Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/Τ7/249/2009

Εντελλόμενη δαπάνη αφορούσε στην πληρωμή συμπληρωματικών εργασιών, που δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική σύμβαση του έργου και οι οποίες ανατέθηκαν με την εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς να συντρέχουν οι νόμιμες προς τούτο προϋποθέσεις, χωρίς, δηλαδή, να πρόκειται για εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων κατά την εκτέλεση του έργου

Η Πράξη 46/2024 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Αποχέτευση Ομβρίων Επέκτασης Πόλης Καλαμπάκας Δήμου Μετεώρων», συμβατικής δαπάνης 419.276,41 ευρώ. Το Κλιμάκιο κωλύει την υπογραφή της σύμβασης. Κρίνεται ότι οι πρόσθετες εργασίες, οι οποίες προέκυψαν λόγω ταχείας οικοδομικής ανάπτυξης και πλημμυρικών φαινομένων και αφορούν την επέκταση του δικτύου σε οδούς που δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική μελέτη, αποτελούν ανεπίτρεπτη επέκταση του τεχνικού αντικειμένου. Οι εργασίες αυτές συνιστούν νέο και αυτοτελές αντικείμενο και δεν είναι απόλυτα αναγκαίες για την ολοκλήρωση τη αρχικής σύμβασης, όπως απαιτεί το άρθρο 156 του ν. 4412/2016.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Συμπληρωματικές Συμβάσεις:Κωλύεται η υπογραφή της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ολοκλήρωση ανακατασκευής της γέφυρας ….», καθόσον οι προτεινόμενες στην ελεγχόμενη σύμβαση χωματουργικές εργασίες, εργασίες μεταφοράς δικτύων και εργασίες τοποθέτησης στηθαίων ασφαλείας, δεν αποδεικνύεται ότι κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, δηλαδή σε αιφνίδια πραγματικά γεγονότα που δεν ανάγονται στο χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης, αλλά οφείλεται σε αστοχία της μελέτης, η οποία θα είχε αποφευχθεί, εάν είχε καταβληθεί η δέουσα επιμέλεια κατά την εκπόνησή της και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται γι΄αυτές η σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης. Επιπλέον, αυτές οι εργασίες δεν φέρουν συμπληρωματικό χαρακτήρα, αφού δεν σχετίζονται τεχνικώς με την κατασκευή του αρχικού έργου και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να ενταχθούν στην ελεγχόμενη σύμβαση.

Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι περιλαμβανόμενες στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτουν οι διατάξεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016. Τούτο δε, διότι πρόκειται για εργασίες που συνέχονται με το τεχνικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης και δεν αλλάζουν τη φύση αυτής. Περαιτέρω, δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν κατά τη σύναψη της αρχικής σύμβασης, ούτε προέκυψαν από αστοχία ή έλλειψη επιμέλειας της αναθέτουσας αρχής, καθώς κατέστησαν αναγκαίες λόγω διαπιστώσεων κατά την έναρξη των εργασιών υλοποίησης του έργου. Εξάλλου, οι εργασίες αυτές είναι αναγκαίες για την άρτια ολοκλήρωση και λειτουργικότητα του αρχικού έργου αποκατάστασης του Τεμένους Βαγιαζήτ. Πρόκειται για εργασίες που δεν μπορούν να διαχωρισθούν από εκείνες της αρχικής σύμβασης, αποσκοπώντας να καταστήσουν το έργο ολοκληρωμένο και πλήρως λειτουργικό

