ΕΣ/ΚΛ.Ζ/147/2023

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας από το Κλιμάκιο της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αποχετευτικά Έργα Αναβάθμισης Αντλιοστασίων, Καταθλιπτικών Αγωγών, Παραλιακού Συλλεκτήριου Αγωγού και Κεντρικού Αγωγού ΕΕΛ ΑΙΝΕΙΑ». Σύμφωνα και με τα βασίμως προβαλλόμενα από τους συμβαλλόμενους, η σύμβαση αυτή ενσωματώνει την κατ’ αποκοπή «δαπάνη δυσμενών συνθηκών» των 348.801,40 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), συνιστώντας, κατ’ ουσίαν, την εξισωτική τακτοποίηση των εκατέρωθεν παροχών, κατόπιν διαπραγμάτευσης και συμβιβαστικής - μεταξύ των συμβαλλομένων - αντιμετώπισης της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, με την τελικώς επιτευχθείσα συμφωνία τους στο ανωτέρω ύψος του μέλλοντος να καταβληθεί διορθωτικού ποσού. Πρόκειται δηλαδή για αποκαταστατικό μέτρο, κατ’ επίκληση των άρθρων 200, 288 και 388 ΑΚ, της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, συνεπεία των μεταγενέστερων εξαιρετικών γεγονότων που λήφθησαν υπόψη, τα οποία οδήγησαν σε αιφνίδια μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσής της, σε βαθμό που, αφενός έχει καταστεί ζημιογόνα για την ανάδοχο και αφετέρου υπερβαίνει τον, κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, δυνάμενο να αναληφθεί από αυτήν κίνδυνο. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (βλ. σκ. 2), δεν υφίσταται πεδίο προσυμβατικού ελέγχου επί τροποποίησης, η οποία δεν στοχεύει πράγματι στην αναδιαμόρφωση επιμέρους όρων της αρχικής σύμβασης, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 156 και 337 του ν.4412/2016, αλλά με αυτήν επιδιώκεται η συμβατική ικανοποίηση αξιώσεων. Κατά συνέπεια, το ελεγχόμενο σχέδιο «τροποποίησης» σύμβασης, το οποίο δεν αφορά πράγματι σε αναδιαμόρφωση επιμέρους όρου (συμβατικού τιμήματος) της αρχικής σύμβασης, αλλά αποσκοπεί κατ’ ουσίαν σε διακανονισμό εκ μέρους των συμβαλλόμενων μερών, εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (δικαιούχος) και του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου Α.Ε. (Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ.Α.Ε.), αντικείμενο της οποίας αποτελεί η εξειδίκευση της άσκησης των αρμοδιοτήτων του Ταμείου για την ωρίμανση, τη διενέργεια της διαδικασίας ανάθεσης και την παρακολούθηση εκτέλεσης  των συμβάσεων που θα συναφθούν μεταξύ δικαιούχου και αναδόχου, στο πλαίσιο υλοποίησης του Έργου «Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης - Σχέδιο Προστασίας Δασών», συνολικού κόστους 1.000.000,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.(...)Συνεπώς, δεν καταλείπεται, εν προκειμένω, στα συμβαλλόμενα μέρη πεδίο επιλογών, αφού δεν υφίσταται περιθώριο ανάπτυξης διαπραγματευτικής δυνατότητας ούτε ως προς το πρόσωπο των αντισυμβαλλομένων ούτε ως προς τους εν γένει επιμέρους όρους της σύμβασης.  Συνακόλουθα, λαμβανομένου υπ’ όψιν και του σκοπού, για τον οποίο καθιερώθηκε ο έλεγχος των σχεδίων δημοσίων συμβάσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο (προστασία του δημοσίου συμφέροντος από τυχόν λάθη, πλημμέλειες ή πράξεις διαφθοράς των διοικητικών οργάνων κατά τη διαδικασία σύναψης των δημοσίων συμβάσεων, καθώς και για την εμπέδωση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης των διοικουμένων στις ενέργειες της δημόσιας διοίκησης), δεν καταλείπεται στην υπό κρίση υπόθεση αντικείμενο άσκησης προσυμβατικού ελέγχου. Ως εκ τούτου, το σχέδιο της επίμαχης σύμβασης απαραδέκτως υποβάλλεται στο παρόν Κλιμάκιο για προσυμβατικό έλεγχο.