ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/163/2025

Η πράξη 118/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του ΟΠΕΚΑ και της ένωσης εταιρειών για το τμήμα 60 του διαγωνισμού, που αφορά την παροχή σχολικών γευμάτων στον Δήμο Περάματος για τα σχολικά έτη 2024-2027. Μετά από προγενέστερη απόρριψη του αρχικού μειοδότη κατόπιν προσφυγών στην ΕΑΔΗΣΥ και δικαστικής απόφασης, ο ΟΠΕΚΑ προέβη στην ανάδειξη νέου αναδόχου. Το Κλιμάκιο, κατά τον έλεγχο, δεν διαπίστωσε ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στη διαδικασία και έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι πρέπει να προσαρμοσθεί ο αριθμός των γευμάτων και η αμοιβή της αναδόχου ανάλογα με τις εναπομείνασες σχολικές ημέρες.

Ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση ορισμένων όρων της διακήρυξης για την ανάδειξη αναδόχου υπηρεσιών παρασκευής, συσκευασίας και διανομής ζεστών γευμάτων σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για τις σχολικές χρονιές 2021-2022 και 2022-2023. Ειδικότερα, επιδιώκει την ακύρωση: α) του όρου 2.2.9.Β4 ως προς την αποδοχή μη εκτελεσθέντων μερών συμβάσεων, β) του όρου 2.2.6.α ως προς τη μέτρηση του κύκλου εργασιών αντί ποσοτήτων γευμάτων, γ) του όρου 2.2.6.β και των σχετικών διευκρινίσεων της αναθέτουσας αρχής. Η σύμβαση αφορά συνολική εκτιμώμενη αξία 224.335.075,50 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), με το συγκεκριμένο τμήμα 53 να έχει αξία 3.171.060,00 ευρώ.

Με την προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση της προσβαλλόμενης με αριθμό 1717/8/13-10-2022 απόφασης της αναθέτουσας αρχής καθώς και κάθε άλλης συναφούς πράξης, που ελήφθη στο πλαίσιο του ανοικτού διαγωνισμού για την ανάδειξη αναδόχου παροχής υπηρεσιών παρασκευής-συσκευασίας και διανομής ζεστών γευμάτων σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τις σχολικές χρονιές 2021-2022, 2022-2023. Με την προσβαλλόμενη απόφαση ανακηρύχθηκε η παρεμβαίνουσα προσωρινός ανάδοχος του διακριτού Τμήματος 43 της σύμβασης, έναντι της μόνης συνδιαγωνιζόμενης, στο Τμήμα τούτο, προσφεύγουσας. 

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση της διακήρυξης για την ανάδειξη αναδόχου για την παροχή υπηρεσιών παρασκευής, συσκευασίας και διανομής ζεστών γευμάτων σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τις σχολικές χρονιές 2021-2022, 2022-2023 με δικαίωμα προαίρεσης για το σχολικό έτος 2023-2024. Η σύμβαση έχει εκτιμώμενη αξία 224.335.075,50 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ειδικότερα, ο προσφεύγων προσβάλλει τον όρο 2.2.6.β της διακήρυξης, ο οποίος απαιτεί η απαιτούμενη εμπειρία να προκύπτει από μία (1) μόνο σύμβαση και όχι αθροιστικά από πολλαπλές συμβάσεις. Υποστηρίζει ότι αυτός ο όρος καθιστά δυσχερή ή αδύνατη τη συμμετοχή του.

