ΕΣ/ΚΛ.Ζ/122/2019

Υπηρεσία θαλάσσιας ενδομεταφοράς...Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή ενεργοποίησε εγκαίρως τους μηχανισμούς ανοιχτής συμμετοχής πλοιοκτητών για την εξυπηρέτηση των γραμμών του Δικτύου Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών (πρόσκληση για σύναψη συμβάσεων αποκλειστικής εκμετάλλευσης και μειοδοτικό διαγωνισμό), το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες από το άρθρο όγδοο του ν.2932/2001 ενέργειες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι επείγουσες συγκοινωνιακές ανάγκες των εξυπηρετούμενων περιοχών, για το χρονικό διάστημα μέχρι 31.10.2019, το πλοίο δε που επελέγη πληροί τις προβλεπόμενες από το νόμο και τη διακήρυξη απαιτήσεις ασφαλείας (σχετ. και το .....2019 διαβιβαστικό έγγραφο του Αναπληρωτή Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής). Κατά συνέπεια, νομίμως συνήφθη η ελεγχόμενη σύμβαση (Ε.Σ. Ζ′ Κλιμ. 57, 101, 122/2018), αντίγραφο της οποίας τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου.

Σύμβαση ανάθεσης υπηρεσιών θαλασσίων ενδομεταφορών:Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή είχε ενεργοποιήσει εντός συντόμου χρονικού διαστήματος τους μηχανισμούς ανοιχτής συμμετοχής πλοιοκτητών στις υπό ανάθεση γραμμές (πρόσκληση για σύναψη συμβάσεων αποκλειστικής εκμετάλλευσης και μειοδοτικό διαγωνισμό), καθώς και ότι ο αρχικώς προκηρυχθείς διαγωνισμός απέβη άγονος ως προς την εν λόγω δρομολογιακή γραμμή, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι, από τον έλεγχο όλων των στοιχείων που υποβλήθηκαν σε αυτό, η Αναθέτουσα Αρχή προέβη στις προβλεπόμενες από το άρθρο όγδοο του ν.2932/2001 ενέργειες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι επείγουσες συγκοινωνιακές ανάγκες των εξυπηρετούμενων περιοχών, για το χρονικό διάστημα μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας του επαναληπτικού διαγωνισμού και τη σύναψη της σχετικής σύμβασης, το πλοίο δε που επελέγη πληροί τις προβλεπόμενες από το νόμο και την προκήρυξη απαιτήσεις ασφαλείας (σχετ. και το 2252.1.20/1840/17/11.1.2017 διαβιβαστικό έγγραφο του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής). Κατά συνέπεια, νομίμως συνήφθη η ελεγχόμενη σύμβαση.

Ανάθεση υπηρεσίας θαλάσσιας ενδομεταφοράς...Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή ενεργοποίησε εγκαίρως τους μηχανισμούς ανοιχτής συμμετοχής πλοιοκτητών για την εξυπηρέτηση των γραμμών του Δικτύου Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών (πρόσκληση για σύναψη συμβάσεων αποκλειστικής εκμετάλλευσης και μειοδοτικό διαγωνισμό), το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες από το άρθρο όγδοο του ν.2932/2001 ενέργειες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι επείγουσες συγκοινωνιακές ανάγκες των εξυπηρετούμενων περιοχών, για το χρονικό διάστημα μέχρι 31.10.2019. Ωστόσο, μεταξύ των στοιχείων του φακέλου δεν ευρίσκονται τα απαραίτητα δικαιολογητικά (βλ. όροι 5 και 9 του Παραρτήματος Ι της διακήρυξης 2252.1.1/94111/18/27- 12-2018) τα σχετικά με την καταλληλότητα του πλοίου «...», το οποίο αντικαθιστά το πλοίο «....» κατά την περίοδο ακινησίας του.Κατόπιν τούτων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να αναβάλει την έκδοση οριστικής πράξης προκειμένου να προσκομιστούν τα νόμιμα δικαιολογητικά (όρος 5 του Παραρτήματος Ι της διακήρυξης) για το πλοίο «...» και συγκεκριμένα: α) Έγγραφο Εθνικότητας, β) Πιστοποιητικό Ασφαλείας ή Πρωτόκολλο Γενικής Επιθεώρησης, γ) Πιστοποιητικό Καταμέτρησης, δ) Υπεύθυνη δήλωση περί εφαρμογής των απαιτήσεων του Π.Δ.152/2003 (Α΄ 124), των όρων Συλλογικής Σύμβασης καθώς και των όρων περί μεγίστου χρόνου απασχόλησης των πληρωμάτων των ταχυπλόων ή Δυναμικώς Υποστηριζόμενων Σκαφών σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας, ε) Υπεύθυνη δήλωση ότι το πλοίο ανταποκρίνεται στις δυνατότητες της λιμενικής υποδομής των λιμένων προσέγγισης που αιτούνται, στ) Βεβαίωση της αρμόδιας αρχής του κράτους νηολόγησης ότι το πλοίο συγκεντρώνει όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις να παρέχει υπηρεσίες θαλάσσιων ενδομεταφορών στο κράτος - μέλος που είναι νηολογημένο.

Ανάθεση υπηρεσίας θαλάσσιας ενδομεταφοράς (...) Νομίμως έχει συναφθεί μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Ναυτιλίας και Αιγαίου και της εταιρείας με την επωνυμία «… ΑΝΩΝΥΜΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», η 403/23.9.2014 σύμβαση με αντικείμενο την ανάθεση υπηρεσίας θαλάσσιας ενδομεταφοράς για την «Εξυπηρέτηση της Δρομολογιακής Γραμμής ΚΑΒΑΛΑ – ΛΗΜΝΟΣ – ΜΥΤΙΛΗΝΗ – ΧΙΟΣ – ΒΑΘΥ ΣΑΜΟΥ (και επιστροφή)», κατά το χρονικό διάστημα από 24.9.2014 μέχρι την έναρξη εκτέλεσης δρομολογίων με τακτική, εμπρόθεσμη ή εκπρόθεσμη δρομολόγηση, άλλως μέχρι τη σύναψη σύμβασης αποκλειστικής εξυπηρέτησης και σε περίπτωση που δεν συναφθεί τέτοια σύμβαση μέχρι την προκήρυξη μειοδοτικού διαγωνισμού, διάστημα το οποίο σε κάθε περίπτωση δεν δύναται να υπερβαίνει τους τρεις (3) μήνες από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης.  

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:να ελέγξει τη νομιμότητα: α) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Πάτρα – Ιθάκη» και επιστροφή, β) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του ίδιου Υπουργείου για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Κέρκυρα – διαπόντια νησιά (Ερείκουσα – Μαθράκι – Οθωνοί (λιμένας Αυλακίου)» και επιστροφή.(....)Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες ... ενέργειες και ενεργοποίησε τον μηχανισμό ανοικτής συμμετοχής πλοιοκτητών στη δρομολογιακή γραμμή «Πάτρα – Ιθάκη» και επιστροφή  με την προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού, το Κλιμάκιο κρίνει ότι είναι νόμιμη η συνέχιση της εκτέλεσης της ... σύμβασης ... υπό τον όρο ότι, από τη γνωστοποίηση της παρούσας πράξης στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, μόνες συμμετέχουσες και αντισυμβαλλόμενες στη σύμβαση θα παραμείνουν οι εταιρείες «… Ν.Ε.» και «… Ν.Ε.», καθώς και ότι θα καταθέσουν νέα εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης υπέρ αυτών.Παραπέμπει τον φάκελο της διαδικασίας ανάθεσης και τη ... σύμβαση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στον Επίτροπο της Υπηρεσίας Επιτρόπου Τομέα Ναυτιλίας. Και Μη νομίμως συνήφθη η ... σύμβαση του ίδιου Υπουργείου κατά το μέρος που σε αυτή συμμετείχαν οι εταιρείες «… Ν.Ε.» και «… Ν.Ε.», δύναται, όμως, να συνεχισθεί η εκτέλεσή της, υπό τον όρο που αναφέρεται στο σκεπτικό (σκέψη 7).

