ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/75/2025

Η Πράξη 149/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «Συντήρηση κτιριακών υποδομών 1ου και 3ου ΕΠΑΛ και Δημοσίου ΙΕΚ Τρίπολης», προϋπολογισμού 1.917.697,70 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Η αναθέτουσα αρχή ήταν η εταιρεία «ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.Ε.». Ο διαγωνισμός διεξήχθη ως ανοικτός, με κριτήριο ανάθεσης τη χαμηλότερη τιμή, χρησιμοποιώντας το σύστημα ελεύθερης συμπλήρωσης ανοιχτού τιμολογίου για κατ’ αποκοπή τίμημα. Υποβλήθηκε μόνο μία προσφορά (από την «… Α.Τ.Ε.»), η οποία κρίθηκε ως προσωρινός ανάδοχος. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η επιλογή του συγκεκριμένου συστήματος υποβολής προσφορών αιτιολογείται νομίμως. Καθώς δεν διαπιστώθηκαν νομικές πλημμέλειες, αποφασίστηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση για μια μικρή διόρθωση στη διατύπωση στη δεύτερη σελίδα του σχεδίου.

Η προσφεύγουσα εταιρεία αιτείται να γίνει δεκτή η προδικαστική προσφυγή της και να τροποποιηθεί η υπ’ αριθμ. 21/2017 Διακήρυξη του Ανοιχτού Δημόσιου Ηλεκτρονικού Διαγωνισμού για την προμήθεια ακτινολογικού συγκροτήματος (CPV 33111400-5). Επιπλέον, ζητεί την αναστολή του διαγωνισμού μέχρι την τροποποίηση των τεχνικών προδιαγραφών, οι οποίες κατά την προσφεύγουσα περιορίζουν αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό και ευνοούν συγκεκριμένους κατασκευαστές. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια ακτινολογικού συγκροτήματος για το Νοσηλευτικό Ίδρυμα Μετοχικού Ταμείου Στρατού (Ν.Ι.Μ.Τ.Σ.) με προϋπολογισμό 300.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%).

Αμμοληψία. Παραχώρηση, εκμίσθωση του δικαιώματος. Συνέπειες πραγματικού ελαττώματος του μισθίου.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η διάρκεια της παραχωρήσεως δικαιώματος αμμοληψίας ή χορηγήσεως σχετικής αδείας και το τίμημα που ορίσθηκαν στην διακήρυξη, στην εγκριτική των πρακτικών αυτής απόφαση και στο τυχόν υπογραφέν σχετικά μ αυτή συμβόλαιο είναι δεσμευτικά για την Διοίκηση και τον αναδειχθέντα πλειοδότη. Λόγοι αναφερόμενοι στην πραγματική κατάσταση του ακινήτου, από το οποίο θα γίνεται η αμμοληψία, δεν επιφέρουν μείωση του συμφωνηθέντος τιμήματος ούτε συνιστούν λόγο παρατάσεως της διαρκείας της παραχωρήσεως, όταν μάλιστα τούτο ρητά προβλέπεται στις προαναφερθείσες πράξεις.

Με την προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση: α) της απόφασης της Υπηρεσιακής Γραμματέως της αναθέτουσας αρχής με αριθμό 6312/16.12.2022 και με θέμα: «Έγκριση του υπ’ αρ. 23/2022 πρακτικού της τριμελούς επιτροπής διενέργειας και αξιολόγησης διαγωνισμών και κατακύρωση του αποτελέσματος για το Τμήμα 3 του ανοιχτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού άνω των κοινοτικών ορίων που διενεργήθηκε με την με αριθ. …/04.08.2022 (…) διακήρυξη για την ανάθεση της σύμβασης ‘…’, στο πλαίσιο του έργου …, Βελτιώνοντας την ενεργειακή απόδοση: Επίδειξη σε δημόσια κτήρια, “…”, το οποίο υλοποιείται μέσω του Προγράμματος Διασυνοριακής Συνεργασίας INTERREG IPA ‘…’» και β) της απόφασης του ίδιου οργάνου με αριθμό 5804/23.11.2022 και με θέμα: «Έγκριση των υπ’ αρ. 8 και 13/2022 πρακτικών της τριμελούς επιτροπής διενέργειας και αξιολόγησης διαγωνισμών που αφορούν τα δύο πρώτα στάδια της διαδικασίας ανάθεσης και ανάδειξη προσωρινού αναδόχου για το Τμήμα 3 του ανοιχτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού άνω των κοινοτικών ορίων που διενεργήθηκε με την με αριθ. …/04.08.2022 (…) διακήρυξη για την ανάθεση της σύμβασης ‘…’, στο πλαίσιο του έργου …, Βελτιώνοντας την ενεργειακή απόδοση: Επίδειξη σε δημόσια κτήρια, “…”, το οποίο υλοποιείται μέσω του Προγράμματος Διασυνοριακής Συνεργασίας INTERREG IPA ‘…’».