Διανομή γευμάτων σε μαθητές....Με αυτά τα δεδομένα δεν διαπιστώνονται ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στην ελεγχόμενη διαδικασία και στο υποβληθέν σχέδιο σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και της εταιρείας με την επωνυμία «.....», αντίγραφο της οποίας τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου. Επισημαίνεται ότι ο αριθμός των σχολικών γευμάτων και η αντίστοιχη αμοιβή της αναδόχου για κάθε Τμήμα της σύμβασης πρέπει να προσαρμοσθούν, βάσει του αριθμού των εναπομεινουσών σχολικών ημερών από την υπογραφή της σύμβασης έως τη λήξη του τρέχοντος σχολικού έτους.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Ζητείται η ανάκληση της 614/2021 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά το μέρος που με αυτήν αναβλήθηκε η κρίση επί της νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το τμήμα 43 του δημόσιου ανοικτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού του  Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) που προκηρύχθηκε με την 6/2021 διακήρυξή του για την ανάδειξη αναδόχου για την παροχή υπηρεσιών παρασκευής-συσκευασίας  και διανομής ζεστών γευμάτων σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τις σχολικές χρονιές 2021-2022, 2022-2023 και με δικαίωμα προαίρεσης για το σχολικό έτος 2023-2024.(....)Μετά την ως άνω παραίτηση της προσφεύγουσας από την ένδικη προσφυγή πρέπει να γίνει δεκτό, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, ότι έχει καταργηθεί η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, που ανοίχθηκε με την άσκηση της προσφυγής αυτής.Κηρύσσει καταργημένη τη διαδικασία που ανοίχθηκε με την από 22.12.2021 προσφυγή της εταιρείας « …» με το διακριτικό τίτλο «… A.E.»,  για την ανάκληση της 614/2021 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά τα αναφερόμενα σ’ αυτή. 

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Ζητείται η ανάκληση της 14/2021 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου του «Τομέα Υγείας» της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης για τη «Σίτιση ασθενών και εφημερεύοντος ιατρικού προσωπικού του Νοσοκομείου και των ασθενών του …».(....)Κατ’ ακολουθίαν αυτών, η ένδικη προσφυγή ανάκλησης πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή, να ανακληθεί εν μέρει η 14/2021 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου του «Τομέα Υγείας» της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης και να επιτραπεί η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης με τους ακόλουθους όρους: 1. Στο άρθρο 1, η συνολική αξία της σύμβασης να οριστεί στο ποσό που αντιστοιχεί στην αξία της σίτισης των ασθενών και των εφημερεύοντος ιατρικού προσωπικού του Νοσοκομείου και του … με ατομικά συσκευασμένα γεύματα κατά το χρονικό διάστημα από την υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης έως 13.10.2021, 2. Στο άρθρο 3 «ΧΡΟΝΟΣ ΙΣΧΥΟΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ», να οριστεί η  χρονική διάρκειά αυτής σε τόσους μήνες όσους αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα από την ημερομηνία υπογραφής της (χρόνος έναρξης ισχύος της τροποποιητικής σύμβασης) έως 13.10.2021 και 3. Να επισημανθεί ρητώς η υποχρέωση της αναδόχου εταιρείας για την  προμήθεια ατομικά συσκευασμένων γευμάτων και να τροποποιηθεί, αντίστοιχα, η παράγραφος που αναφέρεται στην μεριδοποίηση των γευμάτων.Δέχεται εν μέρει την προσφυγή ανάκλησης.Ανακαλεί εν μέρει την 14/2021 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου του «Τομέα Υγείας» της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.

Με την Προδικαστική Προσφυγή της, η οποία καθίσταται εκ νέου εκκρεμής ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ δυνάμει της 432/2022 Απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, η προσφεύγουσα, για τους λόγους που αναλύονται λεπτομερώς στην προσφυγή της, αιτείται την ακύρωση της προσβαλλόμενης υπ' αριθ. 49/2022 απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής του … ..., κατά το σκέλος που αποφασίστηκε η αποδοχή της προσφοράς του οικονομικού φορέα «... ...» και η ανάδειξή του ως οριστικού αναδόχου, η οποία εξεδόθη στο πλαίσιο της υπ’ αριθ. .../2021 Διακήρυξης της αναθέτουσας αρχής με την οποία προκηρύχθηκε ανοικτός διεθνής ηλεκτρονικός διαγωνισμός για την προμήθεια «Παροχή γευμάτων σίτισης μαθητών …. Σχολείου (…-…) … ... από Φεβρουάριο 2022 έως τη λήξη σχολικού έτους 2021-2022 και για το σχολικό έτος 2022-23, προϋπολογισμού 250.173,00€ μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής, ο οποίος αναρτήθηκε στο Κεντρικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (Κ.Η.Μ.ΔΗ.Σ) στις 9.11.2021 με ΑΔΑΜ ..., καθώς και στη διαδικτυακή πύλη του ΕΣΗΔΗΣ, όπου ο επίμαχος διαγωνισμός έλαβε αύξοντα αριθμό ....

