ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/185/2025

Μελέτη, προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος υποβρυχίων και υπογείων καλωδίων :Λόγω της έλλειψης των ανωτέρω ουσιωδών στοιχείων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να αναβληθεί η έκδοση οριστικής Πράξης του σχετικώς με τη νομιμότητα του υποβληθέντος προς έλεγχο Συμπληρώματος, προκειμένου, με επιμέλεια του φορέα, να προσκομισθούν, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση της παρούσας Πράξης, τα προαναφερθέντα, αναγκαία για την άσκηση του ελέγχου, στοιχεία.

Ο προσφέρων αίτησε την ακύρωση της απόφασης της αναθέτουσας αρχής που απέρριψε την προσφορά του και κατέβαλε την εγγυητική επιστολή συμμετοχής. Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η εξυγίανση των υπογείων δικτύων όδευσης καλωδίων και η συντήρηση των φρεατίων επισκέψεως από το κτήριο του αεροσταθμού έως το κτίριο του ραδιοβοηθήματος και του ανεμομέτρου άκρου 09, με εκτιμώμενη αξία 88.709,68 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Ο διαγωνισμός ήταν ανοικτός, κάτω των ορίων και ηλεκτρονικός, με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά.

Η Πράξη 84/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου «Συμπληρώματος Νο. 9 της Σύμβασης 2005/29.5.2020» για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής, με πρόσθετο τίμημα 1.567.765,39 ευρώ. Η τροποποίηση περιλαμβάνει την προμήθεια και εγκατάσταση πρόσθετου μήκους καλωδίων (1.489μ. 400kV και 1.319μ. 30kV) και την αλλαγή της μεθοδολογίας διάτρησης από HDD σε Auger Boring μεταξύ του Σταθμού Μετατροπής και του ΚΥΤ Κουμουνδούρου. Το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής Πράξης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου (σκέψη 14) με κρίσιμα στοιχεία, όπως το υπογεγραμμένο Συμπλήρωμα Νο 5, διευκρινίσεις για την αιτιολόγηση διαφοράς 792.077,00 ευρώ στη συνολική αξία της σύμβασης, πληροφορίες για τις εργασίες αναβάθμισης του ΑΔΜΗΕ που προκάλεσαν αλλαγές, και τεκμηρίωση της διασφαλισθείσας χρηματοδότησης του Συμπληρώματος.

Η απόφαση 211/2024 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας τροποποίησης της σύμβασης 41/21.4.2023 μεταξύ ΟΑΣΑ και εταιρείας «… ΑΒΕΤΕ» για προμήθεια εξοπλισμού Αυτόματου Συστήματος Συλλογής Κομίστρου σε επεκτάσεις Μετρό και Τραμ. Η τροποποίηση αυξάνει το αντικείμενο κατά 375.223,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ και παρατείνει χρονικά κατά 136 ημέρες. Το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρόκειται για «de minimis» τροποποίηση (άρθρο 337 παρ. 2 ν. 4412/2016), καθώς η αξία είναι κάτω από τα κατώτατα όρια (443.000 ευρώ) και το 10% της αρχικής σύμβασης (6.574.799,00 ευρώ), χωρίς να αλλάζει η φύση της. Επομένως, δεν απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης και εξαιρείται από προσυμβατικό έλεγχο (άρθρο 324 παρ. 5 ν. 4700/2020). Η υποβολή κρίνεται απαραδέκτως.

Μελέτη, Προμήθεια και Εγκατάσταση Καλωδίων και Σταθμών Ηλεκτροδίων για την Ηλεκτρική Διασύνδεση Συνεχούς Ρεύματος (...). Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα υποβληθέντα ενώπιόν του σχέδια «Συμπληρώματος Νο1 των Συμβάσεων 2001, 2002, 2003, 2004/26.5.2020» δεν υπάγονται στον έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, διότι η μείωση του περιθωρίου του επιτοκίου EURIBOR από 5 ποσοστιαίες μονάδες σε 3,5 αφορά επουσιώδη τροποποίηση παρεπόμενου οικονομικού όρου, σχετιζόμενου αποκλειστικά με τη χορηγούμενη στους αναδόχους προαιρετική έντοκη προκαταβολή και την αντίστοιχη αξία της εγγυητικής επιστολής προκαταβολής που θα κατατεθεί από αυτούς, δεν επιφέρει ουσιώδη μεταβολή του οικονομικού αντικειμένου των συμβάσεων, ούτε εισάγει όρους, που θα επέτρεπαν τη συμμετοχή διαφορετικών υποψηφίων ή την αποδοχή άλλης προσφοράς ή θα προσέλκυαν άλλους συμμετέχοντες, δικαιολογείται δε, κατά την κρίση  της αναθέτουσας αρχής,  από τη γενικότερη μείωση των επιτοκίων της αγοράς και το γεγονός ότι το μέσο περιθώριο επί του κόστους του επιτοκίου κυμαίνεται περίπου στις 3 με 3.5 ποσοστιαίες μονάδες (πρβλ. Ε΄ Κλ. 793/2018).

