ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/319/2025

Η απόφαση του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Πράξη 152/2024) αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας με τίτλο «ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ». Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη του έργου ανέρχεται σε 2.700.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Το έργο είναι συγχρηματοδοτούμενο από ενωσιακούς πόρους (Ταμείο Συνοχής/ΕΣΠΑ). Σύμφωνα με το άρθρο 324 του ν. 4700/2020, για συγχρηματοδοτούμενα έργα των ΟΤΑ, ο υποχρεωτικός έλεγχος από το Κλιμάκιο διενεργείται μόνο εάν η δαπάνη υπερβαίνει τα 5.000.000,00 ευρώ. Καθώς η δαπάνη του έργου υπολείπεται του ορίου αυτού, το σχέδιο σύμβασης κρίνεται απαραδέκτως εισαγόμενο ενώπιον του Κλιμακίου για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.

Καθορισμός αποδοχών του Προέδρου Διοικητικού Συμβουλίου-Γενικού Διευθυντή και των αποζημιώσεων των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας με την επωνυμία «Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (Α.Π.Ε.-Μ.Π.Ε. Α.Ε.).

Ανάκληση της 106/2013 Πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο VII Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου...Για την Εξόφληση του 3ου και 4ου λογαριασμού της μελέτης με τίτλο «Σχέδιο Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ)/Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ) Δήμου ......». 

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο σύμβασης για το έργο του Δήμου Λευκάδας με τίτλο «Επέκταση δικτύων αποχέτευσης Δ.Ε Λευκάδας, Νυδρίου και Βασιλικής», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 4.491.436,62 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. Το έργο συγχρηματοδοτείται από ενωσιακούς πόρους (ΕΣΠΑ 2014-2020 και Ταμείο Συνοχής). Η Πράξη έκρινε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 3 του ν.4700/2020, ο υποχρεωτικός έλεγχος νομιμότητας από Κλιμάκιο για συγχρηματοδοτούμενες συμβάσεις ΟΤΑ διενεργείται μόνο αν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη υπερβαίνει τα 5.000.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. Καθώς η δαπάνη του συγκεκριμένου έργου υπολείπεται του ορίου αυτού, αποφασίστηκε ότι το σχέδιο σύμβασης απαραδέκτως εισάγεται ενώπιον του Κλιμακίου για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας.

Η Πράξη 59/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΟΔΟΦΩΤΙΣΜΟΥ ΠΟΛΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ». Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη ανέρχεται σε 2.766.008,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Το Έργο συγχρηματοδοτείται από ενωσιακούς πόρους στο πλαίσιο του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης (με πόρους της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 324 του ν. 4700/2020, οι συγχρηματοδοτούμενες συμβάσεις ΟΤΑ ελέγχονται υποχρεωτικά μόνο αν η δαπάνη υπερβαίνει τα 5.000.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Επειδή η δαπάνη είναι κατώτερη, το σχέδιο σύμβασης υποβλήθηκε απαραδέκτως για έλεγχο νομιμότητας.

ΕΡΓΑ.Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα προηγουμένως έγιναν δεκτά, το ως άνω χρηματικό ένταλμα πληρωμής που αφορά στην πληρωμή του 4ου λογαριασμού της άνω σύμβασης, ανεξαρτήτως του ότι συντάχθηκε κατά τη διάρκεια της παράτασης της προθεσμίας περαίωσης των εργασιών της προαναφερθείσας σύμβασης δοθέντος ότι δεν περιλαμβάνει δαπάνη αυτοτελώς προερχόμενη από την παράταση, δεν υπόκειται στον προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η Πράξη 82/2024 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης που αφορά την «Εκπόνηση μελετών για την ανέγερση νέου κτιρίου της Σχολής Θετικών Επιστημών» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 1.821.529,96 ευρώ (πλέον ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι το σχέδιο σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως προς έλεγχο. Η απόφαση βασίστηκε στο γεγονός ότι η εν λόγω πράξη συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τον ν. 4700/2020, οι συγχρηματοδοτούμενες συμβάσεις απαιτούν υποχρεωτικό έλεγχο μόνο αν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη υπερβαίνει τα 5.000.000 ευρώ, όριο κάτω από το οποίο βρίσκεται η εξεταζόμενη σύμβαση.