Ανάδειξη αναδόχου έργου....Δεδομένου ότι σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω: α) τόσο στη διακήρυξη όσο και στο ΕΕΕΣ του ελεγχόμενου διαγωνισμού δεν περιλαμβάνεται ως λόγος αποκλεισμού η περ. γ της παρ. 4 του άρθρου 73 του ν.4412/2016 («εάν η αναθέτουσα αρχή διαθέτει επαρκώς εύλογες ενδείξεις που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο οικονομικός φορέας συνήψε συμφωνίες με άλλους οικονομικούς φορείς με στόχο τη στρέβλωση του ανταγωνισμού»), β) η έννοια του σοβαρού επαγγελματικού παραπτώματος, το οποίο συνιστά εν προκειμένω σύμφωνα με την οικεία διακήρυξη υποχρεωτικό λόγο αποκλεισμού, ερμηνεύεται ευρέως, ειδικά δε όταν δεν περιλαμβάνονται στη διακήρυξη ειδικότερες εκφάνσεις του, όπως η αποφυγή στρέβλωσης του ανταγωνισμού, καλύπτοντας κάθε παραπτωματική συμπεριφορά που έχει αντίκτυπο στην επαγγελματική αξιοπιστία και το κύρος του οικονομικού φορέα, όπως η παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, γ) ως δικαιολογητικά απόδειξης μη συνδρομής του σοβαρού επαγγελματικού παραπτώματος απαιτούνται, σύμφωνα με την οικεία διακήρυξη, πιστοποιητικά χορηγούμενα από τα αρμόδια επιμελητήρια και φορείς (ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ, ΕΕΤΕΜ), από τα οποία αποδεικνύεται ότι τα πρόσωπα με βεβαίωση του Μ.Ε.Κ., που στελεχώνουν την εργοληπτική επιχείρηση, δεν έχουν διαπράξει σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα, τα οποία και προσκομίστηκαν από την προσωρινή ανάδοχο, δ) στην προσωρινή ανάδοχο έχει επιβληθεί πρόστιμο από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, η δε σχετική απόφαση έχει δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως από 8.12.2017 (ΦΕΚ Β΄ 3104), ε) η ύπαρξη και μόνο απόφασης της Αρχής Ανταγωνισμού, με την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, δεν δύναται να οδηγήσει άνευ ετέρου στον αποκλεισμό του συμμετέχοντα οικονομικού φορέα και στ) η αναθέτουσα αρχή οφείλει να αξιολογεί τους κινδύνους που θα μπορούσε να διατρέξει, στην περίπτωση που αναθέσει τη σύμβαση σε προσφέροντα, του οποίου η ακεραιότητα ή η αξιοπιστία είναι αμφίβολη, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να παρασχεθούν έγγραφες διευκρινίσεις ως προς την τήρηση της διαδικασίας που προβλέπεται στις παρ. 7 έως 9 του άρθρου 73 του ν.4412/2016, και, ειδικότερα, ως προς την κλήση της ως άνω εταιρείας να προσκομίσει στοιχεία, προκειμένου να αποδείξει ότι έλαβε επανορθωτικά μέτρα επαρκή για την απόδειξη της αξιοπιστίας της (όπως διακοπή όλων των δεσμών με πρόσωπα ή οργανισμούς που εμπλέκονται στην παράνομη συμπεριφορά, μέτρα αναδιοργάνωσης προσωπικού, εφαρμογή συστημάτων υποβολής εκθέσεων και ελέγχου, δημιουργία δομής εσωτερικού ελέγχου για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης, έγκριση εσωτερικών κανόνων ευθύνης και αποζημίωσης – βλ. σημείο 102 του Προοιμίου της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ), ώστε να μην καταλείπεται αμφιβολία ως προς την ακεραιότητα και αξιοπιστία αυτής. Ενόψει των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, πρέπει να αναβάλει την οριστική του κρίση, προκειμένου η αναθέτουσα αρχή να προσκομίσει τα, αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη, στοιχεία.

