Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/134/2026

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, η επιλογή της διαδικασίας με διαπραγμάτευση δεν συνιστά πρόσφορο μέσο για την αντιμετώπιση της επικαλούμενης από την αναθέτουσα αρχή ανάγκης και η ανάθεση της σύμβασης θα έπρεπε να γίνει μέσω προσφυγής στις ανοικτές ή κλειστές διαγωνιστικές διαδικασίες, με σύντμηση προθεσμιών, η δε προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ χωρίς να συντρέχουν οι εκ του νόμου τασσόμενες προϋποθέσεις συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια, καθόσον πλήττει τον ανταγωνισμό και παραβιάζει τις αρχές της διαφάνειας και της ισότητας συμμετοχής στη διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης (ΕλΣυν Ολ. 304/2023 σκ. 23).

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας. (...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τον διαφωνούντα Επίτροπο, η ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία με τη διαδικασία της απευθείας αναθέσεως, δεν είναι νόμιμη. Τούτο, δε, διότι, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που τίθενται από τις διατάξεις του άρθρου 32 του ν. 4412/2016, οι οποίες τυγχάνουν εν προκειμένω εφαρμογής, για την επιτρεπτή προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία. Ειδικότερα, δοθέντος ότι η εκτιμώμενη αξία των εν λόγω υπηρεσιών, οι οποίες καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες του Νοσοκομείου, υπολογιζόμενη σε βάση δωδεκαμήνου, σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις των διατάξεων του άρθρου 6 παρ. 11 του ανωτέρω νόμου για τις συμβάσεις υπηρεσιών περιοδικού χαρακτήρα, υπερβαίνει το ποσό των 209.000 ευρώ (βλ. σκ. ΙΙ), προϋπόθεση για την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγματεύσεως χωρίς προηγούμενη δημοσίευση είναι, σύμφωνα με τις προμνησθείσες διατάξεις του άρθρου 32, η συνδρομή κατεπείγουσας ανάγκης, οφειλόμενης σε γεγονότα απρόβλεπτα για την αναθέτουσα αρχή. (...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω η ελεγχόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη και το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθεί.

Αποκατάσταση ζημιών κεντρικής κοίτης ρέματος.(...)	Ο πρώτος ως άνω προβαλλόμενος ισχυρισμός των προσφευγόντων ότι, εν προκειμένω, τυγχάνουν εφαρμογής οι εξαιρετικές διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 5 του ν. 998/1979, οι οποίες θέτουν, ως μόνη προϋπόθεση για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ′ του ν. 4412/2016, να αφορά η οικεία σύμβαση στην εκτέλεση αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών δασοτεχνικών έργων ορεινής υδρονομίας σε περιοχές που έχουν κηρυχτεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, λόγω πυρκαγιών ή πλημμυρών, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθόσον οι ανωτέρω διατάξεις του ν. 998/1979 έχουν την έννοια ότι δικαιολογείται η κατ’ εξαίρεση προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις της διάταξης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ′ του ν. 4412/2016, η οποία εφαρμόζεται παράλληλα και συμπληρωματικά προς τις προαναφερθείσες διατάξεις. Εξάλλου, μόνο το γεγονός ότι έχει παραταθεί η κήρυξη της Τοπικής Κοινότητας Περτουλίου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δεν αρκεί για την απόδειξη ότι πληρούται η προϋπόθεση του κατεπείγοντος που απαιτεί η εξαιρετικού χαρακτήρα διάταξη του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 (βλ. ΕλΣυν Ολ. 1325/2023, σκ. 20, Έβδ. Τμ. 888/2023, σκ. 40, 460/2023, σκ. 17).	Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, εν όψει της συντελεσθείσας, κατά τα ανωτέρω, τα έτη 2021-2022, μεταβολής της οργανωτικής δομής των Δασικών Υπηρεσιών, η έκδοση της εγκριτικής της προσφυγής στην ελεγχόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης απόφασης, τον Ιούλιο 2023, ήτοι περίπου ενάμιση (1 ½) έτος μετά την εκδήλωση των φαινομένων του Δεκεμβρίου 2021 και δύο (2) μήνες μετά την έγκριση της οικείας χρηματοδότησης, δεν ανάγεται, κατά την πλειοψηφούσα άποψη, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τους προσφεύγοντες, στη σφαίρα ευθύνης της ως άνω αναθέτουσας αρχής, το μεν, διότι, μέχρι τις 22.6.2022 δεν είχε ολοκληρωθεί η στελέχωσή της με το απαιτούμενο για την εύρυθμη λειτουργία της προσωπικό, το δε, διότι, και μετά τις 22.6.2022 και μέχρι τις 5.7.2023, δεν διέθετε εκ του νόμου αποφασιστική αρμοδιότητα και δεν μπορούσε, ως εκ τούτου, να εκκινήσει σχετική διαγωνιστική διαδικασία (πρβλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 888/2023, σκ. 32 και 33, 681/2023, σκ. 24).(...) Για τους λόγους αυτούς.Συνεκδικάζει τις με Α.Β.Δ. 755/30.1.2024 και 833/31.1.2024 προσφυγές ανάκλησης. Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης.Ανακαλεί την 1/2024 Πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία Επιτρόπου στην Π.Ε. Τρικάλων. 