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος φακέλου στο παρόν Κλιμάκιο, καθώς, όπως και οι ίδιοι οι ανωτέρω συμβαλλόμενοι συνομολογούν, η φερόμενη ως «2η συμπληρωματική σύμβαση» που ενσωματώνει την κατ’ αποκοπή «δαπάνη δυσμενών συνθηκών» ποσού 340.467,06 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.), συνιστά, κατ’ ουσίαν, την εξισωτική τακτοποίηση των εκατέρωθεν παροχών, κατόπιν διαπραγμάτευσης και συμβιβαστικής – μεταξύ των συμβαλλομένων – αντιμετώπισης της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, με την τελικώς επιτευχθείσα συμφωνία τους στο ανωτέρω ύψος του μέλλοντος να καταβληθεί διορθωτικού ποσού. Πρόκειται δηλαδή για αποκαταστατικό μέτρο, κατ’ επίκληση των άρθρων 200, 288 και 388 ΑΚ, της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, λόγω της επέλευσης των μεταγενέστερων εξαιρετικών γεγονότων, τα οποία οδήγησαν σε αιφνίδια μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσής της, σε βαθμό που, αφενός έχει καταστεί ζημιογόνα για τον ανάδοχο και αφετέρου υπερβαίνει τον, κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, δυνάμενο να αναληφθεί από αυτόν κίνδυνο. Ωστόσο, όπως έγινε δεκτό και ανωτέρω (βλ. σκ. 2) δεν υφίσταται πεδίο προσυμβατικού ελέγχου επί τροποποίησης, η οποία δεν στοχεύει πράγματι στην αναδιαμόρφωση επιμέρους όρων της αρχικής σύμβασης κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 156 και 337 του ν.4412/2016, αλλά με αυτή επιδιώκεται η συμβατική ικανοποίηση αξιώσεων. Κατά συνέπεια, το ως άνω σχέδιο «τροποποίησης» το οποίο δεν αφορά πράγματι σε αναδιαμόρφωση επιμέρους όρου (συμβατικού τιμήματος) της αρχικής σύμβασης, αλλά αποσκοπεί κατ’ ουσίαν σε διακανονισμό εκ μέρους των συμβαλλόμενων μερών εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Ερωτάται: α) εάν μπορεί το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων να αποδώσει ακινδύνως στον εκτελεστή διαθήκης, χρηματικές παρακαταθήκες που συστήθηκαν από τον μεσεγγυούχο που ορίστηκε και διατάχθηκε προς τούτο με δικαστική απόφαση, ύστερα από τη σφράγιση του ιδιωτικού χώρου διαθέτη περιουσίας υπέρ κοινωφελούς σκοπού, ενόσω υφίσταται εκκρεμής δίκη κατόπιν άσκησης αγωγής νόμιμης μοίρας των τέκνων του διαθέτη και β) εάν απαιτείται η έκδοση δικαστικής απόφασης για άρση της μεσεγγύησης με διάταξη προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για απόδοση των παρακαταθηκών στους αναγνωρισθησόμενους δικαιούχους.(...)α) Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων νομίμως αποδίδει στον εκτελεστή διαθήκης, χρηματικές παρακαταθήκες που συστήθηκαν από τον μεσεγγυούχο που ορίστηκε και διατάχθηκε προς τούτο με δικαστική απόφαση, ύστερα από τη σφράγιση του ιδιωτικού χώρου διαθέτη περιουσίας υπέρ κοινωφελούς σκοπού, ενόσω υφίσταται εκκρεμής δίκη κατόπιν άσκησης αγωγής νόμιμης μοίρας των τέκνων του διαθέτη και β) δεν απαιτείται η έκδοση δικαστικής απόφασης για άρση της μεσεγγύησης με διάταξη προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για απόδοση των παρακαταθηκών στους αναγνωρισθησόμενους δικαιούχους (ομόφωνα).

