σε συμμόρφωση με την ανωτέρω πράξη του Κλιμακίου, η Οικονομική Επιτροπή της ανωτέρω Περιφέρειας ... ανακάλεσε σιωπηρά την ... προηγούμενη απόφασή της περί μερικής παραδοχής της ... ένστασης της εταιρίας «… ΑΤΕΒΕ» και κατακύρωσης του ελεγχόμενου έργου σε αυτήν και αποφάσισε την απόρριψη της ως άνω ... ένστασης της εταιρίας «… ΑΤΕΒΕ», σύμφωνα με το σκεπτικό της 366/2016 πράξης του Κλιμακίου αυτού και την κατακύρωση του διαγωνισμού στον πρώτο κατά σειρά μειοδοσίας εργολήπτη(....)Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και της εργοληπτικής επιχείρησης «…».

ΒΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕλΣυν/Κλ.Ε/366/2016 ΚΑΙ ΕΣ/ΚΛ.Ε/82/2017.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης του έργου «Εγνατία Οδός: Κατασκευή Σταθμών Διοδίων Παμβώτιδας, Μέστης, Ιεροπηγής και Ευζώνων επί της Εγνατίας Οδού και των καθέτων αυτής Αξόνων (2.2, 15.2, 45.5 και 55.3)»(....)Ενόψει των ανωτέρω και δοθέντος ότι από την υπ΄αριθμ. πρωτ. 38090/15.2.2017 βεβαίωση της Διευθύντριας Συμβάσεων της Αναθέτουσας Αρχής προκύπτει ότι κατά του κύρους του διαγωνισμού δεν εκκρεμούν ενστάσεις, ένδικα βοηθήματα ή μέσα, σε οποιοδήποτε στάδιο, το Κλιμάκιο αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ: Μη νομίμως και δη, κατά παράβαση των άρθρων 1 και 2 του ν. 2286/1995, η ελεγχόμενη προμήθεια, που αφορά στην προμήθεια εν γένει ανταλλακτικών οχημάτων με συναφείς υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής τους, δεν εντάχθηκε στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών (Ε.Π.Π.)...Μη νομίμως και δη κατά παράβαση της  επιτάσσουσας  τη σαφήνεια και πληρότητα των όρων της διακήρυξης εκάστου διαγωνισμού διάταξης της παραγράφου 2 του άρθρου 3 του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α. δεν προσδιορίστηκε η, εκτιμώμενη έστω, προϋπολογισθείσα δαπάνη για καθεμιά εκ των 5 ομάδων οχημάτων και ειδών, στις οποίες υπήχθη το αντικείμενο του διαγωνισμού,..Μη νομίμως και δη κατά παράβαση της, προβλέπουσας ως ελάχιστο περιεχόμενο της διακήρυξης την αναφορά των κριτηρίων για την αξιολόγηση των προσφορών και την κατακύρωση της προμήθειας,  ..., η δημοσιευθείσα, ως ανωτέρω, στην ημεδαπή περίληψη όρισε ως κριτήριο κατακύρωσης το μεγαλύτερο ποσοστό έκπτωσης σε ακέραιες μονάδες στις τιμές του τιμολογίου της μελέτης...Μη νομίμως και δη κατά παράβαση των άρθρων 8 και 26 του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α. έγινε αποδεκτή η κοινή προσφορά των εταιρειών «..», με δ.τ. «…» και «…..», με δ.τ. «….», που δεν συνοδευόταν από εγγυητική επιστολή συμμετοχής εκδοθείσα υπέρ της μόνης συμμετέχουσας στο διαγωνισμό προσωρινής αυτής ένωσης προμηθευτών, αλλά από εγγυητικές επιστολές εκδοθείσες χωριστά υπέρ εκάστου των ανωτέρω νομικών προσώπων-μελών της ένωσης προμηθευτών,...Μη νομίμως ...η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου …  κατακύρωσε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού για την ομάδα 1 χωριστά στις εταιρείες «…..» και «….»,  που δεν συμμετείχαν αυτοτελώς σ’ αυτόν  αλλά από κοινού υπό την μορφή ενώσεως προμηθευτών, αντί στην μόνη συμμετάσχουσα προσωρινή ένωση.

