ΕΣ/Τ7/280/2006

Επισκευή πεζοδρομίων Γυμνασίων - Λυκείων Δήμου. Μη νόμιμη κατάτμηση σε μερικότερα μη αυτοτελή έργα, καθόσον πρόκειται για ενιαίο έργο, αφού συντάχθηκαν όμοιες τεχνικές μελέτες, εκτελούνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο και ανατέθηκαν με μικρή χρονική απόκλιση μεταξύ τους. Περαιτέρω οι εν λόγω δαπάνες είναι μη κανονικές (παραβίαση αρχής ειδικότητας των πιστώσεων, αρθ 113 παρ. 6 ν. 1894/1990, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθ. 31 παρ. 1 του ν. 2009/1992). Όμοια η 164/06 Πράξη του ιδίου Τμήματος.

Εργα που αποτελούν μερικότερα τμήματα ενός ενιαίου έργου που, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 17 παρ.4 του Ν. 2539/1997, κατατμήθηκε στα αναφερόμενα στα χρηματικά αυτά εντάλματα ομοειδή, επιμέρους, έργα, προϋπολογιζόμενης δαπάνης μικρότερης των 12.120,32 ευρώ έκαστο, με συνέπεια την απευθείας ανάθεση τους στους ανωτέρω εργολάβους και τη μη τήρηση της διαδικασίας του δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού.

Κατάτμηση-έργου.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Τμήμα κρίνει ότι οι ανωτέρω εργασίες που εκτελέστηκαν στο Δήμο .... δεν είναι ανεξάρτητες και αυτοτελείς, αλλά αποτελούν ενιαίο σύνολο ιδίων ή παρεμφερών εργασιών (εργασίες συντήρησης του δικτύου ομβρίων υδάτων και των φρεατίων υδροσυλλογής του Δήμου), οι οποίες εκτελούνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, κατά την ίδια χρονική περίοδο, επιπλέον δε ανατέθηκαν και οι τρεις στον ίδιο εργολάβο, οι δύο δε από αυτές την ίδια ημέρα (11.6.2010). Κατά συνέπεια, δεν είναι νόμιμη η κατάτμηση των ανωτέρω εργασιών συντήρησης σε τρεις επιμέρους ξεχωριστές συμβάσεις, με το χαρακτηρισμό αυτών ως «ανεξάρτητων εργασιών», με σκοπό την αποφυγή διενέργειας δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού και την προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός κάθε ομάδας εργασιών χωρίς Φ.Π.Α. (12.393,00 ευρώ, 12.396,00 ευρώ και 12.194,00 ευρώ), υπερβαίνει τα προαναφερόμενο όριο της απευθείας ανάθεσης μικρών δημοτικών έργων και εργασιών συντήρησης.

ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑ:Από τα ανωτέρω εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, το Τμήμα κρίνει ότι τα επίμαχα έργα, που εκτελέστηκαν στο Δήμο …, δεν είναι χωριστά και αυτοτελή έργα, αλλά αποτελούν ένα ενιαίο δημοτικό έργο, διότι περιλαμβάνουν παρεμφερείς εργασίες για την κατασκευή τους – ήτοι κυρίως εργασίες οδοποιίας και οικοδομικές που σκοπό έχουν την αντιμετώπιση προβλημάτων απορροής των ομβρίων υδάτων -  οι οποίες εκτελούνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο (Δ.Δ. ..), κατά την ίδια χρονική περίοδο, επιπλέον δε ανατέθηκαν την ίδια ημερομηνία (22.6.2009). Κατά συνέπεια, δεν είναι νόμιμη η κατάτμηση του ενιαίου αυτού έργου σε τρία επιμέρους έργα, με σκοπό την αποφυγή διενέργειας δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού και την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού, δεδομένου ότι ναι μεν ο προϋπολογισμός καθενός από τα τρία αυτά έργα δεν υπερβαίνει το ποσό που τίθεται από τις προαναφερόμενες διατάξεις ως όριο για την προσφυγή στη διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού (45.000,00 ευρώ με Φ.Π.Α.), πλην όμως ο προϋπολογισμός της συνολικής τους δαπάνης ανέρχεται στο ποσό των 135.000,00 ευρώ με Φ.Π.Α., που υπερβαίνει το προαναφερόμενο όριο για τη διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού..