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος φακέλου στο παρόν Κλιμάκιο, καθώς, όπως και οι ίδιοι οι ως άνω συμβαλλόμενοι συνομολογούν, η φερόμενη ως “2η συμπληρωματική σύμβαση”, που ενσωματώνει την κατ’ αποκοπή “δαπάνη δυσμενών συνθηκών” των 67.949,29,  ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), συνιστά, κατ’ ουσίαν, την εξισωτική τακτοποίηση των εκατέρωθεν παροχών, κατόπιν διαπραγμάτευσης και συμβιβαστικής - μεταξύ των συμβαλλομένων - αντιμετώπισης της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, με την τελικώς επιτευχθείσα συμφωνία τους στο ανωτέρω ύψος του μέλλοντος να καταβληθεί διορθωτικού ποσού. Πρόκειται δηλ. για αποκαταστατικό μέτρο, κατ’ επίκληση των άρθρων 200, 288 και 388 ΑΚ, της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, συνεπεία των μεταγενέστερων εξαιρετικών γεγονότων που λήφθησαν υπόψη, τα οποία οδήγησαν σε αιφνίδια μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσής της, σε βαθμό που, αφενός έχει καταστεί ζημιογόνα για την ανάδοχο και αφετέρου υπερβαίνει τον, κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, δυνάμενο να αναληφθεί από αυτήν κίνδυνο. Ωστόσο, όπως έγινε δεκτό και ανωτέρω (βλ. σκ. 2) δεν υφίσταται πεδίο προσυμβατικού ελέγχου επί τροποποίησης, η οποία δεν στοχεύει πράγματι στην αναδιαμόρφωση επιμέρους όρων της αρχικής σύμβασης κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 156 και  337 του ν.4412/2016, αλλά με αυτή επιδιώκεται η συμβατική ικανοποίηση αξιώσεων. Κατά συνέπεια, το ως άνω σχέδιο «τροποποίησης», το οποίο δεν αφορά πράγματι σε αναδιαμόρφωση επιμέρους όρου (συμβατικού τιμήματος) της αρχικής σύμβασης, αλλά αποσκοπεί κατ’ ουσίαν σε διακανονισμό εκ μέρους των συμβαλλόμενων μερών, εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Ο.Τ.Α. Προσυμβατικός έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο των συναπτόμενων δανειακών συμβάσεων με Τραπεζικά Ιδρύματα. Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Διενέργεια ή μη ελέγχου νομιμότητας των ως άνω δανειακών συμβάσεων.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στο οποίο και κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (Κ.Α.Π.) των Δήμων και Κοινοτήτων βάσει της διάταξης του άρθρου 25 παρ. 3 και 4 του Ν 1828/1989, λειτουργεί ως οιονεί διαχειριστής των χρημάτων του Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία προορίζονται για το σκοπό αυτό, πιστώνοντας τους λογαριασμούς των Δήμων και Κοινοτήτων με βάση τις εντολές του Υπουργείου Εσωτερικών. Στα πλαίσια αυτής της περιορισμένης εξουσίας του δεν έχει ούτε την υποχρέωση αλλά ούτε και την ευχέρεια να ελέγχει τη νομιμότητα των δανειακών συμβάσεων που συνάπτονται μεταξύ τρίτων, όπως εν προκειμένω μεταξύ Συνδέσμων Δήμων ή Κοινοτήτων και Τραπεζικών Ιδρυμάτων και κατ’ επέκταση των παρεπόμενων αυτών συμβάσεων εγγύησης, που συνάπτουν οι Δήμοι και οι Κοινότητες με τους δανειστές - Τραπεζικά Ιδρύματα και ενεχυρίασης - εκχώρησης απαιτήσεών τους από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, προς εξασφάλιση των τελευταίων. Συνεπώς και ανεξαρτήτως του εάν οι δανειακές συμβάσεις και οι παρεπόμενες αυτών συμβάσεις εγγύησης και ενεχυρίασης - εκχώρησης απαιτήσεων από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, υπόκεινται στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στα πλαίσια της ως άνω λειτουργίας του δεν δικαιούται να ελέγξει το κύρος αυτών των συμβάσεων, ως προς τις οποίες παραμένει τρίτος, αντιθέτως οφείλει να τις εκτελεί μέχρι να αναγνωρισθεί δικαστικά με πρωτοβουλία των συμβαλλόμενων μερών η εγκυρότητα ή μη αυτών. (πλειοψ.)