Προμήθειες ΟΤΑ.Η διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 23 του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α. δεν καταργήθηκε από το νεότερο ν.2286/1995, ενόψει του ότι στις ρυθμίσεις του τελευταίου δε γίνεται καμία αναφορά περί υποχρέωσης τήρησης διατυπώσεων δημοσιότητας της διακήρυξης στην περίπτωση συνοπτικού (πρόχειρου) διαγωνισμού. Και τούτο διότι η αρχή της κατάργησης του προγενέστερου νόμου με νεότερο δεν εφαρμόζεται όταν ο νεότερος νόμος είναι γενικός και ο παλαιότερος ειδικός, όπως συμβαίνει εν προκειμένω για τον Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α. Εξάλλου, από το περιεχόμενο του ν.2286/1995 δεν προκύπτει ρύθμιση του ίδιου θέματος κατά τρόπο αντίθετο και ασυμβίβαστο με αυτή του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α., ούτε περαιτέρω προκύπτει ότι αυτός αποσκοπούσε στην κατάργηση και του παλαιότερου ειδικού νόμου, ο οποίος θέτει μια επιπλέον διατύπωση δημοσιότητας για τους Ο.Τ.Α. με στόχο την ευρεία συμμετοχή στην διαγωνιστική διαδικασία και την διασφάλιση συνθηκών ανταγωνισμού για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος (πρβλ. Α.Π. 284/2004, Ελ.Συν. VII Τμ. πραξ. 134/2007, Εφ.Αθ. 7152/2006). Συνεπώς, η ως άνω υποχρέωση δημοσιότητας αποτελεί ουσιώδη τύπο της διαδικασίας δημοπράτησης των δημοσίων συμβάσεων προμηθειών και η μη τήρησή του καθιστά μη νόμιμη τη διαδικασία διενέργειας του πρόχειρου διαγωνισμού (πρβλ. Ελ.Συν. VII Τμ. πραξ. 41/2005, 409/2006, 165, 182/2007, 284/2008, 219, 408/2009). Εξάλλου, σε καμία περίπτωση δεν δύναται να θεωρηθεί ότι ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια της Αναθέτουσας Αρχής να συμμορφωθεί, εφόσον προβλέπεται ρητά στη διάταξη του άρθρου 23 παρ. 5 του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α., η οποία εξακολουθεί να ισχύει.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ - ΑΓΟΡΕΣ: Μη νόμιμη η καταβολή δαπάνης για προμήθεια γραφικής ύλης και λοιπών ειδών γραφείου για τις ανάγκες των υπηρεσιών Δήμου, κατόπιν πρόχειρου διαγωνισμού αντί της διενέργειας τακτικού διαγωνισμού, κατά παράβαση του άρθ.2 της 11389/8-3-1993 Υ.Α. (Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α.) και της Π1/3305/3.11.2010 ΚΥΑ (ΦΕΚ Β΄ 1789/12.11.2010)  καθόσον πρόκειται για προμήθεια ειδών, τα οποία, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις συναλλακτικές αντιλήψεις, είναι ομοειδή, αφού εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία αγαθών «γραφική ύλη και είδη γραφείου» και προορίζονται, στο σύνολό τους, για την εξυπηρέτηση των σχετικών αναγκών των υπηρεσιών του Δήμου, η δε προϋπολογισθείσα δαπάνη του ως άνω πρόχειρου διαγωνισμού  συναθροιζόμενη με την αξία των ειδών που αποτέλεσαν αντικείμενο προηγηθεισών απευθείας αναθέσεων υπερβαίνει το τιθέμενο με την ως άνω Κ.Υ.Α., όριο των 60.000 ευρώ, χωρίς Φ.Π.Α., μέχρι το οποίο επιτρέπεται η ανάθεση προμηθειών κατόπιν διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού.

Δικαιώματα προαιρέσεως στο δίκαιο των προμηθειών και προσδιορισμός ποσότητας των υπό προμήθεια ειδών, τόσο στην διακήρυξη του διαγωνισμού προμηθειών, όσο στην κατακυρωτική απόφαση και στην σύμβαση.Α) Το δικαίωμα προαιρέσεως του άρθρου 21 του Π.Δ/τος 118/2007, το οποίο, προκειμένου να ασκηθεί, πρέπει να προβλέπεται στην διακήρυξη του διαγωνισμού διαφοροποιείται από τα υπόλοιπα δικαιώματα προαιρέσεως, κατά τον χρόνο ασκήσεώς του, καθόσον τούτο δύναται να ασκηθεί μόνο κατά την κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και όχι μεταγενεστέρως, ενώ τα υπόλοιπα δικαιώματα προαιρέσεως τα οποία πρέπει να προβλέπονται τόσο στη διακήρυξη, όσο στην κατακυρωτική απόφαση και την σύμβαση που ακολουθεί, δύνανται να ασκηθούν κατά την διάρκεια ή μετά την λήξη της συμβάσεως προμηθείας, αναλόγως της συμφωνίας (σύμφωνο προαιρέσεως) και εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.  Β) Σύμφωνα με τις διατάξεις των Π.Δ/των 60/2007 και 118/2007, αλλά και κατά τα γενόμενα, παγίως, δεκτά από την νομολογία του Σ.τ.Ε. και του Ε.Σ., οι αναθέτουσες αρχές οφείλουν να προσδιορίζουν, επακριβώς, τόσο στην διακήρυξη του διαγωνισμού προμηθείας, όσο στην κατακυρωτική απόφαση  και την σύμβαση, τις ποσότητες των υπό προμήθεια ειδών, στις περιπτώσεις δε που τα ανωτέρω είδη υποδιαιρούνται σε διάφορες υποκατηγορίες, τότε θα πρέπει να προσδιορίζουν τις ποσότητες κάθε υποκατηγορίας, τουλάχιστον, κατά προσέγγιση.  Γ) Εάν προβλεφθεί στην διακήρυξη δικαίωμα προαιρέσεως, το οποίο θα ασκηθεί μετά την κατακύρωση, δηλαδή είτε κατά την διάρκεια εκτελέσεως της συμβάσεως είτε μετά την λήξη αυτής, τούτο είναι μεν κατά νόμο επιτρεπτό, κατά τις προαναφερθείσες διατάξεις και την νομολογία του Σ.τ.Ε. και του Ε.Σ.,  πλην όμως, δεν δύναται να υπερβεί ως προς την επαύξηση της ποσότητας των υπό προμήθεια ειδών, τα προβλεπόμενα ανώτερα ποσοστά του άρθρου 21 του Π.Δ/τος 118/2007.  Δ) Η ανωτέρω υποχρέωση των αναθετουσών αρχών να προσδιορίζουν, επακριβώς, τις ποσότητες των υπό προμήθεια ειδών στην διακήρυξη του διαγωνισμού, την κατακυρωτική απόφαση και την σύμβαση, δεν αναιρείται