Εννοια Δημοσίων έργων-Κατάτμηση δαπάνης:θεώρηση των (....) χρηματικών ενταλμάτων πληρωμής, του Λιμενικού Ταμείου του ιδίου ως άνω νομού, συνολικού ποσού 30.107,04 Ευρώ, που αφορούν πληρωμή δαπανών για προμήθειες υλικών και τις αντίστοιχες εργασίες για την ανάπλαση της πλατείας «Δένδρων Άμμου» και της ευρισκόμενης σ΄ αυτήν παιδικής χαράς(....)Τα έργα αυτά είναι κοινά και παρεμφερή, αφού έγιναν στον ίδιο χώρο και κατά τον ίδιο χρόνο, η συνολική δε δαπάνη εκτελέσεώς τους (μόνο με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα ανέρχεται στο ποσό των 30.107,04 Ευρώ) υπερβαίνει το ποσό των 15.000 Ευρώ, και, συνεπώς, θα έπρεπε να γίνει πρόχειρος διαγωνισμός, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην προαναφερθείσα Υπουργική απόφαση. Κατόπιν των ανωτέρω, η εντελλόμενη με τα υπό κρίση χρηματικά εντάλματα δαπάνη δεν είναι νόμιμη, αφού η πλακόστρωση της πλατείας Δένδρων Άμμου και η κατασκευή της επ΄ αυτής παιδικής χαράς έχουν ως αντικείμενο την εκτέλεση ομοίων ή ομοειδών εργασιών στο συγκεκριμένο χώρο και, κατά συνέπεια, αποτελούν ένα ενιαίο έργο, για την ανάθεση του οποίου έπρεπε να τηρηθεί η διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού, και όχι της απευθείας ανάθεσης μετά από κατάτμηση της συνολικής δαπάνης του έργου. Επομένως, τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα δεν πρέπει να θεωρηθούν.

ΕΡΓΑ.(κατάτμηση) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι το αντικείμενο των εν λόγω απ’ ευθείας αναθέσεων είναι η εκτέλεση δημοτικών έργων, κατά την έννοια  του άρθρου 1 παρ.1 του ν. 3669/2008, τα οποία συνίστανται στην επισκευή ή αντικατάσταση των ηλεκτρομηχανολογικών αντλητικών συγκροτημάτων των υδρευτικών γεωτρήσεων διάφορων δημοτικών διαμερισμάτων του Δήμου...(..)Περαιτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι τα ανωτέρω έργα δεν είναι χωριστά και αυτοτελή έργα, αλλά αποτελούν ένα ενιαίο δημοτικό έργο, διότι περιλαμβάνουν τις ίδιες εργασίες για την κατασκευή τους -εργασίες επισκευής αντλιοστασίων- οι οποίες εκτελούνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο (Δημοτικά Διαμερίσματα του Δήμου …), κατά την ίδια χρονική περίοδο (υπογραφή συμβάσεων τον Δεκέμβριο του 2011) και επιπλέον ανατέθηκαν στον ίδιο εργολάβο. Κατά συνέπεια, έχει γίνει κατάτμηση του ενιαίου αυτού έργου σε επτά επιμέρους έργα με το χαρακτηρισμό αυτών ως αυτοτελών έργων...(..)Ο ισχυρισμός δε του Δήμου ότι στην πραγματικότητα οι εν λόγω «εργασίες» αφορούν ανάγκες που προέκυψαν τη θερινή περίοδο, όπου η ανάγκη υδροδότησης είναι αυξημένη απορρίπτεται ως αναπόδεικτος. Τέλος και υπό την εκδοχή ότι θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνέτρεξε επείγουσα ανάγκη  οι εν λόγω αποφάσεις εκδόθηκαν από αναρμόδιο όργανο, ήτοι από το Δήμαρχο, καθόσον σύμφωνα με το άρθρο 72 του ν. 3852/2010, αρμόδιο όργανο για την απ’ ευθείας ανάθεση εκτέλεσης έργων σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις είναι η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου....Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι εντελλόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες και τα υπό κρίση χρηματικά εντάλματα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθούν.