Προμήθεια «Συστημάτων επιτήρησης (καμερών) για τη λήψη και καταγραφή εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους» από το Ελληνικό Δημόσιο.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου σύμβασης, εξαιτίας της συνδρομής των υπό σκέψεις 16 και 17 διαπιστωθεισών ουσιωδών νομικών πλημμελειών της διαδικασίας ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης (προμήθειας). Σε κάθε δε περίπτωση, επισημαίνεται ότι οι προβλεπόμενες στην ανωτέρω πρόκληση δυνατότητες ανάθεσης από την αναθέτουσα Αρχή στην ανωτέρω ανάδοχο εταιρεία αφενός επεκτάσεων του όλου προς προμήθεια συστήματος ή αντικαταστάσεων εξοπλισμών, υποδομών και λογισμικών της προμήθειας, που φέρουν βλάβες που δεν καλύπτονται από τη σχετική εγγύηση, και αφετέρου μετεγκατάστασης του συνόλου ή μέρους των συστατικών μερών του προς προμήθεια συστήματος από μία Υπηρεσία σε άλλη, με τις απαραίτητες επιπλέον υποδομές και παραμετροποιήσεις για την ορθή λειτουργία τους, αντί προκαθορισμένου κόστους που ορίζεται κατά περίπτωση στην πρόσκληση, τελούν υπό την προϋπόθεση τήρησης των άρθρων 26 έως 32 του ν. 4412/2016, που προβλέπουν τις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, καθώς αποτελούν διαδικασίες ανάθεσης νέων σχετικών δημοσίων συμβάσεων, που ρητώς στην ανωτέρω πρόσκληση αναφέρεται ότι σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν μέρος της ελεγχόμενης σύμβασης (βλ. σκέψη 12).
ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/531/2023 
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣ.ΟΛΟΜ./1094/2023

ΔΑΝΕΙΑΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ:Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης. Κατά την ειδικότερη γνώμη της Συμβούλου Δέσποινας Τζούμα, ενόψει της πάγιας νομολογίας του Ζ΄ Κλιμακίου ως προς τα ζητήματα της υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου των δανειακών συμβάσεων μεταξύ δικαιούχων του Προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης» και του Τ.Π.Δ., καθώς και της έκτασης του διενεργούμενου επί αυτών ελέγχου και για λόγους ασφάλειας δικαίου, δεν κωλύεται η υπογραφή του ανωτέρω σχεδίου σύμβασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Κατόπιν τούτων, ως εκ της ακύρωσης - εξαφάνισης από τον νομικό κόσμο, στο πλαίσιο της προεκτεθείσας διαδικασίας διοικητικού ελέγχου της δράσης της αναθέτουσας Αρχής, τόσο της απόφασης του ανωτέρω Δήμου περί διενέργειας διαγωνισμού, όσο και της απόφασης κατακύρωσης - ανάθεσης της υποκείμενης στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου δημόσιας σύμβασης και μάλιστα κατά τρόπο απρόσβλητο στον διοικητικό και στον δικαστικό έλεγχο, δεν δύναται, διά του προσυμβατικού ελέγχου από το Κλιμάκιο τούτο, να αναβιώσει το κύρος των ακυρωθεισών αυτών πράξεων, ούτε η οικεία διαγωνιστική διαδικασία, και κατά συνεκδοχή δεν καταλείπεται αντικείμενο προσυμβατικού ελέγχου στο παρόν Κλιμάκιο (βλ. και ΕλΣυν Ε΄ Κλ. 131/2018, πρβλ. VI Τμ. 464/2011, Ζ΄ Κλ. 220/2018) .

