ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/40/2025

Καθορισμός ενδεικτικού γενικού δικτύου ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών και διάκριση τακτικών δρομολογιακών γραμμών σε κατηγορίες, για τη δρομολογιακή περίοδο από 1.11.2024 έως 31.10.2025.

Η Πράξη 8/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2252.1.3.94/87932/5.12.2024 σύμβασης απευθείας ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Η ανάθεση αφορούσε την εξυπηρέτηση των δρομολογιακών γραμμών α) ΡΟΔΟΣ – ΧΑΛΚΗ και β) ΡΟΔΟΣ – ΣΥΜΗ – ΤΗΛΟΣ – ΝΙΣΥΡΟΣ – ΚΩΣ, με εκτιμώμενη ανώτατη συμβατική αξία 2.702.039,40 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Η ανάθεση έγινε στην εταιρεία «... ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ». Το Κλιμάκιο έκρινε τη σύμβαση νόμιμη, καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 4948/2022, επετράπη η απευθείας ανάθεση για την κάλυψη συγκοινωνιακών αναγκών ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη (αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί) η διαδικασία του ανοικτού δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού. Κατά συνέπεια, η σύμβαση συνήφθη νομίμως.

Παροχή υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων :Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει τα ακόλουθα: 1) Οι 148 και 149/25.6.2015 αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου ...., με τις οποίες εγκρίθηκαν οι αρχικές αναθέσεις σε ιδιώτη των υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων στις δημοτικές ενότητες Ανατολικού .... και ...., αντίστοιχα, για χρονικό διάστημα ενός μήνα (από 17.7.2015 έως 16.8.2015), έχουν επαρκή αιτιολογία και τεκμηριώνουν την αδυναμία εκτέλεσης των επίμαχων υπηρεσιών από το προσωπικό καθαριότητας του Δήμου με ίδια τεχνικά μέσα. Ειδικότερα, από τις αποφάσεις αυτές, σε συνδυασμό και με την 23367/2015 βεβαίωση του Δημάρχου, προκύπτει ότι κατά τα κρίσιμα στην προκειμένη περίπτωση χρονικά διαστήματα, ο Δήμος .... δεν διέθετε επαρκές προσωπικό καθαριότητας για να στελεχώσει τα απαιτούμενα συνεργεία (οδηγούς και συνοδούς απορριμματοφόρων) για την εκτέλεση της υπηρεσίας αποκομιδής απορριμμάτων σε ολόκληρη την περιφέρειά του, συμπεριλαμβανομένων των δημοτικών ενοτήτων Ανατολικού .... και ...., η δε ενίσχυση του προσωπικού καθαριότητας με υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου έγινε κατά το μήνα Οκτώβριο 2015, δηλαδή σε χρόνο μεταγενέστερο. Εξάλλου, από τις ανωτέρω αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, προκύπτει ότι, κατά τα ίδια ως άνω χρονικά διαστήματα, σημαντικός αριθμός των απορριμματοφόρων του Δήμου είχε τεθεί εκτός λειτουργίας εξαιτίας της παλαιότητάς τους και των σοβαρών βλαβών, οι οποίες δεν μπορούσαν να επισκευαστούν άμεσα λόγω έλλειψης των απαραίτητων ανταλλακτικών. Η κατά τα ανωτέρω τεκμηρίωση της αδυναμίας εκτέλεσης των υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων από το προσωπικό καθαριότητας με ίδια μέσα του Δήμου καλύπτει και την ακολουθήσασα νέα ανάθεση των ίδιων υπηρεσιών για το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα από 17.8.2015 έως 16.9.2015. 2) Στην προκειμένη περίπτωση δεν προκύπτει ότι ο Δήμος προέβη στις διαδοχικές αναθέσεις των υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων κατόπιν κατάτμησης των σχετικών δαπανών, ώστε να αποφύγει τη διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού ανά δημοτική ενότητα. Και τούτο, διότι οι μεν πρώτες αναθέσεις στην εταιρεία «.... Α.Ε.», με τις 382/14108/14.7.2015 και 381/14107/14.7.2015 αποφάσεις του Δημάρχου ...., έλαβαν χώρα προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες αποκομιδής των απορριμμάτων στις δημοτικές ενότητες Ανατολικού .... και …..