Κατάτμηση δαπάνης. Προμήθεια ομοίων ανα κατηγορία αγαθών με επιμερισμό των ποσοτήτων αυτών και κατάτμηση της συνολικά απαιτούμενης (ανά κατηγορία αγαθών) δαπάνης, με συνέπεια η προμήθεια να πραγματοποιηθεί με απευθείας ανάθεση αυτή του προχείρου ή τακτικού διαγωνισμού. Υπέρβαση του ανωτάτου ορίου των 15.000 Ε (αρθ.2 παρ.12 & 13 ν.2286/1995 και Υ.Α. Π1/7446/02). Μη νόμιμη.

Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων,(N.3669/2008, πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 17 του ν. 2539/1997 ,όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 22 του ν. 3274/2004 (ΦΕΚ Α΄ 195), αναδιατυπώθηκε με το άρθρο 24 παρ. 8 του ν. 3613/2007 (ΦΕΚ Α΄ 263/21.11.2007) και συμπληρώθηκε με το άρθρο 18 παρ. 14 του ν. 3731/2008 (ΦΕΚ Α΄ 263/23.12.2008) η διαδικασία που πρέπει να τηρηθεί για την ανάδειξη αναδόχου εργοληπτικής εταιρείας για την κατασκευή ενός δημοτικού έργου τελεί κάθε φορά σε συνάρτηση με την σπουδαιότητα και την εξειδικευμένη φύση του ανατιθέμενου έργου, καθώς και με το ύψος της συνολικής δαπάνης που απαιτείται για την κατασκευή του. Ειδικότερα, η επιλογή αναδόχου με τη διενέργεια τακτικού διαγωνισμού αποβλέπει στην προσέλευση μεγάλου ή έστω ικανού αριθμού υποψηφίων, με αντικειμενικό σκοπό την ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού και την διασφάλιση των οικονομικών κυρίως συμφερόντων του οικείου Δήμου, με την επιλογή της πλέον συμφέρουσας για αυτόν, από οικονομικής και τεχνικής άποψης, προσφοράς. Για το λόγο αυτό απαγορεύεται ο επιμερισμός της κατασκευής ενός «ενιαίου» έργου σε μερικότερα μη αυτοτελή έργα - έργα δηλαδή που από τεχνική και ουσιαστική άποψη όχι μόνο δεν μπορούν, αλλά και επιβάλλεται για το οικονομικοτεχνικώς άρτιο και το συμφέρον του ευρύτερου έργου να αποτελέσουν αντικείμενο ενιαίας δημοπρασίας - και στη συνέχεια η απευθείας ανάθεση αυτών χωριστά ή η ανάθεση κατόπιν πρόχειρου διαγωνισμού με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει από την κατάτμηση της συνολικής δαπάνης που απαιτείται για την κατασκευή του «ενιαίου» έργου, καθόσον με τον τρόπο αυτό επιχειρείται, κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, η μη τήρηση της οριζόμενης από τις διατάξεις αυτές διαδικασία διενέργειας τακτικού διαγωνισμού (βλ. Πράξεις VII Τμ. 45/2009, 79/2008 47, 134, 139, 142/2008, 4, 267/2007, 83, 145, 164, 259, 280/2006, 70/2005, IV Τμ. 136, 137/2004, 193, 37/2003, 88/97, 93/1999 κ.ά.). Το ενιαίο, δε, του έργου κρίνεται κατά περίπτωση με βάση λειτουργικά κριτήρια και ειδικότερα την οικονομικοτεχνική λειτουργία των ανατιθέμενων μερικότερων έργων, το είδος των απαιτούμενων για την κατασκευή καθενός από τα έργα αυτά εργασιών, την ύπαρξη μιας αναδόχου εργοληπτικής εταιρείας ή περισσοτέρων ασχολούμενων με το αυτό αντικείμενο, την ταυτόχρονη ανάθεση της κατασκευής των μερικότερων έργων, την ομοιότητα των μελετών, τη δυνατότητα πραγματοποίησης του συνόλου των εργασιών από μία και μόνο επιχείρηση, τη χρονική διάρκεια κατασκευής τους, την ενότητα του γεωγραφικού πλαισίου, εντός του οποίου θα εκτελεστούν τα ανατιθέμενα έργα. Κατά συνέπεια, ο επιμερισμός της κατασκευής ενός ενιαίου δημοτικού έργου, η εκτέλεση του οποίου λαμβάνει χώρα εντός του γεωγραφικού πλαισίου του Δήμου, σε περισσότερα ομοειδή έργα, για τα οποία έχουν αναγραφεί ιδιαίτερες πιστώσεις στον οικείο προϋπολογισμό, προς αποφυγή της διαδικασίας επιλογής αναδόχου με δημόσιο ανοικτό διαγωνισμό δεν είναι νόμιμος και επομένως, δεν είναι νόμιμη και η δαπάνη που προκαλείται από την εκτέλεση των έργων αυτών (βλ. Πράξεις VIΙ Τμ. 83, 164, 259/2006, 4, 210, 267/2007, 45/2009 κ.