Η Πράξη 41/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει απαράδεκτη την εισαγωγή του σχεδίου Συμπληρώματος Νο3 της σύμβασης ΔΕΑ 419114_2021 μεταξύ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. και του οικονομικού φορέα «Metlen Energy & Metals A.E.». Η αρχική σύμβαση, που αφορούσε την υλοποίηση του ΚΥΤ Κουμουνδούρου Αττικής με προϋπολογισμό 46.000.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), υπερέβαινε το τότε ισχύον όριο του 1.000.000 ευρώ για υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αλλά δεν υποβλήθηκε σε αυτόν. Δεδομένου ότι η αρχική σύμβαση δεν διήλθε από τον προληπτικό έλεγχο, το Κλιμάκιο αποφασίζει ότι και η τροποποιητική αυτή σύμβαση (Συμπλήρωμα Νο3) δεν μπορεί νομίμως να ελεγχθεί, καθόσον δεν προβλέπεται από τη ρύθμιση του άρθρου 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020.

Η Πράξη 18/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου «Συμπληρώματος Νο 3 της Σύμβασης ΔΕΑ-99557» μεταξύ του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε.) και του οικονομικού φορέα ... S.R.L., σχετικά με την υλοποίηση του έργου της υποβρύχιας διασύνδεσης Πελοποννήσου-Κρήτης (Κύκλωμα 2 - Ανατολικό). Το εν λόγω Συμπλήρωμα τροποποιεί τη σύμβαση επιτρέποντας την αντικατάσταση των κρατήσεων καλής εκτέλεσης με ισόποση εγγυητική επιστολή. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι αυτή η αλλαγή συνιστά μη ουσιώδη τροποποίηση, κατά την έννοια του άρθρου 337 παρ. 4 του ν. 4412/2016, καθώς δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης.

Αποπεράτωση κτιριακών υποδομών...Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην 3η σκέψη της παρούσας, οι ως περιγραφόμενες συμπληρωματικές εργασίες προέκυψαν το πρώτον κατά την εκτέλεση του έργου, κατόπιν υποδείξεων αφενός της ΔΕΔΔΗΕ, αφετέρου της Εφορείας Αρχαιοτήτων ... Ειδικότερα, η μεν τοποθέτηση του μετρητή σε τσιμεντοκολώνα υποδείχθηκε από τη ΔΕΔΔΗΕ, η δε υπογειοποίηση των καλωδίων έως το σημείο σύνδεσης του μετρητή από την Εφορεία Αρχαιοτήτων. Οι ως άνω, κατόπιν υποδείξεων εργασίες, στον περιβάλλοντα χώρο του κτηρίου επέφεραν και την ανάγκη εκτέλεσης των υπολοίπων εργασιών, οι οποίες αναφέρονται στον 1ο Α.Π.Ε. (ενδεικτικά εκσκαφές χανδάκων για την τοποθέτηση καλωδίων, προμήθεια σωλήνων προστασίας υπογείων καλωδίων, εργασίες καθαιρέσεως επιχρισμάτων και χρωματισμών). Ακολούθως, όλες οι αναφερόμενες στον 1ο Α.Π.Ε. εργασίες που αφορούν στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση συνάπτονται άμεσα με τα διαλαμβανόμενα στα ανωτέρω έγγραφα της ΔΕΔΔΗΕ και της Εφορείας Αρχαιοτήτων και πρόκειται να εκτελεσθούν σε συμμόρφωση με αυτά. Περαιτέρω, οι ως άνω εργασίες κατέστησαν αναγκαίες ένεκα της φύσης του αντικειμένου του έργου, το οποίο έχει χαρακτηρισθεί ως μνημείο λόγω του ιδιαίτερου κατασκευαστικού και ιστορικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζει, ενώ η εκτέλεσή τους είναι απαραίτητη για την ηλεκτροδότηση του κτηρίου, ήτοι για την άρτια ολοκλήρωση και τη λειτουργικότητά του. Τέλος, όλες οι ανωτέρω εργασίες ναι μεν δεν είχαν προβλεφθεί στην τεχνική περιγραφή και στον προϋπολογισμό του αρχικού έργου και συνεπώς χαρακτηρίζονται ως νέες εργασίες, ωστόσο ούτε ήταν δυνατόν να προβλεφθούν το μεν λόγω των επιγενόμενων υποδείξεων της ΔΕΔΔΗΕ και της Εφορείας Αρχαιοτήτων …, το δε της προαναφερθείσας φύσης του έργου ως μνημείου.