Μη νόμιμη η καταβολή δαπάνης για αμοιβή σε ιδιωτική εταιρεία για την παροχή υπηρεσιών καθαρισμού των χώρων  Νοσοκομείου και τριών (3) Κέντρων Υγείας, κατόπιν αναθέσεως με διαπραγμάτευση, μετά από κήρυξη ως άγονου του διενεργηθέντος ανοιχτού διαγωνισμού και προκήρυξης επαναληπτικού ομοίου και μέχρι της διαδικασίας ολοκλήρωσης αυτού, καθόσον η ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών έγινε με μηνιαίο τίμημα που υπερέβαινε την αντίστοιχη μηνιαία προυπολογιζόμενη δαπάνη τόσο του αρχικού όσο και του επαναληπτικού διαγωνισμού κατά 6.078 ευρώ, χωρίς να αιτιολογείται από την άποψη των αρχών της χρηστής και οικονομικής διαχείρισης και οικονομικότητας κατ’άρθρο 1 του ν.2362/1995, όπως ισχύει, ενώ μπορούσε να το διαπραγματευτεί, παρά το γεγονός ότι δε δεσμεύετο,  ως αυτοτελής και ανεξάρτητη διαδικασία ανάθεσης, από τη διακήρυξη του ανοιχτού διαγωνισμού. Η κατάθεση αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμμετέχοντα στο διαγωνισμό εμποδίζει την σύναψη της συμβάσεως και όχι την πρόοδο της διαγωνιστικής διαδικασίας, ούτως ώστε δε δύναται να θεωρηθεί ως εμπλοκή που καθυστερεί την προκήρυξη του επαναληπτικού διαγωνισμού. Η μη υπέρβαση του Παρατηρητηρίου τιμών της Ε.Π.Υ., δεν επαρκεί για την αιτιολογία της επιιβάρυνσης του προυπολογισμού του Νοσοκομείου με το ως άνω αυξημένο μηνιαίο τίμημα και δεν απαλλάσσει την αναθέτουσα αρχή από την υποχρέωση τήρησης των εν λόγω αρχών. (άρθρο 13 ν.3918/2011)  Μη εφαρμογή, εν προκειμένω, του άρθρου 37 του ν.4237/2014, αφού δε συντρέχουν οι απαιτούμενες σε αυτό προυποθέσεις. 

Η Πράξη 29/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Ελευσίνας «Αποκατάσταση κτιριακού συγκροτήματος ΙΡΙΣ». Το συμβατικό τίμημα της συμπληρωματικής σύμβασης είναι 159.565,87 ευρώ, με τη συνολική σωρευτική υπέρβαση (μαζί με την 1η ΣΣ) να ανέρχεται σε 36,49% της αρχικής σύμβασης, ποσοστό που τηρεί το νόμιμο όριο του 50%. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες, που απαιτήθηκαν λόγω έντονης φθοράς, ρηγματώσεων και διάβρωσης στα δομικά στοιχεία των Κτιρίων 1 & 2, πληρούν τις προϋποθέσεις του ν.4412/2016. Για τεχνικούς λόγους δεν επιτρέπεται η αλλαγή αναδόχου. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της παράτασης της διάρκειας της αρχικής σύμβασης.

Η Πράξη 7/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «Κατασκευή 2 Κτηριακών Συγκροτημάτων των 13 Διαμερισμάτων, στο Στρατόπεδο "ΚΑΤΕΧΑΚΗ" και 1 Κτηριακού Συγκροτήματος των 13 Διαμερισμάτων στο Α/Δ Μαριτσών, της ν. Ρόδου», από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Το έργο, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 6.000.000,00 ευρώ (με Φ.Π.Α.), ανατέθηκε στην εταιρεία «.. Α.Τ.Ε.» με συμβατικό τίμημα 4.302.014,82 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) και μέση έκπτωση 11,34%. Το Κλιμάκιο, αφού εξέτασε τα στοιχεία του διαγωνισμού και διαπίστωσε ότι δεν ασκήθηκαν ένδικα μέσα και δεν υπήρχαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση ότι οι τροποποιήσεις της σύμβασης πρέπει να τηρούν τις διατάξεις του ν.4412/2016.