	

Αντιμετώπιση καταστροφών που προκλήθηκαν από τις θεομηνίες.(...)Με τα δεδομένα αυτά, ορθώς αναδείχθηκε με την προσβαλλόμενη Πράξη ως διακωλυτικός λόγος υπογραφής της σύμβασης η μη νόμιμη προσφυγή του Δήμου Αργιθέας στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, δεδομένου ότι ούτε από την 55/2025 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής περί έγκρισης προσφυγής στην εν λόγω διαδικασία και την επακολουθήσασα αυτής σχετική πρόσκληση, αλλά ούτε και από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου αποδεικνύεται ότι συντρέχουν σωρευτικά οι απαιτούμενες από το νόμο προϋποθέσεις.	Για τους λόγους αυτούς.Απορρίπτει την από 1.8.2025 (ΑΒΔ 1519/1.8.2025) προσφυγή του Δήμου Αργιθέας.Δεν ανακαλεί την 9/2025 πράξη της Υπηρεσίας Επιτρόπου 

Προμήθεια καυσίμων:Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει κατά πλειοψηφία ότι η ελεγχόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης είναι νομικά πλημμελής, καθόσον η γνωστοποίηση της οικείας πρόσκλησης μόνο μέσω ανάρτησης στην ιστοσελίδα του Δήμου και τοιχοκόλλησής της στον πίνακα ανακοινώσεων του Δήμου ούτε εναρμονίζεται με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης όπως προβλέπεται στα άρθρα 32 παρ. 2 και 61 παρ 2 του ν. 4412/2016, κατά την οποία η διαπραγμάτευση συνδέεται με την αποστολή γραπτής πρόσκλησης προς έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς να υποβάλουν σχετική προσφορά ούτε υλοποιεί προσηκόντως την 247/2017 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, με την οποία αποφασίστηκε να κληθούν προς διαπραγμάτευση όλες οι εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν νομίμως λειτουργούντα πρατήρια υγρών καυσίμων στα διοικητικά όρια του Δήμου ... Τούτο δε διότι, στα στοιχεία του φακέλου δεν περιλαμβάνεται ο κατάλογος των επιχειρήσεων που λειτουργούν νόμιμα στα όρια του Δήμου και δεν προκύπτει ότι η αναθέτουσα απηύθυνε σχετική έγγραφη πρόσκληση προς καθένα από αυτούς, προκειμένου να αναζητήσει προσφορές και να συγκρίνει τις οικείες εκπτώσεις πριν αποφασίσει την κατακύρωση των υπό προμήθεια ειδών στην επιχείρηση ...Ανακλήθηκε με την ΕΣ/ΤΜ.6/452/2018

Το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή του Δήμου Βέλου – Βόχας και την παρέμβαση της ανώνυμης εταιρείας «…», επικυρώνοντας την 6/2025 Πράξη του Επιτρόπου στην ΠΕ Κορινθίας. Η πράξη έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για το έργο «Αναβάθμιση υποδομών ύδρευσης Δήμου Βέλου – Βόχας» (προϋπολογισμού 1.500.000,00 ευρώ χωρίς ΦΠΑ), επειδή δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης (άρθρο 269 περ. δ΄ του ν. 4412/2016). Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο έκτακτος χαρακτήρας της ανάγκης (λόγω λειψυδρίας από το 2024) είχε εκλείψει αντικειμενικά λόγω της παρόδου ικανού χρόνου, καθιστώντας την ανάγκη πάγια, ενώ η προθεσμία ολοκλήρωσης του έργου (18 μήνες) δεν συνάδει με τον κατεπείγοντα χαρακτήρα.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΩΝ:Με την προσφυγή αυτή επιδιώκεται η ανάκληση της 40/2021 πράξης της Επιτρόπου της Υπηρεσίας Επιτρόπου ΟΤΑ Ι Περιφέρειας … του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(....)θα αφορά στην επικαιροποίηση – συμπλήρωση ή/και τροποποίηση των υπαρχουσών μελετών αντιπλημμυρικής προστασίας περιοχών του Δήμου … για τη δημοπράτηση των αντίστοιχων έργων, καθώς και στη σύνταξη τευχών δημοπράτησης των υπαρχουσών μελετών αντιπλημμυρικής προστασίας περιοχών του Δήμου(....)Με δεδομένα τα ανωτέρω, κατά τα ορθώς κριθέντα με την προσβαλλόμενη πράξη, μη νομίμως και χωρίς να παρέχεται από την αναθέτουσα αρχή ειδική προς τούτο αιτιολόγηση κλήθηκε να συμμετάσχει στην ελεγχόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης μόνο ένας οικονομικός φορέας, ήτοι η προσφεύγουσα.Δεν ανακαλεί την 40/2021 πράξη της Επιτρόπου της Υπηρεσίας Επιτρόπου ΟΤΑ Ι Περιφέρειας  … του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Υπόμνηση υποχρεώσεων αναθετουσών αρχών/αναθετόντων φορέων που σχετίζονται με την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης (κατ’ άρθρο 26, 32 & 269 ν. 4412/2016) ΑΔΑ:6ΘΣΩΟΞΤΒ-Ν92