ά.)……Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Τμήμα κρίνει ότι τα ανωτέρω έργα, που εκτελέστηκαν στο Δήμο ..., δεν είναι χωριστά και αυτοτελή έργα, αλλά αποτελούν ένα ενιαίο δημοτικό έργο, διότι περιλαμβάνουν τις ίδιες ή παρεμφερείς εργασίες για την κατασκευή τους -ήτοι τσιμεντοστρώσεις και ασφαλτοστρώσεις- οι οποίες εκτελούνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο (Δ.Δ. …), κατά την ίδια χρονική περίοδο, επιπλέον δε ανατέθηκαν ταυτόχρονα τα τρία στην ίδια εταιρεία και λίγο μεταγενέστερα το τέταρτο. Κατά συνέπεια, δεν είναι νόμιμη η κατάτμηση του ενιαίου αυτού έργου σε τέσσερα επιμέρους έργα με το χαρακτηρισμό αυτών ως αυτοτελών «μικρών έργων», με σκοπό την αποφυγή διενέργειας δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού και την προσφυγή αφενός στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης (για τα τρία εξ αυτών) και αφετέρου στην εξαιρετική διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού (για το τέταρτο έργο), δεδομένου ότι ναι μεν ούτε ο προϋπολογισμός καθενός από τα τρία πρώτα έργα ούτε και ο προϋπολογισμός του τέταρτου εξ αυτών υπερβαίνουν τα ποσά που τίθενται από τις προαναφερόμενες διατάξεις ως όρια για την απευθείας ανάθεση έργου σε εργοληπτική επιχείρηση ή για την προσφυγή στη διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού (10.271,46 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. και 45.000,00 ευρώ με Φ.Π.Α., αντίστοιχα), πλην όμως ο προϋπολογισμός της συνολικής τους δαπάνης ανέρχεται στο ποσό των 52.781,48 ευρώ (44.354,42 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), που υπερβαίνει τόσο το προαναφερόμενο όριο της απευθείας ανάθεσης δημοτικών έργων όσο και αυτό για τη διενέργεια πρόχειρου διαγωνισμού.

Κατάτμηση προμήθειας(..) Με τα δεδομένα αυτά τα ως άνω απορριμματοφόρα οχήματα, στην προμήθεια των οποίων αφορά η δαπάνη του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος, και τα ημιφορτηγά αυτοκίνητα, η προμήθεια των οποίων ανατέθηκε απευθείας, αποτελούν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις συναλλακτικές αντιλήψεις, όμοια ή ομοειδή αγαθά τα οποία εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία των οχημάτων δημοσίας χρήσης ..και προορίζονται για την ικανοποίηση των αναγκών των τεχνικών υπηρεσιών των δήμων. Κατά συνέπεια, μη νομίμως επιμερίσθηκε η συνολική δαπάνη και διενεργήθηκε η προμήθεια αυτών χωριστά - με βάση το ύψος της δαπάνης που προέκυψε από την εν λόγω κατάτμηση ..., καθόσον η συνολική προϋπολογισθείσα δαπάνη των ως άνω προμηθειών .., ήτοι υπερβαίνει το όριο των 60.000,00 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), άνω του οποίου απαιτείται η διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού. 

Καθορισμός ορίου προϋπολογισμού δαπάνης καλλιτεχνικών έργων που εκτελούνται με απευθείας ανάθεση.