Προμήθεια θερμικών υποσταθμών και εγκατάστασης θερμικών υποσταθμών Τηλεθέρμανσης:..ζητείται η αναθεώρηση της 1343/2018 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην υπό στοιχ. II σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι απαραδέκτως υποβλήθηκε για έλεγχο στο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου η ήδη υπογραφείσα και εν μέρει εκτελεσθείσα, και μάλιστα κατά το μεγαλύτερο μέρος της, σύμβαση, με αντικείμενο την «Προμήθεια θερμικών υποσταθμών και εγκατάστασης θερμικών υποσταθμών Τηλεθέρμανσης ...», όπως ορθά έκρινε και το VI Τμήμα με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όσα δε αντίθετα υποστηρίζονται με την κρινόμενη αίτηση είναι απορριπτέα ως αλυσιτελή. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η κατάπτωση του κατατεθέντος από την αιτούσα παραβόλου υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 73 παρ. 4 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η κατάπτωση του κατατεθέντος από την αιτούσα παραβόλου υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 73 παρ. 4 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο).

Μελέτη, Προμήθεια και Εγκατάσταση Καλωδίων και Σταθμών Ηλεκτροδίων(...)Ενόψει των ανωτέρω το Δικαστήριο κρίνει, κατά παραδοχή των όσων προβάλλονται με την υπό κρίση προσφυγή, ότι ναι μεν σύμφωνα με το ελεγχόμενο συμπλήρωμα υπόκεινται σε αναθεώρηση οι τιμές των εργασιών και προμηθειών εξοπλισμού και υλικών της αρχικής σύμβασης από 1.1.2021 και μετά ώστε κατά τρόπο εύλογο να εξευρεθεί η αναθεώρηση του συνολικού εργολαβικού ανταλλάγματος της αρχικής σύμβασης και έτσι να μην διαταραχθεί η ισορροπία αυτής και να μην τεθεί σε διακινδύνευση η επίτευξη του τελικού αποτελέσματος στο οποίο και μόνο απέβλεψαν τα μέρη, πλην όμως, εφόσον εν προκειμένω δεν νοείται ολοκλήρωση της εκτέλεσης της εν λόγω αρχικής σύμβασης πριν από την παράδοση του έργου έτοιμου προς λειτουργία, το δε ποσό της αναθεώρησης ενσωματώνεται στο συνολικό εργολαβικό αντάλλαγμα, το οποίο δεν έχει εισέτι καταβληθεί και εκκαθαρισθεί, ενώ οι ήδη διενεργηθείσες τμηματικές καταβολές αυτού είναι προκαθορισμένα ποσοστά που δεν αντιστοιχούν στο κόστος εκτέλεσης των επιμέρους οικείων εργασιών και δεν προσδιορίζονται από την επιμέτρηση αυτών, η εφαρμογή των μαθηματικών τύπων της αναθεώρησης από 1.1.2021 και σε εργασίες που έχουν ήδη εκτελεσθεί πριν από την υπογραφή του ελεγχόμενου συμπληρώματος αλλά μετά την 1.1.2021 δεν μπορεί να νοηθεί ότι προκαλεί αναδρομική αύξηση του τιμήματος της αρχικής σύμβασης και ότι παραβιάζει τη γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, σύμφωνα με την οποία τα έννομα αποτελέσματα των διοικητικών συμβάσεων δεν δύνανται να ανατρέχουν σε χρόνο προγενέστερο της σύναψης αυτών. Συνεπώς, ο όρος που τέθηκε με την προσβαλλόμενη Πράξη είναι ανακλητέος.(...)	Δέχεται την προσφυγή. Ανακαλεί την 21/2024 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά το μέρος που με αυτήν τέθηκε όρος για την υπογραφή, μεταξύ της προσφεύγουσας και της εταιρείας «AS», του «Συμπληρώματος Νο 4 της Σύμβασης 2002/26.5.2020» που αφορά στην υλοποίηση του έργου «Μελέτη, Προμήθεια και Εγκατάσταση Καλωδίων και Σταθμών Ηλεκτροδίων για την Ηλεκτρική Διασύνδεση Συνεχούς Ρεύματος μεταξύ Κρήτης και Αττικής (2 Χ 500 MW)», ΤΜΗΜΑ Β: «Μελέτη, προμήθεια και εγκατάσταση του υποβρύχιου καλωδιακού συστήματος ανατολικού πόλου».