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΜΙΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ (...)Οι ανωτέρω λόγοι κρίνονται βάσιμοι, καθόσον στη συγκεκριμένη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης αποδεικνύεται η ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης συνεπεία των ως άνω απρόβλεπτων περιστάσεων μη συμβιβαζόμενης με την τήρηση εκ μέρους του προσφεύγοντος Δήμου της συντετμημένης προθεσμίας των 15 ημερών για την υποβολή των προσφορών που απαιτείται στην επισπευσμένη ανοικτή διαδικασία της παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4412/2016. Για τους λόγους αυτούςΑπορρίπτει την παρέμβαση της Αθηνάς Βέμη- Καρέλου.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την παρέμβαση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «..».Ανακαλεί την 44/2022 πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

Προμήθεια καυσίμων.(..) ζητείται η ανάκληση της 11/2018 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή των υποβληθέντων για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίων συμβάσεων με αντικείμενο την προμήθεια καυσίμων..(..) Το ΣΤ΄ Κλιμάκιο με την ήδη προσβαλλόμενη 11/2018 Πράξη ..... έκρινε ότι η ελεγχόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης είναι νομικά πλημμελής, καθόσον η γνωστοποίηση της οικείας πρόσκλησης μόνο μέσω ανάρτησης στην ιστοσελίδα του Δήμου και τοιχοκόλλησής της στον πίνακα ανακοινώσεων του Δήμου ούτε εναρμονίζεται με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, όπως προβλέπεται στα άρθρα 32 παρ. 2 και 61 παρ 2 του ν. 4412/2016,...Περαιτέρω, το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του νεότερου σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου και της επιχείρησης …, καθόσον διαφοροποιείται ως προς το αντικείμενο των καυσίμων κίνησης του Δήμου από την κατακυρωτική (263/8.12.2017) απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.(..)Κατόπιν αυτών και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη (υπό στοιχείο ΙΙ), το Τμήμα κρίνει ότι ο τρόπος με τον οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Δήμος ... γνωστοποίησε τη βούλησή του να προβεί σε διαπραγματεύσεις για την προμήθεια καυσίμων κίνησης και θέρμανσης είναι προσήκων και σύμφωνος με τους όρους και τις προϋποθέσεις που θέτουν οι διατάξεις των άρθρων 32 παρ. 2 α΄ και 61 παρ. 2 του ν. 4412/2016, όπως βάσιμα υποστηρίζει η αιτούσα...Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 105 του ν. 4412/2016 (βλ. σκέψη υπό στοιχείο ΙΙ.Β), οι συμβάσεις δεν μπορούν να περιέχουν στοιχεία διαφορετικά από εκείνα της κατακυρωτικής απόφασης...Ωστόσο, το Τμήμα κρίνει, ενόψει τόσο των συγκεκριμένων περιστάσεων που συντρέχουν στην κρινόμενη υπόθεση, όσο και της μεταβολής των πραγματικών αναγκών που, σύμφωνα με τα ανωτέρω έγγραφα, εν τω μεταξύ επήλθε, ότι, πριν την υπογραφή του νεότερου αυτού σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου ... και του …., επιβάλλεται η έκδοση νέας κατακυρωτικής απόφασης από το αρμόδιο όργανο του Δήμου (Δημοτικό Συμβούλιο), σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 105 και 106 του ν. 4412/2016, η οποία να περιορίζει αναλόγως την ποσότητα και την αξία των προς προμήθεια υγρών καυσίμων κίνησης για το Δήμο(..)Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων (5) συμβάσεων με αντικείμενο την προμήθεια καυσίμων...υπό τους όρους που τίθενται στο σκεπτικό της παρούσας.

Ανακαλεί την ΕλΣυν.Κλ.Στ'/11/2018 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου.