Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/330/2019

Καθορισμός και αναπροσαρμογή των ειδών και ποσών των παραβόλων που απαιτούνται για τη χορήγηση άδειας ή έγκρισης προβλεπόμενης στο Μέρος Α’ του ν. 4602/2019, καθώς και για το παραδεκτό της άσκησης προσφυγής ενώπιον του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 9 του ίδιου ως άνω νόμου.

Η προσφεύγουσα αιτείται την ακύρωση της απόφασης του διοικητικού συμβουλίου του αναθέτοντος φορέα (υπ’ αριθμόν 17-589/1-8-2019) σχετικά με την βαθμολόγηση των τεχνικών προσφορών, καθώς και επικουρικά την επαναξιολόγηση και επαναβαθμολόγηση των τεχνικών προσφορών, ώστε να αποτυπωθεί η υπεροχή της έναντι της παρεμβαίνουσας. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια φορητής μονάδας αφαλάτωσης θαλασσινού νερού ημερήσιας παραγωγής 100 κ.μ. πόσιμου νερού.

Τροποποίηση της αριθμ. Φ2-1510/2013 (ΦΕΚ 1589/Β/2013) Απόφασης του Υπουργού και του Υφυπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων «Προκήρυξη Δράσης “Εκσυγχρονισμός Πρατηρίων Υγρών Καυσίμων”»Καταργήθηκε με το άρθρο 8 παρ.3 της υπ’αριθμ. 61674/2019 - ΦΕΚ: 2385/Β/19.6.2019

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Επειδή, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της οικείας διάταξης (102 του Ν. 4412/2016) «Η προτεινόμενη τροποποίηση αποτελεί ουσιαστική μετατόπιση του εθνικού θεσμικού πλαισίου πλησιέστερα προς το πνεύμα της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ (παρ. άρθρου 56) της οποίας τη διατύπωση, ουσιαστικά, υιοθετεί». Γνώμονας εφαρμογής υπό οιανδήποτε ερμηνευτική οδό της διάταξης του άρθρου 102 ως τροποποιήθηκε με τον Ν. 4782/2021 είναι η απαρέγκλιτη τήρηση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της απαγορεύσεως Αριθμός Απόφασης: 1521/2021 56 των διακρίσεων (βλ. απόφαση του ΔΕΕ της 25.2.2018, MA.T.I. SUD, C-523/16, EU:C:2018:122, σκ. 48-49), που εξυπηρετείται με την τήρηση των οικείων κανονιστικών διατάξεων της διακήρυξης. Επομένως, δεν παρίσταται νόμιμη υπό το φως των αποφάσεων του ΔΕΕ η πλήρης παράβαση του οικείου κανονιστικού πλαισίου που θέτει όρους επί ποινή απόρριψης στον «βωμό» μιας ερμηνείας διάσωσης προσφοράς, η οποία είναι καθόλα ελλιπής και απαιτεί την το πρώτον δήλωση υποχρεωτικών στοιχείων σε χρόνο μεταγενέστερο της υποβολής προσφοράς και εν τοις πράγμασι την αντικατάσταση του ΤΕΥΔ, δηλαδή, του ουσιώδους εκείνου δικαιολογητικού συμμετοχής, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 79 του ν. 4412/2016, επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης, με τις συνέπειες του ν. 1599/1986, και λειτουργεί ως προκαταρκτική απόδειξη ότι ο εν λόγω οικονομικός φορέας πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής που ορίζονται στην οικεία προκήρυξη και στην κείμενη νομοθεσία (πρβλ. Ε.Α. 135/2018, Δ.Εφ.Θεσ/νίκης Ν166/2018). Επομένως, δεδομένης της δέσμιας αρμοδιότητας της αναθέτουσας αρχής να απορρίψει προσφορά που παραβιάζει υποχρεωτικό όρο της διακήρυξης, δεν χωρεί εν προκειμένω εφαρμογή του άρθρου 102 του Ν. 4412/2016 (πρβλ. Δ.Εφ. Χανίων 13/2019 σκ. 14, βλ. Δεφ Χαν 10/2019, πρβλ ΕΑ ΣτΕ 30/2019, ΑΕΠΠ 702/2019, 668/2019, 242/2019, 36/2019)