Συμπληρωματική σύμβαση. Εργασίες υπερύψωσης οδικής αρτηρίας δεν προέκυψαν από τη μεγάλη αντίδραση των κατοίκων της περιοχής, αμέσως μετά την εγκατάσταση του αναδόχου, αλλά οφείλονται στην εσφαλμένη πρόβλεψη του σχεδιασμού αυτής στην αρχική μελέτη του έργου, η οποία μάλιστα οδήγησε στη σύνταξη νέας μελέτης, ενώ οι εργασίες τσιμεντενέσεων λόγω έντονων βροχοπτώσεων οφείλονται σε σφάλματα και παραλείψεις των μελετών, δεδομένου ότι δεν αποδεικνύεται η διάρκεια, ο χρόνος και η ένσταση των βροχοπτώσεων, που προκάλεσαν την αστοχία του ορύγματος. Οι εργασίες σηματοδότησης ισόπεδου κόμβου οφείλονται σε αστοχίες της αρχικής μελέτης. 
Με την 2844/2010 απόφαση του VI Τμήματος ανακλήθηκε η προμνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου, καθόσον κρίθηκε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες προέκυψαν στο πλαίσιο εναρμόνισης του ελεγχόμενου έργου με τα αντίστοιχα έργα της σύμβασης παραχώρησης της Ιονίας Οδού, ενώ το ύψος των βροχοπτώσεων ήταν διπλάσιο από αυτό της προηγούμενης διετίας με αυξημένο αριθμό ημερών βροχής ανά μήνα (22-24 ημέρες).

ΕΡΓΑ. (Συμπληρωματικές συμβάσεις) (..) Με τα δεδομένα αυτά και  λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα: α) το επίμαχο έργο(κύρια σύμβαση) αφορά σε επισκευή ζημιών ανοικτού αρδευτικού δικτύου, που οφείλονται στις πλημμύρες του Σεπτέμβριου του έτους 2016, λόγω των ακραίων βροχοπτώσεων, β)το δίκτυο λειτουργεί εδώ και 45 χρόνια και εκτείνεται σε βαλτώδη έκταση 30.000 στρεμμάτων, γ) το δίκτυο ήταν καλυμμένο από φερτά υλικά, υδροχαρή φυτά και αυτοφυή βλάστηση (βλ. προσκομιζόμενο φωτογραφικό υλικό) και δ) η φύση του έργου, ήτοι εν σειρά καναλλέτα και αρδευτικές διώρυγες, είναι τέτοια που εάν κάποιο τμήμα αυτού είναι σε αστοχία ή σε διαρροή τότε αυτό  θα έχει σαν συνέπεια  τη δυσλειτουργία όλης της γραμμής άρδευσης, το Τμήμα κρίνει κατά πλειοψηφία ότι συντρέχουν στην ελεγχόμενη περίπτωση οι προϋποθέσεις σύναψης συμπληρωματικής σύμβασης, όπως αυτές ορίζονται στην παρ.1 του άρθρου 156 του ν.4412/2016....Ανακαλεί την 38/2017  Πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Νομό ....Δεν κωλύεται η υπογραφή της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του έργου «Επισκευή-Συντήρηση Δικτύου Άρδευσης ΓΟΕΒ ...».

Αποκατάσταση αναχώματος- συμπληρωματική σύμβαση..Με δεδομένα τα ανωτέρω, τα προσκομιζόμενα έγγραφα, την από 9.11.2016 βεβαίωση της Προϊσταμένης του Τμήματος Δομών Περιβάλλοντος της Περιφέρειας ότι οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην 1η Σ.Σ.Ε δεν έχουν εκτελεστεί και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι νομίμως περιλήφθησαν στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση οι εργασίες, που αναλυτικά αναφέρονται στον 1ο Α.Π.Ε. Τούτο διότι, οι ως άνω εργασίες αφορούν σε περαιτέρω εκτεταμένες ζημιές, που προκλήθηκαν στα αναχώματα της ως άνω εργολαβίας, κατόπιν έναρξης ισχύος της αρχικής σύμβασης, οι οποίες δεν περιλαμβάνονταν στις εργασίες αποκατάστασης των ζημιών, που προβλέφθηκαν στο πλαίσιο της εργολαβίας αυτής, αλλά κατέστησαν αναγκαίες μεταγενέστερα λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων κατά την εκτέλεση του έργου και συγκεκριμένα λόγω των ως άνω νέων πλημμυρών που προκλήθηκαν, εξαιτίας των οποίων, παρατάθηκε η κήρυξη του νομού ... σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η αποκατάστασή τους, δε, είναι απολύτως αναγκαία για την ολοκλήρωση του έργου «Αποκατάσταση του κυρίως και υπερβλητού αναχώματος …» (βλ. πρ. Ελ Κλιμ. 201/2015 και απόφ. VI Τμημ. 3688/2012).