μέχρι την επικείμενη (τότε) ολοκλήρωση του ανοικτού διαγωνισμού, που αφορούσε στις ίδιες υπηρεσίες και βρισκόταν στο στάδιο του προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Μετά δε την έκδοση της 222/5.8.2015 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου και της ένωσης εταιρειών, που ανακηρύχθηκε ανάδοχος κατά τον προαναφερθέντα ανοικτό διαγωνισμό, και ενόψει της λήξης των προηγηθεισών 14113/14.7.2015 και 14112/14.7.2015 συμβάσεων, προέκυψε επείγουσα ανάγκη – λόγω και της αιχμής της τουριστικής περιόδου και του εντεύθεν αυξημένου αριθμού των επισκεπτών στην περιοχή, που συνεπαγόταν μεγαλύτερο όγκο απορριμμάτων αλλά και για λόγους δημόσια υγείας – να ανατεθούν απευθείας οι σχετικές υπηρεσίες για το αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα. Έτσι, με τις 476/16284/12.8.2015 και 475/16283/12.8.2105 αποφάσεις του Δημάρχου ανατέθηκαν απευθείας, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, στην ίδια εταιρεία οι σχετικές υπηρεσίες για το χρονικό διάστημα από 17.8.2015 έως 16.9.2015, οι δε αποφάσεις αυτές εγκρίθηκαν από την αρμόδια προς τούτο Οικονομική Επιτροπή του Δήμου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 58 παρ. 2 του ν. 3852/2010. Η έλλειψη πρόθεσης του Δήμου να αποφύγει τη διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού, λόγω ποσού, ανά δημοτική ενότητα, κατά την ανάθεση των παραπάνω υπηρεσιών, προκύπτει άλλωστε και από το γεγονός ότι με την 196/11.9.2015 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου .... εγκρίθηκε η διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού για το χρονικό διάστημα μετά τη λήξη των τελευταίων ως άνω επειγουσών αναθέσεων, ώστε να μην επαναληφθούν περαιτέρω απευθείας αναθέσεις των ίδιων υπηρεσιών.

Παροχή υπηρεσιών ενός ατόμου με καθήκοντα μάγειρα και ενός ατόμου με καθήκοντα πλύντη Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά σε προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει τα ακόλουθα:Α. Ως προς το 2281/2018 Χ.Ε.Νομίμως υποβλήθηκε το 2281/2018 Χ.Ε στην αρμόδια Υπηρεσία Επιτρόπου για τη διενέργεια του προβλεπόμενου από το άρθρο 1 του π.δ/τος 136/2011 προληπτικού ελέγχου δεδομένου ότι αποτελεί τον πρώτο λογαριασμό της 23/2018 σύμβασης, ο συμβατικός προϋπολογισμός της οποίας, ύψους  14.284,8 ευρώ  (με Φ.Π.Α.), ήτοι 2.380,8 ευρώ x  5 μήνες για τις υπηρεσίες του μάγειρα + 2.380,8 ευρώ για τις υπηρεσίες του πλύντη, υπερβαίνει το ποσό των πέντε χιλιάδων (5.000,00) ευρώ (βλ. Σκέψη ΙΙ της παρούσας). Περαιτέρω, νομίμως ανατέθηκαν απευθείας οι επίμαχες υπηρεσίες, δεδομένου ότι η συνολική αξία της 23/2018 σύμβασης (14.284,8 ευρώ με Φ.Π.Α.) δεν  υπερβαίνει σε ετήσια βάση το νόμιμο όριο διενέργειας απευθείας ανάθεσης ενώ από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι κατά το έτος 2018 καταρτίστηκαν και άλλες συμβάσεις για την παροχή υπηρεσιών μάγειρα και πλύντη για τις ανάγκες του Ξενώνα «........». Συνεπώς, η εντελλόμενη με το  2281/2018 χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη και θα μπορούσε να θεωρηθεί εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.Β. Ως προς το 2282/2018 Χ.Ε.Κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την Επίτροπο, μη νομίμως ανατέθηκαν απευθείας οι επίμαχες υπηρεσίες, δεδομένου ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις επιτρεπτής προσφυγής στην εν λόγω διαδικασία. Ειδικότερα, η συνολική αξία των υπηρεσιών ενός ατόμου με καθήκοντα πλύντη, ύψους 28.596,6 ευρώ, αναγόμενη  σε δωδεκάμηνη  βάση, υπερβαίνει το νόμιμο όριο διενέργειας απευθείας ανάθεσης [βλ.  