Τροποποίηση της με αριθ. Φ2-1510/2013 (ΦΕΚ 1589/Β/2013) Απόφασης του Υπουργού και του Υφυπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων «Προκήρυξη Δράσης «Εκσυγχρονισμός Πρατηρίων Υγρών Καυσίμων»» .Καταργήθηκε με το άρθρο 8 παρ.3 της υπ’αριθμ. 61674/2019 - ΦΕΚ: 2385/Β/19.6.2019

Ηλεκτρολογικές εργασίες αντλιοστασίου. Με δεδομένα όσα εκτέθηκαν γίνονται δεκτά τα ακόλουθα: Οι ανατεθείσες με την από 20.11.2017 σύμβαση υπηρεσίες, κατά το μέρος αυτών που αφορά στις εργασίες επισκευής των αντλιών, αντικατάστασης των καλωδίων των κινητήρων, συντήρησης των πινάκων ΧΤ και ΜΤ και καθαρισμού του δικτύου στο συγκεκριμένο αντλιοστάσιο, συμπίπτουν με τις προηγουμένως ανατεθείσες στον ίδιο ανάδοχο με την από 26.5.2017 σύμβαση, αντικείμενο της οποίας ήταν η συντήρηση και επισκευή βλαβών στο σύνολο των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων στην περιφέρεια αρμοδιότητας της Δ.Ε.Υ.Α...., συνεπώς και εκείνων του αντλιοστασίου ... (καθόσον δεν αμφισβητείται ότι και αυτό εμπίπτει στην περιοχή αρμοδιότητας της Επιχείρησης), η διάρκεια της οποίας δεν είχε παρέλθει κατά τον χρόνο υπογραφής της δεύτερης σύμβασης. Στην κρίση αυτή συνηγορεί και το γεγονός ότι οι παρασχεθείσες υπηρεσίες, για την πληρωμή των οποίων εκδόθηκε το ήδη ελεγχόμενο πρώτο χρηματικό ένταλμα στο πλαίσιο εκτέλεσης της επίμαχης σύμβασης, αφορούν εργασίες χειρισμού και παρακολούθησης του αντλιοστασίου, όχι εκείνες της επισκευής και συντήρησης του τεχνικού εξοπλισμού του, οι οποίες, κατά λογική αναγκαιότητα, προηγούνται της παρακολούθησης λειτουργίας του. (..)Συνεπώς, κατά παράβαση της αρχής της οικονομικότητας η Δ.Ε.Υ.Α.... επιβαρύνθηκε εν τοις πράγμασι δύο φορές με τη δαπάνη εκτέλεσης των εργασιών επισκευής και συντήρησης του τεχνικού εξοπλισμού του εν λόγω αντλιοστασίου. (..)Περαιτέρω, δοθέντος ότι το Γραφείο Άντλησης νερού – ποιοτικού ελέγχου και Βιολογικού Καθαρισμού του Τμήματος Τεχνικών Υπηρεσιών της Δ.Ε.Υ.Α.... είναι βάσει του Ο.Ε.Υ. αυτής επιφορτισμένο με την παρακολούθηση της λειτουργίας των αντλιοστασίων, η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη και κατά το μέρος αυτής, με το οποίο ανατέθηκαν εργασίες παρακολούθησης και χειρισμού του εν λόγω αντλιοστασίου επί τόπου, αφού αυτές εμπίπτουν προδήλως στα συνήθη καθήκοντα του υπηρετούντος προσωπικού, εφόσον ήθελε δε υποτεθεί ότι με τη σύναψη της επίμαχης σύμβασης επιχειρείται η κάλυψη των αναγκών στελέχωσης της Δ.Ε.Υ.Α.... με το απαραίτητο προσωπικό, επισημαίνεται ότι η ενδεδειγμένη για τούτο διαδικασία είναι η προβλεπόμενη από τις διατάξεις του, διέποντος και τις Δ.Ε.Υ.Α. ως επιχειρήσεις των δήμων, άρθρου 21 του ν. 2190/1994, όχι η ανάθεση σε τρίτο μέσω της σύναψης σύμβασης παροχής υπηρεσιών. Αντιθέτως, δοθέντος ότι κατά την επανυποβολή του χρηματικού εντάλματος είχε εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της Δ.Ε.Υ.Α.... το συνταχθέν Πρωτόκολλο Παραλαβής των παρασχεθεισών υπηρεσιών, δεν συνέτρεχε ο σχετικός λόγος μη θεώρησης, δοθέντος, άλλωστε, ότι σύμφωνα με το άρθρο 219 παρ. 5 του ήδη εφαρμοστέου ν. 4412/2016 (Α΄ 147) μετά την άπρακτη παρέλευση τριακονθημέρου από την ημερομηνία υποβολής του Πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής, θεωρείται ότι η παραλαβή έχει συντελεσθεί αυτοδίκαια… Κατ’ ακολουθία όσων ανωτέρω εκτέθηκαν, η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη και το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δεν πρέπει να θεωρηθεί.

Υπογραφή σχεδίου σύμβασης:..επιδιώκεται η ανάκληση της 505/2019 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου...Με βάση τα προεκτεθέντα, ορθώς κρίθηκε από το Κλιμάκιο, έστω και με εν μέρει διαφορετική αιτιολογία, ότι κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης, καθόσον δεν πληρούνται οι σωρευτικώς τασσόμενες προϋποθέσεις της διάταξης της περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016, κατ’ επίκληση της οποίας σκοπείται η τροποποίηση της αρχικώς συναφθείσας μεταξύ του ... και της ανώνυμης εταιρείας «.....», από 22.11.2018 σύμβασης.(..)Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθούν οι κρινόμενες αιτήσεις ως αβάσιμες και να διαταχθεί η κατάπτωση υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου του καταβληθέντος από τη δεύτερη αιτούσα παραβόλου (άρθρο 73 παρ. 4 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013)...δεν πρέπει να ανακληθεί η 505/2019 πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Προμήθεια υγρών καυσίμων..Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει τα ακόλουθα:Μη νομίμως ορίστηκε στο άρθρο 2 της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων της 56/2019 Μελέτης, στην παρ. 6.6.1 της διακήρυξης και στα οικεία σχέδια συμβάσεων προμήθειας καυσίμων κίνησης  ότι σε περίπτωση που το πρατήριο του αναδόχου κείται εκτός των διοικητικών ορίων του Δήμου η παράδοση των υγρών καυσίμων (πετρελαίου κίνησης και βενζίνης) θα γίνεται εντός του ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων και των μηχανημάτων στο Αμαξοστάσιο του Δήμου. Και τούτο, διότι ο ως άνω όρος εκτέλεσης της σύμβασης τελεί σε ευθεία αντίθεση προς τη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 8 του ν. 3054/2002, σύμφωνα με την οποία η παράδοση πετρελαίου κίνησης και βενζίνης επιτρέπεται να γίνεται, μέσω αντλιών πώλησης, απευθείας στα οχήματα στο χώρο του πρατηρίου, εκτός δε αυτού μόνο σε δοχεία ή αποθηκευτικούς χώρους των τελικών καταναλωτών με βυτιοφόρα οχήματα. Και ναι μεν, όπως ρητώς αναφέρεται στην 56/2019 Μελέτη, ο Δήμος στερείται αποθηκευτικών χώρων στους οποίους θα μπορούσε νομίμως να παραδοθεί το καύσιμο από τον ανάδοχο, η έλλειψη αυτή ωστόσο δεν δύναται να δικαιολογήσει την παράκαμψη της προαναφερόμενης ρύθμισης του ν. 3054/2002, από την οποία δεν θεσπίζεται παρέκκλιση ούτε με τις διατάξεις της 91354/2017 απόφασης του Υπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης (Β΄ 2983) που επικαλείται η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου στην 201/4.5.2020 απόφασή της. Τη μη νομιμότητα, εξάλλου, του επίμαχου όρου της διακήρυξης και κατ’ επέκταση της σύμβασης δεν θεραπεύει, ούτε και διαφοροποιεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο, η υποβολή της από 7.5.2020 υπεύθυνης δήλωσης του αναδόχου, με την οποία αποδέχεται τον συγκεκριμένο τρόπο παράδοσης του πετρελαίου κίνησης (παρέχοντας εναλλακτικώς τη δυνατότητα παράδοσης με άλλους τρόπους, κατά τη διακριτική ευχέρεια του Δήμου, οι οποίοι όμως δεν είχαν προβλεφθεί στη διακήρυξη). Κατά παράβαση, περαιτέρω, των αρχών της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων και της τυπικότητας που διέπει τη διαδικασία ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, με την ως άνω απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής, δηλαδή σε χρόνο μεταγενέστερο της δημοσίευσης της διακήρυξης και της υποβολής προσφορών, τέθηκε εν μέρει εκποδών ο επίμαχος όρος εκτέλεσης ως προς τη βενζίνη και προβλέφθηκε η παράδοσή της από τα πρατήρια του αναδόχου παρά το γεγονός ότι βρίσκονται εκτός των διοικητικών ορίων του Δήμου και παρά τη μη πρόβλεψη τέτοιας δυνατότητας στα τεύχη του διαγωνισμού που είχαν δημοσιευθεί και τεθεί υπόψη των ενδιαφερομένων φορέων, βάσει των οποίων οι τελευταίοι προέβησαν σε στάθμιση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών τους και στην επιχειρηματική επιλογή υποβολής ή μη προσφοράς στον διαγωνισμό (πρβλ. ΕλΣ Στ΄ Κλιμ. 248/2018). Και τούτο, ανεξαρτήτως του ότι, όπως έχει επισημανθεί και στο 9978/4.5.2020 έγγραφο της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, η παραλαβή καυσίμων κίνησης από πρατήριο κείμενο εκτός των διοικητικών ορίων του Δήμου αντίκειται στην αρχή της οικονομικότητας, η οποία ως μερικότερη εκδήλωση της γενικής αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (άρθρα 1 του ν. 3871/2010, Α΄ 141, και 33 του ν. 4270/2014, Α΄ 143) διέπει τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και επιβάλλει την εκπλήρωση των σκοπών των δήμων με την κατά το δυνατόν ελάχιστη επιβάρυνση του προϋπολογισμού τους (πρβλ. ΕλΣ Στ΄ Κλιμ. 149/2017). Ενόψει τούτων, η μη νομιμότητα του επίμαχου όρου της 56/2019 Μελέτης και της διακήρυξης, ο οποίος αφορά στην εκτέλεση της προμήθειας αλλ’ επηρέασε τη διαδικασία ανάθεσης του Υποτμήματος Α.1 αυτής – όπως και του Υποτμήματος Α.2, δοθέντος ότι είχε προβλεφθεί η υποβολή ενιαίας προσφοράς για αμφότερα τα Υποτμήματα – συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια κωλύουσα την υπογραφή του οικείου σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου και της αναδειχθείσας αναδόχου εταιρείας.(..)Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου .. και της εταιρείας «...» για την προμήθεια πετρελαίου κίνησης, βενζίνης, λιπαντικών και ειδών πρατηρίου για τις ανάγκες του Δήμου.Δεν κωλύεται η υπογραφή των τεσσάρων (4) σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του κατά περίπτωση φορέα (Δήμου .. / Ν.Π.Δ.Δ. «..» / Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης / Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης) και της ως άνω αναδόχου εταιρείας για την προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης, κατά τα εκτιθέμενα στην παρ. 5.Β του  σκεπτικού.