Η Πράξη 09/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας νέου σχεδίου σύμβασης για το έργο «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΡΓΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΩΤΙΚΟΥ ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟΥ ΜΟΡΝΟΥ – ΜΑΡΑΘΩΝΑ. ΤΜΗΜΑ: ΚΛΕΙΔΙ – ΔΑΦΝΟΥΛΑ». Το νέο σχέδιο υποβλήθηκε από την Ε.Υ.Δ.Α.Π. Α.Ε. προς έλεγχο, καθώς στο αρχικό, που είχε ήδη κριθεί θετικά (Πράξη 265/2024), είχε παραλειφθεί εκ παραδρομής η Ε.Π.Ε.Υ.Δ.Α.Π. ως τρίτο συμβαλλόμενο μέρος, αν και αποτελεί κύριο του έργου και χρηματοδότη. Το Κλιμάκιο έκρινε παραδεκτή τη νέα υποβολή, καθώς η προηγουμένη σύμβαση δεν είχε υπογραφεί. Διευκρινίζεται ότι το έργο έχει επείγοντα χαρακτήρα και αποσκοπεί σε αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων. Κατόπιν ελέγχου, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του νέου σχεδίου σύμβασης.

Απαραδέκτως υποβάλλεται για έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αυτοτελώς σχέδιο σύμβασης, που συνήφθη κατ' ενάσκηση δικαιώματος προαίρεσης καθόσον θα έπρεπε να είχε ελεγχθεί στο πλαίσιο αρχικής σύμβασης, στην οποία είχε προβλεφθεί η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής για την άσκηση του σχετικού δικαιώματος προαίρεσης. Και τούτο διότι σε περίπτωση σύναψης σύμβασης στην οποία επιφυλάσσεται δικαίωμα προαίρεσης υπέρ της αναθέτουσας αρχής, στον έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου υπόκειται, κατ' άρθρο 19 παρ.7 του π.δ/τος 774/1980, η σύμβαση στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος προαίρεσης. Σε περίπτωση που η αναθέτουσα αρχή, μη συνυπολογίζοντας την οικονομική αξία του δικαιώματος προαίρεσης, δεν υποβάλλει το αρχικό σχέδιο σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας, απαραδέκτως υποβάλλει αυτοτελώς στη συνέχεια και δη μετά την άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης το σχετικό σχέδιο σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων (1418/1984) προκύπτουν τα ακόλουθα: α) Ο κανόνας σύμφωνα με τον οποίο ο Α.Π.Ε. συντάσσεται και εγκρίνεται πριν από τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας περαίωσης του έργου ή της νόμιμης παράτασης αυτής ισχύει στην περίπτωση κατά την οποία ο εν λόγω Α.Π.Ε. περιλαμβάνει πρόσθετες εργασίες, οι οποίες πρέπει να ολοκληρώνονται εντός των ανωτέρω προθεσμιών. Στην περίπτωση, όμως, κατά την οποία η σύνταξη Α.Π.Ε. σκοπό έχει τη διάθεση των απρόβλεπτων δαπανών (απρόβλεπτα) μιας εργολαβικής σύμβασης και μάλιστα για την κάλυψη αυξημένης δαπάνης αναθεώρησης, νομίμως η σύνταξη του εν λόγω Α.Π.Ε. λαμβάνει χώρα σε χρονικό σημείο μεταγενέστερο της εκπνοής της συμβατικής προθεσμίας εκτέλεσης του έργου ή της νόμιμα χορηγηθείσας παράτασης αυτής, εφόσον η ανωτέρω δαπάνη δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί πριν από τις προθεσμίες αυτές. β) Η αναθεώρηση – αύξηση ή μείωση – των συμβατικών τιμών κάθε σύμβασης δημοσίου έργου υπολογίζεται, για κάθε αναθεωρητική περίοδο, με βάση τον τύπο της παρ. 5 του άρθρου 10 του ν. 1418/1984, του οποίου ο συντελεστής «σ» προσδιορίζεται με απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.. Η αναθεώρηση υπολογίζεται καταρχήν προσωρινά, με βάση τους συντελεστές της προηγούμενης αναθεωρητικής περιόδου και στη συνέχεια, μετά την κοινοποίηση των νέων συντελεστών, υπολογίζεται οριστικά η αναθεώρηση και περιλαμβάνεται στην πρώτη πιστοποίηση που ακολουθεί την κοινοποίηση αυτή. Από τα παραπάνω συνάγεται ότι, εφόσον το τελικό ποσό της αναθεώρησης συναρτάται, όπως προεκτέθηκε, με προσδιοριζόμενο με απόφαση του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. συντελεστή, δηλαδή με κανόνα που καθιερώνεται ως υποχρεωτικός μετά την ανάθεση δημοσίου έργου, νομίμως το τυχόν αυξημένο ποσό αναθεώρησης καλύπτεται από το κονδύλι των απρόβλεπτων που περιλαμβάνεται στη σύμβαση, καθόσον μάλιστα η απαγόρευση της μεταφοράς των κονδυλίων της σύμβασης αφορά, κατά τη ρητή διατύπωση του νόμου, μόνο στην αναθεώρηση και τον Φ.Π.Α.. γ) Είναι νόμιμη η σύνταξη Α.Π.Ε. που παρουσιάζει αύξηση σε σχέση με τη συνολική συμβατική δαπάνη σε ποσοστό έως και 20% αυτής.