Προμήθεια αντιδραστηρίων .(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 4 και 5 της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι τα σχέδια των επίμαχων τροποποιητικών συμβάσεων, με τα οποία αυτές παρατείνονται εκ νέου δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 68 του ν.5102/2024 –μετά τις διαδοχικές παρατάσεις τους με τα άρθρα 18 του ν.5057/2023, 90 του ν.5034/2023, 54 του ν.5007/2022, 33 του ν.4865/2021 και 16ο του ν.4812/2021- απαραδέκτως εισάγονται ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη διενέργεια ελέγχου νομιμότητας. Τούτο, διότι το περιεχόμενο των συμβάσεων αυτών, τόσο όσον αφορά στη διάρκειά τους, όσο και ως προς τους λοιπούς όρους αυτών, πλήρως ρυθμίζεται με το άρθρο 68 του ν.5102/2024, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του οποίου αυτές καταρτίζονται, που έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα για το Διοικητικό Συμβούλιο του Ε.ΚΕ.Α, ως αναθέτουσα αρχή, και το δεσμεύουν να προέλθει σε εκ νέου τρίμηνη παράταση των 02/18-1 και 02/18-2 συμβάσεων και να εξακολουθήσει η εκτέλεση του αντικειμένου τους με τους ίδιους αναδόχους, ως αντισυμβαλλόμενους, τους αυτούς όρους και με το ανάλογο προς την τρίμηνη διάρκεια οικονομικό αντάλλαγμα, όπως τα ανωτέρω προκύπτουν από τις οικείες συμβάσεις, χωρίς διαπραγματευτική δυνατότητα και εν γένει εσωτερική και εξωτερική συμβατική αυτονομία των μερών για τον προσδιορισμό των όρων της εντεύθεν συμβατικής σχέσης. 	Για τους λόγους αυτούς, μη νομίμως με την 12/2024 Πράξη της 2ης Υπηρεσίας Επιτρόπου στον Τομέα Υγείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε η Επίτροπος ότι στερείται κατά χρόνον αρμοδιότητας να επιληφθεί του ελέγχου, αφού της εξέτασης της κατά χρόνον αρμοδιότητας προηγείται κατά λογική αναγκαιότητα η εξέταση της καθ’ ύλην αρμοδιότητας, δηλαδή της κατάφασης ότι, πάντως, καταλείπεται πεδίο συμβατικής ελευθερίας και διαπραγματευτικής δυνατότητας στα συμβαλλόμενα μέρη, ως προς την επιλογή του αντισυμβαλλόμενου της αναθέτουσας αρχής ή/και τη συνομολόγηση των κατ΄ ιδίαν όρων της σύμβασης, προϋπόθεση που δεν συντρέχει στην κρινόμενη περίπτωση. Για τους ανωτέρω λόγους, οι οποίοι ερευνώνται αυτεπαγγέλτως, το Τμήμα κρίνει ότι έσφαλε η προσβαλλόμενη πράξη ως προς την αιτιολογία υπό την οποία η Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι είναι αναρμόδια να προβεί στον έλεγχο των επίμαχων συμβάσεων και απείχε αυτού, αφού στην κρινόμενη περίπτωση δεν καταλείπεται πεδίο καθ’ ύλην άσκησης του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τα σχέδια των 02/18-1 και 02/18-2 συμβάσεων απαραδέκτως εισάγονται προς έλεγχο, για τους ανωτέρω αναφερόμενους λόγους.Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, η ελεγχόμενη προσφυγή πρέπει να γίνει δεκτή και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 12/2024 Πράξη της Επιτρόπου