Εκτέλεση εργασιών βατότητας αγροτικών οδών:...Υπό αυτές τις περιστάσεις, η άμεση αποκατάσταση των προκληθεισών από τα ανωτέρω επανειλημμένα και ακραία πλημμυρικά φαινόμενα ζημιών (ρηγματώσεων, καθιζήσεων, διαβρώσεων, επιχωματώσεων κ.λ.π.) στις οδικές υποδομές του Δήμου ... ώστε αυτές να καταστούν ασφαλείς και πλήρως λειτουργικές, εντός πολύ σύντομου χρονικού διαστήματος, μεσούντος του χειμώνα 2018 – 2019, πληροί την προϋπόθεση της κατεπείγουσας ανάγκης, η ικανοποίηση της οποίας δεν επιτρέπει την τήρηση των χρονικών προθεσμιών για διεξαγωγή διαγωνιστικής διαδικασίας και, συνεπώς, δικαιολογεί την ανάθεση του έργου με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση διακήρυξης. Ο δε χρόνος από την επέλευση των έκτακτων καιρικών φαινομένων (Νοέμβριος 2018 έως αρχές Ιανουαρίου 2019) μέχρι τη λήψη της απόφασης για την προσφυγή στη διαδικασία της ανάθεσης του έργου στις 17.1.2017, κρίνεται εγγύς και εύλογος, λαμβανομένων υπόψη των απαραίτητων ενεργειών που έπρεπε να προηγηθούν της απόφασης αυτής, όπως αυτοψίες, σύνταξη μελέτης, ανάληψη δαπάνης και διάθεση πίστωσης. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη, και το ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος τις πιστώσεις του προϋπολογισμού του οποίου βαρύνει.

Προμήθεια έτοιμου σκυροδέματος..:Υπό αυτές τις περιστάσεις, η άμεση αποκατάσταση των προκληθεισών από τα ανωτέρω ακραία πλημμυρικά φαινόμενα ζημιών, (ρηγματώσεων, καθιζήσεων, διαβρώσεων, επιχωματώσεων κ.λ.π.) στις οδικές υποδομές του Δήμου ... ώστε αυτές να καταστούν ασφαλείς και πλήρως λειτουργικές σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, μεσούντος του χειμώνα 2018 – 2019, πληροί την προϋπόθεση της επιτακτικά επείγουσας ανάγκης, η ικανοποίηση της οποίας δεν επιτρέπει την τήρηση των χρονικών προθεσμιών που απαιτούν οι κανόνες περί διεξαγωγής ανοικτού διαγωνισμού και, συνεπώς, δικαιολογεί την ανάθεση του έργου με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση διακήρυξης. Ο δε χρόνος από την επέλευση των έκτακτων καιρικών φαινομένων (Νοέμβριος 2018 έως αρχές Ιανουαρίου 2019) μέχρι τη λήψη της απόφασης για την προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης της προμήθειας στις 17.1.2017, κρίνεται εγγύς και εύλογος, λαμβανομένων υπόψη των απαραίτητων ενεργειών που έπρεπε να προηγηθούν της απόφασης αυτής, όπως αυτοψίες, σύνταξη μελέτης, ανάληψη δαπάνης και διάθεση πίστωσης. Περαιτέρω, δοθέντος αφενός του ενδεικτικού ορισμού της ποσότητας έτοιμου σκυροδέματος (612 m3) στη 113/2019 μελέτη του Δήμου λόγω της αδυναμίας ακριβούς υπολογισμού αυτής και της ανώτατης προϋπολογισθείσας τιμής μονάδας αυτού (105 ευρώ) και, αφετέρου, του γεγονότος ότι η ανάδοχος προσέφερε μεγαλύτερη ποσότητα (860 m3) του υπό προμήθεια υλικού με μικρότερη τιμή μονάδας (74,721ευρώ), η συμφωνία με την ανάδοχο ανταποκρίνεται στα κριτήρια της διαπραγμάτευσης ανεξαρτήτως αν η προσφορά αυτής ήταν εν τέλει ίση με την προϋπολογισθείσα δαπάνη (79.682,40). Η δε αποδοχή της επί πλέον προσφερθείσας ποσότητας έγινε επί τη βάσει ουσιαστικών εκτιμήσεων του αναθέτοντος Δήμου ως προς τις ανάγκες αυτού, οι οποίες δεν υπερβαίνουν τα άκρα νόμιμα όρια εντός των οποίων πρέπει να ασκείται η διακριτική του ευχέρεια.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη, και το ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος τις πιστώσεις του προϋπολογισμού του οποίου βαρύνει.