τη 5/15.1.2018 σύμβαση παροχής ενός (1) επιπλέον ατόμου στους χώρους των πλυντηρίων του Νοσοκομείου με την ειδικότητα του Πλύντη», αξίας 14.284,8 ευρώ και χρονικής ισχύος έξι (6) μηνών, ήτοι από 15.1.2018 έως 14.7.2018 καθώς και τη 79/2018 σύμβαση παροχής ενός (1) επιπλέον ατόμου στους χώρους των πλυντηρίων του Νοσοκομείου με την ειδικότητα του Πλύντη» για το χρονικό διάστημα έξι μηνών από τη λήξη της υπ’ αρ. 5/2018 σύμβασης, ήτοι από 15.7.2018 έως 14.1.2019, συνολικής αξίας 14.284,8 ευρώ με Φ.Π.Α.], ενώ από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει, ούτε το Νοσοκομείο αποδεικνύει, ότι συνέτρεξαν λόγοι επείγοντες, οφειλόμενοι σε αυταπόδεικτα απρόβλεπτες περιστάσεις, οι οποίοι κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια νόμιμης διαγωνιστικής διαδικασίας για την κάλυψη των αναγκών του. Εξάλλου, το γεγονός ότι το Νοσοκομείο, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, εξέταζε παραλλήλως το ενδεχόμενο σύναψης ατομικών συμβάσεων εργασίας βάσει των διατάξεων του άρθρου 63 του ν. 4430/2016, δεν δύναται να δικαιολογήσει τη μη έγκαιρη διενέργεια διαγωνιστικής διαδικασίας για τη νόμιμη ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών. Τούτο, δε, διότι κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο η διαδικασία αυτή βρισκόταν ακόμα σε πρώιμο στάδιο, με συνέπεια να μην αναμένεται η ολοκλήρωσή της σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από το 26049/30.3.2018 έγγραφο του Νοσοκομείου, η έγκριση της πρόσληψης 29 ατόμων για τις ανάγκες καθαριότητας του Νοσοκομείου έλαβε χώρα στις 23.2.2018 (βλ. την υπ’ αρ.12/23.2.1018 συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου του Νοσοκομείου), ήτοι μετά την κατάρτιση της επίμαχης σύμβασης. Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη ότι για τη σύναψη των εν λόγω ατομικών συμβάσεων ήταν αναγκαία η υποβολή σχετικού αιτήματος στο ΑΣΕΠ, εντούτοις δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ο χρόνος ολοκληρώσεως της ανωτέρω διαδικασίας. Άλλωστε, σε κάθε περίπτωση, στην έννοια των έκτακτων και απρόβλεπτων γεγονότων δεν εμπίπτει η έλλειψη προσωπικού καθόσον η έγκαιρη ολοκλήρωση της οικείας κάθε φορά διαγωνιστικής διαδικασίας για ανάθεση υπηρεσιών ανάγεται στη σφαίρα ευθύνης της Διοίκησης, υπό την έννοια του ορθολογικού προγραμματισμού από τα αρμόδια όργανα των εκ των προτέρων γνωστών σε αυτά αναγκών. Κατόπιν τούτων, η εντελλόμενη δαπάνη με το 2282/2018, οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής δεν είναι νόμιμη αλλά ούτε και μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη βάσει της νομιμοποιητικής διάταξης της παραγράφου 3 περ. β΄ του άρθρου  96 του ν. 4486/2017, η οποία δεν εφαρμόζεται εν προκειμένω διότι η επίμαχη δαπάνη παρασχέθηκε μετά την έναρξη ισχύος του σε κάθε περίπτωση ήδη κριθέντος ως αντισυνταγματικού άρθρου 96 του ν.4486/2017 (βλ. Πρακτικά της 2ης/7.3.2018 Γενικής Συνεδρίασής της (Θέμα Α΄). Ωστόσο, το Κλιμάκιο λαμβάνοντας υπόψη α) ότι οι επίμαχες υπηρεσίες καθαριότητας είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία των ασθενών και την εν γένει ομαλή λειτουργία του Νοσοκομείου, β) έχουν περιληφθεί στο Π.Π.Υ.Φ.Υ. 2015 για τις οποίες θα προκηρυχθεί διαγωνισμός και γ) την ορθή επανάληψη του υπ’ αρ.8844/2018 πρακτικού της αρμόδιας επιτροπής παρακολούθησης και καλής εκτέλεσης της σύμβασης, στο οποίο δηλώνεται ρητά ότι η φερόμενη ως δικαιούχος εταιρεία ανταποκρίθηκε πλήρως στις συμβατικές της υποχρεώσεις κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα, κρίνει ότι το επίμαχο χρηματικό ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.