Η Πράξη 40/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας δεκατριών (13) συμβάσεων απευθείας ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας για την εξυπηρέτηση δρομολογιακών γραμμών θαλάσσιας ενδομεταφοράς, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης έως 119,4 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ. Οι συμβάσεις αυτές υπογράφηκαν από τον Υπουργό Ναυτιλίας βάσει του άρθρου 11 του ν. 4948/2022, διότι ο ανοιχτός δημόσιος διεθνής διαγωνισμός που είχε προκηρυχθεί βρισκόταν σε εξέλιξη, αντιμετωπίζοντας προδικαστικές προσφυγές στην Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αίτημα αναστολής στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, εφόσον η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες ενέργειες για την προκήρυξη διαγωνισμού, οι απευθείας αναθέσεις ήταν νόμιμες, με ισχύ έως την ολοκλήρωση του διαγωνισμού και πάντως όχι πέραν της 31.10.2025.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙV της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι συντρέχουν, εν προκειμένω, οι προβλεπόμενες στο νόμο προϋποθέσεις για τη σύναψη της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης, καθόσον οι εργασίες που αποτελούν αντικείμενο αυτής είναι απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του ως άνω έργου, κατέστησαν δε αναγκαίες, κατά την εκτέλεση αυτού, εξαιτίας απρόβλεπτης περίστασης, ήτοι της ανακάλυψης ότι τα ακρόβαθρα της οδικής γέφυρας ήταν θεμελιωμένα σε μικρό βάθος από τη στάθμη του χειμάρρου, γεγονός το οποίο δεν μπορούσε να προβλεφθεί κατά τη σύνταξη της μελέτης του έργου, ενώ η δαπάνη για την εκτέλεση αυτών δεν υπερβαίνει σε ποσοστό το 50% του ποσού της αρχικής σύμβασης.Κατ’ ακολουθίαν αυτών, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της.

Προμήθεια και εγκατάσταση συστημάτων..Πάσχει η ελεγχόμενη προμήθεια και για τον πρόσθετο λόγο ότι δεν προσκομίσθηκε, παρότι ζητήθηκε με τη 281/2020 αναβλητική Πράξη, κανένα απολύτως στοιχείο περί τεκμηρίωσης του ύψους του προϋπολογισμού του ελεγχόμενου υποέργου, η δε επικαλούμενη από την αναθέτουσα αρχή 126309/6.12.2019 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, με την οποία εγκρίθηκε η διαδικασία χρηματοδότησης του όλου έργου «Ανάπτυξη και αναβάθμιση υποδομών/εξοπλισμού του εργαστηρίου ελέγχου ντόπινγκ» αναδεικνύει μόνο τη σκοπιμότητα ολοκλήρωσης αυτού και δεν περιέχει κανένα δεδομένο που να σχετίζεται με το κόστος των ζητουμένων συστημάτων ή να δικαιολογεί την εκτίμηση από την αναθέτουσα αρχή του ύψους της προϋπολογισθείσας δαπάνης. Η έλλειψη αυτή συνιστά, σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά στη σκέψη ΙΙ-Δ της παρούσας, ευθεία παραβίαση του άρθρου 45 παρ. 3 του ν. 4412/2016, καθιστώντας ανέφικτο τον έλεγχο της διάθεσης του συμβατικού ποσού, σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της διαφάνειας.Ενόψει των ανωτέρω ουσιωδών πλημμελειών, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης.