Το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο τροποποιητικής (συμπληρωματικής) σύμβασης για την «Ενεργειακή αναβάθμιση εγκαταστάσεων ύδρευσης και αποχέτευσης» της Δ.Ε.Υ.Α. Ξυλοκάστρου - Ευρωστίνης. Η τροποποίηση, η οποία αυξάνει το αρχικό συμβατικό τίμημα κατά 228.200,00 ευρώ (10,1%), κρίθηκε «ουσιώδης» και υποβλήθηκε σε προσυμβατικό έλεγχο. Οι πρόσθετες προμήθειες και εργασίες κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, καθώς διαπιστώθηκαν σοβαρές φθορές και διαβρώσεις σε δομικά μέρη και ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό. Η απόφαση έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 337 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016, καθώς η αλλαγή αναδόχου θα ήταν ασύμφορη για τεχνικούς λόγους συμβατότητας, ενώ η αύξηση παραμένει εντός του επιτρεπόμενου ορίου του 50%. Κατόπιν τούτων, δεν κωλύεται η υπογραφή της συμπληρωματικής σύμβασης.

Το μεν άρθρο 5 παρ. 3 του π.δ. 609/85 (κατά το οποίο ο προϋπολογισμός της Υπηρεσίας αποτελεί το ανώτατο όριο προσφορών, εκτός εάν η διακήρυξη ορίζει το αντίθετο και ο προϋπολογισμός μπορεί να είναι αναλυτικός ή να περιλαμβάνει κατ’ αποκοπή τίμημα για το έργο ή τμήματά του) δεν ορίζει ρητώς ότι προσφορές με επιμέρους τιμές μεγαλύτερες των σχετικών τιμών του τιμολογίου της Υπηρεσίας απορρίπτονται ως απαράδεκτες, το δε άρθρο 7 παρ. 3 του αυτού π.δ. (κατά το οποίο, στο σύστημα προσφορών με επιμέρους ποσοστά έκπτωσης, επιτρέπεται μηδενική ή αρνητική έκπτωση σε ομάδες εργασιών εάν η συνολική έκπτωση είναι θετική) δεν παρέχει προφανές εξ αντιδιαστολής επιχείρημα υπέρ της άποψης της αιτούσας ότι στο εφαρμοσθέν εν προκειμένω σύστημα του άρθρου 9 του π.δ. 609/85 (σύστημα προσφοράς με ελεύθερη συμπλήρωση τιμολογίου), ελλείψει αντίστοιχης ρύθμισης, δεν επιτρέπονται αρνητικές εκπτώσεις σε επιμέρους κονδύλια του τιμολογίου.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος σχεδίου «συμπληρωματικής – τροποποιητικής» σύμβασης, κατά το μέρος εκείνο που αφορά στην καταβολή στην ανάδοχο ποσού 228.000,0 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., ως κατ’ αποκοπήν αποζημίωση, καθώς, όπως και οι ίδιοι οι ανωτέρω συμβαλλόμενοι συνομολογούν, η φερόμενη ως “2η συμπληρωματική σύμβαση”, που ενσωματώνει την ως άνω κατ’ αποκοπή “δαπάνη δυσμενών συνθηκών”, συνιστά, κατ’ ουσίαν, εξισωτική τακτοποίηση των εκατέρωθεν παροχών, κατόπιν διαπραγμάτευσης και συμβιβαστικής - μεταξύ των συμβαλλομένων - αντιμετώπισης της διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, με την τελικώς επιτευχθείσα συμφωνία τους στο ανωτέρω ύψος του μέλλοντος να καταβληθεί διορθωτικού ποσού. Πρόκειται δηλαδή για αποκαταστατικό μέτρο, κατ’ επίκληση των άρθρων 200, 288 και 388 ΑΚ, της - κατά συνομολόγησή τους - διαταραχθείσας ισορροπίας της σύμβασης, συνεπεία των μεταγενέστερων εξαιρετικών γεγονότων που λήφθησαν υπόψη, τα οποία οδήγησαν σε αιφνίδια μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσής της, σε βαθμό που αφενός έχει καταστεί ζημιογόνα για την ανάδοχο και αφετέρου υπερβαίνει τον, κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, δυνάμενο να αναληφθεί από αυτήν κίνδυνο.