Αμοιβή για το συντονισμό έργου..:Οι εν λόγω υπηρεσίες, ως άμεσα αφορούσες στην παρακολούθηση της υλοποίησης του προαναφερόμενου έργου, εμπίπτουν στα καθήκοντα των τεσσάρων υπηρετούντων στο άνω Αυτοτελές Τμήμα υπαλλήλων και από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι για την εκτέλεσή τους απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία, που το προσωπικό αυτό δεν διαθέτει. Συνεπώς, μη νομίμως η εκτέλεσή τους ανατέθηκε στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία. Εντούτοις, ενόψει του ότι, τόσο με το εγκεκριμένο από τη Διαχειριστική Αρχή του άνω Προγράμματος έντυπο αίτησης (application form), όσο και με τον εγκεκριμένο από την ίδια προϋπολογισμό του άνω έργου (budget justification), οι άνω υπηρεσίες, όπως και οι λοιπές ανεξάρτητες και αυτοτελείς υπηρεσίες της επίμαχης σύμβασης, χαρακτηρίστηκαν ως «εξωτερικές εξειδικευμένες υπηρεσίες» (external expertise services), πεπλανημένα, πλην συγγνωστά, ο Δήμαρχος ... εξέλαβε ότι ήταν νόμιμη η ανάθεσή τους σε τρίτους.  Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι μη νόμιμη, πλην το ένταλμα αυτό πρέπει να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης.

Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει, από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου, όπως αυτά συμπληρώθηκαν κατόπιν της 200/2026 αναβλητικής Πράξης του, ότι οι περιλαμβανόμενες στην ελεγχόμενη 2η συμπληρωματική σύμβαση εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 παρ. 1 περ. β΄ και 156 παρ. 1 περ. β΄ του ν.4412/2016, όπως ισχύουν. Και τούτο διότι, κατά τα εκτιθέμενα στις σκέψεις 9-21 της παρούσας, οι εργασίες αυτές, οι οποίες δεν περιλαμβάνονταν στο αρχικώς ανατεθέν αντικείμενο, κατέστησαν αναγκαίες κατά την τεχνική εκτέλεση του έργου, ανακύψασες αφενός στο πλαίσιο απρόβλεπτων για την αναθέτουσα αρχή περιστάσεων, οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να εντοπιστούν κατά τη φάση σύνταξης της αρχικής μελέτης και αναδείχθηκαν μόνον κατά τη φάση υλοποίησης του έργου, και αφετέρου λόγω μεταγενέστερων λειτουργικών και επιχειρησιακών απαιτήσεων του τελικού χρήστη του έργου, οι οποίες διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των συμβατικών εργασιών, στο πλαίσιο των ιδιαίτερων αναγκών αδιάλειπτης λειτουργίας, ενεργειακής διαχείρισης, πυροπροστασίας, βιοασφάλειας και εν γένει εύρυθμης λειτουργίας του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΦΛΕΜΙΓΚ». 

1η συμπληρωματική σύμβαση του έργου «Κατασκευή δευτερευόντων αγωγών ομβρίων περιοχής ...», συνολικού τιμήματος 122.465,65 ευρώ με Φ.Π.Α.(....)οι ως άνω αναφερόμενες εργασίες δεν μπορούν να αποτελέσουν νομίμως αντικείμενο της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης. Και τούτο διότι,  η ανάγκη εκτέλεσης αυτών δεν οφείλεται σε απρόβλεπτες και αιφνίδιες περιστάσεις, που ανέκυψαν μετά το χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης του έργου, αλλά σε προφανή αστοχία, σφάλματα και παραλείψεις της μελέτης. Αυτό  συνομολογείται και από την ίδια την αναθέτουσα αρχή, η οποία παραδέχεται στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το ελεγχόμενο σχέδιο σύμβασης ότι δεν συντάχθηκε γεωλογική μελέτη πριν την ανάθεση του έργου, αλλά απλώς ελήφθησαν δείγματα από παρακείμενα ακίνητα και πρόσφατες εκσκαφές για την κατασκευή οικοδομών.Κωλύεται η υπογραφή της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης ...

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕλΣυν.Τμ.6/1591/2018.