Συμπληρωματική σύμβαση έργου- περιφερειακή οδός...Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ Γ της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι περιστάσεις που επικαλείται η αναθέτουσα αρχή, εξ αιτίας των οποίων κατέστησαν αναγκαίες οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην 1η Σ.Σ., δεν είναι απρόβλεπτες κατά την έννοια του νόμου και δεν δικαιολογούν τη σύναψη τέτοιας.Ειδικότερα, ως προς τις εργασίες για την πρόσθετη εξυγίανση του εδάφους (πρόσθετες χωματουργικές εργασίες για αφαίρεση ακατάλληλων εδαφών, προμήθεια πρόσθετου υλικού Ε4 και εργασίες θεμελίωσης, καθώς και τοποθέτηση γεωυφάσματος), η Περιφέρεια επικαλείται την αποσάθρωση του εδάφους που συντελέστηκε μετά την εκπόνηση της αρχικής γεωτεχνικής μελέτης (2009), εξαιτίας της απρόβλεπτης αύξησης του ύψους των βροχοπτώσεων στην περιοχή εκτέλεσης του έργου. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα αναλυτικά στοιχεία, η αύξηση των βροχοπτώσεων δεν ήταν μεγάλης έκτασης, ώστε να δικαιολογείται η προβαλλόμενη έκτακτη ανατροπή των συνθηκών εκτέλεσης του έργου (τα περισσότερα έτη η αύξηση είναι μικρότερη του 10%). Επιπλέον, ανεξαρτήτως του χρόνου εκπόνησης της αρχικής γεωτεχνικής μελέτης, η επικαλούμενη κλιματική μεταβολή είχε ήδη εκδηλωθεί κατά το χρόνο δημοπράτησης του έργου (βλ. αυξημένες βροχοπτώσεις έτους 2009-2010 και 2010-2011), ώστε η αναθέτουσα αρχή είχε τη δυνατότητα να επικαιροποιήσει τη μελέτη και να επανεξετάσει τις προδιαγραφές κατασκευής του έργου πριν από την ανάθεσή του. 

Κατασκευή πίστας κανόε-καγιάκ:..Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η συγκεκριμένη σύμβαση, που συνήφθη μεταξύ της Περιφέρειας … και της αναπτυξιακής ανώνυμης εταιρείας Ο.Τ.Α. υπό τον διακριτικό τίτλο «….», αφενός δεν συνιστά προγραμματική σύμβαση του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, αφετέρου ως τέτοια δεν εμπίπτει σε κανέναν από τους αναφερόμενους στο άρθρο 12 του ν. 4412/2016 συμβατικούς τύπους, τους οποίους ο νόμος αυτός εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής του. Τούτο, διότι από το αντικείμενο της ανωτέρω συναφθείσας σύμβασης και κυρίως από τη διαμόρφωση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλόμενων μερών, προκύπτει ότι αυτά δεν εκκινούν από την ίδια αφετηρία συμφερόντων με σκοπό την από κοινού, δια της αλληλοσυμπλήρωσης αρμοδιοτήτων ή οικονομοτεχνικών μέσων, εκτέλεση της δημόσιας αποστολής τους, ούτε συμβάλλουν με ισορροπημένο τρόπο στην υλοποίηση του αντικειμένου της σύμβασης. Ειδικότερα, προκύπτει ότι η Περιφέρεια … λειτουργεί ως αναθέτουσα αρχή που επιδιώκει, έναντι καταβολής αμοιβής ανερχόμενης σε 33.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.), την εκτέλεση εκ μέρους της αντισυμβαλλόμενης αναπτυξιακής ανώνυμης εταιρείας Ο.Τ.Α., που επέχει απλώς θέση παρόχου υπηρεσιών τεχνικής φύσεως (υπηρεσίες τεχνικού συμβούλου), τα στοιχεία των οποίων θα αποτελέσουν  τη βάση για την μετέπειτα εκπόνηση των απαραίτητων μελετών, προκειμένου το έργο της κατασκευής πίστας κανόε-καγιάκ στο … της Π.Ε. … να καταστεί ώριμο προς ένταξη σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα. (..)Ενόψει όλων όσων προαναφέρθηκαν, η εν λόγω σύμβαση, κατ’ ορθό νομικό χαρακτηρισμό δεν αποτελεί γνήσια προγραμματική σύμβαση, αλλά κοινή εξ επαχθούς αιτίας δημόσια σύμβαση παροχής υπηρεσιών τεχνικού συμβούλου, η οποία ανατέθηκε απευθείας στην αναπτυξιακή ανώνυμη εταιρεία, χωρίς, με βάση τα πραγματικά περιστατικά που προεκτέθηκαν, να συντρέχουν οι προς τούτο προβλεπόμενες στο ν. 4412/2016 προϋποθέσεις για την απευθείας ανάθεσή της, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την διαφωνούσα αναπληρώτρια Επίτροπο. Αντιθέτως, για την ανάθεσή της η Περιφέρεια … όφειλε, ενόψει της συμβατικής της αξίας (33.000 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α.), να διενεργήσει τουλάχιστον συνοπτικό διαγωνισμό (βλ. άρθρα 116 και 117 ν. 4412/2016).