Χ.Ε. Νοσοκομείου που αφορά την καταβολή σε αυτή ποσού 56.488,64 ευρώ ως αμοιβή της για τις υπηρεσίες γευμάτων (παρασκευή και διανομή) που αυτή παρέσχε, κατά το χρονικό διάστημα από 20/12/2013 έως 31/1/2014.(...) Ανεξαρτήτως των ανωτέρω και με δεδομένα ότι: δα) ήταν κατ’ αρχήν δυνατή η επιβολή των προβλεπομένων στο άρθρο 6 παρ. 5 της σύμβασης κυρώσεων σε βάρος της φερομένης ως δικαιούχου εταιρείας για 1) τις ελλείψεις κατά την εκτέλεση της σύμβασης του προβλεπομένου σ’ αυτήν προσωπικού οι οποίες διαπιστώθηκαν, εν προκειμένω, κατά τα ανωτέρω γενόμενα δεκτά και για τις οποίες μπορούσαν να επιβληθούν σωρευτικά τα προβλεπόμενα στην παρ. 10 του άρθρου 6 πρόστιμα (βλ. και άρθρο 27 παρ. 4 Κ.Π.Δ.), 2) πλημμελή εκπαίδευση των μαγείρων και του βοηθητικού προσωπικού των μαγειρείων και για ελλιπή καθαριότητα οι οποίες διαπιστώθηκαν στην 6298/27-3-2014 έκθεση αξιολόγησης του Τμήματος Κλινικής Διατροφής και οι οποίες αποτελούν παραβάσεις των προβλεπομένων στο Παράρτημα της σύμβασης υποχρεώσεων του αναδόχου, 3) όσον αφορά ορισμένους από τους εργαζομένους, για τη δήλωση εκ μέρους της φερόμενης ως δικαιούχου στο Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ. λιγότερων ημερών εργασίας, καθώς και ημερών εργασίας κατά τις Κυριακές και αργίες σε σύγκριση προς τις πράγματι, με βάση το παρουσιολόγιο, διενεργηθείσες, κατά παράβαση της προβλεπόμενης στο Παράρτημα και στην παρ. 9 του άρθρου 6 της σύμβασης, σχετικής υποχρέωσης του αναδόχου, όπως διαπιστώνεται με το 11348/2-6-2014 έγγραφο του Διοικητικού Διευθυντή προς το Δ.Σ. και 4) για απασχόληση μέρους του προσωπικού σε άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες της εταιρείας, όπως συμπεραίνεται με το ίδιο έγγραφο του Διοικητικού Διευθυντή, λαμβανομένης υπ’ όψη και της δήλωσης από τη φερόμενη ως δικαιούχο στο Ι.Κ.Α. περισσότερων ημερομισθίων από τα αναφερόμενα στο παρουσιολόγιο, δβ) με βάση την περ. β΄ της παρ. 5 του άρθρου 24 του Κ.Π.Δ., η αποπληρωμή του συμβατικού τιμήματος προϋποθέτει την προηγούμενη επιβολή και προσμέτρηση τυχόν προστίμων και κυρώσεων σε βάρος του αναδόχου, δγ) το Δ.Σ., εφόσον τίθεται ζήτημα παραβίασης των εν λόγω υποχρεώσεων του αναδόχου, οφείλει, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 6 της σύμβασης, να τον καλέσει σε απολογία και δδ) η παρέλευση μεγάλου χρονικού διαστήματος από το χρόνο παροχής των σχετικών υπηρεσιών, την οποία επικαλείται, ως αιτιολογικό θεμέλιο, το Δ.Σ., κατά την 9/5-6-2014 απόφαση του, προκειμένου να προβεί στην έγκριση της εξόφλησης του ελεγχομένου Χ.Ε., μη νομίμως ελήφθη σχετικώς υπ’ όψη, δεδομένου ότι δεν αποτελεί πρόσφορο κριτήριο για τη διαπίστωση της βαρύτητας των εν λόγω φερόμενων ως διενεργηθεισών συμβατικών παραβάσεων (βλ. άρθρο 6 παρ. 5), το Κλιμάκιο κρίνει ότι το Δ.Σ. του Νοσοκομείου δεν αιτιολόγησε νομίμως την απόφασή του να μην καλέσει τη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία σε απολογία, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 6 του άρθρου 6 της σύμβασης, προκειμένου να κρίνει αν και ποιου είδους κυρώσεις θα πρέπει να επιβληθούν κατά τα ανωτέρω σε βάρος της φερόμενης ως αναδόχου εταιρείας. Αποφαίνεται ότι το χρηματικό ένταλμα πληρωμής 2070, οικονομικού έτους 2014, του Ειδικού Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Πειραιά «…» δεν πρέπει να θεωρηθεί.